eg Jak wiadomo, kólka, stosowane w wy¬ ciagach, wzglednie sortowniach lub prze¬ nosnikach w górnictwie i hutnictwie, poza tem w wagonach tramwajowych lub kole¬ jowych i t. d., pracujja w bardzo niekorzyst¬ nych warunkach, poniewaz nienaganne smarowanie tego rodzaju kólek podczas ru¬ chu stanowi duze trudnosci. Znaczne zuzy¬ cie lozysk oraz energji, czeste przerwy w pracy mimo zuzycia wielkich ilosci smaru, wreszcie kosztowna obsluga sa znacznemi wadami, których nie mozna uniknac wsku¬ tek nieodpowiedniej budowy lozysk. Ko¬ szty utrzymywania tego rodzaju urzadzen byly dotychczas nader wysokie. Próbowa¬ no; usunac powyzsze wady, stosujac kólka, które w celu umieszczenia dostatecznej ilosci smaru byly zespalane z maznicami i po osadzeniu na czopie osi zamykane po¬ krywa, która jednoczesnie zakrywala czop osi tak, ze smar mógl wyplywac z lozyska tylko w jednym kierunku i zapobiegal przy- tem jednoczesnie przedostawaniu sie bru¬ du i pylu do lozyska. Utrzymywanie we wlasciwem polozeniu kólka, obracajacego sie luzno na czopie osi, bylo uskuteczniane zapomoca odpowiednich pierscieni sprezy¬ stych, które miescily sie w pierscieniowym zlobku, wycietym w czopie osi, i czesciowo z niego wystawaly tak, ze zeslizgniecie sie kólka z czopa osi bylo uniemozliwione. Na¬ suwaniu sie kólka na czop osi zapobiegalo sie przytem zapomoca lozyska oporowego, skladajacego sie z dwóch kulek, z których jedna znajdowala sie w wydrazeniu, wy- konanem posrodku powierzchni czolowej czopa osi, druga zas naprzeciw pierwszej w pokrywie maznicy kólka. Ksztalt pier-scieni sp5n$zystych byl dobierany tak, ze pierscienic le powodowaly krazenie smaru w lozysku,^ W celu fmniejsizenia tarcia stosowano 'krazki, wzglednie w&lki, osa¬ dzone na sworzniach, których konce laczo¬ ne byly ze soba tak, aby tworzyly lan¬ cuch przegubowy. Walki byly stosowane calkowite lub wykonane ze zwinietych srubowo drutów stalowych odpowiedniego przekroju, w celu umozliwienia nalezytego doprowadzania i odprowadzania smaru na calej szerokosci lozyska i jednoczesnie sprezystego odksztalcania walków przy u- derzeniach.Przedmiot wynalazku dotyczy ulepsze¬ nia znanych kólek tego rodzaju, polegaja¬ cego na tern, ze lozyska tych kólek, przy najtanszej budowie ich, zostaja przystoso¬ wane nietylko do zwyklych smarów, lecz równiez do smarowania — zamiast powyz- szemi — smarami stalemi, np. grafitem, wzglednie pylem lub mialem weglowym.Znane walki, wykonane ze zwinietych sru* bowt drutów stalowych, samoczynnie usu¬ waja gruboziarnisty pyl lub inne zanie¬ czyszczenia, gdyz dzialaja na podobien¬ stwo przenosników slimakowych. Jezeli pomiedzy zwojami walków powyzszych po¬ zostawi sie dostateczna wolna przestrzen, to przestrzen ta moze byc wypelniona tworzywem smarujacem, np. grafitem lub temu podobnem tworzywem. Stosowana do¬ tychczas pokrywa, zamykajaca czolowa powierzchnie piasty kólka, uksztaltowana w postaci miski, calkowicie odpada. Za¬ miast pokrywy stosuje sie jedynie kaptu¬ rek, który piaste kólka przy stosowaniu zwyklych smarów szczelnie zamylka, przy stosowaniu zas smarów stalych tylko za¬ krywa. Nasuwaniu sie kólka na czop osi zapobiec mozna w ten sposób, ze na po- wifer&clmi czolowej czopa osi umieszcza sie kalkowe lozysko oporowe, jezeli kaptu¬ rek przykrywa zboku czop osi. W powyz¬ szym przypadku zsunieciu sie kólka z czo¬ pa osi zapobiega sie zapomoca pierscienia sprezystego, umieszczonego w pierscienio¬ wym zlobku czopa osi, który to pierscien znajduje sie calkowicie wewnatrz kaptur¬ ka. Jezeli zamiast kapturka, zakrywajace¬ go czop osi, stosuije sie kapturek taki, któ¬ ry nasuwa sie na czop osi celem zamknie¬ cia lozyska walkowego, to kulkowe lozysko oporowe calkowicie odpada. Zsunieciu sie kólka z czopa osi zapobiega sie wtedy w dowolny sposób, np. umieszczajac pier¬ scien, zamocowany zatyczka, lub temu po¬ dobny narzad. Celem zapobiezenia nasu¬ nieciu sie kólka na czop osi, czop ten jest zaopatrzony w odsade, o która opiera sie piasta kólka. Podczas gdy opisane poprzed¬ nio kólko jest przystosowane do smarów zwyklych, to kólko, opisane nastepnie, jest dostosowane do smarowania go simarami stalemi, np. grafitem lub pylem weglo¬ wym. W kopalniach wegla powyzszy rodzaj kólek nie wymaga zgola zadnego smaro¬ wania i zadnej obslugi, gdyz okazalo sie, iz pyl wegjówy, przedostajacy sie do lozy¬ ska przez luzny kapturek piasty, calkowi¬ cie wystarcza do smarowania kólka. Kólko obraca sie z latwoscia, a zuzycie powierzch¬ ni ciernych jest bardzo nieznaczne.Rysunek uwidocznia przedmiot wyna¬ lazku w dwóch przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy kól¬ ka, wykonanego wedlug wynalazku niniej¬ szego, fig. 2 — przekrój tegoz wzdluz li- nji 2—2 fig. 1; fig. 3 — przekrój wzdluz li^ nji 3—3 fig. 1, a fig. 4 — przekrój pionowy innej odmiany wykonania kólka.Jak to przedstawiono na fig. 1 — 3 pia¬ sta kólka 1 jest zaopatrzona w otwór na wieniec walkowy, którego walki 3 sa urtwo* rzone ze zwinietego srubowo drutu stalo¬ wego odpowiedniego przekroju. Wewnatrz zwojów walkowych znajduja sie sworziiie 4, których konce sa polaczone za posred^ nictwem odpowiednich laczników 5. Czop osi jest zaopatrzony przy koncu w zlobek pierscieniowy 6, w którym jest umieszczo¬ ny pierscien sprezysty 7 tak, ze cze-sciowo miesci sie w zlobku, a cfcesctowd wystaje poza zlobek. W celu latwiejszego umieszczenia tego pierscienia sprezystego czop osi 2 jest zprzodu sciety ukosnie. Po¬ miedzy piasta i pierscieniem isprezystym znajdujje sie luzna podkladka 8, która za¬ pobiega zahaczaniu wienca walkowego o pierscien sprezysty, Powieilzchnia czolowa piasty wraz z czopem osi 2 jest przykryta kapturkiem 9, który jest utrzymywany w swem polozeniu zapomoca pierscienia spre¬ zystego 10, osadzonego czesciowo w zlob¬ ku zewnetrznym U piasty i w umieszczo¬ nym naprzeciw tegoz zlobku wewnetrz¬ nym 12 kapturka 9. Ksztalt pierscienia sprezystego 10 jest uwidoczniony na fig, 3.Wolne konce pierscienia 10 sa wygiete i wystaja nazewnatrz kapturka 9. Jeden z konców pierscienia ijest zamocowany w kapturku 9, drugi zas moze byc przesuwa¬ ny w kierunku stycznej do obwodu. Po¬ srodku powierzchni czolowej czopa osi jest umieszczone kulikowe lozysko oporowe, którego kulka 13 znaj dujje sie w zaglebie¬ niu, aby przy zestawianiu kólka uniknac jej uszkodzenia lub zniszczenia. Naprzeciw kuliki 13 na wewnetrznej stronie kapturka 9 jest umieszczony czop 14 o kulistej po¬ wierzchni oporowej, na której opiera sie kulka 13.Fig. 4 przedstawia inny przyklad wy¬ konania wynalazku. Kadlub kólka w tym przypadku równiez jest wyposazony w wy¬ toczona z jedneij strony piaste zamknieta, w której jest umieszczony wieniec walko¬ wy 3. Do zamkniecia lozyska walkowego sluzy pokrywa 15, która jest nasunieta na os 2 i obejmujje swa krawedzia piaste kól¬ ka. Zamocowanie podkladki 15 na piascie jest uskutecznione zapomoca nieuwidocz- nionago na rysunku sworznia. Przed pod¬ kladka na czopie osi osadzony jest pier¬ scien 16, zamocowany w dowolny znany sposób, np, zatyczka 17. Smarowanie kól¬ ka uskutecznia sie grafitem albo, zwlaszcza w kopalniach wegla, pylem weglowym. Na¬ pelnianie lozyska smarem /jest zupelnie zbyteczne. W celu osiagniecia nalezytej trwalosci kólka sa wytlaczane ze stali lub wyposazone w wymienne piasty stalowe^ przyczem piasta kólka jest.wzglednie dlu¬ ga, w celu otrzymania mozliwie malego ob¬ ciazenia czopa osi na jednostke powierzch¬ ni.Wynalazek nie jest wyczerpany przy¬ toczonym w opisie i uwidocznionym na ry¬ sunku przykladem wykonania, lecz obej¬ muje równiez wszystkie inne przyklady wykonania, niewykraczajace jednak poza ramy wynalazku niniejszego. PL