Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi urzadzelnie do wyrobu zapomoca wi¬ rowania rur wszelkiego rodzaju, a zwla¬ szcza rur metalowych.Wynalazek znacznie upraszcza urza¬ dzenia podobne, zabezpiecza wieksza pewnosc pracy, skraca czas wyrobu rur,, zmniejsza naklad pracy i zaoszczedza przestrzen, jakiej wymagaja urzadzenia podobne, obniza przeto koszt wlasny, koszt samego urzadzenia oraz wytwarza¬ nych wyrobów.Wynalazek znamionuje sie glównie: 1. zastosowaniem wiekszej ilosci fonm, ustawionych pionowo i rozmieszczonych jednostajnie na podstawie rewolwerowej, obracajacej sie w sposób przerywany nao¬ kolo osi pionowej; 2. zastosowaniem w omawianem urza¬ dzeniu tygla wirujacego, a zarazem wyko¬ nywaj aoego ruchy zwrotne wzdluz linji pionowej wewnatrz formy, znajdujacej sie w polozeniu roboczem; 3. rudhem tygla odbywajacym sie w sposób niezalezny od obrotu form okolo wlasnej idh osi, przyczem szybkosc wiro¬ wania tygla mozna regulowac zaleznie od srednicy fonrny, a szybkosc materijalu plyn-iiego, w cWili zetkniecia z forma odpo¬ wiada szybkosci stycznej tejze; , .4. umieszGzeaiem wahliwej rynny od¬ lewniczej w ten1 sposób, aby nienadajacy sie materjal plynny (leiwo zimne, zuzel i t. d.) mozna bylo wylewac z niej do prze¬ wodu specjalnego, a materjal zdatny do odlewu — do formy; 5. sposobem chlodzenia form w kierun¬ ku pionowym, polegajacym na przepu¬ szczaniu przez nie plynu lub powietrza, pochlaniajacego cieplo z wewnetrznej po¬ wierzchni formy; 6. zastosowaniem w przypadku chlo¬ dzenia powietrznego pompy, ssacej po¬ wietrze zewnetrzne przez ochladzana forme; 7. zastosowaniem pompy przetlaczaja¬ cej wode zgóry nadól przez forme, nad która znajduje sie dzwon zbierajacy pare, podczas gdy woda odplywa odpowiedniemi kanalami; 8. zastosowaniem w celu prowadzenia form, obracajacych sie wokól wlasnej osi krazków, umieszczonych na podstawie, które mozna latwo usuwac w razie wymia¬ ny form; 9. polaczeniem mechanicznem pomie¬ dzy dzwignia stawidlowa rynny odlewni¬ czej a narzadem, wywolujacym opadanie obracajacego sie tygla, które wykonywa sie w ten sposób, ze opadanie owo rozpoczyna sie samoczynnie, równoczesnie z odlewa¬ niem; 10. uzyciem odrebnego silnika do obro¬ tu kazdej poszczególnej formy, przyczem silniki te spoczywaja na bebnie rewolwe¬ rowym; 11. zaopatrzeniem kazdej formy w kol¬ nierz, stykajacy sie z kolem napedowem, polaczonem z silnikiem, przynaleznym do omawianej formy; 12. osadzeniem posrodku bebna rewol¬ werowego u góry — otwartego silnika e- lektrycznego do napedu tegoz bebna, przy¬ czem silnik ów polaczony jest, najprak- tyczniej, zapomoca mechanizmu zmniejsza¬ jacego szybkosc, z jednym przynajmniej z podtrzymujacych beben krazków; 13. ogólnym ukladem, wedlug którego forma, która wlasnie otrzymala leiwo, przechodzi w polozenie, gotowe do wyje¬ cia odlewu, a nastepnie w polozenie, w którem odbywa sie chlodzenie, przyczem oba te polozenia nastepuja bezposrednio lub nie bezposrednio po polozeniu formy w czasie odlewu; 14. urzadzeniem do napedu tygla* w postaci osadzonego w tyglu trzonu pry¬ zmatycznego, który slizga sie w tulejce, sta¬ nowiacej koncówke rury, wprawianej w obrót silnikiem i osadzonej osiowo w ru¬ rze innej, po której slizga sie tlok dzwi- garki hydraulicznej, polaczonej z tyglem zapomoca dalszej rury, otaczajacej rury poprzednie; 15. ewentualna samoczynnoscia rozrza¬ dów, uruchomianych ewentualnie od rynny odlewniczej, przyczem nachylenie rynny tej, celem odlewania, zapoczatkowywa o- padanie tygla, obrót tegoz i obrót formy, a wstrzymanie odlewu powoduje ruch bebna, doprowadzajacy forme nastepna w poloze¬ nie robocze, co znowu wywoluje natych¬ miast podniesienie sie tygla do góry, który to ruch zatrzymuje sie samoczynnie, za osiagnieciem polozenia górnego; 16. umieszczeniem w celu zmniejszenia wysokosci górnej konstrukcji urzadzenia, mechanizmów ruchu posuwistego i ruchu obrotowego tygla wewnatrz komory, za¬ mknietej krata, dla dopuszczenia powietrza do silnika.Rysunki przedstawiaja jedynie dla przykladu jeden ze sposobów wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 wyobraza wi¬ dok zprzodu, czesciowo w przekroju; fig. 2 — widok zgóry, odpowiadajacy fig. 1; fig. 3 — widok ztylu, a fig. 4 — widok boczny, czesciowo w przekroju wzdluz osi, wraz z podnosnikiem hydraulicznym.W przykladzie wykonania urzadzenieposiada szesc form odlewniczych 1, osa¬ dzonych w bebnie rewolwerowym 2 w wierzcholkach prawidlowego szesciokata.Rzecz jednak prosta, ze ilosc form 1 zale¬ zy od okolicznosci i potrzeby.Formy umocowane sa w bebnie w spo¬ sób opisany ponizej.Kazda forma 1 posiada w dolnej swej czesci kolnierz 3, ewentualnie dorobiony, spoczywajacy na kole 4, cieniem lub zeba- tem, polaczoneim z kolem 5, osadzonem w lozysku 6, stanowiacem calosc z bebnem 2. Kolo 5 osadzone jest na osi 7, polaczo¬ nej sprzeglem, podatnem 8 z walem 9 silni¬ ka 10. Silniki te w ilosci odpowiadajacej ilosci form sa umocowane w bebnie 2. Czesc górna kazdej formy prowadza trzy krazki 11, rozmieszczone regularnie; kazdy z nich osadzony jest na osi 12, obracajacej sie w lozysku 13, spoczywajacem na podstawie 14, przymocowanej do bebna 2. Zaleznie od srednicy formy uzywa sie odmiennych krazków 11.Wewnatrz formy /, znajdujacej sie w pozycji roboczej, moze poruszac sie w kie¬ runku osi tygiel 15, jak to bedzie w dal¬ szym ciagu! wyjasnione. Tygiel ten spoczy¬ wa na podporze 16, na stale polaczonej w dowolny a stosowny sposób z drazkiem 17, o przekroju pryzmatycznym, slizgajacym sie w tulejce 18 podobnegoz ksztaltu, sta¬ nowiacej koncówke rury okraglej 19, wpra¬ wianej w ruch obrotowy, najwlasciwiej za posrednictwem sprzegla podatnego 20 od silnika 21. Rure 19 podtrzymuje lozysko 22, o dzielajace ja od rury 23, umocowanej u dolu w czesci 24, spoczywajacej na pod¬ stawie 25 kadluba pompy 26.Na rurze 23, obrobionej zewnetrznie, slizga sie tlok 27, zaopatrzony w uszczel¬ nienie 28 zacisniete pokrywa 29 dlawicy, nastepnie posiada on na swej powierzchni górnej kolnierz 30, który przytrzymuje pierscien 31 i nakretke 32. Tlok ten pola¬ czony jest z rura 33, slizgajaca sie w dla¬ wicy 34, w koncu górnym kadluba pompy 26 zaopatrzonej w uszczelnienie 35 oraz pokrywe górna 36. Uklad rur 23 i 33 wy¬ maga obróbki jedynie ich powierzchni we¬ wnetrznej. Kadlub pompy 26 moze sie skladac z jednej lub kilku czesci, polaczo¬ nych ze soba.Wode pod cisnieniem, lub inna ciecz podobna, mozna wprowadzac ponizej tlo¬ ka, t. j. w miejscu 37, lub powyzej niego, t. j. w miejscu 38, o czem mowa bedzie pózniej. Silnik 21 i zawór 39, który wpu¬ szcza wode pod cisnieniem do komory 37, mieszcza sie w komorze 40, zamknietej w czesci górnej krata 41, która daje przystep powietrzu do silnika 21. Stopnie lub szcze¬ ble 42 sluza do spuszczania sie w podzie¬ mie 40.Na prawo od polozenia roboczego form /, w górnej ich jednak czesci, miesci sie po¬ most 43, dzwigajacy lej 44, pod który pod¬ chodza formy /. Umocowany w pomoscie tym koziol 45 dzwiga rynne odlewnicza 46, wahajaca sie na osi 47. Rynna ta miesci sie pod panwia lejnicza 48, która dostarcza sie w to miejsce, napelniona roztopionym metalem, zapomoca dowolnego a stosowne¬ go srodka transportowego. Panew 48 po¬ siada otwór wylotowy 49, zamykany za- tyczka 50, uruchomiana z zewnatrz dzwi¬ gnia 51.Rynna 46 posiada dwa dzioby, z któ¬ rych jeden odprowadza metal do wilewu 44, a drugi do przewodu 52, zakonczonego w swej czesci dolnej rynna 53. Jezeli lei- wo w panwi 48 jest zbyt zimne lub zanie¬ czyszczone, rynne nachyla sie zapomoca dzwigni 54 i wylewa to wadliwe leiwo do przewodu 52; jesli natomiast leiwo jest go¬ race i niezanieczyszczone, to rynne nachy¬ la sie i metal wylewa do wlewu 44.Plynny metal spada do tygla 15, który w tej samej chwili poczyna wirowac pod dzialaniem silnika 21. Tygiel ten zajmuje wówczas polozenie górne, jak to przedsta¬ wiono linjami przyrywanemi na fig. 4; jednoczesnie rozpoczyna sie opadanie tygla; — 3 ~silnik 10 obraca sie i wprawia w obrót for¬ me 1. Obrót formy tej i obrót tygla 15 do¬ brane sa w tens sposób, aby metal wyrzuca¬ ny sila odsrodkowa z tygla 15 w postaci powierzchni stozkowej o tworzacej para¬ bolicznej spadal na sciane wewnetrzna formy 1 z szybkoscia obwodowa, równa szybkosci formy, t. j., aby szybkosc obro¬ towa tygla 15 byla modyfikowana zaleznie od zmiennej srednicy formy 1.Metal, wyrzucany w ten sposób w ksztalcie warstwy skutkiem obrotu tygla i przyciskany do scian dzialaniem sily od¬ srodkowej, tezeje na tych scianach w mia¬ re ruchu tygla 15 ku dolowi. Skoro tygiel dojdzie do konca swej drogi, zaprzestaje sie zasilac go w plynny metal, Wytwarza¬ nie rury konczy sie. W teij chwili silnik 55, osadzony w bebnie 2, zaczyna dzialac i za- pomoca reduktora szybkosci 56 uruchomia wal 57, na którym zaklinowane jest jedno z kólek 58, podtrzymujacych beben 2 Krazki 58 tocza sie po szynach 59, spoczy¬ wajacych na pomoscie 68. Pod wplywem silnika 55 beben 2 obraca sie dopóty, dopó¬ ki nastepna fonma nie zajmie polozenia ro¬ boczego, poczem nastepuje samoczynne zatrzymanie sie bebna, wskutek przerwa¬ nia kontaktu szeregowego w obwodzie za- silczym silnika 55. Skoro nowa forma zaj- mie w ten isposób polozenie robocze, rozpo¬ czyna sie nowy odlew, jak to wskazano powyzej.Forma, zawierajaca odlana juz rure, przechodzi podczas obrotu bebna 2 w po¬ lozenie sasiednie, stanowiace polozenie, w którem odlew z niej sie wyjmuje. W po¬ zycji tej mozna wyciagnac ogniotrwala pochwe 61, zatykajaca czesciowo forme w dolnej jej czesci, w przypadku odlewu rur kielichowych, jak to przedstawiono na ry¬ sunku. Po usunieciu pochwy tej, co usku¬ tecznia sie bez trudu przez wyciagniecie sworzni 62, rure wyrzuca sie z formy; w tym celu opiera sie ja na platformie 63, u- ruchomianej zapotnoca dowolnego, a sto¬ sownego urzadzenia podnosnego, jak np. urzadzenia 64. Po wyciagnieciu rury prze¬ wraca sie ja zapotnoca stosownego urza¬ dzenia, celem dalszego transportu.Po wyciagnieciu rury a odlaniu rury na¬ stepnej, beben 2 odbywa obrót dalszy. For¬ ma, z której wyciagnieto rure, zajmuje wówczas polozenie, w jakiem nastepuje chlodzenie. W tej pozycji podchodzi ona pod upust wodny 65, otoczony kapturem 66, przeznaczonym do odprowadzania po¬ wstajacej pary. Woda z kanalu 65 spada na powierzchnie Wewnetrzna formy, po¬ chlaniajac jej cieplo, co zapewnia chlodze¬ nie formy. Czesc wody przechodzi w pare, reszta zas uchodzi u dolu kana¬ lem 67.W etapach dalszych robotnicy wprowa¬ dzaja na miejsce ogniotrwale pochwy 61, aby formy byly gotowe do pracy dal¬ szej.Jak zaznaczono powyzej, formy mozna równiez chlodzic powietrzem. W tym jed¬ nak przypadku zamiast wtlaczania po¬ wietrza do formy, jak to mialo miejsce z woda, korzystniej jest ssac powietrze przez forme.Przy praktycznem wykonaniu urzadze¬ nia stosuje sie polaczenie 68 miedzy dzwignia 54, uruchomiajaca rynne odlewni¬ cza, a dzwignia 69, uruchomiajaca zawór 39, tak, ze w chwili, gdy skutkiem nachy¬ lenia rynny w strone wlewu 44 rozpoczy¬ na sie odlewanie, zawór 39 otwiera sie, co sprawia odplyw wody z kadluba pompy i umozliwia opadniecie tygla. Jednoczesnie poczyna dzialac silnik elektryczny 21, wprawiajacy w ruch wirowy tygiel. W chwili calkowitego opadniecia tygla, obwód silnika 21 przerywa sie automatycznie, zwierajac sie ponownie dopiero przy na- stepnem odlewaniu. Po zejsciu tygla na sam dól obwód silnika 55 zamyka sie samo¬ czynnie, a przerywa sie równiez samo¬ czynnie w chwili, gdy nowa forma zajmie polozenie robocze. Otwieranie i zamykanie •=r 4 -obwodu silnika elektrycznego 21, wprawia¬ jacego tygiel w ruch wirowy, wywoluje za¬ razem otwarcie lub zamkniecie obwodu silnika 10, odpowiadajacego formie, która w danej chwili znajduje sie w pozycji ro¬ boczej. Do uskuteczniania róznych tych po¬ laczen mozna stosowac srodki, powszechnie znane i niewymagajace przeto szczególo¬ wego opisu. PL