Wynalazek dotyczy nowego przekazni¬ ka do wzmacniania pradów elektrycznych, a mianowicie przekaznika jonowego, t. j. ta¬ kiego, w którym, w przeciwienstwie do znanych przekazników elektronowych, prad przenosi sie zapomoca jonów plynnych lub gazowych. Chodzi tutaj o jony ujemne lub dodatnie, lub tez o czasteczki koloidalne.Przekaznik znamienny jest tern, ze jony moga sie swobodnie poruszac, przynajmniej w plaszczyznie prostopadlej do sterujacego pola magnetycznego, w której leza elek¬ trody, oraz wyróznia sie tern, ze wykorzy¬ stuje sie odchylenie linij pradu pod dziala¬ niem ipola magnetycznego. Wskutek zmiany ksztaltu i dlugosci linij pradu pomiedzy elektrodami ^powstaja zmiany opornosci, które wywoluja dzialanie przekaznika.Wskutek zmiany opornosci pomiedzy elektrodami i zwiazanej z tern zmiany na¬ tezenia pradu obwód pradu elektrod moze byc wtórnym obwodem przekaznika, któ¬ rego obwód pierwotny sklada sie z uzwoje¬ nia, wytwarzajacego pole magnetyczne.Na rysunkach uwidoczniono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku, a mianowi¬ cie: fig. 1 przedstawia schematycznie prze¬ kaznik elektrochemiczny, fig. 2 — czescio¬ wy widok zgóry tego ostatniego, fig. 3 — ksztalt dróg jonów w polu magnetycznem, fig. 4 — urzadzenie tego samego rodzaju, co i fig. 1 i 2, w którem jednak chodzi o jony gazowe, fig. 5 przedstawia czesc tego ukladu w widoku zgóry, fig. 6 i 7 uwidocz¬ niaja odmienne wykonanie przekaznika, fig. 8 przedstawia ulepszona odmiane wy-konania przekaznika, fig,, 9 — oddzielnie i wyrazniej górny - biegun srodkowy, [uwi¬ doczniony na fig! 8, fig. 10 — inna odihiane wykonania elektrod.W elektrochemicznym przekazniku, przedstawionym na fig. 1 i 2, zbiornik / za¬ wiera plyn, którym moze byc elektrolit lub koloid, w którym pograzone sa elektrody 2 i 3. Elektroda 2 ma ksztalt preta i jest otoczona wspólosiowe elektroda pierscie¬ niowa 3. Na pilyn dziala pole magnetycz¬ ne elektromagnesu 4, przyczem strumien magnetyczny, przeplywajacy pomiedzy bie- gunami rdzenia zelaznego 5, jest skierowa¬ ny wspólosiowo z elektrodami, np. piono¬ wo, podczas gdy jony przeplywaja pomie¬ dzy elektrodami 2 i 3 w plaszczyznie po¬ ziomej. Cyframi 6 i 7 oznaczone sa rurki izolacyjne, w których umieszczone sa prze¬ wodniki doprowadzajace prad do elektrod.Pierwotny obwód przekaznika zawiera baterje wzbudzajaca U, uzwojenie 12 elek¬ tromagnesu 4 oraz uzwojenie wtórne 8 transformatora 9, do pierwotnego uzwoje¬ nia którego przylaczone jest napiecie, podlegajace wzmocnieniu. Wtórny obwód przekaznika, skladajacy sie z baterji 13, polaczonej z zaciskiem 15 oraz z elektroda 3, oraz z plynu znajdujacego sie pomiedzy elektrodami, zamyka sie przez przyrzad do odbierania wzmocnionego napiecia, przylaczony do zacisków 14 i 15.Zmiany natezenia pradu w pierwotnym obwodzie przekaznika wywoluja odpowied¬ nie zmiany strumienia magnetycznego, któ¬ ry zkolei wywiera taki wplyw na kieru¬ nek ruchu i szybkosc jonów na przestrzeni miedzy elektrodami 2 i 3, ze powstaja zmiany opornosci w obwodzie wtórnym, powodujace ze swej strony zmiany pradu, które przy odpowiednio dobranych wymia¬ rach uzwojenia pierwotnego oraz odpo¬ wiednim przekroju strumienia magnetycz¬ nego odtwarzaja w sposób wzmocniony zmiany pradu, wzglednie napiecia w ob¬ wodzie pierwotnym.W odmianie wykonania, przedstawionej na fig. 4 i 5 uwidoczniono znane urzadzenie podobnego rodzaju, w którem prad wtórny przenoszony jest przez jony gazowe. Licz¬ ba 16 oznaczona jest rura prózniowa w ksztalcie splaszczonego walca b mniej lub wiecej duzej prózni, posiadajaca ksztalt ciala obrotowego o osi pionowej. Póle ma¬ gnetyczne ma kierunek pionowy, t. j. kie¬ runek osi rury prózniowej.Fig. 6 przedstawia inna znana odmiane wykonania rury, w której elektroda 3 jest wykonana w postaci solenoidu, przylaczo¬ nego tylko jednym koncem. Póle magne¬ tyczne wytwarza sie zapomoca innego ze¬ wnetrznego solenoidu 17, przez który prze* plywaja prad staly oraz prad zmienny, podlegajacy wzmocnieniu. Wzmocniony prad odbiera sie poprzez kondensatory 18 na zaciskach cewki indukcyjnej 19.Azeby otrzymac równomierne wytwo¬ rzenie jonów, mozna nagrzac odpowiednio wykonana elektrode 2 lub 3 w dowolny znany sposób, np. elektrode z wolframu nagrzewac zapomoca wytworzonych w niej pradów wielkiej czestotliwosci. Rure próz¬ niowa mozna w tym przypadku wypelnic gazem szlachetnym (np. argonem) i otrzy¬ mac w ten sposób znane urzadzenie, zapo¬ moca którego wytwarza sie elektryczne drgania o niskiem napieciu.W opisanych odmianach przekaznika wytworzony zostaje uklad w rodzaju kola Barlow'a , w którym to ukladzie kolo me¬ talowe zastapione jest cialem plynnem lub gazoWem. Wskutek tarcia pomiedzy jona¬ mi i molekulami nienaelektryzowanemi, ciecz zaczyna sie obracac, przyczem w cie¬ czy pomiedzy elektrodami powstaje sila przeciwelektromotoryczna, która kompen¬ suje w mniejszym lub wiekszym stopniu, zaleznie od szybkosci obrotowej, sile elek¬ tromotoryczna baterji 13. Przy bardzo szybkich zmianach sterujacego pola ma¬ gnetycznego, szybkosc obrotowa cieczy z powodu jej bezwladnosci zmienia sie nie-znacznie, wiec przeciwelektromotoryczna sila doznaje duzych zmian, co wywoluje zmiany natezenia pradu w obwodzie wtór¬ nym przekaznika 2, 3, 13, 2.Zastosowanie gazów i plynów, które obracaja eie z wielka szybkoscia naokolo osi, jest wazna i charakterystyczna cecha wynalazku, umozliwiajaca wykonanie ma¬ szyn elektrycznych ó nadzwyczajnie ma¬ lych wymiarach. Mozna w ten sposób utwo¬ rzyc plynne lub gazowe wirniki przewo¬ dzace, które pomimo swej lekkosci pozwa¬ laja na wytwarzanie pradu zmiennego wielkiej lub malej czestotliwosci. Mozna wtedy osiagnac nietylko dzialanie przekaz¬ nikowe, lecz takze i to, by uklad pracowal jako generator, w którym wartosc napiecia pradu stalego, oddzialywaj acego na plyn lub gaz, dobiera sie w taki sposób, azeby szybkosc obrotowa plynu lub gazu byla odpowiednia.Fig. 8 przedstawia inne wykonanie przekaznika. Przyrzad przedstawia cialo obrotowe z osia obrotowa x—y. Posiada on rure prózniowa w ksztalcie wydluzonego piertcienia kolowego 16, zaopatrzona w pierscieniowe elektrody 2, 3. Rura próznio¬ wa umieszczona jest w skierowanem pro¬ mieniowo polu elektromagnesu 5, którego cewka 12 nawinieta jest naokolo rdzenia srodkowego. Rdzen zelazny elektromagne¬ su wykonany jest z cienkich blach ulozo¬ nych promieniowo, Obwód pierwotny prze¬ kaznika sklada sie z transformatora 9, ba- terji // i uzwojenia 12; obwód zas wtórny, przez który przeplywaja prady wzmocnio¬ ne, sklada sie z czesci 15, 3, 2, 13 i 14, przyczem 13 oznacza baterje, 14 i 15 zaci¬ ski, z których odbiera sie prad wzmocnio¬ ny. Fig. 9 przedstawia zastosowany w da¬ nym przypadku uklad uzwojenia falowego 26 na biegunie srodkowym, dzieki czemu aparat moze pracowac, jako asynchronicz¬ ny generator. Konce uzwojenia oznaczone sa liczbami 23, 24, liczba zas 25 oznacza kondensator, umozliwiajacy samowzbudze- nie asynchronicznego generatora, do które- go dostarcza on prad bezwatowy. Powyzej opisany uklad moze miec duza ilosc zasto¬ sowan. Powstaje w ten sposób maszyna e-? lektryczna, która moze sluzyc do nastepu¬ jacych celów. 1. Jako przekaznik do telefonicznych pradów zmiennych wielkiej czy malej cze¬ stotliwosci. 2. Jako przetwornica jednotworniko* wa. 3. Jako opornik b ujemnej opornosci indukcyjny lub tez bezindukcyjny, jak rów¬ niez jako generator pradów wielkiej czesto¬ tliwosci. 4. Jako zawór elektryczny.W' opi&anem wyzej zastosowaniu jako przekaznik, podlegajacy wzmacnianiu prad zostaje doprowadzony do uzwojenia pier¬ wotnego 10 transformatora 9; wzmocniony prad odbiera sie w miejscu 14, 15.Zamiast przeplywu pradów, podlegaja¬ cych wzmocnieniu przez uzwojenie 12, mo¬ ga one przeplywac takze przez specjalne u- zwojenie, nawiniete na rdzeniu.Sposób dzialania przyrzadu jako gene¬ ratora asynchronicznego lub tez jako opor¬ nika o ujemnej opornosci jest nastepujacy.Wskutek duzej szybkosci wirnika gene¬ rator jest w stanie wytwarzac prady wiel-* kiej czestotliwosci dla telegrafji bezdruto- wej, przyczem czestotliwosc jest bez po¬ równania wieksza od czestotliwosci pradów wytworzonych zapomoca maszyny pradu zmiennego z obrotowym twornikiem zelaz¬ nym. W tym przypadku usuwa sie trans¬ formator 9 z obwodu pierwotnego, zasila¬ nego pradem stalym. Wskutek tej okolicz¬ nosci, ze linje przeplywu pradu plynacego z baterji 13 sa prostopadle do promieniowe¬ go stalego pola elektromagnesu, ciecz znaj¬ duje sie pod dzialaniem sily, która zmusza ja do obracania sie naokolo osi x, y. Ten wirnik dziala w ruchu na uzwojenie faliste 26 statora jak wirnik klatkowy, wskutek czego w uzwojeniu falistem, pod wplywem — 3 —poruszajacego sie wirnika oraz zmiennego pradu wzbudzajacego doprowadzonego da zacisków 23 i 24, powstaje zmienna sila elektromotoryczna, której wielkosc i kie¬ runek zaleza od szybkosci wirnika, a ta b- statnia zalezy miedzy innemi od sily elek¬ tromotorycznej baterji 13. Uzwojenie fali¬ ste ma okreslona ilosc biegunów, wskutek czego dla okreslonej czestotliwosci moze byc okreslona szybkosc synchroniczna wir¬ nika. Napiecie bafceriji 13 nalezy dobrac tak, aby wirnik obracal sie z szybkoscia ponad- synchroniczna, co jest warunkiem dziala¬ nia przyrzadu jako generatora asynchro¬ nicznego lub jako opornika o ujemnej opor¬ nosci. Poniewaz kondensator 25 dostarcza generatorowi potrzebny prad bezwatowy, obwód 25, 26 dostrojony jest do czestotli¬ wosci pradu wzbudzajacego.Uzwojenie 26 mozna zastapic innem u- zwojeniem falowem na drugim biegunie, który podobny jest wtedy do statora ma¬ szyny wielkiej czestotliwosci, lub tez moz¬ na zastosowac obydwa uzwojenia. Uzwoje¬ nia te winny byc zalozone w zlobkach rdze¬ nia zelaznego, wykonanego z blach lub tez z drutów magnetycznych, umieszczonych w taki spbsób, by straty na prady wirowe zmniejszone byly do minimum. Niema po¬ trzeby wykonywac z blach caly rdzen ma¬ gnetyczny elektromagnesu 5, wystaircza bo¬ wiem umiescic koliste wience z blach nao¬ kolo srodkowego bieguna.Do zastosowania przy malych czestotli¬ wosciach nadaja sie plyny jakiegokolwiek rodzaju, przy wielkich czestotliwosciach moga byc uzyte para rteci, argon lub neon.Asynchroniczny generator z wirnikiem gazowym lub plynnym nie jest ograniczony do zastosowania jonów; moga byc w nim zastosowane równiez czyste strumienie e- lektronowe lub tez strumienie jonowo-elek- tronowe. W tym przypadku (fig. 9) elektro¬ da 2 zostaje nagrzewana zapomoca pradu elektrycznego; w tym celu zostaje ona zao¬ patrzona w dwa zaciski przylaczone naze- wnatrz rury do biegunów baterji 27; elek¬ troda 2 moze byc równiez ogrzewana zapo¬ moca pradów wirowych, wznieconych w niej przez indukcje zapomoca uzwojenia, u- mieszczonego wspólosiowo z nia, przez któ¬ re przeplywa prad zmienny wielkiej lub sredniej czestotliwosci. Zamiast bateryj we wszystkich opisanych ukladach mozna sto¬ sowac inne dowolne zródla pradu sta¬ lego.Opisane aparaty moga byc wreszcie uzy¬ wane do modulowania wielkich czestotli¬ wosci, zwlaszcza przy dzialaniu jako przy¬ rzad o ujemmlej opornosci, wlaczajac do pierwotnego lub wtórnego obwodu napiecie, sluzace do modulowania. PL