Przedmiotem wynalazku jest jednostopniowa lub wielostopniowa pompa krazeniowa z kanalem bocznym.Znana jest pompa krazeniowa z jednostronnym bocznym kanalem pierscieniowym, w której przestrzen robocza o niepelnym ksztalcie kola w przekroju poprzecznym stanowi kanal boczny uformowany w calosci w obrebie jednego czlonu, podczas gdy drugi czlon stanowi czlon ssawny wraz z przestrzenia mieszczaca wirnik pompy. Przestrzen miedzylopatkowa otwartego gwiazdzistego wirnika na pranieniowej wysokosci lopatek, miedzy wewnetrznym promieniem kanalu bocznego, a zewnetrznym promieniem tarczy piasty lopatek wirnika, podzielona jest pierscieniem kierujacym o szerokosci mniejszej niz szerokosc lopatek wirnika. Pierscien ten usztywnia lopatki wirnika oraz wydziela czesc ssawna przestrzeni miedzylopatkowej i tloczna wirnika (patent DE nr 1144596).W rozwiazaniu powyzszym przebieg linii pradu czasteczek w czesci szerokosci przestrzeni miedzylopatko¬ wej pod pierscieniem kierujaco—usztywniajacym charakteryzuje sie nagla zmiana kierunku ruchu czasteczek z promieniowego na poprzeczny, przy czym towarzyszy mu dlawienie strugi, przy równoczesnie wystepujacym zmniejszeniu energii kinetycznej czasteczek, bez wykonania pracy uzytkowej, a wytwarzana wysokosc podcisnie¬ nia zostaje zuzyta czesciowo lub calkowicie na pokonanie oporów hydraulicznych.Dodatkowo w swobodnej przestrzeni przeplywowej i pod pierscieniem kierujacym wystepuje mieszanie warstw linii pradu, któremu towarzyszy zjawisko powstawania wirów promieniowych w obszarze bezposrednio z nim sasiadujacym, zjawisko kawitacji, obnizenie wysokosci zassania pompy oraz zmniejszenie calkowitej spraw¬ nosci pompowania.W pompie krazeniowej wedlug wynalazku przestrzen robocza w przekroju popizecznym sklada sie z czesci zasadniczej w ksztalcie kola i dodatkowej przestrzeni, której jedna czesc stanowi kanal boczny wykonany w odpowiednim elemencie po stronie tlocznej wirnika, a druga czesc sklada sie z zasadniczej przestrzeni miedzy- lopatkowej i dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej wykonanej w tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika, przy czym serokosc dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej jest mniejsza, niz promien zaiysu przekroju poprzecznego zasadniczej czesci przestrzeni roboczej pompy, a tarcza piasty lopatek na srednicy2 118 741 zewnetrznej po stronie tlocznego wirnika stanowi wycinek kolowego zarysu przekroju poprzecznego zasadniczej czesci przestrzeni roboczej pompy i po stronie ssawnej ksztaltowana jest jako powierzchnia walcowa.W wypadku, gdy szerokosc dodatkowej przestrzeni miedzy lopatkowej jest mniejsza niz polowa promienia zarysu przekroju poprzecznego czesci zasadniczej przestrzeni roboczej pompy, powierzchnia tarczy piasty lopa¬ tek na srednicy zewnetrznej po stronie ssawnej wirnika w czesci uksztaltowana jest wklesla powierzchnia sfe¬ ryczna styczna do krzywizny kola zatoczonego promieniem ze srodka odleglego od srodka cyrkulacji, wzdluz prostej równoleglej do poziomej osi glównej wirnika, o wartosc promienia, a w pozostalej czesci ksztaltowana jest jako powierzchnia nachylona pod katem ax = 4° -39° do poziomu osi glównej wirnika.W odmianie pompy krazeniowej, stanowiacej równiez przedmiot wynalazku, przekrój poprzeczny przestrze¬ ni roboczej sklada sie z czesci zasadniczej o ksztalcie zdeformowanego owalu, utworzonego z trapezu zakonczo¬ nego od strony mniejszej podstawy pólkolem o srednicy równej dlugosci tej podstawy oraz dodatkowej czesci przestrzeni, przy czym jedna czesc przestrzeni roboczej pompy stanowi kanal boczny wykonany w odpowiednim elemencie po stronie tlocznej wirnika, a druga czesc przestrzeni miedzylopatkowa utworzona z zasadniczej przestrzeni miedzylopatkowej i dodatkowej przestrzeni miedzy lopatkowej wykonanej w tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika, przy czym szerokosc dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej jest mniejsza niz maksymalna szerokosc lopatek wirnika, a powierzchnia tarczy piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie tlocznej wirnika stanowi wycinek odpowiedniego pólkola bedac zarazem uzupelnieniem zarysu czesci przestrze¬ ni roboczej w ksztalcie zdeformowanego owalu i po stronie ssawnej uksztaltowana jest w czesci powierzchnia sferyczna, która nastepnie przechodzi w powierzchnie pochylona pod katem a2 = 4°—45° do poziomu osi glównej wirnika.Zastosowanie przedmiotowych rozwiazan pozwala poprzez ksztalt przestrzeni miedzylopatkowej i ksztalt powierzchni tarczy piasty na srednicy zewnetrznej po stronie ssawnej wirnika oraz powierzchni tarczy piasty na srednicy zewnetrznej po stronie tlocznej na uzyskanie stalego przyrostu energii cisnienia i energii predkosci czynnika przeplywajacego przez przestrzenie miedzylopatkowe w obszarze miedzy zewnetrznym promieniem tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika, a promieniem zewnetrznym tarczy piasty lopatek po stronie tlocznej wirnika i zasadniczej czesci przestrzeni miedzylopatkowej, zmniejszenie ujemnego wplywu oddzialywa¬ nia wirów promieniowych, uzyskanie ciaglej warstwy linii pradu, uzyskanie duzej staqonarnosci pola pradu przestrzeni miedzylopatkowej, zmniejszenie strat uderzenia w przestrzeni miedzylopatkowej wirnika, co w efek¬ cie daje zmniejszenie pozostalych strat hydraulicznych i podwyzszenie wysokosci ssania, a tym samym podwyz¬ szenie sprawnosci calego procesu pompowania oraz umozliwia hydrauliczne równowazenie sil dzialajacych na wal pompy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 uwi¬ dacznia przekrój poprzeczny przestrzeni roboczej pompy o czesci zasadniczej w ksztalcie kola i dodatkowej przestrzeni roboczej, fig. 2 odpowiedni wariant krancowy fig. 1, a fig. 3 przekrój poprzeczny przestrzeni roboczej pompy uksztaltowanej jako zdeformowany owal wraz z dodatkowa przestrzenia.W przypadku, gdy przekrój poprzeczny przestrzeni roboczej pompy sklada sie z czesci zasadniczej w ksztalcie kola i dodatkowej przestrzeni, jedna czesc przestrzeni roboczej stanowi kanal 1 wykonany w odpo¬ wiednim elemencie 2 po stronie tlocznej wirnika 3, przy czym elementem 2 pompy moze byc wkladka miedzy- stopniowa albo wkladka tloczna lub czlon tloczny, natomiast druga czesc tej przestrzeni roboczej stanowi przestrzen miedzylopatkowa wirnika 3. Sklada sie ona z zasadniczej przestrzeni miedzylopatkowej i dodatkowej czesci przestrzeni miedzylopatkowej wykonanej w tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika 3. Zastoso¬ wana szerokosc bj dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej jest mniejsza niz promien zarysu ri przekroju poprzecznego czesci zasadniczej przestrzeni roboczej pompy. Powierzchnia tarczy piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie tlocznej wirnika 3 uksztaltowana jest tak, ze tworzy wycinek kolowego przekroju poprzecznego zarysu zasadniczej przestrzeni roboczej pompy, natomiast tarcza piasty wirnika na srednicy zewne¬ trznej po stronie ssawnej jest uksztaltowana powierzchnia walcowa. Zamkniecie przestrzeni roboczej stanowi np. sciana boczna pierscieniowego wytoczenia wkladki ssawnej 4 lub wkladki miedzystopniowej poprzecznego stop¬ nia pompy albo czlonu ssawnego mieszczacego wirnik 3.W wypadku, gdy szerokosc bi dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej jest mniejsza niz polowa promie¬ nia Ti zarysu przekroju poprzecznego czesci zasadniczej przestrzeni roboczej pompy, tarcza piasty lopatek wirnika 3 na srednicy zewnetrznej po stronie ssawnej w czesci uksztaltowanajest wklesla powierzchnia sferycz¬ na styczna do krzywizny kola zatoczonego promieniem n ze srodka Oi odleglego od srodka cyrkulacji O o wartosc ri. Srodek cyrkulacji O i srodek kola krzywizny Oi usytuowane sa na tej samej prostej równoleglej do poziomej osi glównej wirnika 3. Pozostala czesc powierzchni tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika uksztaltowana jest powierzchnia pochylona pod katem ax równym 4°-39° do poziomej osi glównej wirnika 3.118 741 3 Odmiane pompy stanowi wariant, gdy przekrój poprzeczny przestrzeni roboczej pompy sklada sie z czesci zasadniczej w ksztalcie zdeformowanego owalu utworzonego z trapezu zakonczonego od strony niniejszej podsta¬ wy pólkolem o srednicy równej dlugosci tej podstawy, a od strony wiekszej podstawy trapezu zakonczonego pólkolem o srednicy równej odleglosci tej podstawy i dodatkowej czesci przestrzeni, jedna czesc przestrzeni roboczej pompy stanowi kanal boczny V wykonany w odpowiednim elemencie 2' po stronie tlocznej wirnika 3\ natomiast druga czesc tej przestrzeni roboczej stanowi przestrzen miedzylopatkowa wirnika 3".Przestrzen miedzylopatkowa sklada sie z zasadniczej przestrzeni miedzy lopatkowej i dodatkowej prze¬ strzeni miedzylopatkowej wykonanej w tarczy piasty po stronie ssawnej, lopatek wirnika 3\ Szerokosc b2 dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej jest mniejsza niz maksymalna szerokosc B lopatek wirnika 3\ Tarcza piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie tlocznej wirnika 3* uksztaltowana jest tak, ze tworzy wycinek pólkola i zarazem jest uzupelnieniem zarysu zasadniczej czesci przestrzeni roboczej w ksztalcie zdeformowanego owalu. Tarcza piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie ssawnej wirnika 3'jest uksztaltowana w czesci powierzchnia sferyczna, a w pozostalej czesci powierzchnia pochylona pod katema2 równym 4°-49° do pozio¬ mu osi glównej wirnika 3' lub na calej szerokosci b2 powierzchnia pochylona pod katem 4°-89°. Zamkniecie przestrzeni roboczej stanowi sciana boczna pierscieniowego wytoczenia wkladki ssawnej 4' lub wkladki miedzy- stopniowej poprzecznego stopnia pompy albo czlonu ssawnego mieszczacego wirnik 3'.Zastrzezenia patentowe 1. Pompa krazeniowa z bocznym kanalem, jednostopniowa skladajaca sie z czlonu ssawnego, wirnika i czlonu tlocznego, lub wielostopniowa skladajaca sie z czlonu ssawnego, wkladki ssawnej, wirników, wkladek miedzystopniowych, wkladki tlocznej i czlonu tlocznego, znamienna tym, ze przestrzen robocza po¬ mpy w przekroju poprzecznym sklada sie z czesci zasadniczej w ksztalcie kola i dodatkowej przestrzeni, której jedna czesc stanowi kanal boczny (1) wykonany w odpowiednim elemencie (2)po stronie tlocznej wirnika (3). a druga czesc sklada sie z zasadniczej przestrzeni miedzy lopatkowej i dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej wykonanej w tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika, przy czym szerokosc dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej (bi ) jest mniejsza niz promien zarysu (r!) przekroju poprzecznego czesci zasadniczej prze¬ strzeni roboczej pompy, a tarcza piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie tlocznej wirnika (3) stanowi wycinek kolowego zarysu przekroju poprzecznego zasadniczej czesci przestrzeni roboczej pompy i po stronie ssawnej uksztaltowanajest jako powierzchnia walcowa. 2. Pompa krazeniowa wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze przy szerokosci dodatkowej przestrze¬ ni miedzylopatkowej (bi) mniejszej niz polowa promienia zarysu (rt) przekroju poprzecznego czesci zasadniczej przestrzeni roboczej pompy, powierzchnia tarczy piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie ssawnej wirnika (3) w czesci uksztaltowana jest wklesla powierzchnia sferyczna styczna do krzywizny kola zatoczonego promieniem (n) ze srodka (O!) odleglego od srodka cyrkulacji (O), wzdluz prostej równoleglej do poziomej osi glównej wirnika (3), o wartosc promienia (Ti), a w pozostalej czesci ksztaltowana jest jako powierzchnia nachy¬ lona pod katem (a j) równym 4°-39° do poziomu osi glównej wirnika (3). 3. Pompa krazeniowa z bocznym kanalem, jednostopniowa skladajaca sie z czlonu ssawnego, wirnika i czlonu tlocznego, lub wielostopniowa skladajaca sie z czlonu ssawnego, wkladki ssawnej, wirników, wkladek miedzystopniowych, wkladki tlocznej i czlonu tlocznego, znamienna tym, ze przekrój poprzeczny przestrzeni roboczej pompy sklada sie z czesci zasadniczej w ksztalcie zdeformowanego owalu, utworzonego z trapezu zakonczonego od strony mniejszej podstawy pólkolem o srednicy równej dlugosci tej podstawy, a od strony wiekszej podstawy trapezu zakonczonego pólkolem o srednicy równej dlugosci tej podstawy, oraz dodat¬ kowej czesci przestrzeni, przy czym jedna czesc przestrzeni roboczej pompy stanowi kanal boczny (!') wykona¬ ny w odpowiednim elemencie (2') po stronie tlocznej wirnika (3'), a druga czesc przestrzen miedzylopatkowa utworzona z zasadniczej przestrzeni miedzylopatkowej wykonanej w tarczy piasty lopatek po stronie ssawnej wirnika (3'), przy czym szerokosc (b2) dodatkowej przestrzeni miedzylopatkowej jest mniejsza niz maksymalna szerokosc (B) lopatek wirnika (3'), a powierzchnia tarczy piasty lopatek na srednicy zewnetrznej po stronie tlocznej wirnika (3') stanowi wycinek odpowiedniego pólkola bedac zarazem uzupelnieniem zarysu czesci przestrzeni roboczej w ksztalcie zdeformowanego owalu i po stronie ssawnej uksztaltowana jest w czesci po¬ wierzchnia sferyczna, która nastepnie przechodzi w powierzchnie pochylona pod katem (a2) równym 4°—45° do poziomu osi glównej wirnika (3').118 741 2- ^L Fig. 1 Fig. Z Fig.3 UJ Prac. Poligia£ UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl i! \ PL