Przedmiotem wynalazku jest linia opózniajaca, zwlaszcza dla toru luminacji odbiorników telewizji kolorowej, przeznaczona dla przemyslu elektronicz¬ nego.Znane i stosowane sa linie opózniajace sygnalów elektrycznych wykonywane z elementów o sta¬ lych skupionych takich jak cewki i kondensatory lub czesciej z elementów o stalych rozlozonych.Linie takie stosowane sa na przyklad w kanale lu¬ minacji odbiorników telewizji kolorowej.W typowej konstrukcji takiej linii wzdluz ksztaltki w formie preta lub rurki naniesione sa paski dobrze przewodzacej warstwy metalicznej, sluzacej jako jedna okladzina kondensatora.Ksztaltka owinieta jest folia o dobrych wlas¬ nosciach dielektrycznych, a nastepnie uzwojeniem wykonanym ze stosunkowo cienkiego izolowanego drutu miedzianego. Wskutek istnienia pojemnosci miedzy uzwojeniem a paskami zostaje utworzony lancuch o elementarnych ogniwach zlozonych z indukcyjnosci o pojemnosci tworzacych linie opóz¬ niajaca.Dla otrzymania dobrych parametrów linii, niez¬ bedne jest dobranie odpowiedniej indukcyjnosci wzajemnej miedzy elementarnymi ogniwami lan¬ cucha linii, co uzyskuje sie sposobem nawiniecia drutu na ksztaltce.Istotny jest równiez sposób wykonania okladziny kondensatora. Zamiast ciaglej warstwy metalicz¬ nej stosowane sa paski dla unikniecia wplywu 10 25 30 pradów wirowych, zwiekszajacych stratnosc ele¬ mentarnych ogniw linii i w ten sposób pogarsza¬ jacych parametry linii. Linie opózniajace- tego- typu opisane sa w literaturze fachowej, a takze w opi¬ sie patentowym RFN nr 1541981.Istnieja równiez linie, znane przykladowo z opisu patentowego brytyjskiego nr 1369302, w których przy innej bardziej zlozonej postaci ksztaltki, sto¬ suje sie ciagle warstwy metaliczne o wiekszej rezystancji, lecz nie przekraczajacej 10 omów na kwadrat. Zmniejsza to wplyw pradów wirowych, lecz nie usuwa go calkowicie. Tymczasem warstwy przewodzace o jeszcze wiekszych rezystancjach, nie moga byc wykorzystane w dotychczas znanych konstrukcjach linii, gdyz prady pojemnosciowe plynace przez warstwe wywoluja wówczas spad¬ ki napiecia pogarszajace wyraznie parametry linii, szczególnie ksztalt odpowiedzi linii przy badaniu impulsami prostokatnymi. Stanowi to istotna wade linii z ciagla warstwa metaliczna.Równiez w liniach z okladzina kondensatora wy¬ konana w postaci pasków nie jest usuniety calko¬ wicie szkodliwy wplyw pradów wirowych, a po¬ nadto w takiej konstrukcji wskutek zmniejszenia powierzchni okladziny o przerwy pomiedzy paska¬ mi, wystepuja trudnosci zwiazane z uzyskaniem odpowiednio duzej pojemnosci.Istota techniczna konstrukcji wedlug wynalazku polega na tym, ze linia opózniajaca, zwlaszcza dla toru luminacji odbiorników telewizji kolorowej 119 1683 119 163 4 o stalych rozlozonych, ma ksztaltke w postaci preta lub rurki, na która naniesione sa okladzina kon¬ densatora i warstwa dielektryka oraz nawiniete jest uzwojenie, przy czym okladzine kondensatora stanowi warstwa oporowa z przewodzacym pas¬ kiem stykajacym sie z nia i naniesionym wzdluz ksztaltki, zas rezystancja powierzchniowa wlasciwa warstwy oporowej jest co najmniej kilka razy wieksza od rezystancji powierzchniowej wlasciwej przewodzacego paska. Rezystancja powierzchniowa warstwy oporowej wynosi 10—50 omów na kwad¬ rat.W przypadkach stosowania warstwy oporowej o rezystancjach mniejszych korzystne jest dla unikniecia szkodliwego uplywu zwoja zwartego, aby warstwa oporowa otaczala ksztaltke tylko na niepelnej powierzchni jej pobocznicy, tworzac w ten sposób nieprzewodzacy pasek. Odmiana wyna¬ lazku ma okladzine kondensatora w postaci war¬ stwy oporowej zaopatrzonej w dwa lub wiecej pas¬ ków przewodzacych, naniesionych wzdluz ksztaltki.W porównaniu z liniami o znanej konstrukcji w liniach wedlug wynalazku, dzieki minimalizacji strat na prady wirowe, osiaga sie latwo lepsze parametry charakteryzujace jakosc linii, na przy¬ klad czas narastania i czestotliwosc graniczna.Dalsza istotna zaleta konstrukcyjna oraz techno¬ logiczna jest wykorzystanie jako okladziny kon¬ densatora calej powierzchni ksztaltki, co zapewnia uzyskanie duzych pojemnosci przy stosunkowo malych srednicach ksztaltki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- ... kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiona jest linia opózniajaca w widoku aksono- metrycznym.Linia opózniajaca zawiera ksztaltke 1 w postaci rurki szklanej, na której naniesione sa okladzina kondensatora w postaci warstwy oporowej 2 z prze¬ wodzacym paskiem 3 stykajacym sie z nia i na¬ niesionym wzdluz ksztaltki 1 oraz naniesiona war¬ stwa dielektryku 4 z nawinietym na nia uzwoje¬ niem 5, wykonanym z izolowanego drutu miedzia¬ nego.W takiej linii unika sie szkodliwego wplywu pradów wirowych, dzieki zastosowaniu okladziny o stosunkowo duzej rezystancji przekraczajacej 10 omów na kwadrat, najlepiej 10—30 omów na kwadrat. Na ksztaltce 1 naniesiony jest dodatkowo przewodzacy pasek 3 o dobrej przewodnosci, który zapobiega powstaniu spadków napiecia wzdluz okladziny kondensatora wspólnej dla elementar¬ nych ogniw opózniajacych linii. Rezystancja war¬ stwy oporowej 2 nie moze byc jednak zbyt duza, gdyz wówczas daje sie zauwazyc wplyw stratnosci elementarnych kondensatorów linii. Dlatego war- 5 stwy o rezystancji na kwadrat powyzej 30 omów nie powinny byc stosowane, chyba ze na ksztaltce 1 zostanie naniesionych dwa lub wiecej przewodza¬ cych pasków 3.Nalezy tez zwrócic uwage na fakt, ze warstwa 10 oporowa 2 otulajaca ksztaltke 1 tworzy zwój zwar¬ ty sprzezony indukcyjnie z uzwojeniem 5, co rów¬ niez pogarsza dobroc elementarnych cewek linii Przy stosunkowo duzych rezystancjach warstwy oporowej 2 ten wplyw na parametry linii jest- cal- lf kowicie pomijalny.Jesli jednak w konkretnych przypadkach ze wzgledów technologicznych korzystniejsze jest sto¬ sowanie warstwy oporowej 2 o rezystancji mniej¬ szej, przy której wspomniany wyzej efekt móglby w odgrywac role, to wówczas nalezy pozostawic wzdluz ksztaltki 1 waski nieprzewodzacy pasek, uniemozliwiajac w ten sposób utworzenie sie zwartego zwoja. Jednak w praktyce istnieje dosta¬ tecznie szeroki optymalny zakres rezystancji po- wierzchniowej warstawy oporowej 2, w którym nie obserwuje sie wyraznej zmiany parametrów linii mimo, ze warstwa ta tworzy zwarty zwój.Zastrzezenia patentowe 1. Linia opózniajaca, zwlaszcza dla toru lumi- nacji odbiorników telewizji kolorowej o stalych rozlozonych, majaca ksztaltke w postaci preta lub rurki, na która naniesione sa okladzina kondensa¬ tora i warstwa dielektryka oraz nawiniete jest uzwojenie, znamienna tym, ze okladzine konden- satora stanowi warstwa oporowa (2) z przewodza¬ cym paskiem (3) stykajacym. sie z nia i naniesio¬ nym wzdluz ksztaltki (1), przy czym rezystancja powierzchniowa wlasciwa warstwy oporowej (2) jest co najmniej kilka razy wieksza od rezystancji powierzchniowej wlasciwej przewodzacego paska (3). 2. Linia opózniajaca wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze rezystancja" powierzchniowa warstwy opo¬ rowej (2) wynosi ód 10—50 omów na kwadrat. 3. Linia opózniajaca wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze warstwa oporowa (2) otacza ksztaltke (1) tylko na niepelnej powierzchni jej pobocznicy, tworzac wzdluz ksztaltki (1) nieprzewodzacy pasek. 4. Linia' opózniajaca wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienna tym, ze okladzine kondensatora M stanowi warstwa oporowa (2) zaopatrzona w dwa lub wiecej pasków przewodzacych (3), naniesionych wzdluz ksztaltki (1).119 168 12 3 4 5 PL