Przedmiotem w ynalazku jest malogabarytowy kolowrót do przemieszczania w malosrednicowym otwo¬ rze hydrogeologicznym próbnika do pobierania wody.Kolowrót zaopatrzony jest w wymienne bebny, kazdy z nawinieta linka o dlugosci najkorzystniej 50-70 m, której konce z zaczepami umozliwiaja wzajemne laczenie linek miedzy soba. Kolowrót zawiesza sie na rurze nasadowej piezometru za pomoca zaczepu, który dostosowany jest do rur o srednicach 50, 75 i lOOmm.Stan techniki. Pobieranie prób wody z obserwacyjnego otworu hydrogeologicznego, odbywa sie recznie albo za pomoca kolowrotów, które posiadaja znaczne gabaryty i ciezar rzedu kilkudziesieciu kG.Kolowrót jest to urzadzenie techniczne przeznaczone do przenoszenia sily, podnoszenia ciezarów, itp. skladajace sie z walca lub bebna o poziomej osi, na której nawija sie linke, lancuch itp. Beben jest obracany za pomoca kola lub korby recznie albo mechanicznie. Kolowrót taki umieszczony jest na czworonoznej ramie obok otworu obserwacyjnego. Jest to zwykle kolowrót, który uprzednio sluzyl do prac wyciagowych przy glebieniu samego otworu hydrogeologicznego. Obslugiwany jest co najmniej przez dwie osoby. Wymiar bebna i ciezar uzalezniony jest od dlugosci, srednicy i rodzaju liny. Przewaznie lina jest stalowa co znacznie podnosi ciezar bebna i calego urzadzenia wyciagowego.Istota rozwiazania. Celem wynalazku jest umozliwienie latwego pobierania prób wody do analizy chemicznej z otworu malosrednicowego. Dla osiagniecia tego celu wytyczono zadanie przystosowania malego kolowrotu, obslugiwanego przez jedna osobe, lekkiego w transporcie i mieszczacego sie w torbie narzedziowej wielkosci teczki.Malogabarytowy kolowrót do przemieszczania w malosrednicowym otworze hydrogeologicznym prób¬ nika do pobierania wody, podwieszanego do linki nawinietej na beben kolowrotu, ma przystosowany korpus, najkorzystniej w postaci odcinka katownika, do wzdluznego pionowego zawieszenia na górnym koncu rury nasadowej malosrednicowego otworu, którego to bebna obrót uzyskiwany z obrotu sprzegnietej z nim za posrednictwem przekladni zebatej korby, nadaje lince zadany kierunek ruchu. Zgodnie z wynalaz¬ kiem os bebna jest osadzona w dwóch dzielonych lozyskach, kazde utworzone z dwóch gniazd. Gniazda górne-sa umieszczone w plaszczyznie czolowej plaskich wysiegników, utwierdzonych przeciwnym koncem w czesci srodkowej korpusu. Gniazda dolne sa umieszczone w plaszczyznie czolowej plaskich, odchylnych ku dolowi, górnych konców lukowatych ramion, osadzonych przegubowo przeciwnym dolnym koncem w dolnej czesci korpusu kolowrotu. Górny koniec kazdego lukowatego ramienia jest za posrednictwem polaczonego z nim przegubowo ciegla sprzegniety z krótszym ramieniem jednej z dwu osadzonych ruchomo osia pozioma w górnej czesci korpusu kolowrotu dwuramiennych dzwigni, przy czym górne ramiona obu2 IM 124 dzwigni sa polaczone uchwytem. Na górnej powierzchni korpusu kolowrotu i przesuwnie wzgledem niego w prowadnicyjest osadzony, skierowany ku dolowi zaczep, na wierzchu któregoodchyinienapoziomej osijest usytuowany w obejmie bloczek przy czym wzgledem osi rowka na obwodzie tego bloczka,jest na obejmie umieszczony dla linki prowadnik, w postaci lejka zwróconego wezszym koncem w strone bloczka.Nalozony na rure nasadowa piezometni kolowrót przylega do niej a zaczep spelnia rolehaka umozliwia¬ ja:zeslizgniecie sie korpusu z rury piezometni. Na wymienionymzaczepie umieszczony ruchomoprowadnik oraz btoesk ustawiaja centrycznie line z próbnikiem w stosunku do otworu. W momencie wyjmowania próbnika z rury, bloczek ten daje sie odchylic na zewnatrz, odslaniajac otwór wlotowy rury nasadowej.Prowadnik w ksztalcie najkorzystniej lejka, uklada line bebna w rowku ruchomego bloczka. Laczacy obie dzwignie uchwyt umozliwiawykonania nastepujacych czynnosci—nawijanie lubrozwijanielinyzbebnagdy os bebnajest zablokowana oraz po odchyleniu go do góry pozwala na odblokowanie bebna,jego wyjecie i wymiane na nastepny. Uchwyt ten pozwala równiez przytrzymywac urzadzenie w trakcie nawijania hny na beben oraz dociskac kolowrót do sciany rury nasadowej.Latwa obshiga i maly ciezarsprawiaja iz urzadzenie moze stanowic podstawowe wyposazenie przenos¬ nego laboratorium hydrogeologicznego.Przyklad radbaeji wynalazku. Rozwiazanie wedlug wynalazku jest szczególowo opisane ponizej w oparciu o rysunek przedstawiajacykolowrót w widoku z boku w pozycjijego pracy. Kolowrótzaklada sie na kryze nasadowej rury 1 piezometni.Korpus 2 kolowrotujest wykonany zkatownika, którego górna idolna krawedzsa odpowiedniowyciete w celu zmniejszenia ciezaru. Wgórnej czesci korpus 2zakonczonyjest uchwytemwpostaci plaskownika 3, do którego wkrecanajest sruba 4. Plaskownik 3 ma mozliwosc przesuwania sie w prowadnicy 5, w kierunku osi nasadowej rury 1 i blokowania za pomoca sruby 6. Nad plaskownikiem 3 usytuowano bloczek 7, którego powierzchnia czolowa ma wyzlobiony rowek dla linki 32. Bloczek 7osadzonyjest ruchomo napoziomej osi 9 za posrednictwem obejmy 8. której podstawa opiera sie na plaskowniku 3. Do obejmy 8 przytwierdzonyjest prowadnik 17, posiadajacy ksztalt lejka, zwezeniem skierowanego ku bloczkowi 7 i przeznaczonego do naprowadzania linki 32 w os rowka bloczka 7.Ponizej obejmy 8 osadzono w korpusie 2 os 10 na której ruchomo zamocowane sa dwie dzwignie dwuramienne 11, których górne ramiona polaczone sa uchwytem 12. a w swej centralnej czesci zaopatrzone sa w walek 13 osadzony obrotowo osia 14, w obu dzwigniach. Ponizej miejsca osadzenia osia 18 dzwigni dwuramiennych 11 w korpusie 2jest zamocowany kolek 15, o który opiera sie swym krótszym ramieniem 15 kazda z dzwigni.Do kazdej ze scian katownika korpusu 2 przytwierdzono nierozlacznie pozostala czesc korpusu w postaci konstrukcji szkieletowej 18zblizonej ksztaltem do litery Y, z osadzonym w niej kolem zebatym ltna osi 21, napedzanym korba 28. Na jednej ze scianek zewnetrznych bebna 24osadzone jest drugie kolo zebate 25, zazebiajace sie z pierwszym kolem zebatym 19. Wdolnej czesci korpusu 2osadzonesa na osi 22lukowate ramiona 23, na których górnych koncach wspiera sie beben. Wtym celu kazde lukowate ramie 23zakonczone jest gniazdem 26 stanowiacym polowelozyska slizgowego 27. Druga polowe tego lozyska stanowi gniazdo 28 usytuowane na koncu poziomego wysiegnika 31 konstrukcji szkieletowej 18. Górny koniec kazdego lukowa¬ tego ramienia 23 polaczony jest przegubowo sztywnym cieglem 29 z krótszym ramieniem 16jednej dwura- miennej dzwigni 11, w którym to ramieniu cieglo osadzone jest ruchomo na osi 31.Poslugiwanie sie opisanym kolowrotemjest nastepujace: zmontowanyjak pokazano na rysunku kolow¬ rót zaklada sie na nasadowa rure 1 piezometni, tak aby sruba 4 znajdujaca sie w plaskowniku 3 weszla do wnetrza rury 1. Nastepnie plaskownik 3wprowadnicy5cofasiew kierunku sciany nasadowej rury 1 i blokuje sie sruba 6. W ten sposób korpus kolowrotu scisle przylega do sciany zewnetrznej nasadowej rury 1.Z bebna 24poprzez walek 13, prowadnik 17i bloczek 7przeciagasielinke 32,do której podwiesza znany próbnik (nie pokazany narysunku). Próbnik ten opuszczasiedootworu obserwacyjnego naglebokosc lustra wody dla pobrania próbki.Po rozwinieciu do konca linki 32 z pierwszego zalozonego do kolowrotu bebna 24, dla doczepieniajej nastepnego odcinka nalezy beben wymienic na nastepny.W tym celu trzeba uchwytem 12podniescdzwignie 11 do góry, które obracajac sie wokól osi 18, poprzez krótsze ramie 16 przesuna ciegla 29 w dól.Znajdujacy sie w gniazdach 26 i 28 lozyska slizgowego 27beben 24zostanie odblokowany i odchyli sie wraz z lukowatymi ramionami 23 w dól, odslaniajac dolna polowegniazda z równoczesnym odlaczeniemsie kola zebatego 25 od kola zebatego 19. Po wyjeciu pierwszego bebna 24 i polaczeniu linek, nastepny beben 24 w gniazdo 26lukowatego ramienia 23 wklada sie tak, aby kolo zebate 25 zazebilosiezkolem zebatym 19. Po opuszesniu uchwytu 12 w dól cicj^a 29 poprzez ramie 16przesuna siew górepodnoszac kikowate ramiona 23 do pozycji pokazanej na rysunku. Oba gniazda 26 i 28 lozyska 27 zbliza sie ku sobie i zamknabeben 24w tym lozysku, przy którym to polozeniu tych czesci kolowrót jest przystosowany do dalszego opuszczania próbnika.lit324 3 Wyciaganie napelnionegopóbnikaodby^ Udwuramicn^ aychdzwigmllprzytraym^ 29 blokuja beben 24wkzysku slizgowym 27. Obracajackorba 26n^^ obrót bebna 24. Linka 12 wychodzac z rury 1 przechodzi rxzez ruchomy bloczek 7nastepnie prowadnik 17 i wafek 13 do bebna 24. Prowadnik 17 w ksztalcie lejka jest tak ustawiony wzgledem bloczka 7, ze linka 32 trafia w rowek na rymbkczkuza^ mogloby doprowadzic do zerwania linki 32 i utopienia próbnika.Itaniewaz w tiakxk opuszczania lub wyc^ mozna zmienic jego polazenie poprzez odchylenie go wokól oa 9.Wyposazenie dodatkowe kolowrotu stanowi kilka behn6wkaMyzriawinietalinkaodlugolciS0-70mv zakonczonych znanymi uchwytami zatrzaskowymi, pozwalajacymi na szybkie laczenie linek miedzy soba.Kolowrót moze byc dodatkowo wyposazony w znany mechaniczny cyfrowy licznik glebokosci w metrach umozliwiajacy dodatkowo okreslenie glebokosci zalegania wody w otworze hydrogeologicznym.Zastrzezenia patentowe 1. Malogabarytowy kolowrót do przemieszczania w malosrednicowym otworze hydrogeologicznym próbnika do pobierania wody. podwieszanego do linki nawinietej na beben kolowrotu przystosowanego swym korpusem, najkorzystniej w postaci odcinka katownika, do wzdluznego pionowego zawieszenia na górnym kotku rury nasadowej malosrednicowego otworu, którego to bebna obrót, uzyskiwany z obrotu sprzegnietej z nim za posrednictwem przekladni zebatej korby, osadzonej z jednym z kól zebatych tej przekladni wspólna osia w korpusie, nadaje lince zadany kierunek ruchu, znamie—ytym, zeosbebna (24)ma osadzona w dwóch dzielonych lozyskach (27), kazde utworzone z dwóch gniazd (26,21), przy czym gniazda górne (28) sa umieszczone w plaszczyznie czolowej plaskich wysiepiików (31), utwierdzonych przeciwnym koncem w czesci srodkowej korpusu (2) a gniazda dolne (26) sa umieszczone w plaszczyznie czolowej plaskich, odchylnych ku dolowi górnych konców lukowatych ramion (23), kazde osadzone przegubowo przeciwnym, dolnym koncem w dolnej czesci korpusu (2) kolowrotu, przy czym górny koniec kazdego lukowatego ramienia (23) jest za posrednictwem polaczonego z nim przegubowo ciegla (29) sprzegniety z krótszym ramieniem (16) jednej z dwóch osadzonych ruchomo poziomaosia (10)w górnejczesci korpusu(2) kolowrotu dwuramiennych dzwigni (11), których to górne ramiona obu dzwigni (11) sa polaczone uchwytem (12). 2. Kolowrót wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na górnej powierzchni korpusu (2) kolowrotu i przesuwnie wzgledem niego w prowadnicy (5)jest osadzony skierowany ku dolowi zaczep (3,4), na wierzchu którego odchylnie na poziomej osi (9) jest usytuowany w obejmie (S) bloczek (7), przy czym wzgledem osi rowka na obwodzie tego bloczka (7), jest na obejmie (8) umieszczony prowadnik (17) linki (32), w postaci lejka zwróconego wezszym koncem w strone bloczka (7).118 324 3^ 3L Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL