Przedmiotem wynalazku jest uklad do zdalnej kalibracji systemu rejestracji wstrzasów sejsmicznych, wypo¬ sazonego w akcelerometry luu geofony umieszczone na dole kopalni, obejmujace zasiegiem zagrozony obszar.System rejestracji wstrzasów sejsmicznych z zastosowaniem akcelerometrów lub geofonów sklada sie z urzadzen umieszczonych na dole kopalni oraz urzadzen rejestrujacych umieszczonych na powierzchni, polaczo¬ nych z urzadzeniami na dole kablowa linia przesylowa, zlozona z tylu par kabli sygnalowych ile jest czujników.Kazdy czujnik wspólpracuje z towarzyszacym mu wzmacniaczem, zas zespól czujnik — wzmacniacz polaczony jest czterema przewodami, para zasilajaca i para sygnalowa, z wielokanalowym modulatorem przylaczonym do linii przesylowej. Sygnaly z czujników po wzmocnieniu, przesylane sa do modulatora, tam poddawane sa trans¬ formacji czestotliwosciowej, i przesylane na powierzchnie do urzadzen rejestrujacych, gdzie sa zapisywane i pod¬ dawane obróbce, która ma na celu lokalizacje danego zjawiska oraz jego ocene energetyczna.Podczas pracy systemu, z powodu przesuwania lub zmiany dlugosci odcinków przewodów lub trudnych warunków otoczenia spowodowanych znaczna wilgotnoscia, zapyleniem badz aktywna atmosfera, ulegaja zmia¬ nie parametry systemu majace wplyw na dokladnosc pomiaru, zwlaszcza parametry linii przesylowej. Dla zapewnienia wymaganej dokladnosci i prawidlowosci informacji system taki wymaga okresowej kalibracji. Kali- braqe przeprowadza sie za pomoca generatora sygnalu wzorcowego. Wymaga ona wylaczenia systemu na czasjej dokonywania, zjazdu ekipy pomiarowej do rejonu kopalni objetego systemem i zsynchronizowania czynnosci ekipy z czynnosciami obslugi urzadzen rejestrujacych. Na dole kolejno laczy sie na wejscie wzmacniacza kazdego czujnika generator sygnalu wzorcowego, a równoczesnie na powierzchni dokonuje sie pomiaru sygnalu i regulacji parametrów danego obwodu kolejno badanego czujnika. Ze wzgledu na oddalenie punktów pomiarowych, trud¬ nosci z komunikacja pomiedzy rejestratornia a stanowiskami pomiarowymi oraz koniecznosc zwozenia na dól aparatury kalibracyjnej czynnosc kalibracji staje sie czasochlonna, co powoduje wylaczenie systemu z dzialania oraz klopotliwa i zawodna.Przedmiotem wynalazku jest uklad do kalibracji systemu rejestracji wstrzasów sejsmicznych wyposazonego w akcelerometry lub geofony umieszczone w zagrozonym rejonie kopalni, w którym kazdy czujnik jest poprzez2 119 570 wzmacniacz polaczony z centralnym modulatorem, przylaczonym za posrednictwem linii przesylowej do urza¬ dzen rejestrujacych ulokowanych na powierzchni, bazujacy na generacji sygnalów wzorcowych.Istota wynalazku polega na tym, ze w ukladzie jest tyle generatorów sygnalu wzorcowego ile jest wzmac¬ niaczy, przy czym kazdy wzmacniacz i przynalezny mu generator sa polaczone z zasilaczem pradu stalego poprzez alternatywny diodowy uklad, który w przewodach zasilajacych wzmacniacz ma diody o odwrotnie ustawionej biegunowosci w porównaniu do diod znajdujacych sie w przewodach zasilajacych generatora. W torze zasilania znajduje sie przekaznik przelaczajacy biegunowosc zasilacza, sterujacym wejsciem polaczony z ukla¬ dem sterowania ta biegunowoscia. Jest korzystne, gdy uklad sterowania biegunowoscia jest utworzony z polaczo¬ nych ze soba wtórnych uzwojen dwóch transformatorów, z których jeden jest na wyjsciu a drugi na wejsciu linii przesylowej, a w obwodzie tym sa wlaczone posobnie dwa kondensatory. Pierwszy kondensator zbocznikowany jest uzwojeniem kontaktronu o zestyku wlaczonym w obwód wzbudzenia przekaznika. Drugi kondensator zala¬ czony jest do odrebnego zasilacza poprzez wylacznik ulokowany na powierzchni, przy urzadzeniach rejestruja¬ cych.Uklad wedlug wynalazku pozwala na znaczne skrócenie czasu trwania kalibracji, gdyz nie wymaga zjazdu riaJ8ol**eIdpy pomiarowej oraz kolejnego docierania do nierzadko znacznie od siebie oddalonych czujników.Dotychczasowy sposób kalibracji wymagal okolo godziny na jeden czujnik, w ukladzie wedlug wynalazku kalibracja systemu trwa kilka minut. Dzieki temu eliminuje sie zagrozenie zalogi, która dokonywalaby kalibracji praz*skraca czas wylaczenia systemu rejestracji z eksploatacji, co podnosi skutecznosc zabezpieczenia. Uklad nie Wymaga wprowadzania dodatkowych polaczen kablowych, a jedynie przelaczenia biegunowosci zasilania, co prowadzi do zablokowania ukladu rejestracji i przy czesciowym wykorzystaniu jego urzadzen pozwala na szybka jego kalibracje.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym jest przedsta¬ wiony blokowo-ideowy schemat ukladu.Przykladowy uklad zgodny z wynalazkiem sklada sie zn czujników Oi on, którymi sa akcelerometry ulokowane w róznych punktach zagrozenia obszaru kopalni. Kazdy czujnik Oi on ma wyjscie polaczone z wejsciem odrebnego wzmacniacza W2 Wn. W ukladzie jest tyle generatorów Gi Gn sygnalu wzorcowego ile jest czujników lub wzmacniaczy. Wzmacniacz W! Wn i odpowiadajacy mu generator G! Gn sa polaczone z centralna zaciskowa listwa L poprzez alternatywny diodowy uklad Dt Dn, zbudowany w ten sposób, ze w zasilajacych przewodach wzmacniacza W! Wn diody maja przeciwnie ustawiona biegunowosc niz w zasilaja¬ cych przewodach generatora Gi Gn. Wyjscie zaciskowej listwy L polaczone jest poprzez dwubiegunowy zestyk przekaznika P do zasilacza Zx pradu stalego, znajdujacego sie na dole kopalni, przy centralnym modulatorze M.Do wielowejsciowego modulatora M przylaczone sa sygnalowe wejscia wzmacniaczy Wt Wn i generatorów Gx Gn. Zestyk przekaznika P jest polaczony z zasilaczem Zx w ukladzie odwracania biegunowosci zasilania.Wzbudzajace uzwojenie przekaznika P ma w obwodzie zestyk kontaktronu K, stanowiacy wejscie ukladu stero¬ wania biegunowoscia zasilania wzmacniaczy i generatorów. Uklad ten jest utworzony z polaczonych ze soba wtórnych uzwojen dwóch transformatorów Tj i T2, znajdujacych sie na wyjsciu i wejsciu przesylowej linii PL.W obwodzie tych uzwojen wlaczone sa posobnie dwa kondensatory Ci, C2. Pierwszy kondensator C! zboczniko¬ wany jest uzwojeniem kontaktronu K, drugi kondensator C2 jest polaczony z odrebnym zasilaczem Z2 pradu stalego poprzez wylacznik Kx, ulokowany przy rejestratorze R. Zestyk kontaktronu K jest zbocznikowany wylacznikiem A2, ulokowanym przy centralnym modulatorze M.Zalaczenie wylacznika A! w rejestratorni powoduje przeplyw pradu stalego przez wtórne uzwojenia trans¬ formatorów Ti i T2, przesylowa linie PI oraz uzwojenie kontaktronu K. Powoduje to zamkniecie zestyku kontaktronu K i wysterowanie przekaznika P, którego zestyki zmieniaja biegunowosc zasilania, co powoduje zalaczenie generatorów Gx Gn i zablokowanie zasilania wzmacniaczy Wi Wn, a tym samym sygnalów z czujnikówOi on i calego systemu rejestracji.W tym czasie dziala uklad kalibracji z wykorzystaniem przesylowej linii PL. Kalibracji dokonuje sie specjalnymi urzadzeniami znajdujacymi sie w rejestratorni, przy rejestratorze R. Po zakonczeniu tych czynnosci zmienia sie biegunowosc zasilania i tym samym wylacza sie z dzialania uklad kalibracji. Uklad ten moze byc takze zalaczony wylacznikiem A2 podczas kontroli sprawnosci systemu na dole kopalni.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do zdalnej kalibracji systemu rejestracji wstrzasów sejsmicznych wyposazonego w akcelerometry lub geofony umieszczone w zagrozonym rejonie kopalni, w którym kazdy miernik jest poprzez wzmacniacz polaczony z centralnym modulatorem przylaczonym za posrednictwem linii przesylowej do urzadzen rejestruja-119570 3 cych ulokowanych na powierzchni, bazujacy na generacji sygnalów wzorcowych, znamienny tym, ze ma tyle generatorów (Gi Gn) sygnalu wzorcowego ile jest wzmacniaczy (Wi Wn), przy czym kazdy wzmac¬ niacz QlJl Wn) i przynalezny generator (Gi Gn) sa polaczone z zasilaczem (Zx) pradu stalego poprzez alternatywny diodowy uklad (Di Dn), który w przewodach zasilajacych wzmacniacz (Wi Wn) ma diody o odwrotnie ustawionej biegunowosci w porównaniu do diod znajdujacych sie w przewodach zasilajacych genera¬ tora (G! Gn), natomiast w torze zasilania znajduje sie przekaznik (P) przelaczajacy biegunowosc zasilacza (Zx), sterujacym wejsciem polaczony z ukladem sterowania ta biegunowoscia. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad sterowania biegunowoscia zasilania jest utworzony z polaczonych ze soba wtórnych uzwojen dwóch transformatorów (T!, T2), z których jeden jest na wyjsciu a drugi na wejsciu przesylowej linii (PL), zas w tak utworzonym obwodzie wlaczone sa posobnie konden¬ satory (Cx, C2 ), pierwszy kondensator (C!) zbocznikowany uzwojeniem kontaktronu (K), którego zestyk znajdu¬ je sie w obwodzie wzbudzenia przekaznika (?) i drugi kondensator (C2) zalaczony do odrebnego zasilacza (Z2) poprzez wylacznik (At) ulokowany na powierzchni przy urzadzeniach rejestrujacych. 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze zestyk kontaktronu (K) jest zbocznikowany wylacznikiem (A2) zlokalizowanym przy centralnym modulatorze (M), na dole kopalni. PL