Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sluzace do pomiaru chropowatosci powierzchni.Ze zgloszenia wynalazku nr P. 206528 znany jest sposób pomiaru chropowatosci powierzchni, w któ¬ rym wykorzystuje sie efekt przenikania wierzchol¬ ków koncówki pomiarowej i warstwy chropowa¬ tosci powierzchni mierzonej. Glebokosc tego prze¬ nikania mierzy sie za pomoca czujnika przemiesz¬ czen rejestrujacego przesuniecie koncówki pomia¬ rowej wzgledem elementu bazowego.Dotad nie sa znane urzadzenia, za pomoca któ¬ rych mozna by mierzyc chropowatosc powierzchni przy wykorzystaniu sposobu opisanego w zglosze¬ niu nr P. 206 528.Wynalazek ma na celu skonstruowanie urzadze¬ nia do stosowania opisanego sposobu pomiaru, któ¬ re nadawaloby sie do mierzenia chropowatosci za¬ równo powierzchni plaskich jak i walków.Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto przez zao¬ patrzenie urzadzenia w czujnik przemieszczen po¬ laczony z koncówka pomiarowa umieszczona prze¬ suwnie w cylindrycznym elemencie bazowym. Kon¬ cówka pomiarowa jest wyposazona w elementy diamentowe lub z innego twardego i odpornego na zuzycie materialu. Elementy te maja zakoncze¬ nia o ksztalcie ostroslupów lub stozków i sa usy¬ tuowane wzdluz jednej lub dwu linii prostych albo sa rozmieszczone w jednym lub dwu rów- 10 15 20 25 30 noleglych do siebie obszarach, których szerokosc jest mniejsza od 1 mm.Element bazowy jest przesuwnie umieszczony w tulejce z zakonczeniem pryzmowym, której za¬ daniem jest ustalenie urzadzenia wzgledem walka w polozeniu, w którym wierzcholki elementów kon¬ cówki pomiarowej sa równolegle do tworzacych walka. Urzadzenie ma dalej obudowe, w której miedzy tulejka z zakonczeniem pryzmowym a przy¬ mocowanym do czujnika pierscieniem oporowym jest umieszczona spiralna sprezyna rozpychajaca.Wynalazek jest dokladniej opisany na przykla- Jzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na któ- /ym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju pio¬ nowym wzdluz osi mierzonego walka, a fig. 2 — to samo urzadzenie w przekroju prostopadlym do jsi walka.Jak uwidoczniono na rysunku, czujnik 1 prze¬ mieszczen jest polaczony z pomiarowa koncówka 2 zaopatrzona w diamentowe elementy 3. Elementy 3 maja stozkowe zakonczenia i sa usytuowane wzdluz linii prostej. Koncówka czujnika 1 i polaczony z nia element 3 sa umieszczone przesuwnie w bazowym elemencie 4, ten zas jest osadzony przesuwnie w tu¬ lejce 5 majacej na koncu pryzmowe wyciecie.Do korpusu czujnika 1 jest przymocowany opo¬ rowy pierscien 6 polaczony z oslona 7. Wewnatrz oslony, miedzy pierscieniem 6 a tulejka 5, znajdu¬ je sie spiralna sprezyna 8. Do górnej powierzchni 116 608/ 116 3 tulejki 5 jest przymocowany klin 9 wprowadzony do rowka wykonanego w elemencie 4.W celu zmierzenia chropowatosci walka 10 urza¬ dzenie ustawia sie na powierzchni mierzonej tak, 5 aby osie symetrii pryzmy na koncu tulejki 5 oraz walka mialy zgodny kierunek. Nastepnie urzadze¬ nie lekko dociska sie ku powierzchni walka.Wspomniana pryzma powoduje takie ustawienie urzadzenia wzgledem walka, ze elementy 3 sa ic ustawione wzdluz tworzacej walka 10. Na skutek wywieranego nacisku zewnetrznego sprezyna 8 od¬ ksztalca sie i czujnik 1 z elementem 4 i koncówka 2 przemieszcza sie w kierunku powierzchni mie¬ rzonej. Po zetknieciu sie elementów 3 z powierzch- u nia walka 10 pomiarowa koncówka 2 zatrzymuje sie, zas czujnik 1 i element 4 sa przesuwane da¬ lej w kierunku walka az do zetkniecia sie po¬ wierzchni czolowej bazowego elementu 4 z po¬ wierzchnia walka. Czujnik 1 mierzy wzgledne prze- 21 mieszczenie wierzcholków diamentowych elementów 3 wzgledem czolowej powierzchni bazowego ele¬ mentu 4.W celu wyznaczenia wartosci parametrów chro¬ powatosci mierzonej powierzchni opisany pomiar 25 powtarza sie kilkakrotnie, wyznacza srednia ary¬ tmetyczna uzyskanych wyników i na podstawie znanej zaleznosci glebokosci przenikania warstw chropowatosci powierzchni od parametrów chropo¬ watosci okresla sie wartosc dowolnego parametru 30 chropowatosci.DN-8, z.Cena 10< 608 4 Pomiar chropowatosci powierzchni plaskich prze¬ prowadza sie tak samo jak pomiar powierzchni walków, z tym, ze os symetrii pryzmy w przypadku i chropowatosci o ukierunkowanych sladach obróbki ustawia sie w przyblizeniu prostopadle do tych sladów.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pomiaru chropowatosci po¬ wierzchni przy wykorzystaniu efektu przenikania wierzcholków koncówki pomiarowej i warstwy chropowatosci powierzchni mierzonej, zaopatrzone w koncówke pomiarowa z twardymi wystepami, element bazowy o gladkiej i równej powierzchni oraz czujnik przemieszczen rejestrujacy przesunie¬ cia koncówki pomiarowej wzgledem elementu ba¬ zowego, znamienne tym, ze wierzcholki elementów (3) pomiarowej koncówki (2) sa usytuowane wzdluz jednej lub dwu linii prostych albo sa rozmieszczo¬ ne w jednym lub dwu równoleglych do siebie ob¬ szarach o szerokosci mniejszej od 1 mm zas bazo¬ wy element (4) jest przesuwnie umieszczony w tu¬ lejce (5) z zakonczeniem pryzmowym. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze miedzy tulejka (5) a pierscieniem oporowym przytwierdzonym do korpusu czujnika (1) jest umieszczona spiralna rozpychajaca sprezyna (8). 986/82 !,— Zl PL