Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sprze¬ gowe do laczenia pojazdów holujacych z holowa¬ nymi.Przy laczeniu ciagnika z pojazdem holowanym wystepuje niejednokrotnie problem, gdy ciagnik po¬ siada hak, a pojazd holowany ma trzpien ciagnacy przystosowany do zamocowania w strzemieniu.Wówczas czesto nie mozna polaczyc ciagnika z po¬ jazdem, który ma byc holowany a jest wyposazony w prosty element laczacy.Znany jest z opisu patentowego W. Brytanii nr 1 161 399 sprzeg zawierajacy hak i strzemie zacze¬ piajace, obrotowo zamocowane, przy czym strzemie jest zabezpieczone przez czop zarówno w pozycji biernej jak i w pozycji pracy. Ten uklad jest du¬ zych rozmiarów z uwagi na miejsce potrzebne dla strzemienia do obrotu pomiedzy pozycja bierna i czynna oraz wymaga uzycia specjalnie uksztalto¬ wanego sprzegu.Znane jest równiez inne rozwiazanie przedsta¬ wione w opisie patentowym W. Brytanii 1 241 083, w którym drag holowniczy mocujacy hak na jed¬ nym koncu i strzemie -na drugim moze byc zabez¬ pieczany w róznych polozeniach wewnatrz obroto¬ wo zamocowanej ramy, tak ze drag holowniczy mo¬ ze byc podnoszony albo opuszczany przez obraca¬ jaca sie rame, a element blokujacy powoduje utrzy¬ manie ramy i w ten sposób drag holowniczy jest w podniesionej pozycji roboczej. Rozwiazania te sa niekorzystne z uwagi na zbyt duze wymiary, 25 skomplikowana konstrukcje i niemozliwosc wpro¬ wadzenia prostego spnzegu, który moze byc latwo zamocowany do haka sprzegowego dla nawrócenia haka na .strzemie.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci znanych rozwiazan.Cel ten zostal rozwiazany wedlug wynalazku przez opracowanie prostego urzadzenia sprzegowe¬ go, które w sposób rozlaczny moze byc laczone z hakiem sprzegowym, w celu otrzymania sztywnego polaczenia pomiedzy hakiem a* trzpieniem.Urzadzenie sprzegowe wedlug wynalazku, charak¬ teryzuje sie tym, ze ma strzemie na jednym koncu do przylaczania do uchwytu pojazdu ciagnacego oraz otwór umieszczony w kierunku drugiego konca urzadzenia sprzegowego, prizy czym otwór ma wy¬ miary odpowiadajace wymiarom haka pojazdu ho¬ lujacego i jest okreslony za pomoca scianek urza¬ dzenia sprzegowego odpowiedniego do wspólpracy z wspomnianym hakiem w celu ograniczenia pio¬ nowego ruchu urzadzenia sprzegowego wzgledem haka od zadanego polozenia pracy.Elementy laczace sa umiejscowione blizej drugie¬ go konca urzadzenia sprzegowego niz otwór i maja odpowiedni ksztalt dzieki któremu moga byc laczo¬ ne z elementami wystepu na haku dla pozostalej czesci scianek bedacych w kontakcie z wymienio¬ nym hakiem i urzadzeniem sprzegajacym. Otwór jest profilowanym otworem stozkowym odpowiednim do wspólpracy ze stozkowo uksztaltowanym hakiem. 116 374116 374 i ** Elementy laczace stanowia wystepy, które wy¬ staja w kierunku pionowym i poziomym wzgledem urzadzenia sprzegajacego i wspólpracuja z elemen¬ tami wystepu w ksztalcie bocznych czlonów na ha¬ ku, aby ograniczyc ruch w kierunku pionowym w stosunku do haka. Elementy laczace izawieraja pro¬ ste czlony zamocowane do boku otworu i wystaja w kierunku poziomym tworzac drugi koniec urza¬ dzenia sprzegowego prostych czlonów wspólpracu¬ jacych z podstawa haka w celu podtrzymania urza¬ dzenia sprzegowego w wymaganym polozeniu.Natomiast boczne wystepy wchodza do otworu i - sa umieszczone w stykii z czlonami na haku w celu ograniczenia obrotu urzadzenia sprzegowego w stosunku do haka w plaszczyznie poziomej. Ele¬ menty laczace skladaja sie z tloka sczepionego za¬ sadniczo pozioma szczelina w urzadzeniu i wspól¬ pracuja z elementem wystepu o ksztalcie odpowia¬ dajacym szczelinie w podstawie haka. Czesci scia¬ nek okreslajace otwór sa wzajemnie nachylone i moga wspólpracowac z odpowiednimi powierzch¬ niami haka w celu ograniczenia ruchu urzadzenia wokól tloka w plaszczyznie pionowej.Wzajemnie nachylone czesci scianek sa umiesz¬ czone w poblizu polaczenia dwóch ramion, które sa zbiezne. Te dwie zbiezne czesci scianek nachy¬ lone wzajemnie stanowia otwór, zas plaszczyzna, która dzieli na polowe kat pomiedzy wspomniany¬ mi czesciami scianek jest pionowo oddalona od plaszczyzny, która dzieli na polowe odstep pomie¬ dzy ramionami lacznika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 jest bocznym widokiem ciagnika wyposazonego w urzadzenie sprzegowe wedlug wynalazku, fig. 2 — bocznym widokiem urzadzenia sprzegowego, fig. 3 — rzutem pionowym urzadzenia sprzegowego z fig. 2 i 3, gdzie sprzeg znajduje sie w pozycji zwróco¬ nej, fig. 5a i 5b sa bocznym widokiem pokazujacym jak sprzeg wkladany jest do haka cieglowego, fig. 6 jest perspektywicznym widokiem innego przykladu urzadzenia sprzegowego.Zgodnie z rysunkami, a szczególnie w odniesieniu do fig. 1, 2 i 3, ciagnik 30 jest tego rodzaju, ze zaopatrzony jest w hak cieglowy 32 umieszczony na koncu sprzegu, który jest sztywno polaczony z rama ciagnika. Hak cieglowy 32 ma konwencjo¬ nalny ksztalt i posiada hakowaty koniec, którego swobodny koniec 33 uksztaltowany jest stozkiem do góry. W czasie, gdy hak 32 laczy sie z ciegnem 37 przyczepy lub innego holowanego pojazdu (nie pokazano) sprzeg 36 umieszcza sie pomiedzy ha¬ kiem 32 z ciegnem 34 dla uzyskania sztywnego po¬ laczenia pomiedzy hakiem i ciegnem.Sprzeg 36 uksztaltowany jest w postaci strzemie¬ nia posiadajacego dwa poziomo oddzielone ramio¬ na 37 i 38 z osiowymi otworami 30, przez które wkladany jest sworzen 54 po ustawieniu otworu 40 w ciegnie 34 zgodnie z otworami 39.Nierozdzielne ramiona 42 i 44 sprzegu 36 przecho¬ dza poziomo w plaszczyznie pionowej w celu wy¬ znaczenia otworu 45 pomiedzy nimi dla przymoco¬ wania haka 32. Ramiona 42 i 44 sa tak uksztalto¬ wane, aby zapewnic^ szerszy otwór w poblizu ich laczenia niz w kierunku ich wolnych konców, gdzie 10 15 20 25 30 35 40 50 65 wewnetrzne powierzchnie tych ramion schodza sie ze soba.Na zlaczu ramion 42, 44 utworzone sa poprzeczne scianki 46, 47, które sa wygiete w stosunku do sie¬ bie i sa symetryczne do osi X — X przechodzacej przez ramiona. Plaszczyzny poprzeczne scianek 46 i 47 sa wygiete pod takim katem, aby obejmowac wspólpracujace plaszczyzny haka 32, jak pokazano na fig. 2.Natomiast, aby umozliwic przedluzenie scianek 46 i 47 na sprzegu 36 wprowadzone sa odpowiednie wystepy 48 i 49.Wolne konce ramion 42 sa wykonane z poziomymi otworami 50 o srednicy odpowiadajacej wymiarom otworowi 51 w stopie haka 32 i dzieki temu, jak pokazano na fig. 2, sworzen laczacy 53 mozna wkla¬ dac w otwory 50 i 51 w celu uzyskania polaczenia sprzegu 36 z hakiem 32. Z sprzegu 36 w polozeniu pokazanym na fig. 2 i elementu w ksztalcie sworz¬ nia 53 widac, ze sprzeg 36 jest zamocowany sztywno w stosunku do haka 32, natomiast pionowemu ru¬ chowi zapobiega sie przez polaczenie scianek 46, 47 sprzegu z hakiem, a przemieszczeniu w kierunku poziomym zapobiega sie przez sczepienie haka z bokami ramion 42.Z figury 4 widac, ze poniewaz scianki 46 i 47 sa symetryczne sprzeg 36 moze byc umieszczony na haku 32 w odwrotnym polozeniu w stosunku do po¬ kazanego na fig. 2 i to polozenie jest przedstawione na fig. 4. Widac, ze os Y — Y ciegna 34 lezy na wyzszym poziomie w polozeniu na fig. 4 niz w po¬ lozeniu na fig. 2. W ten sposób przez odwracanie sprzegu 36 ciegno 34 moze byc podnesione albo opuszczone. Wiaze sie to z osia strzemienia, która nie jest symetryczna z osia ramion 42.Figury 5a i 5b przedstawiaja polaczenie sprzegu 36 z hakiem 32. Widac, ze rozszerzona czesc otworu 45 sluzy do zlagodzenia wiekszego rozszerzenia kon¬ ca haka 32, przez co koniec haka moze byc wkla¬ dany do otworu 45 przez wzajemny ukosny ruch pomiedzy sprzegiem 36 a hakiem 32, jak przedsta¬ wia strzalka na fig. 5a, az do dojscia.scianek 46 i 47 sprzegu do wspólpracujacych plaszczyzn haka.Wówczas latwe jest ustawienie otworów 50 i 51 i dzieki temu sworzen 53 moze byc wlozony w celu polaczenia zaczepu 36 z hakiem 32. Ten koncowy ruch jest uzyskany po osiagnieciu przez hak i sprzeg polozenia przedstawionego na fig. 5b. Widac stad, ze polaczenie sprzegu z hakiem jest prosta operacja, a rozlaczenie sprzegu jest latwe po usunieciu sworz¬ nia 53.Fig. 6 przedstawia inny przyklad wykonania od pokazanych na fig. 1—5, gdzie sprzeg 10 uformowa¬ ny jest z podstawowej plyty prostokatnej 11 posia¬ dajacej otwór 12 o profilowanym ksztalcie stozko¬ wym do którego wchodzi hak cieglowy 14, którego wolny koniec ma podobny ksztalt stozkowy. Sprzeg 10 zawiera elementy laczace w ksztalcie czlonów 16 skierowanych w kierunku pionowym i pozio¬ mym ponizej poziomu plyty 11 i czlony 24 zamoco¬ wane do kazdego boku otworu 24 i odchodzace w kierunku poziomym i pionowym za koncem plyty 11, przy czym czlon- 24 swymi wolnymi koncami sa polaczone przez poprzeczke 25. Dodatkowe bocz-1 5 nie wystajace czlony 22 sa na kazdej stronie kon¬ ca plyty 11.Po przeciwnej stronie sprzegu 10 znajduje sie cale strzemie 19 w ksztalcie pionowo ustawionych ramion z jednakowymi otworami 21, w które wkla¬ da sie sworzen (nie pokazany) -sluzacy do polaczenia strzemienia z ciegnem 23.Hak 14 zawiera cylindryczne czysci czopowe 18 przechodzace poziomo przez obie strony podstawy haka i gdy hak laczy sie ze sprzegiem zapobiegaja obrotowi sprzegu w poziomej plaszczyznie, a czlony 22 sa w styku z czlonami 18 sprzegu, przy czym czlony 16 sa umieszczone pod czlonami czopowymi 18, aby zapobiec pionowemu ruchowi sprzegu. Czlony 24 sa umieszczone powyzej trzona haka i czlonów 18 i w ten sposób wzgledne polozenie haka i sprzegu jest zachowane, co widac na rysunkach.Sprzeg jest laczony z hakiem przez ruch waha¬ dlowy skierowany ku dolowi w plaszczyznie pio¬ nowej w celu polaczenia swobodnego konca haka z otworem gdy czlony 16 i 24 zajmuja polozenie ponizej i powyzej czlonu 18. Sprzeg w czasie pracy wystaje zwykle w plaszczyznie poziomej i pozwala na proste i skuteczne polaczenie haka ciagnika z ciegnem przyczepy.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie sprzegowe do laczenia pojazdów holujacych z holowanymi, znamienne tym, ze ma strzemie (19, 37, 38) na jednym koncu do przyla¬ czania do uchwytu (23, 34) pojazdu ciagnacego, otwór (12, 45) umieszczony w kierunku drugiego konca urzadzenia sprzegowego, przy czym otwór ma wymiary odpowiadajace wymiarom haka (14, 32) pojazdu holujacego i jest okreslony za pomoca scia¬ nek (46, 47) urzadzenia sprzegowego odpowiedniego do wspólpracy z wspomnianym hakiem dla ogra¬ niczenia pionowego ruchu urzadzenia sprzegowego wzgledem haka od zadanego polozenia pracy, przy czym elementy laczace (16, 24, 53) sa umiejscowione blizej drugiego konca urzadzenia sprzegowego niz otwór i maja odpowiedni ksztalt dzieki któremu moga byc laczone z elementami wystepu (18, 51) na haku dla pozostalej czesci scianek bedacych w kontakcie z wymienionym hakiem i urzadzeniem sprzegajacym. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze otwór (12) jest profilowanym otworem stozko- L6 374 6 wym odpowiednim do wspólpracy ze stozkowo u- ksztaltowanym hakiem (14). 3. Urzadzenie wedlug zastnz. 1 albo 2, znamienne tym, ze elementy laczace stanowia wystepy (16), 5 które wystaja w kierunku pionowym i poziomym wzgledem urzadzenia sprzegajacego i wspólpracuja z elementami wystepu (16) w ksztalcie bocznych czlonów (18) na haku (14), aby ograniczyc ruch w kierunku pionowym w stosunku do haka. !0 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elementy laczace zawieraja proste czolny (24) za¬ mocowane do boku otworu (12) i wystaja w kie¬ runku poziomym tworzac drugi koniec urzadzenia sprzegowego prostych czlonów wspólpracujacych z 15 podstawa haka (14) dla podtrzymania urzadzenia sprzegowego w wymaganym polozeniu. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3 albo 4, znamienne tym, ze ma boczne wystepy (22), które wchodza do otworu (12) i sa umieszczone w styku z czlonami 20 (18) na haku (14) w celu ograniczenia obrotu urza¬ dzenia sprzegowego w stosunku do haka w plasz¬ czyznie poziomej. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze element laczacy sklada sie ze sworznia (53) 25 umieszczonego zasadniczo w poziomym otworze (50) urzadzenia i wspólpracuje z elementem wystepu o ksztalcie odpowiadajacym otworowi (51) w podsta¬ wie haka (32). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, 30 ze czesci scianek (46, 47) sa wzajemnie nachylone i moga wspólpracowac z odpowiednimi powierzch¬ niami haka (32) dla ograniczenia ruchu urzadzenia wokól tloka w plaszczyznie pionowej, przy czym otwór (45) jest ustalony pomiedzy dwoma wysta- 35 jacymi ramionami (42, 47) urzadzenia, które sa rozmieszczone dla utrzymywania pomiedzy soba haka. 8. Urzadzenie wedlug izastrz. 7, znamienne tym, ze ramiona (42, 44) sa zbiezne. 4o 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 7 albo 8, znamienne tym, ze wzajemnie nachylone czesci scianek (46, 47) sa umieszczone w poblizu polaczenia dwóch ramion (42, 44). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, 45 ze dwie zbiezne czesci scianek (46, 47) nachylone wzajemnie stanowia otwór (45), zas plaszczyzna (X — X), która: dzieli na polowe kat pomiedzy wspomnianymi czesciami scianek jest pionowo od¬ dalona od plaszczyzny (Y — Y), która dzieli na po- 50 lowe odstep pomiedzy ramionami (37, 38) lacznika.116 374 nas LDA — Zaklad 2 — zam. 671/82 — 95 egz.Cena 100 zl PL