Opis patentowy opublikowano: 30.11.1982 Twórcawynalazku: Stefan Dawid Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum" Wroclaw (Polska) Sposób i urzadzenie do podnoszenia wielkosrednicowego rurociagu rozprowadzajacego szlamy po terenie osadnika o stalym przyroscie pietrzenia Wynalazek dotyczy sposobu i urzadzenia do podnoszenia wielkosrednicowego rurociagu rozprowadza¬ jacego szlamy po terenie zalewu osadnika o stalym przyroscie pietrzenia, zwlaszcza osadnika odpadów poflotacyjnych.Stan techniki. Przy dotychczasowej eksploatacji osadników odpadów poflotacyjnych zrzut tych odpa¬ dów prowadzi sie z wylotów instalacji rozprowadzajacej rozmieszczonych na obwodzie osadnika, w tym równiez zwylotów umieszczonych na zaporze zamykajacej teren zalewu. Na ogólzapory ziemne osadników o stalym przyroscie pietrzenia, wznoszone w sposób tradycyjny, sypie sie z gruntu dowozonego z zewnatrz.Obecnie w zwiazku ze znacznym wzrostem wielkosci tych obiektów i instalacji, zachodzi koniecznosc wykorzystania grubszych frakcji odpadów do namywania zapór tych osadników, z jednoczesnym odprowa¬ dzaniem drobniejszych frakcji o niskich parametrach wytrzymalosciowych, w glab terenu osadnika, poza strefe korpusu zapory namywanej, o szerokosci kilkudziesieciu do kilkuset metrów. Przy wzroscie wielkosci zrzutów szlamów poflotacyjnych z kilkunastu do kilkuset metrów szesciennych na minute i odpowiednim wzroscie srednio rurociagówdo wielkosci 800-1000 mm, powstal problem przeprowadzenia tych rurociagów przez teren osadnika, podlegajacy zatopieniu plynnymi osadami o stale podnoszacym sie poziomie pietrze¬ nia. Wysokosc pietrzenia osadów, osiagana w okresie kilkudziesieciu lat eksploatacji takiego obiektu, dochodzi w juz istniejacych osadnikach do 40 m a w nowo projektowanych winna byc jeszcze zwiekszona ze wzgledu na koniecznosc maksymalnego wykorzystania deficytowego terenu. Dodatkowe utrudnienie moze stanowic agresywnosc osadów lub wody uzywanej do ich transportowania w stosunku do stali i betonu.Dotychczas stosowany sposób podnoszenia na wyzszy poziom rurociagu zainstalowanego na obwodzie osadnika polegal na pocieciu rurociagu na kilkunastometrowe odcinki, zdemontowaniu tych odcinków i ponownym zamontowaniu na wyzszym poziomie zapory, lub terenu wyprzedzajacym odpowiednio przyrost pietrzenia osadów. Takisposób podnoszenia wymagal zastosowania zurawi o duzym udzwigu, elektrowni polowych, samochodów do przewozu rur oraz aparatów do ciecia, ukosowania i spawania rur. Konieczne równiez bylo wykonanie odpowiednich dróg transportowych, przygotowanie miejsca dla pracy wyzej wymienionego sprzetu oraz miejsca dla skladowania rur, na czas podwyzszania zapory kolejnego etapu budowy.Istota wynalazki. Celem wynalazku jest umozliwienie zabudowy rurociagu na terenie zbiornika odpa¬ dów wypelnionego plynnymi osadami oraz podnoszenie takiego rurociagu na wyzszy poziom w miare przyrostu poziomu pietrzenia osadów. Sposób podnoszenia wielkosrednicowego rurociagu, wykorzystuje znana mozliwosc wyginania sie rurociagu od jego osi w granicach sprezystosci materialu rury. Rurociag ten2 119055 jest zabudowany na szeregu podporach wbudowanych w dno osadnika przed rozpoczeciem jego eksploatacji i podnoszony z odpowiednim wyprzedzeniem w stosunku do rosnacego poziomu zawartosci zbiornika.Zgodnie z wynalazkiem sposób ten polega na rym, ze budujac rurociag umieszcza siejego rure na szeregu wzajemnie ze soba przestawnie sprzezonych co najmniej dwóch belkach, które osadza sie na slupach kazdej podpory przesuwnie wzgledem jej osi pionowej i które to slupy podpór nadbudowuje sie ku górze sukcesyw¬ nie i wzgledem których to slupów podpór w trakcie eksploatacji rurociagu wypycha sie ku górze belka górna na co najmniej kilku sasiednich podporach i unieruchamia sie te belke górna wzgledem slupów podpory a nastepnie podciaga sie belke dolna ku belce górnej i równiez unieruchamiaja w nowym polozeniu wzgledem .. sfcipów podpory i opisane czynnosci podnoszenia i unieruchamiania obu belek powtarza sie przez okres *kjplpata^mrociagu.Urzadzdiie^do podnoszenia wielkosrednicowego rurociagu, zabudowane na kazdej podporze rurociagu stanowia osadzone przesuwnie na slupach podpory wzajemnie ze soba przestawnie sprzezone co najmniej * dwjejelkfcrz których belka górna stanowi miejsce podparcia rury rurociagu, natomiast belka dolna stanowi miejsce podparcia osadzonego miedzy obu belkami co najmniej jednego silownika hydraulicznego. W belce górnej sa zabudowane, równolegle do osi podluznej slupów podpory, prowadniki tworzace wraz z belka górna ustrój ramowy z osadzonymi na nich rolkami od strony prowadniczej powierzchni slupów podpory.Obie belki sa ze soba sprzegniete za pomoca silownika hydraulicznego dwustronnego dzialania i kazda z nich jest wyposazona w rygle odpowiadajace wielkosciomi rozstawem ich rozmieszczenia na belkach, otworom w slupach podpory. Wymienione prowadniki stanowia miejsce osadzenia belek pomostu obslugi,na którym to pomoscie jest przy kazdej podporze zabudowana co najmniej jedna pompa hydrauliczna.W opisanym rozwiazaniu wraz z rurociagiem zostaje podniesiony nad nim polozony pomost obslugi.Puiuom terrjest -przegubowo podparty na prowadnikach belki górnej. Na pomoscie ustawione sa przy kazdej podporze pompy hydrauliczne polaczone Tapomocaodksztalcanych przewodów cisnieniowych, z silowni¬ kiem hydraulicznym zabudowanym rmedzy"belkami górnaidolna. Pionowe podnoszenie rurociagu realizuje sie odcinkami obejmujacymi kilka sasiednich podpór, wykorzystujacsprezyste odksztalcenie materialu rury.Wystepujace przy tym osiowe przesuniecia rurociagu umozliwiaja znane kompensatory dlawicowe, instalo¬ wane normalnie w ustalonych odleglosciach na rurociagach napowietrznych. Opisany sposób podnoszenia rurociagu nie wymaga w zasadzie wylaczenia z pracy.Podparcie rury rurociagu na opisanych belkach za posrednictwem wsporników rolkowych oraz niezale¬ zna konstrukcja nosna pomostu obslugi, umozliwiaja równiez wyciagniecie rurociagu z terenu osadnika na lad staly. Okresowa wymiana rurociagu, moze bowiem okazac sie konieczna ze wzgledu na scieranie scianek rury przez transportowane woda czesci stale.Podpory rurociagu ustawia sie na dnie osadnika na odpowiednich fundamentach przed zatopieniem terenu. Statecznosc podpór osiaga sie przez odpowiedni rozstaw jej slupów, zabezpieczenie slupów przed wyboczeniem stanowia stezenia montowane w miare nadbudowy konstrukcji i slupów podpory. Nadbudowa slupów podpór polega na polaczeniu kolejnych elementów slupa o wysokosci 1-3 m z istniejaca konstrukcja za pomoca odpowiednich zlacz montazowych.W przypadku gromadzenia w zbiorniku osadów lub wody o agresywnym dzialaniu w stosunku do materialu podpór, trwalosc tych podpór nalezy przedluzyc przez etapowe obetonowanie slupów, wykorzy¬ stujac do transportu mieszanki betonowej pomost obslugi.Sposób podnoszenia rurociagu wedlug wynalazku pozwala na utrzymanie odpowiedniego rezimu technologicznego przy namywaniu zapór duzych osadników, o stalym przyroscie pietrzenia, umozliwia bowiem odprowadzenie najdrobniejszych, nieprzydatnych do namywu frakcji bezposrednio w glab zbiornika.Przedstawienie figur rysunku. Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawione na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia podpore z urzadzeniem do podnoszenia rurociagu w widoku w kierunku osi rury, fig. 2 — widok z boku podpory z urzadzeniem, fig. 3 — widok z góry na belke dolna wzdluz przekroju B-B a fig. 4 — widok z góry na belke górna wzdluz przekroju C-C z pominieciem rury rurociagu.Przyklad reaMzacji wynalazku. Jak pokazano na rysunku, prowadzaca szlamy rura 1 rurociagu zainstalo¬ wanajest na nadbudowywanych etapoweo slupach 2 podpory i osadzona na przesuwnej wzgledem slupów 2 podpory belce górnej 3. Druga przesuwna belka dolna 4 znajduje sie ponizej i sluzy do ustawienia na niej silownika hydraulicznego 5, dwustronnego dzialania. Obie belki górna 3 i dolna 4znajduje sie ponizej i sluzy do ustawienia na niej silownika hydraulicznego 5, dwustronnego dzialania. Obie belki górna 3 i dolna 4 stabilizowane sa w stosunku do slupów 2 podpór za pomoca rygli 6 wchodzacych samoczynnie w otwory 7 rozmieszczone w ustalonych odstepach w sciankach slupów 2 podpór. Poziome prowadzenie belki górnej 3, bezposrednio podpierajacej rure 1 rurociagu, zabezpieczajaca rolki S przymocowane do prowadników 9 tworzacych wraz z belka górna 3sztywny ustrój ramowy.Górne konce prowadników 9stanowia przegubowe podparcie dla nosnych belek 10 i pomostu 11 dla obslugi. Na pomoscie 11 dla obslugi ustawiona jest przy119055 3 kazdej podporze pompa hydrauliczna 12 polaczona z silownikiem hydraulicznym 5 dwustronnego dzialania gietkimi przewodami cisnieniowymi 13. Ze wzgledów bezpieczenstwa pomost 11 dla obslugi wyposazonyjest w porecze 14.Slupy 2 podpór ustawia sie przed zatopieniem terenu szlamami na dnie 15 zbiornika odpadów, na fundamentach 16. Zabezpieczenie slupów 2 podpór przed wyboczeniem, stanowia stezenia 17 i 18 monto¬ wane w miare nadbudowy konstrukcji kazdej podpory. Przy etapowej nadbudowie podpór, kolejne elementy slupów 2 laczy sie z nizej zabudowanymi za pomoca zamków 19. Konstrukcje slupów 2 podpór przed agresywnym dzialaniem osadu, nalezy zabezpieczyc etapowo obetonowaniem 20 w miare podnoszenia sie poziomu osadów 21. Ewenetualna wymiane rury 1 rurociagu w kierunku zgodnym z jego osia podluzna umozliwiaja wsporniki rolkowe 22, za posrednictwem których rura 1 rurociagu jest podparta na belce górnej 3. Rolkowe podparcie rury 1 rurociagu na slupach 2 podpór umozliwia równiez odksztalcenia osiowe rury 1, powstajace pod wplywem zmian temperatury i wyginaniu sie jej przy podnoszeniu. PL