Przedmiotem wynalazku jest silownik do ste¬ rowania hydrostatycznego przetwornika wielkosci pomiarowej.Znane silowniki do sterowania hydrostatycz¬ nych przetworników wielkosci pomiarowej ce¬ chuje skomplikowana konstrukcja, zwlaszcza w przypadkach, gdy sa one sterowane wieloma cis¬ nieniami z obwodów ze sprzezeniem zwrotnym, co jest konieczne przy regulacji mocy. Dlugosc zna¬ nych silowników, zawierajacych dwa cylindry umieszczone jeden za drugim, sprowadzanych do polozenia wyjsciowego za pomoca sprezyny, równa sie szesciokrotnej wartosci skoku jednego cylindra.W ukladzie trzech cylindrów, umieszczonych jeden za drugim, dlugosc silownika jest równa osmio¬ krotnej wartosci skoku cylindra. Do urzeczywist¬ nienia róznych zastosowan, umozliwiajacych regu¬ lacje mocy, potrzebne sa rózne uklady silowników, zatem asortyment silowników powieksza sie.Dalsza niedogodnoscia znanych konstrukcji jest wielokrotne lozyskowanie tloczyska. Oznacza to podwyzszenie kosztów i dokladnosci wykonania, a przy tym spadek niezawodnosci dzialania.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie silow¬ nika do sterowania hydrostatycznego przetwornika wielkosci pomiarowej, pozbawionego wyzej przyto¬ czonych wad.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez to, ze silownik ma plaszcz wyposazony z lewego konca w lewy kolpak a z drugiego konca w prawy 10 15 20 25 2 kolpak, przy czyim lewy kolpak ma lewa prowad¬ nice cylindrowa a prawy kolpak ma prawa pro¬ wadnice cylindrowa. Prowadnice siegaja do wew¬ natrz, plaszcza i jest na nich przesiuwoie osadzony swa powierzchnia wewnetrzna cylinder. Polozenie wyjsciowe cylindra znajduje sie albo w STodtau plaszcza, albo prizy jednymi z kolpaków, a ponadto na zewnejtrzna powierzchnia cylindra jest luzno nasadzona sprezyna, wstepnie napieta pcrniiejdzy lewym pierscieniem a prawym pierscieniem, przy czyim te pierscienie sa ujm&estzczone przesuwnie na cylindrze.Lewy pierscien jest dociskany do lewego zde¬ rzaka cylindrowego i lewego zderzaka plaszczowe¬ go, a prawy pierscien jest dociskany do prawego zderzaka cylindrowego i prawego zderzaka plasz¬ czowego. Cylinder ma scianke dzialowa, korzystnie usytuowana w srodkowej czesci poprzectznie wzgle¬ dem jego osi i dizielaca ten cylinder na lewa ko¬ more robocza i prawa komore robocza. Ponadto cylinder ma dzwignie wystajaca poza zewnetrzna powierzchnie plaszcza. W lewym kolpaiku znajduje sce lewy, przelotowy Otwór sterowniczy, a w pra¬ wym kolpaku znajduje sie prawy, przelotowy otwór sterowniczy. Lewa prowadnica cylindrowa jest za¬ opatrzona od strony czolowej w lewy uskokwalco¬ wy, w którym znajduje sie lewy rowek obwodowy, zas prawa prowadnica cylindrowa jest zaopatrzona w prawy uskok walcowy, w kltórym znajlduje sie prawy rowek obwodowy. W obu rowkach otowodo- 119 3103 wych sa osadzone pierscienie uszczelniajace. W le¬ wym uskoku walcowym i w prawym uskoku wal¬ cowymi sa natomiast osadzone luzno swymi po¬ wierzchniami wewnetrznymi panewki slizgowe iza¬ bezpieczone zderzakamil poosiowymi, zas na zewnet¬ rznej powfierzchini panewek slizgowych jest osadzo¬ ny auwliwie cylinder.Ponadto, zgodnie z wynalazkiem w lewym kol¬ paku i w prawym kolpaku sa osadzone nastawne zderzaki, których czesci zderzakowe wystaja poza powierzchnie czolowa lewej prowadnicy cylindro¬ wej i poza prawa powierzchnie czolowa prawej prowadnicy cylindrowej.Korzystnie, w lewym kolpaku jest osadzony nur¬ nik, którego czesc zderzakowa wystaje poza lewa r~;powierzchnie czolowa lewej prowadnicy cylindro¬ wej, a ponadto z lewa przestrzenia robocza tego l. nurnika jest polaczony lewy kanal polaczeniowy, ? ^as w prawym kolpaku jest osadzony nurnik, któ- . rego czesc zderzakowa wystaje poza prawa po- *-¦¦¦* Wierzchnie czolowa prawej prowadnicy cylindro¬ wej, przy czym z prawa przestrzenia robocza nur¬ nika jest polaczony prawy, kanal polaczeniowy.W alternatywnym wykonaniu silownika, w lewym kolpaku jest osadzony nurnik dwustronnego dzia¬ lania, którego czesc zderzakowa wystaje poza lewa powierzchnie czolowa lewej prowadnicy cylindro¬ wej, a ponadto z lewa przestrzenia robocza nur¬ nika dwustronnego dzialania jest polaczony lewy kanal polaczeniowy, a z druga, lewa przestrzenia robocza nurnika jest polaczony drugi, lewy kanal polaczeniowy, a poza tym w prawym kolpaku jest równiez osadizony nurnik dwustronnego dzialania, którego czesc zderzakowa wystaje poza prawa po¬ wierzchnie czolowa prawej prowadnicy cylindro¬ wej, przy czym z prawa przestrzenia robocza nur¬ nika dwustronnego dzialania jest polaczony prawy kanal polaczeniowy*: a z druga, prawa przestrzenia robocza nurnika jest polaczony drugi, prawy kanal polaczeniowy.Zaleta silownika wedlug wynalazku jest to, ze ma zasadniczo prostsza konstrukcje oraz mniejsza dlugosc i to zarówno w wykonaniu, w którym jest przystosowany do dwustronnego jak i jednostron¬ nego dzialania. Dalsza jego zaleta jest to, ze w przypadku koniecznosci przylozenia innego cisnie¬ nia lub nawet dwóch cisnien uruchamiajacych silownik, jego wymiary moga pozostac niezmienio¬ ne, poniewaz cisnienia te sa doprowadzone do si¬ lownika za pomoca nurników osadzonych w lewym i prawym kolpaku. Zaleta takiej konstrukcji jest równiez mozliwosc wbudowania w lewy i prawy kolpak nastawnych zderzaków ograniczajacych skok cylindra. Konstrukcje silownika wedlug wy¬ nalazku cechuje mala liczba czesci skladowych, a ponadto jest on malych rozmiarów i prosty w wy¬ konaniu. Rozwiazanie o charakterze uniwersalnym umozliwia zbudowanie szesciu podstawowych ty¬ pów silownika bez potrzeby zmieniania jego wy¬ miarów zewnetrznych, a tyllkio wiiajze sie z koniecz¬ noscia dokonania niewielkich zmian w ukladzie wewttiejferanym czesci skladowych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w szes- oi/u przykladach jego wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia silownik z nastawnymi 310 4 zderzakamii w kolpakach, w przekroju podluznym, fig. 2 — silownik, w kftórego kolpakach sa osadzo¬ ne nurniki, w przekroju podluznym, fig. 3 — si¬ lownik, który w kolpakach ma nurniki dwustron- 5 nego dzialania, w przekroju podluznym, przy czym silowniki wedlug f;: polozeniu wyjsciowym cylindrów, które z polozenia srodkowego, mozna przemiescic w prawo lulb w le¬ wo,'zas fig. 4 przedstawia silownik, który w lewym 10 kolpaku ma nurnik a w prawym nastepny zderzak, w przekroju podluznym, fig. 5 — silownik z nur¬ nikami dwustronnego dzialania w lewym kolpaku oraz z nastawnym zderzakiem w prawym kolpaku, w przekroju podluznym, zas fig. 6 przedstawia 15 silownik z nurnikiem w lewym kolpaku oraz nur¬ nikiem dwustronnego dzialana w prawym kolpaku, w przekroju podluznym. Silowniki wedlug fig. 4, 5 i 6 znajduja sie w polozeniu wyjsciowym, któ¬ re w tym przypadku stanowi prawe koncowe po- 20 lozenie. Z tego polozenia cylindry moga zostac przemieszczone w lewe krancowe polozenie.Silownik wedlug wynalaizku zawiera plaszcz 1, korzystnie w postaci tulei, na jednym koncu wy¬ posazonej w lewy kolpak 2, a na drugim koncu w 25 prawy kolpak 3. Lewy kolpak 2 ma lewa prowad¬ nice cylindrowa 24, a prawy kolpak 3 prawa pro¬ wadnice cylindrowa 34, przy czym prowadnice te siegaja do wewnatrz plaszcza 1. Lewa prowadnica cylindrowa 24 ma na brzegu lewy uskok walco- 30 wy 25, w którym jest wykonany lewy rowek obwodowy 26, Prawa prowadnica cylindrowa 34 ma po stronie czolowej prawy uskok walcowy 35, zaopatrzony w prawy rowek obwodowy 36. W le¬ wym rowku obwodowym 26 i w prawym rowku 35 obwodowym 36 sa osadzone pierscienie uszczelnia¬ jace 18. Na lewy uskok walcowy 25 i prawy uskok walcowy 35 jest w kazdym przypadku luzno na¬ sunieta wewnetrzna powierzchnia panewka slizgo¬ wa 17 i zabezpieczona zderzakiem poosiowym 19. 40 Na tych panewkach slizgowych 17 jest osadzony przesuwnie swa powierzchnia wewnetrzna cylin¬ der 4. Jcgo polozenie wyjsciowe jest ustalane spre¬ zyna 6, luzno nasunieta na powierzchnie cylindra 4. Jest ona napieta pomiedzy lewym pierscieniem 45 7 a prawym pierscieniem 8. Pierscienie 7 i 8 sa osadzone przesuwnie na cylindrze 4. Lewy piers¬ cien 7 jest oparty o lewy zderzak cylindrowy 11 oraz o lewy (zderzak plasizozowy 9, a prawy pier¬ scien 8 jest oparty o prawy zderzak cylindrowy 50 12 i prawy zderzak plaszczowy 10. Cylinder 4 ma w srodkowej czesci scianke dzialowa 5 usytuowana poprzecznie, która dzieli przestrzen wewnetrzna cylindra 4 na lewa komore robocza L i prawa ko¬ more robocza P. Cylinder 4 ma dzwignie 13, któ- 55 ra wystaje poza zewnetrzna powierzchnie plaszcza 1 i sluzy do sterowania hydrostatycznego przetwor¬ nika wielkosci pomiarowej.W lewym kolpaku 2 znajduje sie lewy, przeloto¬ wy otwór sterowniczy 21, a w prawym kolpaku 3 50 znajduje sie prawy, przelotowy otwór sterowniczy 31. Silownik moze przyjmowac dwa polozenia wyj¬ sciowe. W jednym z tych polozen wyjsciowych cy¬ linder 4 znajduje sie w STodlku plasiztcza 1. W tym przypadku cylinder 4 ma do pokonania w strone 65 lewego kolpaka 2 taka sama droge, jaka ma do119 310 5 6 pokonania w strone prawego kolpaka 3, wedlug fig. 1, 2 i 3. Drugie polozenie wyjsciowe cylindra 4 znajduje sie w prawym kolpaku 3, Cylinder 4 moze sie w tym przypadku przesuwac az do le¬ wego kolpaka 2, wedlug fig. 4, 5 i 6.W celu ograniczenia skoku cylindra 4 w lewym kolpaku 2 a takze w prawym kolpaku 3 korzyst¬ nie jest umieszczony nastawny zderzak 16, którego czesc zderzakowa wystaje poza lewa powierzchnie czolowa 27, wzglednie prawa powierzchnie czolowa 37, wedlug fig. 1.W innym przykladzie wykonania wynalazku w lewym kolpaku 2 znajduje sie nurnik 14, którego czesc zderzakowa wystaje poza lewa powierzchnie czolowa 27. W takim wykonaniu w kolpaku 2 za przestrzenia robocza 28 nurnika 14 znajduje sie lewy kanal polaczeniowy 22, a w prawym kolpa¬ ku 3 jest oisadizoiny nurnik 14, którego czesc zde¬ rzakowa wystaje poza prawa powierzchnie czo¬ lowa 37. Prawa przestrzen robocza 38 nurnika 14 jest zaopatrzona w prawy kanal polaczeniowy 32 wedlug fig. 2.Zgodnie z fig. 3 w lewym kolpaku 2 korzystnie znajduje sie nurnik 15 dwustronnego dzialania, którego czesc zderzakowa wystaje poza lewa po¬ wierzchnie czolowa 27, a -do lewej przestrzeni ro - boczej 28 nurnika 15 dwustronnego dzialania jest przylaczony lewy kanal polaczeniowy 22. Do dru¬ giej, lewej przestrzeni roboczej 29 nurnika 15 dwustronnego dzialania jest przylaczony drugi, lewy kanal polaczeniowy 23. Równiez i w pra¬ wym kolpaku 3 znajduje sie nurnik 15 dwustron¬ nego dizialania. Jego czesc zderzakowa wystaje poza prawa powierzchnie czolowa 37. Do prawej przestrzeni, roboczej 38 nurnika 15 dwustronnego dzialania jest przylaiozony prawy kanal po¬ laczeniowy 32 oraz do drugiej, prawej przestrzeni roboczej 39 nurnika 15 dwustronnego dzialania jest przylaczony drugi, prawy kanal polaczeniowy 33.W innym przypadku w lewym kolpaku 2 znaj¬ duje sie nurnik 14, a w prawym kolpaku 3 na¬ stawny zderzak 16, wedlug fig. 4.Korzystnie, w lewym kolpaku 2 jest umieszczo¬ ny nurnik 15 dwustronnego dzialania, a w pra¬ wym kolpaku 3 nastawny zderzak 16, lub tez w lewym kolpaku 2 moze byc umieszczony nurnik 14 a w prawym kolpaku 3 nurnik 15 dwustron¬ nego dzialania, wedlug fig. 6.Na figurach 4, 5 i 6 lewy zderzak cylindrowy 11 nie jasit zaznaczony, poniewaz w tych wyko¬ naniach nie jest on potrzebny.Silownik wedlug wynalazku sluzy do sterowa¬ nia pojemnoscia geometrycznej przestrzeni uzyt¬ kowej hydrostatycznego pnzetwornijka. wielkosci pomiarowej. Zrealizowanie tego umozliwia cylin¬ der 4 za pomoca dzwigni 13. Silownik wedlug fig. 1 realizuje sterowanie proporcjonalne, przy czym lewym, przelotowym otworem sterowniczym 21 jest podawane jedno cisnienie sterujace, a prawym, przelotowym otworem sterowniczym 31 jest podawane drugie cisnienie sterujace. Oba cisnienia sterujace oddzialywuja na powierzchnie scianki dzialowej 5. Jesli jedno cisnienie steru¬ jace jest wieksze od drugiego, to róznica cisnienia oddzialywuje na scianke dzialowa 5, co powoduje przesuniecie cylindra 4 w strone gdzie nastepuje spadek cisnienia sterujacego. Wartosc przesunie¬ cia cylindra 4 jest proporcjonalna do spadku cisnienia i jest okreslana równowaga sil wywo¬ lanych przez ten spadek cisnienia, i przez spre¬ zyne 6. Sprezyna 6 jest wstepnie napieta i sila wstepnego, napiecia okresla minimalna wartosc spadku cisnienia sterujacego w lewej komorze roboczej L wzgledem prawej komory roboczej P, wywcluijaioego przesuniecie cylindra 4 z poloze¬ nia wyjsciowego. Nastawne zderzaki 16 sluza do ograniczania maksymalnego przesuniecia cylindra 4.Silownik wedlug fig. 2 realizuje proporcjonalne sterowanie ze sprzezeniem zwrotnym, np. od ro¬ boczego cisnienia hydrostatycznego przetwornika wrelkiosci pomiarowej, przy czyim sterowanie cy¬ lindrem 4 przebiega w sposób opisany w odnie¬ sieniu do fig. 1. Cisnienie obwodu sprzezenia zwrotnego jest doprowadzane do lewego kanalu polaczeniowego 22 lub do prawego kanalu po¬ laczeniowego 32. Cisnienie to oddzialywuje na¬ stepnie w lewej komorze roboczej 28 lub w pra¬ wej komorze roboczej 38 na powierzchnie nurnika 14 wbrew kierunkowi dzialania spadku cisnienia.Wartosc przesuniecia cylindra 4 okresla równo¬ waga sil pochodzacych od spadku cisnienia ste¬ rujacego oraz sprezyny 6.Silownik wedlug fig. 3 realizuje proporcjonal¬ ne sterowanie z dwoma sprzezeniami zwrotnymi, np. od cisnienia roboczego z dwóch hydrostatycz¬ nych przetworników wielkosci pomiarowej, w ta¬ ki sposób, ze sterowanie cylindra 4 oraz funkcja sprzezenia zwrotnego sa takie same jak w przy¬ kladzie wedlug fig. 2. Cisnienie drugiego obwodu sprzezenia zwrotnego jest doprowadzane do dru¬ giego, lewego kanalu polaczeniowego 23 lub do drugiego, prawego kanalu polaczeniowego 33 i od- dzialywuje w drugiej, lewej przestrzeni roboczej 29 liuib w drugiej prawej przestrzeni roboczej 39.Pierwsze i równiez drugie sprzezenie zwrotne od¬ dzialywane na odpowiednie powierz/chnie nurnika 15 dwustronnego dzialania, wbrew kierunkowi dzialania spadku cisnienia sterujacego. Wartosc przesuniecia cylindra 4 okresla równowaga sil, wywolanych spadkiem cisnienia sterujacego pier¬ wszego wzgledem drugiego sprzezenia zwrotnego oraz dzialaniem sprezyny 6.Dzialanie silowników w wykonaniach, przedsta¬ wionych na fig. 4, 5 i 6 jest podobne do dzialania silowników pokazanych na fig. 1, 2 i 3.Zastrzezenia patentowe 1. Silownik do sterowania hydrostatycznego przetwornika wielkosci pomiarowej, znamienny tym, ze ma. .plaszcz (1) wyposazony z lewego kon¬ ca w lewy kolpak (2) a z drugiego konca w pra¬ wy kolpak (3), przy czym lewy kolpak (2) ma lewa prowadnice cylindrowa (24) a prawy kolpak (3) ma prawa prowadnice cylindrowa (34), które to prowadnice siegaja do wewnatrz plaszcza (1) i na których jest przesuwnie osadzony swa po¬ wierzchnia wewnetrzna cylinder (4), a przy tym 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60T 119 310 8 polozenie wyjsciowe cylindra (4) znajduje sie albo w srodku plaszcza (i), albo przy jednym z kol¬ paków (2, 3), a ponadto na zewnetrzna powierz¬ chnie cylindra (4) jest luzno nasadzona sprezy¬ na (€), wstepnie napieta pomiedzy lewym pier¬ scieniem 47) a prawym pierscieniem (8), przy czym te pierscienie <7^ 8) sa umieszczone prze¬ suwnie naJ cylindrze (4), a przy tym lewy pierscien (7) jest dociskany do lewego zde¬ rzaka cylindrycznego (11) i lewego zderzaka pla¬ szczowego <9), a prawy pierscien (6) jest dociska¬ ny do prawego zderzaka cylindrowego (12) i pra¬ wego zderzaka plaszczowego (10), zas cylinder (4) ma scianke dzialowa (5), korzystnie usyituo- wana w srodkowe jego czesci, (poprzecznie wzgledem jego osi i dzielaca cylinder (4) na lewa komore robocza (L) i prawa komore robocza (P), a ponadto cylinder (4) ma dzwignie (13), która wystaje poza zewnetrzna powierzchnie plaszcza (1), natomiast w lewym kolpaku (2) znajduje sie lewy, przelotowy xtwór sterowniczy (21), a w prawym kolpaku <3) znajduje sie prawy, przelo¬ towy otwór sterowniczy ^31). 2. Silownik wedlug zastrz. 1, inamienny tym, ze lewa prowadnica cylindrowa <24) jest zaopatrzona od tftrony czdlowej w lewy uskok walcowy (25), w którym znajduje sie lewy rowek obwodowy (26), zas prawa prowadnica cylindrowa <34) jest zaopa¬ trzona W prawy uskok walcowy (35), w którym znajduje sie prawy rowek obwodowy (36), nato¬ miast w lewym rowku obwodowym (26) i w pra¬ wym rowku obwodowym (36) sa osadzone pierscie¬ nie uszczelniajace (IB), przy czym w lewym usko¬ ku walcowym (25) i w prawym uskoku walcowym (35) sa Oisadizone luzno swymi poiwtietzlohimaimJL we- wtt^brznyrni panewki slizgowe (17) i zabezpieczone zderzakami poósiowymL (19), zas na zewnetrznej powierzchni -panewek slizgowych (17) jest osadfcony suwliwie cylinder (4). 3. Silownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym*. ze w lewym kolpaku (2) i w prawym kolpaku (3) sa osadzone nastawne zderzaki (16), których cze¬ sci zderzakowe wystaja poza lewa powierzchnie czolowa t27) lewej prowadnicy cylindrowej (24) i poza prawa powierzchnie czolowa (37) prawej prowadnicy cylindrowej (34). 4. Silownik wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze w lewym kolpaku (2) jest osadzony nurnik: (14), którego czesc zderzakowa wystaje poza lewa powierzchnie czolowa (27) lewej prowadnicy cylin¬ drowej (24), a ponadto z lewa przestrzenia robocza (28) nurnika (14) jest polaczony lewy kanal pola¬ czeniowy (22), zas w prawym kolpaku (3) jest osadzony nurnik (14), którego czesc zderzakowa wystaje poza prawa powierzchnie czolowa (37) pra¬ wej prowadnicy cylindrowej (34), przy czym z pra¬ wa przestrzenia robocza (38) nurnika (14) jest po¬ laczony prawy kanal polaczeniowy (32). 5. Silownik wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze w lewym kolpaku (2) jest osadzony nurnik (15) dwustronnego dzialania, którego, czesc ,zderza- kowa wystaje poza lewa powierzchnie czolowa (27; lewej prowadnicy cylindrowej (24), a ponadto z lewa przestrzenia robocza (28) nurnika (15) dwu¬ stronnego dzialania jest polaczony lewy kanal po¬ laczeniowy (22), a z druga, lewa przestrzenia ro¬ bocza (Z9) nurnika (15) dwustronnego dzialania jest polaczony drugi, lewy kanal polaczeniowy (23), a poza tym w prawym kolpaku (3) jest osadzony nurnik fI5) dwustronnego dzialania, którego czesc zderzakowa wystaje poza prawa powierzchnie czolowa (37) prawej prowadnicy cylindrowej (34),. przy czym z prawa przestrzenia robocza (38) nur- nifka (15) drwiu&fcroinnego dzialania jest polaciaony prawy kanal polaczeniowy (32), a z druga prawa przestrzenia robocza (39) nurnika (15) dwustron¬ nego dzialania jest polaczony drugi, prawy kanat polaczeniowy (33). 10 15 20 25 30 /119 310 mr 2¥ 1h 77 V t9 L 5 P fi 1 1k- 3+ /f 2*- *+ L 5 P T7 fs Jf 1 « PL