Przedmiotem wynalazku jest mechanizm srubowy do napinania elementów prze¬ noszacych naped w przekladniach ciegnowych, zwlaszcza pasowych, poprzez zmiane rozstawu osi zespolów tej przekladni.Stan techniki. Znane mechanizmy srubowe, sto¬ sowane do regulacji naciagu pasków przekladni pasowych, skladaja sie ze sruby ustalonej osiowo zazwyczaj wzgledem stalego korpusu, w stosunku do którego przemieszczany jest jeden z zespolów przekladni, oraz nakretki dystansujacej zwiazanej z przemieszczanym zespolem.W rozwiazaniach, w których zespól ruchomy przekladni przemieszczany jest wahliwie w cza¬ sie regulacji, tak sruba jak i nakretka polaczone sa w miejscach osadzenia przegubowo. Czestokroc dla zapobiezenia samoczynnego luzowania sie me¬ chanizmu regulacyjnego, stosowana jest dodatko¬ wa nakretka kontrujaca, ustalajaca nadana po¬ zycje nakretki dystansujacej na srubie. Jej sto¬ sowanie ogranicza przy tym drganie zespolu ru¬ chomego podczas pracy przekladni, wystepujace zwlaszcza przy slabnacym napieciu pasków, po¬ stepujacym w miare ich zuzywania sie, na sku¬ tek stopniowo rosnacych luzów pomiedzy sruba i nakretka.Stosowanie przedstawionego mechanizmu regu¬ lacyjnego, w przekladniach zabudowanych w trud¬ no dostepnych miejscach jest bardzo niedogodne, ze wzgledu na koniecznosc równoczesnego mani¬ pulowania dwoma elementami to jest nakretka dystansujaca oraz kontrujaca, co angazuje obie rece mechanika.Niejednokrotnie powoduje to koniecznosc zajmo- 5 wania przez niego meczacej pozycji, jak to ma miejsce na przyklad w pojazdach mechanicznych, gdzie przekladnia napedzajaca osprzet silnika (al¬ ternator, pompa wody) zabudowana jest w cias¬ nej wnece oblachowania silnika w kabinie kie- io rowcy. u _ Niedogodnosc ta, jest w tym przypadku szcze¬ gólnie uciazliwa, ze wzgledu na koniecznosc cze^ stego dokonywania regulacji naciagu pasków, jak tez wystepujacego zabrudzenia silnika. 15 Zagadnienie, istota i techniczno-uzytkowe skutki wynalazku. Zagadnienie które nalezalo rozwiazac, polegalo na opracowaniu konstrukcji srubowego mechanizmu regulacyjnego, którym czynnosci prze¬ suwania zespolu podczas napinania elementów 20 przenoszacych naped przekladni ciegnowej, oraz zacisniecia nakretki dystansowej na srubie regu^ lacyjnej w celu skasowania luzów, dokonywane-by¬ ly za pomoca jednego elementu najkorzystniej w postaci stalego pokretla. 25 Cel ten osiagniety zostal przez wykonanie me¬ chanizmu regulacji wedlug wynalazku, zlozonego z dwóch nakretek obejmujacych poprzecznie czop, osadzony obrotowo koncami w sprezystym uchu przytwierdzonym do ruchomego zespolu, zaopatrzo¬ no nego w czesci srodkowej w otwór prostopadly do 116 153116 153 3 4 jego osi wzdluznej, przez który przechodzi sruba regulacyjna zamocowana jednym koncem przegu¬ bowo do stalego korpusu przekladni, przy czym obydwie nakretki sa ze soba sprzezone katowo sprzeglem o duzym luzie obwodowym wynoszacym ponad 180°. Sprzeglo laczace nakretki tworza za- bierak znajdujacy sie na czole nakretki dystansu¬ jacej, oraz sprezysta przesuwka osadzona na na¬ kretce kontrujacej w kanalku obwodowym, zagie¬ te konce której wspólpracujace na przemian z za- bierakiem, umieszczone sa w otworach przeloto¬ wych wykonanych w sciankach nakretki, wzdluz srednicy. Przesuwka w czesci srodkowej ma miej¬ scowe przegiecie utrzymujace ja w napieciu na obwodzie nakretki w trzech polozeniach a mia- nowACJii dw<^crp:pra&eiwnie skrajnych, oraz srod¬ kowym wyznaczTOjlrf wglebieniem wykonanym w pfoszczyznie dna kanalka. 1 Zaleta^m^fzeitetawipnego mechanizmu regulacyj¬ nego"/ jest mswsa ,-db£g|dnosc przeprowadzenia regu¬ lacji napiecia'eTeTWntów przekladni przenoszacych naped, przy równoczesnym zachowaniu sztywnego i bezluzowego dystansowania zespolu ruchomego przekladni.Efekt ten osiagnieto przez katowe zwiazanie na¬ kretki kontrujacej z dystansowa, dzieki czemu po¬ krecajac jednym jedynie elementem to jest na¬ kretka kontrujaca, która zaopatrzona moze byc na przyklad w rekojesc stala, wykonuje sie caly pro¬ ces regulacji i zabezpieczenie nastawu.Stwarza to mozliwosc stosowania srubowego me¬ chanizmu regulacyjnego, skadinad znacznie pew¬ niejszego w dzialaniu od znanych mechanizmów z samoczynna regulacja wrazliwych na gwaltow¬ ne zmiany obciazenia, równiez w przypadkach ograniczonej ilosci miejsca pod zabudowe prze¬ kladni, jak tez tam gdzie dostep do mechanizmu regulacji jest bardzo utrudniony.Objasnienie rysunku. Wynalazek jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm regulacji w prze¬ kroju wzdluz osi sruby regulacyjnej, fig. 2 — jego przekrój poprzeczny przez przesuwke.Opis przykladu wykonania wynalazku. Pokaza¬ ny na rysunku mechanizm regulacyjny, posiada nakretke 1 dystansowa, wykonana w postaci tulei z kolnierzem 2 oporowym, nakrecona na srube 3 regulacyjna zwiazana przegubowo z korpusem sta¬ lym przekladni. Tulejowa czesc tej nakretki 1 przechodzi przez otwór w czopie 4 osadzonym kon¬ cami obrotowo w uchu 5 przytwierdzonym do przesuwnego zespolu przekladni. Czop 4 wokól otworu, w którym osadzona jest nakretka 1 ma splaszczenie symetryczne wzgledem jego osi po¬ przecznej prostopadlej do otworu.Nakretka 1 dystansowa po przeciwnej stronie kolnierza 2 na czolowej powierzchni, posiada za- bierak 6 zlokalizowany w obszarze mniejszym niz jedna czwarta jej obwodu.Wystajaca rjoza splaszczenie czopa 4 czesc tule- jowa nakretki 1 wraz z zabierakiem 6 wchodzi w wytoczenie wykonane w piascie nakretki 7 kontru¬ jacej, umieszczonej po drugiej stronie czopa V która równiez nakrecona jest na srube 3 regula¬ cyjna. Dla udogodnienia manipulowania nia, po¬ siada ona stala rekojesc 8.Nakretka 7 kontrujaca zaopatrzona jest w spre¬ zysta przesuwke 9 w ksztalcie litery C, osadzona i na zewnetrznej jej powierzchni w kanalku 10 ob¬ wodowym, konce 11 której umieszczone sa w otworach 12 wykonanych w sciance nakretki wzdluz srednicy. Dlugosc tych koncy 11 jest tak dobra¬ na, ze w poszczególnych skrajnych polozeniach przesuwki 9 tylko jeden z nich wchodzi w zaze¬ bienie z zabierakiem 6, natomiast w polozeniu srodkowym nie powoduje sprzegniecia nakretek 1 i 7.Dla ustalenia nadanej pozycji przesuwki 9 w srodkowej jej czesci wykonane jest przegiecie 13, wierzcholek którego opiera sie o cylindryczna po¬ wierzchnie dna kanalka 10, spelniajaca dzieki sprezystosci przesuwki funkcje zatrzasku, utrzy¬ mujacego ja alternatywnie w skrajnie zewnetrz¬ nych polozeniach, nadanych w czasie przesuniecia.Polozenie srodkowe przesuwki 9 ustala wglebie¬ nie 14 wykonane w dnie kanalka 10, usytuowane w osi prostopadlej do otworów 12 osadzajacych konce 11 przesuwki w nakretce 1. Ucho 5 w czesci mocujacej czop 4, wykonane jest w ksztalcie wide¬ lek obejmujacych srube 3 regulacyjna wraz z nakretkami 1 i 7, ramiona których osadzajace kon¬ ce czopa, maja postac pierscieni o otwartym ob¬ wodzie.Poprzez ddbór materialu ucha o odpowiedniej sprezystosci, gwarantuje to skasowanie luzów w ostatnim z ruchomych polaczen mechanizmu. Ta¬ kie osadzenie czopa 4 w uchu 5 nie wplywa przy tym ujemnie na wytrzymalosc ich polaczenia gdyz sila rozpierajaca, wystepujaca w srubie regula¬ cyjnej, skierowana jest przeciwnie do swobodnych koncy ramion obejmujacych czop. Montaz oraz przeprowadzenie regulacji naciagu elementów prze¬ noszacych naped 2 przekladni ciegnowej, za po¬ moca mechanizmu wedlug wynalazku, przedstawia sie nastepujaco: Po polaczeniu sruby 3 regulacyjnej z korpusem, oraz przytwierdzeniu ucha 5 do ruchomego zes¬ polu przekladni z uprzednio osadzonym w nim czopem 4, na srube ta nakreca sie do oporu na¬ kretke 1 dystansowa, po czym przechylajac zes¬ pól ruchomy wprowadza sie srube 3 w otwór czopa 4 az do oparcia sie go o kolnierz 2.Nastepnie na srube 3 regulacyjna nakreca sie nakretke 7 kontrujaca z przesuwka 9 ustawiona centralnie do wywarcia lekkiego docisku czopa 4 do kolnierza 2 nakretki 1 dystansowej. Ostatnia czynnoscia montazowa jest przesuniecie przesuw¬ ki 9 w takie polozenie w zaleznosci od kierunku skrecenia polaczenia srubowego, aby przy dal¬ szym nakrecaniu nakretki 7 kontrujacej, nastapil zacisk czopa 4 miedzy nakretkami 1 i 7. Tak usta¬ wiona przesuwka 9 zazebia sie z zabierakiem 6 jedynie w kierunku odkrecania nakretki 7 kon¬ trujacej, dzieki czemu odkrecajac ja ze sruby 3 regulacyjnej, najpierw zwalnia sie zacisk czopa 4, nastepnie odkreca nakretke 1 dystansowa, co powoduje przesuwanie czopa po srubie. Po wyre¬ gulowaniu naciagu elementów przenoszacych na¬ ped przekladni ciegnowej, obracajac nakretke 7 15 20 25 30 31 40 45 50 51 00116 153 kontrujaca w przeciwnym kierunku (zakrecanie), dokonuje sie zabezpieczenia nastawu poprzez za¬ cisk czopa 4 na srubie 3 regulacyjnej, miedzy na¬ kretkami 117.Po wykorzystaniu calego zakresu regulacji o- 5 graniczonego dlugoscia sruby 3, która odpowiada maksymalnemu zuzyciu ciegien przekladni, prze¬ stawienie mechanizmu do pozycji poczatkujacej zakres ponownej regulacji po wymianie ciegien, sprowadza sie do obrócenia nakretki 7 kontru- 10 jacej w kierunku odkrecenia az do zazebienia sie z nakretka 1 dystansowa, przesunieciu przesuwki 9 w przeciwne skrajne polozenie zabezpieczajace nakretki te w pozycji rozsunietej, nakreceniu na¬ kretek 1 i 7 na srube 3 regulacyjna do oporu 15 przez pokrecanie nakretka 7 kontrujaca, oraz przy¬ wrócenie pierwotnego polozenia przesuwki 9.Mechanizm wedlug wynalazku, moze byc stoso¬ wany równiez poza przedstawiona w opisie dzie¬ dzina, wszedzie tam, gdzie wystepuje potrzeba do- 20 konywania okresowych zmian polozenia zespolów lub elementów we wszelkiego rodzaju maszynach i urzadzeniach.Zastrzezenia patentowe 1. Mechanizm srubowy do napinania elementów przenoszacych naped w przekladniach ciegnowych, zwlaszcza pasowych, przez zmiane rozstawu osi zes¬ polów tej przekladni, znamienny tym, ze jego zes¬ pól regulacyjny zlozony jest z dwóch nakretek sprzezonych ze soba katowo, sprzeglem o duzym luzie obwodowym, to jest nakretki (1) dystanso- 25 6 wej oraz nakretki (7) kontrujacej, obejmujacych poprzecznie czop (4) osadzony obrotowo swymi koncami w sprezystym uchu (5) przytwierdzonym do ruchomego zespolu przekladni, posiadajacy otwór prostopadly do jego osi wzdluznej, przez który przechodzi sruba (3) regulacyjna, przy czym nakretka (1) dystansowa ma ksztalt tulei z kol¬ nierzem (2) oporowym dla czopa (4), natomiast nakretka (7) kontrujaca posiada wytoczenie na¬ chodzace na koniec tulejowej czesci nakretki (1) dystansowej. 2. Mechanizm srubowy wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze sprzeglo laczace katowo nakretki (!) i (7) jest utworzone za pomoca zabieraka (6) znajdujacego sie na czole nakretki (1) dystanso¬ wej oraz przesuwki (9) w ksztalcie litery C, kon¬ ce której wspólpracujace alternatywnie z zabie- rakiem (6) sa umieszczone w otworach wykona¬ nych w sciance piasty nakretki (7) kontrujacej wzdluz jej srednicy, przy czym przesuwka (9) osa¬ dzona jest na piascie tej nakretki (7) w kanalku obwodowym (10). 3. Mechanizm srubowy wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze przesuwka (9) sprzegla lacza¬ cego nakretki (1) i (7) w czesci srodkowej ma miejscowe przegiecie (13), wierzcholek którego opie¬ ra sie o dno kanalka (10) osadzajacego ja na pias¬ cie nakretki (7) kontrujacej, spelniajace funkcje zatrzasku, utrzymujacego przesuwke alternatywnie w zewnetrznych polozeniach, przy czym dla usta¬ lania jej w polozeniu centralnym w dnie kanalka (10) w osi prostopadlej do otworów (12) mieszcza¬ cych konce (11) przesuwki wykonane jest wglebie¬ nie (14).116 153 Bltk 523/82 110 egz. A4 Cena 100 zl PL