KI.-12 III Jbr- AIaaJ J/OD Liczydlo sklada sie: z tarczy czolowej (fig. 1), tarczy srodkowej (fig. 3), tarczy tylnej (fig. 5), kólek liczbowych (fig, 2) o- raz trzpienia do posuwania kólek liczbo¬ wych (fig. 6), zawieszonych na sznurku przytwierdzonym do zespolu tarcz.Tarcza czolowa jest zaopatrzona w o- twory odczytowe 1 oraz szczeliny do prze¬ suwania kólek liczbowych 2. Na zewnetrz¬ nej krawedzi luku otworów szczelinowych do przesuwania kólek liczbowych sa umie¬ szczone pomiedzy kreskami skali cyfry ko¬ lejne od i do 9 w kierunku obrotu, zgod¬ nym z kierunkiem obrotu wskazówki zega¬ ra. Na zewnetrznej krawedzi luku szczelin do przesuwania kólek liczbowych sa umie¬ szczone pomiedzy kreskami skali cyfry ko¬ lejne od 1 — 9 w kierunku odwrotnym do kierunku obrotu wskazówki zegara. Oprócz tego posiada tarcza czolowa strzalki kie¬ runku z oznaczeniem + wzglednie —, o- raz otwory 3 do zlaczenia tarczy czolowej z innemi tarczami zapomoca skówek, dru¬ tu lub sznurka.Tarcza srodkowa posiada wciecia 10 pozwalajace na umocowanie kólek liczbo¬ wych zapomoca skówek umieszczonych w otworach 9 w taki sposób, aby kólka moz¬ na swobodnie obracac. Sposób umieszcze¬ nia kólek liczbowych w wycieciach 10 po¬ daje fig. 4.Tarcza srodkowa moze byc podzielona na czeJci dla latwiejszego zestawienia li¬ czydla, jak wskazuje fig. 3.Tarcza tylna sluzy do zakrycia kólek liczbowych i do umieszczania przepisów dotyczacych uzycia liczydla. Posiada ona równiez jak i tarcza srodkowa otwory 3 do zlaczenia z innemi tarczami zapomoca skó¬ wek, drutu lub sznurka.Kólka liczbowe sa to kólka o wymia¬ rach zaleznych od wielkosci liczydla i po-siadaja na swoim obwodzie kolejne liczby systemu dziesietnego od 0 do 9 w ilosci za¬ lezne; od wielkosci typu liczydla, oraz o- twory 4 pozwalajace na przesuwanie kól¬ ka liczbowego zapomoca trzpienia do prze¬ suwania. W srodku kólka znajduje sie o- twór 6 na skówke, sluzaca do przymocowa¬ nia kólka do tarczy srodkowej; pomiedzy otworami do przesuwania kólek umieszczo¬ ne znaki zerowe 5 w* ilosci zaleznej od wielkosci liczydla. Tropien do posuwania kólek liczbowych 8 jest to cienki* maly, ze sztywnego materjalu wykonany, na koncu zaostrzony drazek, zawieszony na sznurku 7 przytwierdzonym do liczydla.Tarcza i kólka liczbowe moga byc wy¬ konane z twardej tektury lub innego, co do elastycznosci do niej podobnego mate¬ rjalu lub tez metalu.Przed rozpoczeciem liczenia nalezy u- rzadzenie ustawic na zero, w ten sposób, ze trzpien wtyka sie do najblizszego otwo¬ ru kólka obok znaku zerowego, polozone¬ go po stronie górnej znaku zerowego i wy¬ konuje sie obrót kólka liczbowego az do zetkniecia sie trzpienia z obrzezem szcze¬ liny do posuwania kólek.Dodaje sie liczby, odczytujac po prawej stronie szczelin do posuwania kólek i ob¬ racajac (po wetknieciu trzpienia w otwór do przesuwania kólek przylegajacy do od¬ czytanej liczby) kólka liczbowe w kierunku + az do zetkniecia sie trzpienia z obrze¬ zem szczeliny do przesuwania kólek. Przy odejmowaniu odczytuje sie liczby po lewej stronie szczelin i posuwa sie kólka w kie¬ runku —. W obu przypadkach nalezy, o ile przed obrotem kólka liczbowego po wetknieciu trzpienia ztnak zerowy znajdu¬ je sie miedzy trzpieniem a brzegiem szcze¬ liny, w której umieszczono trzpien, odpo¬ wiednie kólko przesunac oraz posunac le¬ we sasiednie kólko liczbowe o jedna jed¬ nostke po dokonaniu poprzedniego po¬ suniecia. Posuniecie o jedna jednostke kól¬ ka sasiedniego oznacza przekroczenie dzie¬ siatki, a ruch ten odbywa' sie w tym sa¬ mym kierunku, co ruch poprzedzajacy to posuniecie.Mnozenie i dzielenie ulatwia liczydlo w ten sposób, ze dodawanie przy mnoze¬ niu oraz odejmowanie przy dzieleniu moz¬ na dokonac na liczydle. PL