Przedmiotem wynalazku jest zabezpieczenie po¬ laczenia gwintowego przed niepozadanym odkrece¬ niem w trakcie eksploatacji.Znane i stosowane sa róznorodne zabezpieczenia polaczen gwintowych, z których najwazniejsze przedstawione sa w ksiazce M.P. Nowikowa pt.: „Podstawy technologii i montazu maszyn i mecha¬ nizmów", WNT 1972, na str. 251H-257. Przy odpo¬ wiedzialnych i wysoko obciazonych polaczeniach gwintowych nie moga znalezc zastosowania zabez¬ pieczenia wprowadzajace do ukladu luz lub spre¬ zystosc (np. zabezpieczenie zawleczka, podkladka sprezysta) z uwagi na niebezpieczenstwo stopnio¬ wego odkrecania, jedynie zas takie, które calkowi¬ cie unieruchamiaja polaczenie. Sposród znanych za¬ bezpieczen zdolnosc te posiadaja: zabezpieczenie przeciwnakretka (rys. 153a w.w. publikacji) i wkre¬ tem (rys. 153b i d). Zabezpieczenie przeciwnakret¬ ka ma te wade, ze zwieksza znacznie wymiary po¬ laczenia i zmusza czesto do odpowiedniego zwiek- 20 szenia wymiarów calej konstrukcji, ponadto zas wymaga znacznej sily dokrecenia, a wiec zape¬ wnienia dostepu odpowiednio duzego narzedzia.Zaebzpieczenie wkretem rozpierajacym zwoje gwintu rozcietej nakretki (rys. 153b) jest nieko¬ rzystne wytrzymalosciowo, nakretka bowiem jest znacznie oslabiona rozcieciem zapewniajacym jej elastycznosc.Zabezpieczenie wkretem promieniowym (rys. 153d) posiada dwa mankamenty. Pierwszym jest 25 jo niewielka sila docisku mozliwa do wprowadzenia za pomoca wkretaka i przez to nie daje pewnosci skutecznego zabezpieczenia przy wyzszych obciaze¬ niach. Drugim jest ograniczenie stosowalnosci za¬ bezpieczenia do polaczen, w których zapewniony jest dostep do nakretki z kierunku promienio¬ wego.Celem wynalazku jest opracowanie zabezpiecze¬ nia polaczenia gwintowego pozbawionego tych wad, a wiec w mozliwie najmniejszym stopniu oslabia¬ jacego wytrzymalosc nakretki i zapewniajacego silny i trwaly zacisk, przy tym zas umozliwiaja¬ cego stosowanie niezaleznie od kierunku dostepno¬ sci z zewnatrz polaczenia.W zabezpieczeniu polaczenia gwintowego, po¬ siadajacym wkret dociskowy wkrecony w jeden z elementów laczonych, wedlug wynalazku wkret dociskowy ma na czesci swej dlugosci powierz¬ chnie niewalcowa, korzystnie stozkowa, oddzia¬ lywujaca na czolo sworznia usytuowanego nierów- nolegle do jego osi, dociskanego do powierzchni innego elementu wchodzacego w sklad polaczenia gwintowego, korzystnie za posrednictwem wkladki z miekkiego materialu. W innym rozwiazaniu wkret dociskowy oddzialywuje na sworzen docis¬ kowy za posrednictwem sworznia posredniego, umieszczonego w otworze nierównolegle do osi wkretu dociskowego.Kazde z tych rozwiazan zapewnia wielokrotne zwiekszenie - sily docisku sworznia dociskowego, 119 456I 119 456 3 przy ograniczonej sile dokrecenia wkretu docis¬ kowego i niewielkim oslabieniu wytrzymaloscio¬ wym elementów laczonych. Wybór rozwiazania zalezy od wymaganego wzmocnienia sily docisku i kierunku dostepnosci polaczenia z zewnatrz. Za¬ bezpieczenie wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie w polaczeniach gwintowych róznego typu, zwlaszcza wysoko obciazanych i narazonych na drgania.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zabezpieczenie polaczenia gwintowego z wkretem umieszczonym w nakretce, w przekroju wzdluz osi symetrii sruby, fig. 2 — zabezpieczenie z wkretem umieszczonym w srubie, w przekroju wzdluz osi sruby, a fig. 3 przedstawia zebezpiecze- nie ze sworzniem posrednim, w tym samym prze¬ kroju.Wkret dociskowy 1 wkrecony jest w nakretke 2, równolegle do jej osi. Zakonczony jest on stozkiem, który wspólpracuje z czolem sworznia 3 umiesz¬ czonego przesuwnie w otworze A. Os otworu A jest usytuowana prostopadle do osi sruby 4. Po¬ miedzy sworzniem 3 a gwintem sruby 4 umiesz¬ czona jest wkladka 5. W innym rozwiazaniu wkret 1 wkrecony jest w srube, w której takze jest wy¬ konany otwór A dla sworznia 3, natomiast wkladka jest umieszczona pomiedzy sworzniem 3 a gwintem nakretki 2. W rozwiazaniach tych ruch osiowy wkreta dociskowego 1 powoduje za posrednictwem sworznia 3 dociskanie wkladki 5 do gwintu sruby 4 lub nakretki 1, a tym samym unieruchomienie po¬ laczenia gwintowego.Jeszcze w innym rozwiazaniu czolo sworznia 5 wspólpracuje z powierzchnia stozkowa sworznia 10 15 20 20 35 posredniego 6, umieszczonego przesuwnie w otwo¬ rze B, wykonanym w nakretce 2 równolegle do jej osi. Z kolei czolo sworznia posredniego 6 wspólpracuje z powierzchnia stozkowa wkreta do¬ ciskowego 7, wkreconego w nakretke 2 prostopa¬ dle do jej osi. W tym przypadku ruch osiowy sworznia poprzez sworzen posredni 6 i sworzen 3 powoduje dociskanie wkladki 5 do gwintu sru¬ by 4.Zastrzezenia patentowe 1. Zabezpieczenie polaczenia gwintowego majace wkret dociskowy wkrecony w jeden z elementów laczonych, znamienne tym, ze wkret dociskowy (1) ma na czesci swej dlugosci powierzchnie niewal- cowa, korzystnie stozkowa, wspólpracujaca z czo¬ lem sworznia (3) usytuowanego nierównolegle do jego osi, dociskanego do gwintu innego elementu wchodzacego w sklad polaczenia gwintowego, ko¬ rzystnie za posrednictwem wkladki (5). 2. Zabezpieczenie polaczenia gwintowego majace wkret dociskowy wkrecony w jeden z elementów laczonych, znamienne tym, ze wkret dociskowy (7) ma na czesci swej dlugosci powierzchnie niewal- cowa, korzystnie stozkowa, wspólpracujaca z czo¬ lem sworznia posredniego (8) umieszczonego w ot¬ worze (B) nierównolegle do osi wkreta docisko¬ wego (1), zas sworzen posredni. (6) ma na czesci swej dlugosci powierzchnie niewalcowa, korzystnie stozkowa, wspólpracujaca z czolem sworznia (3) usytuowanego nierównolegle do jego osi, dociska¬ nego do gwintu innego elementu wchodzacego w sklad polaczenia gwintowego, korzystnie za po¬ srednictwem wkladki (5). 6/ 3jAj (5 Fig.3 LlZGraf. iZnd '.Nlr '2 — (1186/83 illl'0 egz. iA4 Cena 100 zl PL