Przedmiotem niniejszego wynalazku jest maszyna przystosowana do wyrobu w sposób fabryczny przedmiotów stalowych okraglych i wewnatrz pustych.Sposób jest oparty na zastosowaniu formy wirujacej, do której stopniowo wle¬ wany jest odlewniczy materjal przez od¬ powiednia rynne, przesuwajaca sie w kie¬ runku poziomym.Przedmioty wewnatrz puste, np. rury, wyrabiane w sposób wyzej opisany, cho¬ ciaz otrzymuja sie dosc dokladnie wyko¬ nane, jednak jest koniecznem, aby doplyw materjalu odlewniczego, szybkosc obrotu formy i szybkosc przesuwania sie rynny odlewajacej, jako i wszelkie inne warunki miedzy poszczególnemi fazami byly skoor¬ dynowane harmonijnie, a takze aby mogly byc zmieniane odpowiednio do kazdorazo¬ wych zmian koniecznych w procesie pracy odnosnie do wymiarów odlewanej rury (dlugosci, przekroju i grubosci scianek), jej ksztaltu na koncach i t. d. Poza tern jest konieczne, aby rózne czesci wyrabia¬ nych rur posiadaly sklad i strukture w zu¬ pelnosci odpowiednia do dalszego prze¬ znaczenia i do obciazen, które powinny wytrzymywac.Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie, które wypelnia powyzej wymienione warunki. Charakterystyczna cecha wynalazku jest to, ze wszelkie nape¬ dy sa pobierane od silników elektrycznych, regulowanych czesciowo przez organy re¬ gulacji zebrane razem i umieszczone w miejscu, z którego mozna bezposrednio do-gladac przebieg pracy, a czesciowo przez automaty, przyczein ruch ich jest przeno¬ szony przy pc^nocy ukladów kinematycz¬ nych, a takze zaleznie do potrzeby mozna ruch ten regulowac przez zmiane prze¬ kladni.Druga cecha charakterystyczna jest to, ze silniki uzyte do napedu sa typu induk¬ cyjnego, których szybkosc jest prawie sta¬ la odnosnie do wszelkich obciazen i moze byc zmieniana we wszystkich silnikach wlaczonych do tej samej sieci w sposób harmonijny i odpowiedni do zmian napie¬ cia i doplywu materjaiu.Wynalazek odznacza sie takze tern, ze rozpoczecie -ruchu rynny odlewajacej przy jej wysuwaniu sie z formy jest kierowane przez -regulator o dzialaniu opóznia jacem; regulator ten zostaje uruchomiany przez robotnika w chwili, która moze on do¬ kladnie przewidziec, r»p. w chwili kiedy rozpocznie sie wylew, przyczem regulator tak jest ustawiony, ze ruch rynny odlewa¬ jacej rozpoczyna sie po uplywie pewnego czasu, okreslonego przez doswiadczenie, przyczem czasu dostatecznego, aby moglo dokonac sie sformowanie kolnierza wzmac¬ niajacego rury.Wynalazek takze obejmuje zbiorniki doplywu napelnione metalem do odlewa¬ nia, które sa stopniowo przechylane zapo- moca silników elektrycznych, przyczem sa one w taki sposób uksztaltowane, ze po¬ wierzchnia metalu pozostaje stale tej sa¬ mej wielkosci. Poza tern jest równiez cha- raktprystycznem, ze uklad jest zaopatrzo¬ ny w wiele takich zbiorników, przyczem kazdy z nich samoczynnie rozpoczyna swa czynnosc wtedy, gdy poprzedzajacy zbior¬ nik jest juz oprózniony. Od/bywa sie to dzieki temu, iz wylacznik w przewodzie pradu do motoru zamyka sie przez po¬ przedzajacy zbiornik na chwile przed o- próznieniem sie tego zbiornika.Znamienne sa równiez sposoby wyko¬ nania rynny odlewajacej, fonmy wirujacej i pomocniczych czesci mechanicznych tak, jak to bedzie ponizej opisane.Rysunki przedstawiaja sposób wykona¬ nia niniejszego wynalazku w przekroju podluznym, przyczem fig. 1 i 2 przedsta¬ wiaja mechanizm dostarczajacy metal do odlewania umieszczony w czesci maszyny znajdujacej sie powyzej pionowej pla¬ szczyzny przekroju E—F; fig. 3 przedsta¬ wia przekrój poprzeczny rynny odlewaja¬ cej; fig. 4 i 5 przedstawiaja czesc srodko¬ wa maszyny zawarta miedzy plaszczyzna E—F i równolegla do niej i znajdujaca sie ponizej plaszczyzny G, H1 przyczem przyjmuje sie, ze rynna doszla juz prawie do trzeciej czesci swojej drogi w formie; fig. 6 i 7 przedstawiaja czesc najnizsza maszyny, znajdujaca sie ponizej pla¬ szczyzny G, H; czesc ta zawiera wózek wyposazony w urzadzenia wyciagajace i podtrzymujace rure, przyczem na figurach tych przyjeto, ze rura ta jest juz odlana i wyciagnieta prawie do polowy formy wi¬ rujacej .Maszyna wedlug wynalazku do odle¬ wania odsrodkowego rur isklada sie z czte¬ rech ukladów, z których kazdy posiada o- sobny zakres dzialania.Uklad A jest utworzony przez zbiornik dostarczajacy materjal do odlewania i na¬ pelniony nim, oraz przez mechainizm, który reguluje przechylanie sie zbiornika. Uklad B jest utworzony przez ruchoma rynne od¬ lewajaca. Uklad C zawiera forme wirujaca i mechanizm nadajacy jej ruch obrotowy.Uklad D sluzy do wyciagania wykonanej rury z formy. Dzialanie kazdego ukladu jest nastepujace.Uklad A. Dla otrzymania odlewu cal¬ kowicie równomiernego stosuje sie spe¬ cjalny zbiornik (I), który pozwala, w czasie przechylania go, na wylewanie w jednako¬ wych jednostkach czasu jednakowych ilo¬ sci matenjalu odlewniczego. Zbiornik w rzucie wzdluz osi posiada ksztalt wycinka kola, którego srodek 2 odpowiada srodko* — 2 —wi obrotu zbiornika podczas wylewania plynnego metalu. Powierzchnia wolna me¬ talu pozostaje w ten Sposób stala w calym czasie przechylania, a wraz z nia pozosta¬ je niezmiernajacym sie strumien wyplywu.Ruch przechylajacy zbiornika jest pobie¬ rany od silnika elektrycznego 3, któ¬ rego szybkosc jest zredukowana przy pomocy przekladni kól zebatych 4, przy- czem kola te sa czescia latwo wymien¬ na w celu otrzymania zmian w szyb¬ kosci. Pozwala to na regulowanie wy¬ plywu metalu zawartego w zbiorniku, a wiec i ilosci* odlewu niezbednego do otrzy¬ mania rur o róznych przekrojach i grubo¬ sciach scianek. Poza tern znajduje sie tu urzadzenie 5 przystosowane do regulowa¬ nia ruchu zbiornika recznie.Uklad B. Plynny metal, wylewajac sie ze zbiornika 1, jest przeprowadzany do rynny odlewajacej 6, utworzonej z oslo¬ ny zelaznej 7 zagietej w ksztalcie litery U. Rynna ta jest dosyc dluga i powinna byc podtrzymywana na jednym koncu wóz¬ ka, który nadaje jej ruch poziomy w tym celu, aby rynna mogla wejsc do wewnatrz formy; rynna ta jest poza tern wzmocnio¬ na przez wiazania przeprowadzone wzdluz, które nadaja jej strukture dosc sztywna i nie pozwalaja na zwieszanie sie jej w formie. Otrzymuje sie w ten sposób rynne dokladnie prosta i usztywniona.Rynna 6 posiada wylozenie z malych cegielek o jednakowych wymiarach, a to w celu ich latwej wymiany. Cegielki te, przymocowane do oslony metalowej, zo¬ staja jeszcze pokryte grafitem dla zmniej¬ szenia chropowatosci i ulatwienia przez to przeplywu plynnego metalu.Rynna odlewajaca jest przymocowana na jednym swoim koncu do wózka 9, prze¬ suwajacego sie po szynach 10. Na poczat¬ ku odlewania kanal jest calkowicie wpro¬ wadzony do wirujacej formy, a w czasie odlewania przesuwa sie cofajac, ruchem jednostajnym i stalym, nadawanym mu przez mechanizm 11 podobny do tego, ja¬ ki wywoluje przechylanie sie zbiornika.Wózek porusza sie zajpomoca lancu¬ cha 12.Pewna trudnosc przedstawia fakl, ze czesc koncowa rury zwykle posiada inny ksztalt niz reszty korpusu, gdyz tworfey ona kielich lub tez zaopatrzona jest w kol¬ nierz wzmacniajacy, ozy inny wystep do zlaczania. Powoduje to koniecznosc wla¬ nia wiekszej ilosci metalu iprzy koncu for¬ my, zanim zacznie sie cofanie rynny odle¬ wajacej z jednostajna szybkoscia.W maszynie stanowiace} przedmiot ni¬ niejszego wynalazku trudnosc ta zostala po¬ konana przez zastosowanie urzadzenia o dzialaniu opózniajacem dowolnego tyfm, kierowanego z miejsca ogólnej regulacji i w ten sposób nastawionego, aby wlaczanie motoru powodujacego cofanie' sie rynny nastepowalo po pewnym czasie, okreslo¬ nym przez doswiadczenie, czy to liczac od rozpoczecia odlewania, czy tez od jakiej¬ kolwiek innej chwili- wyraznie dostrzezo¬ nej przez robotnika.Uklad C. Wirujaca forma 12 sklada sie z róznych elementów utrzymywanych ra¬ zem przy pomocy zacisków, a jej sredni¬ ca w swietle jest równa srednicy ze¬ wnetrznej odlewanej rury. Forma posiada na zakonczeniu kolnierz 13 dla zlaczania z inna czescia, a na zewmetrznej stronie korpusu jest wyposazona w pierscienie 14, które opieraja sie na kolach napedo¬ wych 15, nadajacych ruch obrotowy formie jedynie dzieki tarciu.Koniec przeciwny do tego, w którym rynna odlewajaca wchodzi do formy, jest zamkniety tarcza 16, która jest wyposazo¬ na w forme materjalu formierskiego 17, która odtwarza dokladnie profil wewnetrz¬ ny kielicha odlewanej rury. Wiglebieaiia^ które znajduja sie w tej formie zostaja zapelnione plynnym metalem, tworzac w ten sposób kielich rury. Otwór 18 w tar¬ czy pozwala na dokonywanie obserwacji — 3 —w czasie odlewania; przez tenze otwór po zalozeniu haka 19 wyciaga sie z formy od¬ lane juz i stezale rury.Ruch obrotowy formy jest pobierany od silnika elektrycznego 20 za posrednic¬ twem przekladni 21, skladajacej sie z kól zebatych, która pozwala na zmienianie w pewnych granicach szybkosci obrotu formy, oraz pedni 22, calkowicie krytej, aby moz¬ na bylo oliwic intensywnie wszystkie obra¬ cajace sie czesci. Pednia ta wprowadza w ruch os pozioma 8 z osadzonemi na niej rolkami 15, na których opiera sie forma 12. Na pedni 22 znajduja sie kola zebate stozkowe 23 ze specjalnej stali. Odpowied¬ nia pompa zapewnia smarowanie zebów kól zebatych i wszystkich lozysk.Uklad poszczególnych czesci i mecha¬ nizmów opisanych jest taki, aby przy za¬ mianie jednej formy wirujacej na druga o innych wymiarach, odpowiednio regulu¬ jac stosunek przekladni i dzialanie orga¬ nów samoczynnej regulacji, mozna bylo na tej samej maszynie prowadzic wyrób rur o róznym typie i wymiarach. Zdolnosc produkcji maszyny jest duza i bardzo róz¬ na. Ta wazna zaleta maszyny bylaby jed¬ nak zmniejszona, gdyby formy odlewnicze podlegaly szybkiemu zuzywaniu sie, co po¬ ciagaloby koniecznosc czestej ich wymia¬ ny. Aby uniknac tej niedogodnosci uzywa sie form zelaznych zaopatrzonych w plaszcz wewnetrzny stalowy lub z innego odpowiedniego metalu wiecej wytrzyma¬ lego, przyczem plaszcz taki jest latwo wy¬ mienny, a malo kosztowny.Uklad D. Do wyciagania odlanych rur z formy wirujacej maszyna posiada odpo¬ wiedni wózek, skladajacy sie z dwóch cze¬ sci, kazda o innym zakresie dzialania.Pierwsza czesc 24 sklada sie z silnika 25 napedzajacego urzadzenie wyciagajace rure z formy i przesuwajacego wózek da¬ lej w celu ochladzania rury. Druga czesc 26 sluzy do prowadzenia i podtrzymywa¬ nia rury podczas wyciagania jej; w tej cze¬ sci wózka mieszcza sie odpowiednie wa- hliwe podpory.Urzadzenie podpór jest konieczne z tych wzgledów, ze tarcza 16 posiada sred¬ nice wieksza, niz reszta korpusu rury, co pociagalaby za soba zderzenie sie tarczy z podporami, o ile te bylyby umocowane na stale. Podpory wahliwe, uzyte w maszy¬ nie, skladaja sie z ramion wykonanych z katowników 27, obracajacych sie naokolo swego kolanka 28. Na jednym koncu ra¬ mienia jest osadzona rolka podpierajaca 29, podczas g)dy na drugim koncu jest umo¬ cowana poprzeczka zderzeniowa.Rura podczas wyciagania zapomoca sznura 30 z hakiem 19 uderza o poprzecz¬ ke i przez swoje przesuwanie powoduje ob¬ rót katownika w ten sposób, ze nastepuje zetkniecie rolki 29 z rura, przez co rolka ta bedzie podtrzymywala rure w czasie dal¬ szego jej przesuwania. PL