Przedmiotem wynalazku jest uklad woltomierza do pomiaru napiecia na poszczególnych swiecach zaplono¬ wych silnika, z elektronicznym wybieraniem mierzonej swiecy.— Uklad ten znajduje zastosowanie w aparaturze do diagnostyki ukladu zaplonowego silników samochodo¬ wych o zaplonie iskrowym.Znane dotychczas sposoby pomiaru napiecia na poszczególnych swiecach zaplonowych, oparte sa na obserwacji za pomoca oscyloskopu, wzglednie przy uzyciu woltomierza impulsowego, którego sonde przylacza sie do swiecy zaplonowej, tej której napiecie ma byc zmierzone.Oscyloskopowa metoda pomiaru napiecia wystepujacego na swiecach zaplonowychjest powszechnie stoso¬ wana w diagnoskopach i opisana jest w ksiazce Mariana Konopinskiego „Elektronika w technice motoryzacyjna" WKL, Warszawa, 1977 str. 445-447.Niedogodnoscia oscyloskopowej metody pomiaru wielkosci napiecia na swiecach zaplonowych, jest znaczny koszt tego urzadzenia oraz jego wymiary i ciezar.Znane sa równiez uklady woltomierzy impulsowych, które moga byc stosowane do pomiaru napiecia wystepujacego na swiecy zaplonowej. Przykladem takiego rozwiazania jest uklad woltomierza impulsowego do pomiaru wysokiego napiecia w samochodowych instalacjach zaplonowych z polskiego opisu patentowego nr 91688.Uklad ten zbudowany jest z wtórnika emiterowego z którym za posrednictwem diod polaczone sa na przemian ladowane kondensatory, do których dla ich naprzemiennego rozladowania przylaczane sa dwa tranzy¬ story sterowane z wyjsc przerzutnika bistabilnego.Do sumowania napiec kondensatorów sluza polaczone z nimi diody a do wskazywania wyniku pomiaru przyrzad magnetoelektryczny. Przerzutnik bistabilny wyzwilany jest z wtórnika emiterowego za posrednictwem bramki impulsowej.Uklad ten mierzy napiecie tylko na tej swiecy do której przylaczony jest uklad za posrednictwem sondy.Wynikaja stad niedogodnosci przy pomiarach silników wielocylindrowych bowiem dla zmierzenia napiecia wystepujacego na wszystkich swiecach zaplonowych silnika koniecznym jest zakladanie sondy na swiece2 119 092 pierwszego cylindra dokonanie pomiaru a nastepnie przelozenie sondy kolejno na nastepne swiece zaplonowe.Na czas przylaczenia sondy trzeba silnik zatrzymac a na czas pomiaru uruchomic.Ponadto ze wzgledu na wystepujace rózne typy zlacz w instalacjach zaplonowych konieczne jest przy tym uzywanie zlacz posrednich. Zwieksza to znacznie pracochlonnosc pomiarów, szczególnie przy silnikach wielocy- Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych niedogodnosci i umozliwienie szybkiego pomiaru napiecia !olejno na wszystkich swiecach zaplonowych przy jednorazowym zalozeniu sondy pomiarowej. Wytyczono ateift do"rbzvvla^aiuai zadanie opracowania ukladu woltomierza impulsowego spelniajacego ten ceL ..--,Uklad-wedlug Wynalazku zawiera sonde wysokiego napiecia, z której napiecie przekazywane jest do wolto¬ mierza impulsowego za posrednictwem bramki tranzystorowej sterowanej wybranym za pomoca przelacznika, sygnalem z licznika i dekodera, o wyjsciach nastawianych w zakresie od jeden do liczby odpowiadajacej ilosci swiec zaplonowych w silniku. Licznik sterowany jest z przerywacza a kasowany impulsem ze swiecy zaplonowej pierwszego cylindra.Uklad wedlug wynalazku posiada szereg zalet. Pomiaru napiecia, kolejno na wszystkich swiecach zaplono¬ wych, dokonuje sie po jednorazowym przylaczeniu sondy do wyjscia cewki zaplonowej.Wybór badanej swiecy nastepuje na drodze elektronicznej, przez przycisniecie jednego z przycisków opisa¬ nych, wedlug kolejnosci zaplonu przy pracujacym silniku. Pomiar nastepuje szybko a wynik wskazywany jest przez mikroamperomierz, którego wskazania sa latwe do odczytania i interpretacji. Koszt wykonania ukladu oraz jego niezawodnosc ksztaltuja sie korzystniej w porównaniu z oscyloskopowym ukladem pomiarowym.Uklad wedlug wynalazku uwidoczniony jest na zalaczonym rysunku, przedstawiajacym schemat polaczen ukladu woltomierza.Uklad zawiera uzyta jako pojemnosciowy dzielnik napiecia sonde 1, której wyjscie za posrednictwem rezystora 2 polaczone jest z rezystorem 3, anoda diody 4, kolektorem tranzystora 5 i wejsciem woltomierza 6 napiec szczytowych. Rezystor 3, katoda diody 4, emiter tranzystora 5 oraz rezystor 7 i emiter tranzystora 8 polaczone sa z masa, zas baza tranzystora 5 polaczona jest z rezystorem 7 i poprzez diode 9 z kolektorem tranzystora 10 oraz poprzez rezystor liz ujemnym zródlem zasilania. Dodatnie zródlo zasilania polaczone jest z emiterem tranzystora 10, którego baza poprzez rezystor 12 polaczona jest z kolektorem tranzystora 8. Baza tranzystora 8 poprzez przelacznik 13 polaczona jest z jednym z wejsc licznika i dekodera 14, które moze byc wybrane przelacznikiem 13 w zakresie od jeden do liczby odpowiadajacej liczbie swiec zaplonowych w silniku.Wyjscie kasujace licznika i dekodera 14 polaczone jest z sonda indukcyjna 15 przylaczona do pierwszego cylindra. Wejscie sterujace licznika i dekodera 14 polaczone jest z przerywaczem 16.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku jest nastepujace. Dopóki nie nastapi zaplon na swiecy pierwszego cylindra, stan licznika i dekodera 14 jest przypadkowy, a w zwiazku z tym stan bramki na tranzystorze 5 równiez nie jest scisle ustalony. Z chwila gdy wystapi zaplon na swiecy pierwszego cylindra, z przewodu zaplonowego tej swiecy sonda 15 odbierze impuls którym dekoder i licznik 14 zostanie skasowany.Zakladajac, ze ma byc mierzone na przyklad napiecie na swiecy trzeciego cylindra, wedlug kolejnosci zaplonu, to w czasie zaplonu w pierwszym cylindrze sonda 1 odbierze impuls wysokiego napiecia z cewki zaplo¬ nowej, tecz impuls ten zostanie zwarty do masy przez tranzystor 5, bowiem na trzecim wyjsciu licznika i dekode¬ ra 14 wybranym przelacznikiem 13, wystepowac bedzie napiecie zatykajace tranzystory 8 i 10, wskutek czego baza tranzystora 5 wysterowana zostanie w kierunku przewodzenia poprzez diode 9 i rezystor 11. Woltomierz impulsowy 6 nie otrzyma sygnalu i wskazywac bedzie stan zero.Identyczna sytuacja panowac bedzie w momencie zaplonu w drugim cylindrze, wedlug kolejnosci zaplo¬ nu. Przy trzecim impulsie z przerywacza 16 na trzecim wyjsciu licznika i dekodera 14 wystapi napiecie, które poprzez przelacznik 13 wysteruje tranzystory 8 i 10 w kierunku przewodzenia, a tym samym tranzystor 5 przestaje zwierac sygnal z sondy 1. Sygnal ten poprzez rezystor 2 steruje woltomierzem 6 napiec szczytowych.Woltomierz wskaze wielkosc napiecia wystepujacego na swiecy zaplonowej trzeciego cylindra z uwzglednieniem stopnia podzialu sondy 1. Nastepny impuls z przerywacza 16 powoduje, ze na trzecim wyjsciu licznika i dekode¬ ra 14 z którego przez przelacznik 13 sterowane sa tranzystory 8 i 10, napiecie zmienia swój stan na taki, jak podczas zaplonu w pierwszym i drugim cylindrze. Tranzystor 5 przewodzi i wejscie woltomierza 6 zwarte jest do masy. Woltomierz szczytowy wskazuje teraz dalej wielkosc zapamietana z poprzedniego momentu.Po pelnym obrocie rozdzielacza zaplonu wystapi ponownie wyladowanie iskrowe na swiecy zaplo¬ nowej pierwszego cylindra. Licznik i dekoder 14 zostana skasowane i cykl powtarza sie za kazdym obrotem walka rozdzielacza zaplonu.W chwili gdy powtórnie nastapi wyladowanie iskrowe na swiecy zaplonowej trzeciego cylindra, ladunek w woltomierzu szczytowym zostanie uzupelniony.119092 3 Przy pomiarze napiecia na swiecy innego cylindra np. drugiego dzialanie ukladu bedzie przebiegac analo¬ gicznie, z ta róznica, ze bramka na tranzystorze 5 przepuszczac bedzie impulsy z sondy 1 jedynie w momentach gdy na wyjsciu drugim licznika i dekodera 14 pojawiac sie bedzie napiecie sterujace tranzystor 8 w kierunku przewodzenia poprzez przelacznik 13 ustawiony w pozycji drugiej. Takwiec dla zmierzenia napiecia na swiecy n-tego cylindra wystarcza przelacznik 13 ustawic w pozycji n.Zastrzezenie patentowe Uklad woltomierza do pomiaru napiecia na poszczególnych swiecach zaplonowych silnika zawierajacy woltomierz napiec szczytowych, sonde wysokiego napiecia w postaci dzielnika pojemnosciowego z rezystorem wyjsciowym oraz sonde indukcyjna pierwszego cylindra, znamienny tym, ze sonda wysokiego napiecia polaczona jest z rezystorem (3) anoda diody (4) kolektorem tranzystora (5) i wejsciem woltomierza szczytowego (6), przy czym rezystor (3), katoda diody (4) emiter tranzystora (5) oraz rezystor (7) i emiter tranzystora (8) polaczone sa z masa, zas baza tranzystora (5) polaczona jest z rezystorem (7) i poprzez diode (9) z kolektorem tranzystora (10) oraz przez rezystor (11) z ujemnym zródlem zasilania, natomiast dodatnie zródlo zasilania polaczone jest z emiterem tranzystora (10), którego baza przez rezystor (12) polaczona jest z kolektorem tranzy¬ stora (8), którego baza poprzez przelacznik (13) polaczona jest z jednym z wyjsc licznika i dekodera (14), przy czym wejscie sterujace tego licznika i dekodera polaczone jest z przerywaczem a wejscie kasujace z sonda pierwszego cylindra. u urt Flrf 1 I 1111 iiiiiui ^1F l* •» + PL