Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do analizy stanu smarowania wspólpracujacych elementów pary kinematycznej, przeznaczone do biezacej kontroli smarowania na przyklad gladzi cylindrowej silnika spali¬ nowego podczas jego pracy.Znany jest sposób okreslania stanu smarowania ele¬ mentów par kinematycznych w przypadkach wystepo¬ wania nieciaglego filmu olejowego oparty o metode re- zystancyjna, polegajaca na wykorzystaniu zaleznosci re¬ zystancji filmu olejowego od jego grubosci. Rezystancja ta maleje wraz ze zmniejszaniem grubosci filmu olejowego, osiagajac w przypadku zerwania filmu olejowego wartosc w przyblizeniu równa zero.Okreslanie stanu smarowania gladzi cylindrowej sil¬ nika spalinowego znanym sposobem polega na przepro¬ wadzaniu pomiaru — ciaglego lub impulsowego — re¬ zystancji filmu olejowego oraz rejestracji wyników na ekranie oscylografu elektronicznego lub na tasmie oscylo¬ grafu petlicowego. Nastepnie wyniki pomiarów zostaja poddane analizie, w rezultacie której jest okreslany stan smarowania gladzi cylindrowej silnika.Powyzszy sposób przeprowadzania analizy charaktery¬ zuje sie znaczna czasochlonnoscia i dlatego stan smaro¬ wania gladzi cylindrowej zostaje okreslony z duzym opóz¬ nieniem, wykluczajac mozliwosc automatycznej regulacji smarowania. Ponadto sposób ten nie pozwala na jedno¬ znaczne ustalenie stopnia zmiany warunków smarowa¬ nia podczas jednego pelnego cyklu pracy pary kinematycz¬ nej. 10 15 20 30 Sposób wedlug wynalazku polega na porównaniu me¬ toda ciagla rezystancji filmu olejowego utworzonego miedzy elementami pary kinematycznej z nastawiona rezystancja, odpowiadajaca progowi nieprawidlowego smarowania, prze*- . tworzeniu wyniku porównania na wartosc-dyskretna przez przyporzadkowanie stanom prawidlowego i nieprawidlo¬ wego smarowania odpowiednich poziomów logicznych, próbkowaniu wyników porównania i przedstawieniu sto¬ sunku liczby stanów prawidlowego smarowania w momen¬ tach próbkowan do liczby próbkowan w postaci procento¬ wego wspólczynnika smarowania pary kinematycznej, przeprowadzeniu porównania wartosci tego wspólczyn¬ nika z wartoscia odpowiadajaca progowi nieprawidlowego smarowania; w wyniku którego powstaje odpowiedni sy¬ gnal umozliwiajacy automatyczna regulacje stanu smaro¬ wania wspólpracujacych elementów pary kinematycznej.W urzadzeniu wedlug wynalazku uklad wejsciowy po¬ laczony jest prez wzmacniacz z ukladem porównujacym, z którym polaczony jest uklad okreslania rezystancji kry¬ tycznej oraz rejestr, który z pierwszym zespolem wskaz¬ ników cyfrowych jest polaczony przez uklad pomiaru wspólczynnika smarowania, z drugim zespolem wskaz¬ ników cyfrowych przez uklad pomiaru chwilowego wspól¬ czynnika smarowania oraz z przetwornikiem przez uklad ksztaltowania impulsów. Uklad ksztaltowania impulsów polaczony jest przez pierwszy dzielnik czestotliwosci z drugim, który laczy sie bezposrednio oraz przez uklad opózniajacy z ukladem pomiaru wspólczynnika smaro¬ wania. Pierwszy dzielnik. czestotliwosci laczy sie równiez, przez licznik impulsów, z dekoderem dziesietnym po- 116 207116 207 4 rejestru 5. Impulsy te wyznaczaja momenty próbkowana podczas których zostaje wpisany do rejestru aktualny- poziom sygnalu znajdujacego sie na jego pierwszym wejsciu.Próbkowanie nastepuje w momencie pojawienia sie na 9 drugim wejsciu rejestru odpowiedniego zbocza impulsiL próbkujacego, którego czas jest nieskonczenie krótki w stosunku do czasu trwania impulsu przesylanego do re¬ jestru z ukladu porównujacego 3. Nastepnie zawartosc- rejestru S zostaje wpisana do ukladu pomiaru wspólczyn- io nika smarowania 7 oraz do ukladu pomiaru chwilowego wspólczynnika smarowania 9. Uklad 7 umozliwia wyzna¬ czanie wartosci procentowej wspólczynnika smarowania. dla okreslonej liczby obrotów walu silnika, natomiast uklad 9 pozwala na wyznaczenie wartosci procentowej 15 wspólczynnika smarowania dla jednego obrotu walu- Impulsy z ukladu ksztaltowania impulsów 1J zostaja równiez podane do dzielnika czestotliwosci 12, którego wspólczynnik podzialu zostal tak dobrany, aby jeden im¬ puls na jego wyjsciu przypadal na jeden obrót walu sil— 20 nika. Impulsy te sa przekazywane do dzielnika czesto¬ tliwosci 13, sluzacego do okreslania dlugosci cyklu po¬ miaru wspólczynnika smarowania silnika. Sygnal uzys¬ kany na wyjsciu tego dzielnika powoduje przepisanie wy¬ niku . pomiaru do zespolu wskazników cyfrowych 6 oraz. 25 poprzez uklad opózniajacy 14 przygotowanie ukladu po¬ miaru wspólczynnika smarowania 7 do nastepnego cyklu pomiarowego.Natomiast impuls podany z dzielnika czestotliwosci 12 do ukladu pomiaru chwilowego wspólczynnika smaro- 30 wania 9 powoduje wyzerowanie ukladu oraz przeprowa¬ dzenie nowego pomiaru podczas kazdego obrotu walu silnika.Znaczna czestotliwosc powtarzania pomiarów chwilo¬ wego wspólczynnika smarowania ^wynikajaca z predkosci 35 obrotowej silnika, nie pozwala na poprawny odczyt wszyst¬ kich wyników pomiarów.Dla uzyskania poprawnosci odczytu koniecznym jest wpisanie do zespolu wskazników cyfrowych 8 tylko nie¬ których wyników pomiarów chwilowego wspólczynnika 40 smarowania. Do tego celu sluzy licznik impulsów 15, de¬ koder dziesietny 16, przelacznik repetycji pomiarów 17„ który pozwala na reczny wybór liczby pomiarów, spo¬ sród której wynik jednego zostaje przepisany do zespo¬ lu wskazników cyfrowych 8 oraz generator pojedyncze- 45 go impulsu 18 wysylajacy impuls, który programuje sto¬ sunek podzialu licznika impulsów 15 oraz powoduje prze¬ pisanie wyniku pomiaru chwilowego wspólczynnika sma¬ rowania do zespolu wskazników cyfrowych 8. Wynik pomiaru przeprowadzonego w ukladzie pomiaru wspól- 50 czynnika smarowania 7 zostaje przekazany za posred¬ nictwem dekodera dziesietnego 19 do wejscia ukladu, porównujacego 20. Do drugiego wejscia tego ukladu zos¬ taje podana z ukladu okreslania stanu awarii 21 procen¬ towa wartosc wspólczynnika smarowania odpowiadajaca 55 progowi stanu nieprawidlowego smarowania silnika. W wyniku porównania tych wartosci nastepuje przesyla¬ nie 4o sygnalizatora stanu awarii 22 odpowiedniego sygnalu dyskretnego, powodujacego sygnalizacje nie¬ prawidlowego smarowania oraz umozliwiajacego auto- 60 matyczna kontrole stanu smarowania silnika. 3 -laczonym za posrednictwem przelacznika repetycji po¬ miarów i generatora pojedynczego impulsu z ukladem pomiaru chwilowego wspólczynnika smarowania oraz licznikiem impulsów. Natomiast uklad pomiaru wspól¬ czynnika smarowania laczy sie przez dekoder dziesietny z ukladem porównujacym, polaczonym z ukladem okres¬ lania stanu awarii oraz sygnalizatorem stanu awarii. v Wynalazek czyni zbedna analize wyników pomiaru, która w dotychczasowych znanych sposobach byla koniecz¬ na. Powoduje to szereg istotnych skutków technicznych.Przede 'wszystkim latwa jest obsluga urzadzenia, gdyz wynik otrzymany jest bezposrednio bez przeprowadzania przez uzytkownika jakiejkolwiek analizy..Wazny jest obiektywizm wyników, gdyz nie sa one obciazone, nieuniknionym w dotychczasowych rozwiaza¬ niach, bledem analizujacego. Wyniki otrzymywane sa bezzwlocznie, co umozliwia systematyczna kontrole utrzy¬ mania prawidlowej»wartosci stanu smarowania oraz za¬ pewnia mozliwosc natychmiastowej interwencji w sta¬ nach awaryjnych.Przyklad realizacji sposobu uwidoczniono na rysunku, który przedstawia schemat budowy urzadzenia.Sposób wedlug wynalazku jest realizowany urzadze¬ niem przedstawionym na rysunku, zlozonym z ukladu wejsciowego 1 polaczonego przez wzmacniacz 2 z ukladem porównujacym 3, polaczonym równiez z ukladem okres¬ lania rezystancji krytycznej 4 oraz rejestrem 5. Rejestr 5 laczy sie z zespolem wskazników cyfrowych 6 przez uklad pomiaru wspólczynnika smarowania 7, z zespolem wskaz¬ ników cyfrowych 8 przez uklad pomiaru chwilowego wspólczynnika smarowania 9 oraz z przetwornikiem 10 przez uklad ksztaltowania impulsów 11. Uklad ksztalto¬ wania impulsów 11 jest polaczony za posrednictwem dzielnika czestotliwosci. 12 z'dzielnikiem czestotliwosci 13, który laczy sie bezposrednio oraz przez uklad opóznia¬ jacy 14 z ukladem pomiaru wspólczynnika smarowania 7. Dzielnik czestotliwosci 12 jest polaczony przez licznik impulsów 15 z dekoderem dziesietnym 16, który za po¬ srednictwem przelacznika repetycji pomiarów 17 i gene¬ ratora pojedynczego impulsu 18 laczy sie z ukladem po¬ miaru chwilowego wspólczynnika smarowania 9 oraz licznikiem impulsów 15. Uklad pomiaru wspólczynnika smarowania 9 laczy sie poprzez dekoder dziesietny 19 z ukladem porównujacym 20, polaczonym z ukladem okreslania stanu awarii 21 oraz sygnalizatorem stanu awarii 22.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: z przetwor¬ nika rezystancji znajdujacego sie w badanym silniku o- trzymuje sie, za posrednictwem ukladu wejsciowego 1, sygnal napieciowy proporcjonalny do wartosci rezystancji filmu olejowego. Sygnal ten, po wzmocnieniu we wzmac¬ niaczu 2, jest podany do jednego z wejsc ukladu porównu¬ jacego 3. Do drugiego wejscia ukladu zostaje podane na¬ piecie odniesienia, uzyskane w ukladzie okreslania re¬ zystancji krytycznej 4. W ukladzie porównujacym 3 nas¬ tepuje porównanie obydwu napiec oraz przetworzenie ,yvyniku tego porównania na wartosc dyskretna przez przy¬ porzadkowanie stanom prawidlowego i nieprawidlowego smarowania odpowiednich poziomów logicznych. Wynik tych dzialan zostaje podany w postaci ciagu impulsów, do pierwszego wejscia rejestru 5.Przetwornik ID, sprzezony z walem glównym silnika, generuje podczas jednego obrotu walu sto impulsów, Jttóre po odpowiednim uformowaniu w ukladzie ksztal- fówama impulsów U zostaja podane do drugiego wejscia Z a s t r ze zenia patentowe 1. Sposób analizy stanu smarowania wspólpracujacych, elementów pary kinematycznej o nieciaglym fiknie ole-116 207 6 jowym, znamienny tym, ze porównuje sie metoda ciagla rezystancje filmu olejowego utworzonego miedzy elemen¬ tami pary z nastawiona rezystancja, odpowiadajaca pro¬ gowi nieprawidlowego smarowania, przetwarza wynik porównania na wartosc dyskretna przez przyporzadkowa¬ nie stanom prawidlowego i nieprawidlowego smarowania odpowiednich poziomów logicznych, próbkuje sie wy¬ niki porównania i przedstawia stosunek liczby stanów prawidlowego smarowania w momentach próbkowan do liczby próbkowan w postaci procentowego wspólczyn¬ nika smarowania pary kinematycznej, przeprowadza sie porównanie wartosci tego wspólczynnika z wartoscia od¬ powiadajaca progowi nieprawidlowego smarowania, w wyniku którego powstanie odpowiedni sygnal umozli¬ wiajacy automatyczna regulacje stanu smarowania wspól¬ pracujacych elementów pary kinematycznej. 2. Urzadzenie do analizy stanu smarowania wspólpra¬ cujacych elementów pary kinematycznej o nieciaglym filmie olejowym, znamienne tym, ze uklad wejsciowy (1) jest polaczony przez wzmacniacz (2) z ukladem po- 10 15 równujacym (3), z którym jest polaczony uklad okresla¬ nia rezystancji krytycznej (4) oraz rejestr (5), który z zes¬ polem wskazników cyfrowych (6) jest polaczony przez uklad pomiaru wspólczynnika smarowania (7), z zespolem wskazników cyfrowych (8) przez uklad pomiaru chwilo¬ wego wspólczynnika smarowania (9) oraz z przetwor¬ nikiem (10) przez uklad ksztaltowania impulsów (11), polaczony z kolei przez dzielnik czestotliwosci (12) z dzielnikiem czestotliwosci (13), który laczy sie bezposred¬ nio oraz przez uklad opózniajacy (14) z ukladem pomiaru wspólczynnika smarowania (7) a dzielnik czestotliwosci (12) przez licznik impulsów (15) z dekoderem dziesiet¬ nym (16) polaczonym za posrednictwem przelacznika repetycji pomiarów (17) i generatora pojedynczego im¬ pulsu (18) z ukladem pomiaru chwilowego wspólczynni¬ ka (9) oraz licznikiem impulsów (15), natomiast uklad pomiaru wspólczynnika smarowania (7) laczy sie przez dekoder dziesietny (19) z ukladem porównujacym (20), polaczonym z ukladem okreslania stanu awarii (21) oraz sygnalizatorem stanu awarii (22). 1 10 2 k 3 5 13 21 20 7 22 _£ PL