Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu strugania, szlifowania, namydlania i pole¬ rowania plyt szklanych, marmurowych i podobnych zapomoca elementów scieraja¬ cych i polerujacych oraz urzadzenie slu¬ zace do wykonywania tego sposobu. Jak wiadomo dotychczas stosowane urzadzenia do strugania, szlifowania, namydlania, i po¬ lerowania plyt szklanych, marmurowych oraz wykonanych z innych materjalów, opieraja sie na uzyciu narzedzi do polero¬ wania i gladzików, obracajacych sie na obrabianych plytach, przymocowanych do stolu.Celem wykonania tej pracy i przyspie¬ szenia zabiegów zalecano juz nieraz, aze¬ by plyty szklane lub wykonane z innych materialów puszczac w ruch sposobem cia¬ glym pod dzialaniem przyrzadów szlifuja¬ cych lub polerujacych. We wszystkich zna¬ nych metodach organy, wykonujace prace lub elementy scierajace (materjal) pu¬ szczane byly w obrót na obrabianych ply¬ tach z wieksza lub mniejsza szybkoscia.Ten sposób pracy przedstawia te wazna niedogodnosc, ze skutkiem dzialania sily odsrodkowej materjal scierajacy lub pole¬ rujacy zostaje odrzucony ku obwodowi na¬ rzadów obrabiajacych, co pociaga za soba prace nieregularna.Wynalazek niniejszy ma na celu unik¬ niecie tych niedogodnosc: i wykonanie pra-ey w sposób bardziej racjonalny i szybszy, zapewniajacy przytern równomierne dzia¬ lanie na. calej , Tpowierzchni obrabianych plyt-* / Sposób wedlug niniejszego wynalazku polega na tern, ze narzady trace poruszaja sie z wielka szybkoscia, bez wykonywania obrotu, wzdluz linji prostopadlej do cia¬ glego ruchu stolów, na których mieszcza sie obrabiane plyty. Sposób powyzszy wy¬ konywa sie (w praktyce przez utworzenie organów tracych w postaci lancuchów bez konca, w ksztalcie wydluzonego pierscie¬ nia (petli), umieszczonego ponad stolem i poruszajacego sie po prowadnicach jedno- szyriowych w kierunku prostopadlym do kierunku przesuwania sie stolów, podtrzy¬ mujacych plyty, skutkiem czego wspomnia¬ ne organy wykonuja tarcie w prostolinijnej czesci swej drogi na plytach poruszaja¬ cych sie wraz ze stolami.Rysunki przedstawiaja jako przyklad przyrzad odpowiadajacy wynalazkowi, gdzie fig. 1 daje widok boczny jedlnego konca przyrzadu, czesciowo W przekroju; fig. 2 jest widokiem bocznym czesci apa¬ ratu, laczacej sie z czescia przedstawiona na fig. 1, wzdluz linji //—II i wskazuje niektóre narzady szlifujace lub polerujace, które wspóldzialaja ze stolem, na którym znajduja sie obrabiane plyty szklane; fig. 3 jest rzutem poziomym konca przyrzadu, odpowiadajacym fig. 1, przyczem rzut ten odpowiada poziomemu przekrojowi, w po¬ ziomie szyn bocznych; fig. 4 jest rzutem poziomym ponad szynami dzwiga jacemi i przy podniesionych igladzikach, przyczem rzut ten laczy sie z fig. 3 wzdluz linji ///— ///; fig. 5 — przedstawia widok zprzodu, czesciowo w przekroju poprzecznym, uwi¬ doczniajacy podstawe z podluznemi belka¬ mi i szynami w przekroju; oraz dwa narza¬ dy szlifujace lub polerujace; fig. 6 —« jest widokiem bocznym, trzech narzadów robo¬ czych w powiekszonej skali, z których je¬ den przedstawiony jest wraz z odnosnym silnikiem; fig. 6a uwidocznia osobno ze¬ lazne narzedzie do strugania; fig. 7 —-w rzucie pionowym polozenie narzadów ro¬ boczych lub gladzików po przejsciu ich wzdluz petli jednoszynowej, po której sie posuwaja; fig. 8 — poprzeczny przekrój stolu, do którego przymocowane sa obra¬ biane plyty; fig. 9 i 10 — uwidoczniaja dwa widoki boczne i wskazuja w przekroju szczegól polaczenia stolów pomiedzy soba, podobnie jak i elastyczne umocowania stolów na podstawach podtrzymujacych je i przyrzady umozliwiajace zabieranie ze soba stolów przez lancuch; fig. 11 jest przekrojem analogicznym do przekroju na fig. 8, lecz z dodatkowem stawidlem, które pozwala na ruch oscylujacy stolów tam i zpowrotem, który jest niezbedny zwlaszcza pirzy polerowaniu; fig. 12 jest widokiem bocznym pewnej odmiany wykonania, przy której zastosowano dwa narzady poleru¬ jace, z których jeden wyposazony jest we wlasny silnik napedowy; fig. 13 uwidocz¬ nia rzut ijedneigo z tych narzadów wraz z przynaleznym silnikiem i figury 14, 15 i 16 przedstawiaja odmiany wykonania prowad¬ nicy jednoszynowej.Na figurach 1 do 5, 1 oznacza podsta¬ we aparatu zlozona z czesci nieruchomej 2 i ruchomej 3, która posiada nakretke 4, sluzaca do nastawiania jej w kierunku wy¬ sokosci oraz pierscien 5, sluzacy do przy¬ mocowywania ukladu przeciwwag 6 do konca kabla 7, którego drugi koniec przy¬ mocowany jest do pierscienia 5. 8 oznacza dwa podluzne dzwigary, przymocowane przegubowo do 3 zapomoca lozysk 9 (fig. 4 i 5). 10 (fig. 4 i 5) oznacza dzwigary lub poprzeczki, które lacza pro¬ wadnice jednoszynowa U z podluznemi dzwigarami 8. 12 (figury 1 i 5) oznacza szyny, sluzace do prowadzenia narzadów szlifujacych i polerujacych wpoblizu ich podstawy. 13 oznacza gladziki, przymoco¬ wane do dwóch tarcz 15. Gladziki te mozna zastapic przy struganiu przez narzedzia — 2 —zelazne 13' w rodzaju przedstawionych na fig. 6a. Licziba 14 oznaczone sa elementy szlifuj ace i poleruj ace. 15 oznacza tancze z których kazda o- paitrzona jest w wystepy 16, 17, sluzace do wzajemnego laczenia ze soba sasied¬ nich tarcz, jak równiez pierwszej tarczy z ostatnia ma -podobienstwo lancucha bez konca. Lancuch ten jest sztywny w pla¬ szczyznie poziomej, zas przegubowy w kierunku bocznym.Wystepy 17 posiadaja otwór 18, zas wystepy 16 otwór 19 (fig. 6). Wystep 16 jest tak dopasowany iz moze wchodzic w widelkowaty wykrój 17 i byc w nim za- mocowywany. Czop 20, który przechodzi przez otwory 18—\19, polaczonych ze soba wystepu 16 i czesci widelkowatej 17, opie¬ ra sie swa podstawa o górna czesc wide¬ lek 17 i zamocowuje z niewielkiem tarciem pod dolna czescia tych widelek zapomoca podkladki z nakretka zabezpieczona od odkrecania sie. Powyzej podstawy tego czopa, sluzacego jako os, umieszczone sa poziomo krazki 21, których dzialanie po¬ lega na utrzymywaniu czopów 20 na osi szyn kierowniczych 12, wiskutek czego wspomniane wystepy przesuwaja sie po sobie z lekkiem tanciem. Liczba 22 ozna¬ czone sa drazki lacznikowe, sluzace dio przenoszenia rudiu na tarcze 15, do któ¬ rych przymocowane sa one pionowo, Licz¬ ba 23 oznaczona jest górna czesc niektó¬ rych drazków 22. Górna czesc drazków 22 posiada ksztalt podpory i podtrzymuje przymocowany do jej górnej czesci silnik elektryczny 27, otrzymujacy prad z prze¬ wodu 271 (fig. 5). 24 oznacza kola pod¬ trzymywane przez drazki 22 i sluzace do przesuwania ukladu po kierownicy jedno- szynowej U. Kolo górne 24 opiera sie na kierownicy jednoszynowej U, kolo zas dolnie przycisniete jest ponizej kola gór¬ nego do tejze kierownicy.Kolo dolne podtrzymuje kolo zebate 25, przymocowane do swej osi, oraz kra¬ zek 26, który otrzymuje naped od silnika 27, umocowanego do górnej czesci drazka lacznikowego 22; kolo zebate 25 przenosi swój ruch na kolo zebate 28, które urucho¬ mia kolo górne 24. Lifczba 29 (fig. 2) ozna¬ czone sa stoly, do których przymocowane sa plyty szklane, manimurowe luib wykona¬ ne z innych materjalów. Stoly te skladaja sie z ramy 30, do której przymocowana jest plyta lub górna czesc stolu 31, przy- czem czesci stykowe miedzy rama 30 a plyta 31 isa doskonale sheblowane, podob¬ nie jak i powierzchnia, na której umoco¬ wane sa plyty, podlegajace obróbce.Plyta 31 przymocowana jest do ramy 30 za posrednictwem sworzni 32 (fig. 8 i 9), które podtrzymuja jako elastyczne wkladki spiiezyny 33 (fig. 9), przyciagnie¬ te zapomoca nakretek do ramy 30, co Ur mozliwia plycie 31 lekkie przesuniecia w kierunku pionowym z pewna elastyczno¬ scia.Rania 30 zmontowana jest na szeregu kól 34, które tocza sie na szynach 35. Ply¬ ta 31 posiada na swych bokach podluznych pionowe krazki 36 (fig. 8).Wzdluz drogi toczenia sie, utworzonej przez szyny 35 przymocowane sa na wy¬ sokosci krazków 36 dwa doskonale dopa¬ sowane równolegle prowadnicze tory 37, pomiedzy któremi poruszaja sie stoly 29, prowadzone zapomoca krazków 36, styka¬ jacych sie z czesciami 37. Liczba 38, (fig. 9) oznaczony jest przyrzad do zaczepiania jednego stolu o drugi* Przyrzad ten sta¬ nowi jedna calosc z plyta 31 i jest umie¬ szczony u czterech boków ze otwory 39 jednego stolu znajduja sie dokladnie naprzeciw takich samych otwo¬ rów stolów nastepnych lub poprzednich i zapomoca odnosnych wtyczek lacza wza¬ jemnie poszczególne stoly w bloki.Liczba 41 (fig. 10) oznaczone sa wtycz¬ ki poziome, umieszczone w wystepach, znajdujacych sie na koncach plyty 31, Wtyczki te mieszcza sie w otworach 42* — 3 —w czesci (poprzecznej, która stanowi za¬ konczenie plyty 31 nastepnego stolu.Liczba 42 oznaczony jest przyrzad, przymocowany do ramy 30, sluzacy do stworzenia lacznosci miedzy lancuchem bez konca 43 a stolami w tym celu, aby je moz¬ na bylo przesuwac jedne za drugiemi; przy¬ rzad ten posiada widelki 44, które mozna przesunac w kierunku pionowym dziala¬ jac na kolo 44* dla wytworzenia laczno¬ sci z lancuchem lub tez wylaczania lan¬ cucha. Lacznosc miedzy lancuchem 43 a stolami powstaje wtedy, igdy widelki opu¬ szcza sie na dól do linji 45, stanowiacej os ogniw lancucha. Poziome przesuniecie wi¬ delek 44 dla zetkniecia ich z linja osi 45 uzyskuje sie zapomoca kólka 46, które wywoluje przesuniecie ukladu pomiedzy prowadzacemi podporami 47. Liczba 48 (fig; 9 i 10) oznaczona jest czesc lekko wy¬ cieta pomiedzy dwoma przyleglemi brze¬ gami poprzecznemi plyt 31; pod tern wy¬ cieciem w jednym brzegu znajduje sie ro¬ wek 48', w którym miesci sie prostolinijna czesc 49 poruszajaca sie naprzód lub wtyl przy pomocy odpowiednich srodków, np. pod dzialaniem sprezyny, umieszczonej w rowku 48*. Ta czesc 49 sluzy do przyci¬ skania dolnej czesci pasa z podwójnie zlozonej tkaniny 50, do brzegu poprzedza¬ jacego stolu. Górne brzegi tego pasa po¬ dleczone sa materjalem przylegajacym i plastycznym w pewnej okreslonej temipe- raturze, przyczem tej powloce nadaje sie grubosc nieco wieksza od otwartego zla¬ cza miedzy szklami na koncu dwóch po¬ laczonych ze soba stolów. Uskutecznia sie to w tym celu, azeby przy sczepieniu ze soba dwóch stolów, szkla na koncach dwóch stolów byly doskonale polaczone, co zapobiega wszelkim pionowym ruchom tych szkiel jak równiez i przedostawaniu sie obcych cial pod szkla. Liczba 51 (fig. 11) oznaczona jest korba i korbowód1 slu¬ zace do wytworzenia ruchu zmiennego w kierunku tam i zpowrbtem wprawiajacego w dzialanie przenosnik 52 zapomoca przy- mocowanego do niego wspornika 53.Pod narzadami polerujacemi znajduje sie jak to uwidocznione jest na fig. 9, rama lub przenosnik 52, sluzacy do przemie¬ szczania stolów.Przenosnik ten zaopatrzony jest w krazki 52a przy pomocy których przesu¬ wa sie on po szynach 526. Przenosnik 52 dzwiga oprócz tego szyny 52c, na których przemieszczaja sie stoly, zaopatrzone w plyty podlegajace obróbce. Te stoly moga byc unieruchomiane na przenosniku zapo¬ moca klinów. Ruch tam i zpowrotem osia¬ ga sie w sposób nastepujacy.Przenosnik posiada w swej czesci dol¬ nej wspornik 53. Pod przenosnikiem znaj¬ duja sie równiez poduszki 57 umocowane na fundamencie. W poduszkach 57 obra¬ ca sie wal 58, którego koniec zaopatrzony jest w krazek 59 wprawiany w ruch zapo¬ moca pasa 60, napedzanego silnikiem. Na drugim koncu walu 58 umocowana jest korba 51, z która laczy sie ramie 51 przy¬ mocowane do przenosnika 52 zapomoca drazka laczacego 61.Na rysunkach nie przedstawiono prze¬ wodów i przyrzadów zasilajacych maszy¬ ne w materjaly scierajace oraz pluczki a to ze wzgledu na wieksza przejrzystosc i na ulatwienie zrozumienia przedstawio¬ nych przyrzadów.W praktyce wymiary przyrzadów scie¬ rajacych narzedzi do polerowania lub gla¬ dzików, jak równiez szybkosc przenosze¬ nia sie tych przyrzadów i stolów oraz ci¬ snienie na obrabiane plyty sa zmienne, za leznie od zastosowania i poszczególnych faz pracy.Urzadzenie posiada jako calosc dosta¬ tecznie dli^gi tor, którego szyny 35 umie- szjezone sa w plaszczyznie dokladnie po¬ ziomej w oddaleniu wzajemnem, okreslo- nem przez szerokosc stolu. Stoly 29, któ¬ rych wymiary zmieniaja sie zaleznie od wielkosci produkcji wymiarów obrabia-nych plyt poruszaja sie po torze, przesu¬ wane zapomoca lancucha bez konca, z szybkoscia okreslona, pomiedzy dwoma równoleglemi torami 37, dla unikniecia tru- chów bocznych.Powyzej totru w kierunku poziomym i prostopadle do kierunku szyn 35 umie- sziczone sa komplety opisanych przyrza¬ dów tracych, ustawionych równolegle, je¬ den za drugim, w odleglosci pozwalajacej na umieszczenie miedzy szeregami przy¬ rzadów tracych urzadzen rozdzielajacych materjal tracy i wode do plókania.Cziesci cieime tego samego przyrzadu, t. j. przyrzadu krazacego po tej samej kie¬ rownicy jednoszynowej 11, poruszaja sie z szybkoscia dostosowana do fazy pracy, która wykonuja, w dwu kierunkach prze¬ ciwnych.Kazda faza obróbki wymaga dosta¬ tecznej liczby przyrzadów tracych do wy¬ konania (w sposób ciagly) pracy niezalez¬ nie od tego, czy chodzi o straganie, szlifo¬ wanie, naniydlanie szkla i t. d.Poniewaz polerowanie wymaga, ze wzgledu na latwosc (lekkosc) i doskona¬ losc obróbki, azeby kazdy element tracy, wykonal kompletna prace, zlozona z róz¬ nych faz jak mycie, pierwotne polerowa¬ nie, nadawanie polysku szklu i t. d-, prze¬ to stoly, unoszone przez przeladowywacz 52 (fig. 11) otrzymuja ruch oscylujacy tam i zpowrotem podczas poszczególnych faz pracy.Aparat dziala w sposób nastepujacy.Plyty szklane lub inne przyklejone sa na stolach 30 zapomoca znanych srodków w ten sposób, ze brzegi szkiel odpowiadaja obydwu brzegom stolu w kierunku po¬ przecznym, brzegi zas boczne szkiel roz¬ mieszczone sa tak, aby miedzy ich brze¬ giem a listewka przymocowana do krawe¬ dzi stolu utworzyla sie mala szczelina, do której wlewa sie gips lub inny materjal laczacy.Wszystkie przyrzady posiadajace cze¬ sci trace podnoszone sa zapomoca rucho¬ mych czesci 3 a pierwszy stól zajmuje miejsce pod pierwszym przyrzadem, któ¬ rego zadaniem jest struganie (heblowa¬ nie) plyt szklanych lub innych, podlega¬ jacych obróbce.Wówczas opuszcza sie nadól kierow¬ nice jednoszynowa 11 jako calosc oraz czesci trace, zapomoca ruchomych czesci 3 dla wprowadzenia tych narzadów w ze¬ tkniecie ze szklem. Cziesci trace wprawia sie wówczas w ruch zapomoca silni¬ ków 27.Nastepnie stól podsuwa sie pod drugi przyrzad, podobny do opisanego, który równiez wprawia sie w ruch i opuszcza na dól, az do chwili, gdy narzedzia do po¬ lerowania 13* nie zaczna nalezycie obra¬ biac szkla. Ta sama o"peracja powtarza sie nastepnie w kazdym przyrzadzie posiada¬ jacym kierownice jednoszynowa 11, po- czem przyczepia sie drugi stól do pierw¬ szego i w ten sposób prowadzi sie prace dalej w miare postepowania naprzód pierwszego stolu i nastepnych az do chwi¬ li, gdy ten stól, który przeszedl pod przy¬ rzadami, przeznaczonemi do strugania, szlifowania i namydlania szkla, zacznie opuszczac ostatni przyrzad; od tej chwili stoly wprawianie sa w ruch o szybkosci od¬ powiedniej i ciaglej i zostaja wydzielone z ukladu w miare, jak mijaja ostatni przy¬ rzad do namydlania, gdy tymczasem no¬ we stoly przylacza sie jako dalszy ciag innych.Stoly z namydlonemi taflami sdcla u- mieszcza sie wówczas na przenosniku i prowadnicach pod przyrzadami poleruja- cemi, wykonanemu w sposób powyzej opi¬ sany, gdzie otrzymuja one ruch zmienny tam i zpowrotem o okreslonej szybkosci i stosowtnej amplitudzie tak, aby wszystkie czesci tafli szklanej obrobione byly równo¬ miernie.Nastepnie opuszcza sie nadól narzady polerttjace a ich czesci trace poruszaja sie — 5 —po szkle wsród tarcia z wielka szybkoscia i pod okreslonym naciskiem.Praca rozpoczyna sie wówczas wszyst- kieiiii przyrzadami równoczesnie w pierw¬ szej fazie i trwa bez przerwy przez druga i trzecia faze polerowania.Gdy praca jest skonczona, ruch tam i zpowrotem ustaje a stoly usuniete sa na przeladowywacz i wprawione w ruch prze* jego lancuch bez konca, który posu¬ wa j? naprzód ruchem ciaglym pod cze¬ sciami tracemi pracujacemi bez przerwy.Podczas tego nowe stoly z namydlonem szklem zostaja przyczepione i ida w slad tych, których obróbka jest ukonczona; do¬ staja sie one kolejno pod przyrzady pole¬ rujace, w miare tego jak imne stoly je opu¬ szczaja a faza splókiwania rozpoczyna sie na nowym stole pod pierwszym przyrza¬ dem w ten sposób, ze gdy nowe stoly po¬ suna sie ,na miejsce pod przyrzadami tra¬ cemi, druga faza pracy polerujacej moze sie juz rozpoczac.Riiich ciagly stolów zatrzymuje sie na¬ stepnie i zostaje zastapiony ruchem zmien¬ nym tam i zpowrotem, witedy -gdy zaklino¬ wanie stolów na przeladowywaczu zostalo * ukonczone. Czesci trace przyrzadów pole¬ rujacych, opuszczajac stól wykonywuja dalej ruch swój po krzywej na stole 56, na którym miesci sie polerowana plyta szklana lulb jakikolwiek immy analogiczny materjal a którego polozenie jest scisle wyregulowane na tym samym poziomie, co i plyt szklanych, ulozonych na stolach.Jest rzecza zrozumiala, ze rozmie¬ szczenie materj alów szlifuj acych przed kazdym szeregiem przyrzadów tracych, które jedtooczesmie ze stolami poruszaja sie z odpowiednia szybkoscia, umozliwia na szkle prace intensywna, ciagla i idoklad- na, o wiele wiecej wartosciowa, niz pro¬ dukcja i wykonczenie uzyskiwane przy po¬ mocy znanych dotychczas aparatów, które bez wyjatku oparte sa na ruchu obroto¬ wym elementów tracych.Celem zapewnienia doskonalej stabili¬ zacji narzadów ruchomych 14 jak rów¬ niez ich szybkiego poruszania sie po krzy¬ wiznach drogi zelaznej utworzonej przez kierownice jedlnoszynowa 11, drazki lacz¬ nikowe 22, zabezpieczajace uruchomianie narzadów ruchomych, polaczonych wza¬ jemnie zapomoca przegubów 16—17, mo¬ ga zostac przedluzone ku górze, jak to wi¬ dac na fig. 12 i utworzyc tu rodzaj komór 27" przeznaczonych do pomieszczenia sil¬ ników napedowych 27. Same te komory po¬ laczone sa miedzy soba zapomoca wyste¬ pów 16*—17* analogicznych ido tych, które tworza przeguby narzadów ruchomych, skutkiem czego wystepy te wraz z ostatnie- mi tworza podwójna linje przegubów. Po¬ nadto drazki 22 posiadaja w tym przypad¬ ku krazki dodatkowe 21*, zmontowane na czopach 20* i poruszajace sie podobnie jak dolne krazki 21 pomiedzy równoleglemi szynami 12*.Wreszicie jafe to widac na figurach 14, 15 i 16, mozna zapewnic poruszanie sie przyrzadów tracych z wielka szybkoscia po krzywiznach z minimalnym wydatkiem sily napednej przez zastosowanie, dla szy¬ ny 11 innego profilu w czesci krzywej a injnego w czesci prostolinijnej kierownicy jednoszynowej i przez ewentualne nadanie kolom 24 odpowiedniego profilu.Na przykladzie uwidocznionym na fig. 14 kola 24 o .plaskiej powierzchni toczenia sie, tocza sie w krzywiznach kierownicy jednoszynowej po szynie // o przekroju w ksztalcie trójkatnego grzyba. Jak to wi¬ dac z figur 15 i 16, szyna 11 moglaby je- szicze posiadac w czesci prostolinijnej pro¬ fil w ksztalcie wykroju, przyczem kola 24 mialyby w takim razie profil stozkowy po¬ miedzy dwoma plaskiemi powierzchniami toczenia sie, poruszajacy sie w czesci pro¬ stolinijnej kierownicy jednoszynowej po bokach szyny. W takim razie nadaje sie czesciom krzywym kierownicy jednoszy¬ nowej profil szyny, przedstawiony na fig. — 6 —16, skutkiem czego kota tocza sie swa stozkowa powierzchnia toczenia po szynie plaskiej. PL