Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do ksztaltowania powierzchni zewnetrznych elementów z materia¬ lów odksztalcalnych.Znane jest urzadzenie do ksztaltowania powierzchni zewnetrznych elementów z materialów odksztalcal¬ nych, z polskiego opisu patentowego numer 97074. Elementy ksztaltujace powierzchnie przedmiotu, sa segmen¬ tami wprawionymi w ruch promieniowy przez plyty osadzone na przemian parami na wykorbionych czopach walów. Plyty te maja otwory robocze o osiach przesunietych wzgledem osi obrotu przedmiotu ksztaltowanego o wartosci wykorbienia czopów. Naped przekazywany jest z kola pasowego na kola zebate, w którym osadzone sa waly i dalej przez wykorbione czopy tych walów na plyty wspólpracujace z segmentami ksztaltujacymi.Obrót kól zeuatych powoduje jednoczesny obrót walów wykorbionych i zmiane polozenia katowego obszaru docisku plyt do segmentów ksztaltujacych, które stopniowo zaglebiaja sie w element, formujac jego powierz¬ chnie zewnetrzna.Znane urzadzenie posiada takie rozwiazanie konstrukcyjne, które nie zapewnia dokladnego ksztaltowania zewnetrznej powierzchni elementu o znacznej dlugosci.Urzadzenie to nie zapewnia takze mozliwosci plynnej regulacji glebokosci wytlaczanych ksztaltów.Wada tego urzadzenia jest takze to, ze zachodzi koniecznosc stosowania kilku urzadzen do róznych srednic czesci poddanych obróbce.W celu wyeliminowania ukladu napedowego w postaci kól zebatych, jak i uproszczenia konstrukcji urza¬ dzenia opracowano przyrzad do ksztaltowania powierzchni.Istota przyrzadu polega na tym, ze wymienny ksztaltownik wraz z czescia robocza osadzony jest w seg¬ mencie, który wspólpracuje z suwakiem przemieszczajac sie po rolkach tocznych umieszczonych w plycie.W górnej czesci segmentu osadzony jest swobodnie pierscien, a pomiedzy tym segmentem i suwakiem umieszczo¬ ne sa rolki toczne.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przed¬ stawia przekrój podluzny przyrzadu, a fig. 2 — przedstawia przekrój poprzeczny przyrzadu.2 119 546 Przyrzad sluzy do wygniatania na powierzchni elementów dowolnego ksztaltu wykonanych z materialów o znacznej plastycznosci, rowków o dowolnym ksztalcie jak i glebokosci. Mozna wykonywac równiez tym przyrzadem wielowypustowe walki. Zewnetrzna powierzchnia elementu obrabianego 1 jest ksztaltowana czescia robocza 2 ksztaltownika 3, którego ksztalt powierzchni jest zalezny od zalozonego uksztaltowania elementu 1, na przyklad przy wykonywaniu wielowypustowych walków ksztaltownik 3 ma powierzchnie robocza 2 zaopa¬ trzona w prostopadloscienne wystepy. Ksztaltownik 3 osadzony jest w segmencie 4 spoczywajacym na plycie 11, w której umieszczone sa rolki toczne 7. Przesuwanie sie promieniowo segmentów 4 po plycie 11 odbywa sie za posrednictwem suwaka 10. Wewnetrzna powierzchnia suwaka 10 wspólpracuje za posrednictwem rolek tocz¬ nych 5 osadzonych w obejmie 6, z segmentami 4. Na powierzchni czolowej segmentu 4 znajduje sie pierscien 8 zaopatrzony w sprezyny 9. Przy podniesionym suwaku 10 element obrabiany 1 wprowadzonyjest w przestrzen robocza przyrzadu, którego wolny koniec jest umocowany w dowolnym uchwycie. Nastepnie suwak 10 wprawia¬ ny jest w ruch postepowy poprzez trzpien 13 przenoszacy obciazenie, na przyklad z prasy. Suwak 10 przesuwa¬ jac sie po segmentach 4 za posrednictwem rolek 5 wywiera nacisk na te segmenty 4 powodujac ich przemieszcze¬ nie promieniowe. Segmenty 4 przesuwaja sie w plaszczyznie poziomej po rólkach 7 umieszczonych w plycie 11.W wyniku przemieszczenia sie segmentów 4 czesc robocza 2 ksztaltownika 3 wglebia sie w element 1 na okreslona glebokosc. W zaleznosci od wartosci przesuniecia suwaka 10 ksztaltownik 3 wglebia sie na zadana glebokosc w element 1. Po osiagnieciu zadanej glebokosci wytloczonego ksztaltu suwak 10 podnoszony jest w górne polozenie za posrednictwem trzpienia 13. Uklad sprezyn 9 i 12 umieszczonych w plycie 11 i w pierscie¬ niu 8 powoduje odsuniecie segmentu 4 od elementu 1. W wyniku tego element 1 moze byc wycofany z przestrze¬ ni roboczej przyrzadu.Przyrzad charakteryzuje sie prostota konstrukcji, latwoscia obslugi, a przede wszystkim mozliwoscia regu¬ lowania glebokosci wyciskanych ksztaltówjak i mozliwoscia ksztaltowania elementów o róznych rozmiarach.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad do ksztaltowania powierzchni zewnetrznych elementów z materialów odksztalcalnych, zawie¬ rajacy ksztaltowniki osadzone w segmentach, znamienny tym, ze ksztaltownik (3) z czescia robocza (2) osadzone sa w segmencie (4), który prowadzony jest ruchowo w suwaku (10) o powierzchniach roboczych nachylonych pod katem w stosunku do plaszczyzny pionowej, za posrednictwem rolek tocznych (7) umieszczo¬ nych w plycie (11), a w czesci górnej segmentu (4) osadzony jest swobodnie pierscien (8). 2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pomiedzy segmentem (4) a suwakiem (10) umieszczone sa rolki toczne(5). ¦^-1-^ fig.2 A-A f&1 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL