Przedmiotem wynalazku jest lacznik hybrydowy pradu przemiennego.Stan techniki. Znane laczniki hybrydowe skladaja sie z lacznika zestykowego i z laczników pólprzewod¬ nikowych, z których kazdy jest polaczony równolegle z jednym z zestyków glównych lacznika zestykowego.W lacznikach tych, do sterowania wyzwalaniem elementów pólprzewodnikowych sa wykorzystane zestyki pomocnicze lacznika zestykowego, przelaczane na drodze mechanicznej, które sa tak wyregulowane, ze zamykaja sie od 0,5 do 2 ms przed zamknieciem sie zestyków glównych lacznika zestykowego, natomiast podczas wylaczania otwieraja sie odpowiednio pózniej w stosunku do tych zestyków glównych. Takapraca zestyku pomocniczego w obwodzie wyzwalania elementów pólprzewodnikowych powoduje zalaczenie tyry¬ storów przed zamknieciem sie zestyków glównych, co zapewnia praktycznie bezlukowe wylaczanie obwodu.Niedogodnoscia znanego lacznika hybrydowego jest to, ze lacznik zestykowy oprócz zestyków pomoc¬ niczych, przelaczanych na drodze mechanicznej, przewidzianych norma i rodzajem wykonania, musi posia¬ dac dodatkowo po jednym zestyku pomocniczym na biegun, przeznaczonym do zamykania obwodu wyzwalania elementów pólprzewodnikowych. Dodatkowe styki pomocnicze wymagaja bardzo dokladnego nastawienia w stosunku do zestyków glównych lacznika zestykowego, co jest czasochlonne i klopotlitwe.Podczas eksploatacji lacznika hybrydowego wystepuje utlenianie i zabrudzenie dodatkowych zestyków pomocniczych, które zmniejszaja niezawodnosc dzialania ukladu wyzwalania elementów pólprzewodniko¬ wych. Równoczesnie wystepuje zuzywanie sie zestyków glównych oraz odksztalcenia mechaniczne elemen¬ tów lacznika zestykowego, co powoduje zmiane ustawionego czasu wyprzedzenia. Zwiekszenie czasu wyprzedzenia przyczynia sie do zwiekszenia czasu przeciazenia pradowego elementów pólprzewodnikowych i to zarówno podczas zalaczania, jak i w czasie wylaczania, co moze doprowadzic do ich uszkodzenia.Natomiast zmniejszenie czasu wyprzedzenia moze uniemozliwic zalaczenie elementów pólprzewodniko¬ wych, co prowadzi do szybszego zuzycia zestykówglównych,jak równiez moze byc przyczyna ich sczepienia.Istota wynalazku. Lacznik hybrydowy pradu przemiennego, wedlug wynalazku, sklada sie z lacznika zestykowego oraz z laczników pólprzewodnikowych, z których kazdyjest polaczony równolegle z jednym z zestyków glównych lacznika zestykowego i charakteryzuje sie tym, ze w kazdym biegunie posiada kontak- tron, laczacy obwód wyzwalania pólprzewodnikowych elementów mocy lacznika pólprzewodnikowego, sterowany przez czlon sterujacy, który jest umieszczony pomiedzy punktami równoleglego polaczenia zestyku glównego z lacznikiem pólprzewodnikowym ijest polaczony szeregowo z zestykiem glównym. Czlon sterujacy stanowi szeregowe uzwojenie przekaznika pradu przemiennego lub przekladnik pradowy, zasila¬ jacy cewke kontaktronu.2 118318 Zaleta lacznika hybrydowego wedlug wynalazku jest sterowanie wyzwalaniem elementów pólprzewod¬ nikowych na drodze elektrycznej i jest uzaleznione tylko od wielkosci pradu obciazenia plynacego przez zestyki glówne lacznika zestykowego. W zwiazku z powyzszym lacznik hybrydowy posiada mniejsza liczbe zestyków pomocniczych, których przelaczanie odbywa sie na drodze mechanicznej. Upraszcza to budowe lacznika hybrydowego, umozliwia zmniejszeniejego gabarytów oraz ciezaru calkowitego i powoduje znaczne zmniejszenie pracochlonnosci czynnosci regulacyjnych i montazu tego lacznika.Nastepna zaleta lacznika hybrydowego zgodnego z wynalazkiem jest to, ze uklad sterowania wyzwala¬ niem elementów pólprzewodnikowych jest niewrazliwy na utlenianie, zabrudzenie, zuzywanie sie zestyków glównych oraz odksztalcenia mechaniczne elementów lacznika zestykowego, dzieki czemu lacznik hybry¬ dowy charakteryzuje sie wysokim stopniem niezawodnosci dzialania.Przyklad wykonania wynalazku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania pokazanym na rysunku, który przedstawia schemat elektryczny jednego bieguna lacznika hybrydowego.Lacznik sklada sie z zestyku glównego S lacznika zestykowego i z lacznika pólprzewodnikowego 1, polaczonych ze soba równolegle. Lacznik pólprzewodnikowy 1 tworzy naprzemian równolegly uklad polaczen dwóch tyrystorów Ti i T2, których obwód wyzwalania jest sterowany za pomoca kontaktronu K.Czlon stcrujac\ 2, v\ postaci uzv\ojenia przekaznika pradu przemiennego jest umieszczony pomiedzy punk¬ tami równoleglego polaczenia zestyku glównego S z lacznikiem pólprzewodnikowym 1, przy czym jest on polaczony szeregowo z zestykiem glównym S.Lacznik hybrydowy wedlug wynalazku dziala w sposób nizej opisany. Zalaczenie obwodu lacznikiem hybrydowym, w przypadku gdy nie wystepuja odskoki zestyków glównych S, nastepuje za pomoca lacznika zestykowego, bez udzialu tyrystorów Ti i T2. Zamkniecie zestyków glównych S, a nastepnie przeplyw pradu przez uzwojenie przekaznika pradu przemiennego, powoduje zalaczenie kontaktronu Ki zamkniecie obwodu wyzwalania tyrystorów Ti i T2. W stanie pracy przepustowej lacznika, tyrystory Ti i T2 nie przewodza ze wzgledu na bardzo maly spadek napiecia na zestyku glównym S.Podczas wylaczania, zapalenie sie luku pomiedzy stykami zestyku glównego S, przy zamknietym obwodzie wyzwalania, powoduje zalaczenie tyrystora Ti lub T2. Po przejeciu pradu przezjeden z tyrystorów gasnie luk, a przez uzwojenie przekaznika pradu przemiennego przestaje plynac prad. KontaktronK otwiera swoje styki i powoduje wylaczenie obwodu wyzwalania tyrystorów Ti i T2. Przy najblizszym przejsciu pradu przez zero, tyrystor który przewodzil wylaczy obwód.Zapalenie sie luku podczas odskoków sprezystych lub elektrodynamicznych, podobnie jak podczas wylaczania, powoduje zalaczeniejednego z tyrystorów i zgaszenie luku, co znacznie zmniejsza niebezpieczen¬ stwo sczepienia sie styków zestyku glównego S.Zastrzezenia patentowe 1. Lacznik hybrydowy pradu przemiennego, skladajacy sie z lacznika zestykowego i z laczników pólprzewodnikowych, z których kazdy jest polaczony równolegle z jednym z zestyków glównych lacznika zestykowego, znamienny tym, ze w kazdym biegunie posiada kontaktron (K), laczacy obwód wyzwalania pólprzewodnikowych elementów mocy lacznika pólprzewodnikowego (1), sterowany przez czlon sterujacy (2), który jest umieszczony pomiedzy punktami równoleglego polaczenia zestyku glównego (S) z lacznikiem pólprzewodnikowym (1) i jest polaczony szeregowo z zestykiem glównym (S). 2. Lacznik hybrydowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czlon sterujacy (2) stanowi szeregowe uzwojenie przekaznika pradu przemiennego. 3. Lacznik hybrydowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czlonem sterujacym (2) jest przekladnik pradowy, zasilajacy cewke kontaktronu (K).118 318 W Tl TZ £=^ A r ?, I J -• •- PL