Przedmiotem wynalazku jest wstepniak do wykonywania czesci o ksztaltach obrotowych zwlaszcza kól zebatych przez plastyczne formowanie pomiedzy stemplem i matryca.Znany jest wstepniak do wykonywania stozkowych kól zebatych, który ma ksztalt bryly obrotowej, która w prze¬ krojach równoleglymi do siebie lecz prostopadlymi do osi obrotu plaszczyznami ma ksztalty kól. Srednice tych kól maleja w kolejnych przekrojach poczawszy od plaszczyzny, w której lezy srednica najwieksza.Wstepniak do wykonywania czesci o ksztaltach obroto¬ wych zwlaszcza kól zebatych przez plastyczne formowanie pomiedzy stemplem i matryca wedlug wynalazku charak¬ teryzuje sie tym, ze ma ksztalt przynajmniej czesciowo wydrazonej bryly obrotowej, której przekroje równoleglymi plaszczyznami przesunietymi w odstepach co najmniej na czesci dlugosci mierzonej równolegle do osi obrotu i do niej prostopadlymi maja ksztalty pierscieni kolowych.Srednice tych pierscieni róznia sie od siebie przy czym srednice pierscieni kolejnych przekrojów poczawszy od przekroju, w którym mniejsza srednica pierscienia jest najmniejsza z mozliwych zwiekszaja sie i osiagaja maksi¬ mum na skraju wstepniaka. Dlugosc wstepniaka mierzona w kierunku równoleglym do osi obrotu jest mniejsza od najwiekszej jego srednicy. Korzystne jest utrzymanie proporcji dlugosci do najwiekszej srednicy w ilorazie mniejszym od 0,6.Wstepniak ma powierzchnie wewnetrzna wydrazenia zblizona do kulistej albo stozkowej. Korzystne jest wyko¬ nanie wstepniaka takie, azeby jego powierzchnie zewnetrzna i wewnetrzna byly powierzchniami kulistymi albo stozko- 10 15 25 30 wymi. Korzystnym jest równiez, gdy wewnetrzna i zew¬ netrzna powierzchnia kulista ma miejsca geometryczne, które leza w poblizu siebie korzystnie w jednym punkcie.Pozadanym jest takie wykonanie, azeby na zewnatrz od plaszczyzn poprzecznych przekrojów, w których leza ekstremalne srednice maksymalna zewnetrzna i minimalna wewnetrzna wstepniak mial co najmniej jeden taki ksztalt, którego- pote pemtmlam- kolejnych przekrojów prosto¬ padlymi do osi, równoleglymi do siebie plaszczyznami zmniejszaja sie do zera na skraju.Wstepniak umozliwia uzyskiwanie znacznych nacisków skierowanych od srodka na zewnatrz przy stosunkowo malych naciskach Wywieranych poosiowo. Wstepniak moze byc wykonywany sposobami znanymi przy wykonywaniu tego rodzaju czesci z krazków blachy lub preta, albo z od¬ cinków rury.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunkach, na których w przekrojach wzdluz¬ nych fig. 1 przedstawia czesciowo wydrazony wstepniak z powierzchniami zewnetrzna i wewnetrzna kulistymi, fig. 2 przedstawia wstepniak wydrazony przelotpwo z po¬ wierzchniami zewnetrzna i wewnetrzna kulistymi, fig. 3 przedstawia wstepniak wydrazony przelotowo z powierz¬ chniami zewnetrzna i wewnetrzna stozkowymi.Wstepniak ma ksztalt bryly obrotowej 1, 21, 31, której przekroje plaszczyznami 2, 22, 32 równoleglymi do plasz¬ czyzn 3, 23, 33 przesunietymi w odstepach co najmniej na czesci dlugosci mierzonej równolegle do osi obrotu 0 i do niej prostopadlymi maja ksztalty pierscieni kolowych.Srednice Di, D22, D32 róznia sie od srednic D3, D23, D33 119 516119 516 10 przy czym srednice mniejsze kolejnych przekrojów po¬ czawszy od przekroju plaszczyzna 4, 24, 34, w której lezy srednica D4, D24, D34 najmniejsza z mozliwych, zwiekszaja sie i osiagaja maksimum D6, D26, D36 na skraju wstepniaka w plaszczyznie 7, 27, 37.Wstepniak ma dlugosc Li, L21, L31 mniejsza od najwiek¬ szej srednicy D7, D27, D8. Wstepniak 1, 31 ma powierzchnie zewnetrzne 9, 39 i wewnetrzne 10, 40 kuliste, przy czym w odmianie 21 powierzchnie wewnetrzne 29, 30 sa stozkowe a w odmianie 1 powierzchnie kuliste przechodza w po¬ wierzchnie stozkowe. Pola powierzchni wstepniaka 21 w przekrojach plaszczyznami 211, 212 a wstepniaka 31 w przekrojach plaszczyznami 311, 312 oraz 314, 315 rów- «Mgfelvim\dy pfaszjayKn 24, 32, 34, w których leza ekstre- frnalhlr srednice 4», P32, D34 zmniejszaja sie do zera na 15 skraju w plaszczyznach 213, 37 i 313.I ^Wstepjijalf na#je sie szczególnie do wykonywania kól tzejtelyih lancuchowych.Zastrzezenia patentowe 1. Wstepniak do wykonywania czesci o ksztaltach obro¬ towych zwlaszcza kól zebatych walcowych przez plastyczne formowanie pomiedzy stemplem i matryca, znamienny tym, ze ma ksztalt przynajmniej czesciowo wydrazonej bryly obrotowej (1, 21, 31), której przekroje równoleglymi plaszczyznami (2, 22, 32) przesunietymi w odstepach co najmniej na czesci dlugosci (Li, L21, L31) mierzonej równo¬ legle do osi obrotu i do niej prostopadlymi maja ksztalty pierscieni kolowych, których srednice (D2, D22, D32) i (D3, D2j, D33) róznia sie od siebie, przy czym srednice 20 25 30 mniejsze pierscieni kolejnych przekrojów poczawszy od przekroju plaszczyzna (4, 24, 34), w której lezy srednica (D4, D24, D34) pierscienia najmniejsza z mozliwych, zwiek¬ szaja sie i osiagaja maksimum (D6, D26, D36) na skraju w plaszczyznie (7, 27, 37). 2. Wstepniak wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma dlugosc (Li, L21, L31) mierzona wzdluz osi obrotu mniejsza od najwiekszej srednicy (D7, D27, D8). 3. Wstepniak wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosunek dlugosci (Li, L21, L31) mierzonej wzdluz osi obrotu do najwiekszej srednicy (D7, D27, D8) korzystnie jest mniejszy od 0,6. 4. Wstepniak wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze ma powierzchnie zewnetrzna (9, 39) i wewnetrzna (10, 40) zblizone do kulistych korzystnie kuliste. 5. Wstepniak wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze ma powierzchnie zewnetrzna (29) i wewnetrzna (30) stoz¬ kowe. 6. Wstepniak wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze ma powierzchnie (9) i (10) zblizone do kulistych, które prze¬ chodza w powierzchnie stozkowe. 7. Wstepniak wedlug zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, znamienny tym, ze na zewnatrz od plasz¬ czyzn (24, 32 i 34), w których leza ekstremalne srednice maksymalna zewnetrzna (D32) i minimalna wewnetrzna (D24, D34) ma co najmniej jeden taki ksztalt w przekroju wzdluznym (21, 31), ze pola powierzchni kolejnych prze¬ krojów równoleglymi plaszczyznami (211, 311, 314) i (212, 312, 315) zmniejszaja sie do zera na skraju w plasz¬ czyznach (213, 37 i 313). 22 m 9 /Z rr \A 1)3 ' sf777/v p^ y/y M*Q m D7l 4 3 \ * y\ z Yn 7 RjJ119 516 Fic* Fio.3 PL