Przedmiotem wynalazku jesit uklad formowania impulsów zwlaszcza do sterowania elektronicz¬ nych mierników czasu za pomoca zestyków.Znany jest uklad formowania impulsów, w któ¬ rym stosuje sie przemitnik typu R-S stertujacy 5 miernikiem. Pnzerzutnik pobudzany jest w czasie zamykania zestyku. Po pobudzeniu przerzutnika wystepujace odskoki styków nie maja wplywu na przerzuitnik a tym samym na prace miernika.Znany jest równiez uklad formowania impul- io sów oparty na równoleglym ukladzie RC przyla¬ czonym do wejscia miernika. Tlumi on przebie¬ gi o wysokich czestotliwosciach. Wada pierwszego ukladu jest jego wrazliwosc na zaiklócenia, gdyz pojedyncze impulsy moga pobudzic przerzuitnik ™ R-S sterujacy miernikiem. W drugim ukladzie impuls wyzwalajacy miernik ma duzy czas na¬ rastania zbocza, co jest zródlem bledów pomia¬ ru czasu.Istota rozwiazania wedlug wynalaziku jest uklad 2o formowania impulsów zwlaszcza do sterowania elektronicznych mierników czasu skladajacy sie z polaczonych z ukladem sprzegajacym dwu torów: toru startu i toru stopu wnoszacych jednakowe opóznienia do ukladu pomiarprwego. Tory te two- 25 rza szeregowo polaczone uklady wejsciowe, ukla¬ dy progowe i uklady wyjsciowe torów startu i stopu, przy czym uklady wejsciowe i uklady pro- - gowe obu torów sa identyczne.Uklad wejsciowy toru startu jak i toru stopu 30 posiada wejscie polaczone z baza tranzystora wej¬ sciowego, która polaczona jest przez rezystor zwierajacy z masa a przez rezystor polaryzujacy z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilajacego.Emiter tranzystora wejsciowego polaczony jest z masa, a jego kolektor przez rezystor opózniajacy z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilajacego i przez diode odcinajaca z baza tranzystora wtór- nikowego. Emiter tranzystora wtórnikowego stano¬ wi wyjscie ukladu wejsciowego i polaczony jest z masa przez rezystor emiterowy, kolektor zas z dodatnim biegunem zródla napiecia zasialajace- go. Pomiedzy masa a baza tranzystora wtórniko¬ wego wlaczony jest kondensator opózniajacy.Uklad wyjsciowy toru startu posiada wejscie polaczone przez diode progowa w kierunku zapo¬ rowym z baza tranzystora przelaczajacego. Baza tranzystora przelaczajacego polaczona jest z ma¬ sa przez rezystor bazowy.Kolektor tranzystora przelaczajacego polaczony jest przez rezystor kolektorowy z dodatnim bie¬ gunem zródla napiecia zasilajacego i bezposrednio z jednym ze styków stalych przelacznika rodzaju pracy.Emiter tranzystora przelaczajacego polaczony jest z masa. Drugi styk staly przelacznika ro¬ dzaju pracy polaczony jest z wejsciem rodzaju pracy. Styk przelaczny przelacznika rodzaju pracy polaczony jest przewodem w ekranie elektrosta¬ tycznym, z wyjsciem ukladu wyjsciowego toru 115679\ 115679 startu. Wyjscie ukladu wyjsciowego toru startu polaczone jest przez kondensator blokujacy z masa. Ekran elektrostatyczny równiez polaczony jest z masa.Uklad sprzegajacy posiada wejscie startu i wej- 5 scie stopu. Wejscie startu polaczone jest z ano¬ da diody sprzegajacej, której katoda przez kon¬ densator sprzegajacy laczy sie z wejsciem wzma¬ cniacza. Wejscie stopu polaczone jest z anoda diody laczacej, której katoda przez kondensator 10 laczacy polaczona jest z wejsciem wzmacniacza.Wyjscie wzmacniacza polaczone jest z baza tranzystora sprzegajacego, którego emiter polaczo¬ ny'1 jest z masa^a kolektor z wyjsciem ukladu sprzegajacego i przez rezystor sprzegajacy z do- 15 datnim biegunem zródla napiecia zasilajacego.Uklad wyjsciowy toru stopu posiada wejscie polaczone przez diode^ poziomujaca w kierunku za¬ porowym z baza tranzystora sterujacego. Baza tranzystora sterujacego polaczona jest przez rezy- 20 stor poziomujacy z masa, a jego- kolektor* polaczony jest przez rezystor sterujacy z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilajacego, a przewodem w ekra¬ nie elektrostatycznym wyjscia toru stopu z wyjs¬ ciem ukladu wyjsciowego toru. stopu. Wyjscie uk- 25 ladu polaczone przez kondensator sterujacy z ma¬ sa. Emiter tranzystora sterujacego i ekran elek¬ trostatyczny wyjscia toru stopu równiez polaczo¬ ne sa z masa.Zaleta ukladu formowania impulsów zwlaszcza 30 do sterowania elektronicznych mierników czasu jest mozliwosc sterowania miernikami posiadaja¬ cymi dwa niezalezne wejscia pomiarowe, z któ¬ rych jedno przeznaczone jest do sterowania po¬ czatku pomiaru czasu, a drugie do sterowania je- 35 go zakonczenia, oraz miernikami czasu posiadaja¬ cymi jedno wejscie pomiarowe przy czym wej¬ scie to przeznaczone jest do sterowania poczatku i konca pomiaru czasu.Wybór rodzaju miernika umozliwia przelacz- 40 nik rodzaju pracy.Uiklad cechuje wysoka odpornosc na zaklóce¬ nia co uzyskano~"przez wprowadzenie opóznien w torach startu i stopu oraz umieszczenie konden¬ satora blokujacego przy wejsciu miernika prze^ 45 znaczonym do sterowania* rozpoczecia pomiaru czasu i kondensatora sterujacego przy wejsciu miernika czasu przeznaczonym do sterowania za¬ konczenia\pomianu czasu, przy czym polaczenia z ukladem formowania impulsów sa ekranowane 50 ekranem elektrostatycznym.Uiklad umozliwia zminimalizowanie bledów po¬ miaru czasu przez dobór jednakowych opóznien w torach startu i stopu, oraz uzyskanie duzych stromosci zboczy impulsów wyzwalajacych pra- 55 ce miernika wskutek rozladowania kondensatora blokujacego umieszczonego przy wejsciu miernika czasu przeznaczonym do sterowania rozpoczecia pomiaru czasu i rozladowania kondensatora steru¬ jacego umieszczonego przy wejsciu miernika cza- 60 su przeznaczonym do sterowania zakonczenia po¬ miaru czasu przez tranzystor sterujacy.Przedmiot wynalazku • przedstawiono w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad w schemacie blokowym, fig 2 65 przedstawia schemat ideowy ukladu wejsciowego toru stopu, fig. 3 przedstawia schemat ideowy ukladu wyjsciowego toru startu, fig. 4 przedsta¬ wia schemat ideowy ukladu sprzegajacego, a fig. 5 przedstawia schemat ideowy ukladu wyjsciowe¬ go toru stopu.Uklad formowiania impulsów sklada sie z toru startu Tl formujacego impuls startu, toru stopu Tli formujacego impuls stopu i ukladu sprzega¬ jacego S. Do wejscia ukladu wejsciowego toru startu WE1 podlaczony jest zestyk startu Zl. Wyj¬ scie ukladu wejsciowego toru startu WE1 pola¬ czone jest z ukladem progowym toru startu PI.Ukald progowy toru startu PI swoim wyjsciem pclaczmy jest z ukladam wyjsc^;wyiri toru star¬ tu WY1.Podobnie zbudowany jest tor stopu Tli. Sklada sie on z szeregowo polaczonych ze zestykiem sto¬ pu Zll ukladu wejsciowego toru stopu WE11, uk¬ ladu progowego toru stopu Pil i ukladu wyjscio¬ wego toru stopu WY11. Jedno wejscie ukladu sprzegajacego S polaczone jest z wyjsciem ukla¬ du progowego toru startu PI, drugie natomiast z wejsciem ukladu wyjsciowego toru stopu WY11.Wyjscie ukladu sprzegajacego S polaczone jest z wejsciem rodzaju pracy W2 ukladu wyjsciowego toru startu WYll. Uklad wejsciowy toru startu WE1 i uklad wyjsciowy toru startu WE11 sa iden¬ tyczne.Do masy fig. 2 podlaczona jest przez rezystor zwierajacy R3 baza tranzystora wejsciowego Ti, emiter tranzystora wejsciowego Ti, kondensator opózniajacy Cl i przez rezystor emiterowy R4 emiter tranzystora wtórnikowego T2, skad wypro¬ wadzono wyjscie ukladu wejsciowego toru star¬ tu WE1. Do ostatniego bieguna zródla napiecia zasialajacego U podlaczony jest kolektor tranzy¬ stora wtórnikowego T2, przez rezystor opóznia¬ jacy R2 anoda diody odcinajacej Dl i kolektor tranzystora wejsciowego Ti, a przez rezystor po¬ laryzujacy Rl baza tranzystora wejsciowego Ti.Katoda diody odcinajacej Dl polaczona jest z kon¬ densatorem opózniajacym Cl i baza tranzystora wtórnikowego T2. Baza tranzystora wejsciowego Ti stanowi wejscie ukladu wejsciowego toru star¬ tu WE1.Uiklad wyjsciowy toru startu WY1 fig. 3 posia¬ da wejscie polaczone przez diode progowa D2 w kierunku zaporowym z baza tranzystora przela¬ czajacego T3. Baza tranzystora przelaczajacego T3 polaczona jest z masa przez rezystor bazowy R6.Kolektor tranzystora przelaczajacego T3 polaczo¬ ny jest przez rezystor kolektorowy R5 z dodat¬ nim biegunem zródla napiecia zasilajacego U i bezposrednio' z jednym ze styków stalych prze¬ lacznika rodzaju pracy A. Emiter tranzystora przelaczajacego T3 polaczony jest z masa.Drugi styk staly przelacznika rodzaju pracy A polaczony jest z wejsciem rodzaju pracy W2.Styk przelaczny przelacznika rodzaju pracy A polaczony jest przez przewód w ekranie elektro¬ statycznym KI polaczonym z masa, z wyjsciem ukladu wyjsciowego toru startu WY1, które pola¬ czone jest przez kondensator blokujacy C3 z ma- // 115679 5 6 Uklad sprzegajacy S posiada do maisy dolaczony emiter tranzystora sprzegajacego T4 (fig. 4), któ¬ rego kolektor stanowi wyjscie ukladu sprzegaja¬ cego S. Jednoczesnie kolektor tranzystora sprze¬ gajacego T4 polaczony jest przez rezystor sprze¬ gajacy R7 z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilajacego U. Baza tranzystora sprzegajacego T4 polaczona jest z wyjsciem wzmacniacza W.Wejscie wzmacniacza W polaczone jest przez kondensator sprzegajacy C2 z katoda diody sprze¬ gajacej D3, której anoda stanowi wejscie startu Wl.Jednoczesnie wejscie wzmacniacza W polaczone jest przez kondensator laczacy C12 z katoda dio¬ dy laczacej D13, której anoda stanowi wejscie stopu W3.Uklad wyjsciowy toru stopu WY11 fig. 5 po¬ siada do masy dolaczony rezystor poziomujacy R16, a przez niego baze tranzystora sterujacego T13 i anode diody poziomujacej D12. Jednoczes¬ nie do masy dolaczony jest emiter tranzystora stertujacego T13, kondensator sterujacy C13 i ek¬ ran elektrostatyczny wyjscia toru stopu Kil.Kolektor tranzystora sterujacego T13 polaczo¬ ny jesit przez rezystor sterujacy R15 do dodatniego bieguna zródla napiecia zasilajacego U, a przez polaczenie ekranowe ekranem elektrostatycznym wyjscia tomu stopu Kil z kondensatorem steru¬ jacym C13 i z wyjsciem ukladu, wyjsciowego to¬ ru stopu WY11. Wejscie ukladu wyjsciowego to¬ ru stopu WY11 doprowadzone jest do katody dio¬ dy poziomujacej D12.Uklad progowy toru startu PI i uklad progo¬ wy toru stopu Pil sa typowymi przerzutnikami Szmidta. Zamkniecie zestyku startu Zl powoduje zatkanie tranzystora wejsciowego Ti w torze star¬ tu Tl. Kondensator opózniajacy Cl laduje sie przez rezystor opózniajacy R2 i diode odcinaja¬ ca Dl. Tranzystor wtórnikowy T2 oddziela kon¬ densator opózniajacy Cl od ukladu progowego to^ nu startu PI.Uklad progowy toru startu PI pobudzany jest w momencie kiedy napiecie na kondensatorze opóz¬ niajacy Cl osiagnie wartosc progu dzialania, po¬ wodujac przewodzenie tranzystora przelaczajace¬ go T3 i zatkanie tranzystora sprzegajacego T4.Kondensator blokujacy C3 rozladowuje sie przez przewodzacy tranzystor przelaczajacy T3 jezeli przelacznik rodzaju pracy A laczy kondensator blokujacy C3 z kolektorem tranzystora przelacza¬ jacego T3. Kondensator blokujacy C3 umieszczony jest bezposrednio przy wejsciu miernika czasu przeznaczonym do sterowania rozpoczecia pomiaru czasu, przy czym polaczenie kondensatora bloku¬ jacego C3 z przelacznikiem rodzaju pracy A ekra¬ nowane jest ekranem elektrostatycznym polaczo¬ nym z masa, co zapewnia odpowiednia niewrazli- wosc na zaklócenia. Opadajace zbocze przebiegu na kondensatorze blokujacym C3 wykorzystuje sie do sterowania miernikiem czasu.Po zamknieciu zestyku startu Zl kondensator blokujacy C3 zwiemy jest przez przewodzacy tranzystor przelaczajacy T3. Zamkniecie zestyku stopu Zll powoduje pobudzenie ukladu wejscio¬ wego toru stopu WE11. Dzialanie tego ukladu jest identyczne jak ukladu wejsciowego toru startu WE1. W wyniku * dzialania ukladu wejsciowego to¬ ru stopu WE11 nastepuje pobudzenie ukladu pro¬ gowego toru stopu Pil, przewodzenie tranzystora 5 sterujacego T13 i impulsowe zatkanie tranzystora sprzegajacego T4. Kondensator sterujacy C13 u- mieszczony bezposrednio przy wejsciu miernika czasu przeznaczonym do sterowania zakonczenia pomiaru czasu rozladowuje sie przez przewodzacy tranzystor sterujacy T13.Polaczenie kondensatora sterujacego C13 i ko¬ lektora tranzystora sterujacego T13 wykonane jest przewodem w ekranie elektrostatycznym wyjscia. toru stopu, przy czym ekran elektrostatyczny u- kladu wyjscia toru stopu polaczony jest z masa.W przypadku gdy przelacznik rodzaju.< pracy A laczy kondensator blokujacy C3 z kolektorem tranzystora sprzegajacego T4, na kondensatorze blokujacym C3 pojawiaja sie impulsy o zboczu narastajacym: impuls pobudzajacy proces pomia¬ ru czasu po zamknieciu zestyku startu Zl oraz impuls konczacy proces pomiaru czasu po zam¬ knieciu zestyku stopu Zll. W tym przypadku wyj¬ scie toru startu Tl wykorzystywane jest do stero¬ wania miernikiem czasu posiadajacym jedno wej¬ scie pomiarowe.Impulsy sterujace miernikiem czasu opóznione sa w stosunku do momentu zamkniecia styków przez co eliminuje sie wplyw zaklócen powstaja¬ cych przy odskokach styków w czasie trwania mniejszym od opóznienia wznoszonego przez uklad formowania impulsów. ; Opóznienia wnoszone przez tor startu Tl i tor stopu Tli sa jednakowe co zapewnia, ze uklad nie wprowadza uchybu w trakcie pomiaru czasu, uzyskuje sie to przez dobór stalych czasowych la¬ dowania kondensatora opózniajacego Cl w torze startu Tl i kondensatora opózniajacego w torze stopu Tli.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad formowania impulsów zwlaszcza do sterowania elektronicznych mierników czasu, po¬ siadajacy typowe uklady progowe znamienny tym, ze sklada sie z toru startu (Tl) i toru stopu (Tli) wnoszacych jednakowe opóznienia , sprzezo¬ nych ukladem sprzegajacym (S) przy czym tor startu (Tl) tworzy szeregowe polaczenie ukladu wejsciowego toru startu (WE1), ukladu progowe¬ go toru startu (PI) i ukladu wyjsciowego toru startu (WY1), natomiast tor stopu (Tli) sklada Sie z szeregowego polaczenia ukladu wejsciowego to¬ ru stopu (WE11), ukladu pirogowego toru stopu (Pil) i ukladu. wyjsciowego toru stopu (WY11), jednoczesnie wejscia ukladu sprzegajacego (S) po¬ laczone sa z wyjsciem ukladu progowego toru startu (PI) i wyjsciem ukladu progowego toru sto¬ pu (Pil) a wyjscie ukladu sprzegajacego (S) jest dolaczone do wejscia rodzaju pracy t(W2) ukladu wyjsciowego toru startu (WY1), przy czym uklad wejsciowy toru startu (WE1) i uklad wejsciowy toru stopu (WE11) sa jednakowe, jak równiez u- klad pirogowy toru startu (PI) i uklad progowy toru stopu (Pil) sa jednakowe. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 607 115679 8 2. Uiklad wedlug zastrz. 1, znamiennym tym, ze uklad wejsciowy toru startu (WE1) posiada wej¬ scie polaczone do bazy tranzystora wejsciowego (Ti), która jest polaczona przez rezystor zwiera¬ jacy (R3) z masa i przez rezystor polaryzujacy (Rl) z dodatnim biegunem zródla napiecia zasila¬ jacego (U), natomiast emiter polaczony jest z ma¬ sa a kolektor przez rezyistor ^opózniajacy (R2) z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilajacego (U) i przez diode odcinajaca (Dl) w kierunku przewodzenia z baza tranzystora wtórnikowego (T2), którego emiter stanowi wyjscie ukladu wej¬ sciowego tonu startu (WE1) i polaczony jest jed¬ noczesnie z masa przez rezystor emiterowy (R4) a kolektor z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilajacego (U) przy czym pomiedzy masa a ba¬ za tranzystora wtórnikowego (T2) wlaczony jest kondensator opózniajacy (Cl). 3. Uiklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad wyjsciowy toru startu (WY1) posiada wej¬ scie polaczone przez diode progowa (D2) w kie¬ runku zaporowym z baza tranzystora przelaczaja¬ cego (T3), która jednoczesnie polaczona jest z ma¬ sa przez rezystor bazowy (R6), przy czym kolek¬ tor tranzystora przelaczajacego (T3) polaczony jest przez rezystor kolektorowy (R5) z dodatnim biegunem zródla napiecia zasiadajacego (U) i bez¬ posrednio z jednym ze styków stalych przelacz¬ nika rodzaju pracy (A) przy czyni emiter tranzy¬ stora przelaczajacego (T3) polaczony jest z masa, a drogi styk staly przelacznika rodzaju pracy (A) polaczony jest z wejsciem rodzaju pracy jednoczesnie styk przelaczny przelacznika rodzaju pracy (A) polaczony jest przez przewód w ekra¬ nie elektrostatycznym (KI) polaczonym z masa, z wyjsciem ukladu wyjsciowego toru startu (WY1) które polaczone jest przez kondensator blokujacy (C3) z masa. 5 4. Uklad wedlug zastnz. 1, znamienny tym, ze uklad sprzegajacy (S) posiada wejscie startu (Wl) polaczone z anoda diody sprzegajacej (D3), której katoda laczy sie przez kondensator sprzegajacy 10 (C2) z wejsciem wzmacniacza (W), natomiast wej¬ scie stopu (W2) polaczone jest z anoda diody la¬ czacej (D13), której katoda przez kondensator la¬ czacy (C12) polaczona jest z wejsciem wzmacnia¬ cza (W), którego wyjscie polaczone jest z baza 15 tranzystora sprzegajacego (T4), którego z kolei emiter polaczony jest z masa, a kolektor z wyj¬ sciem ukladu sprzegajacego (S) i przez rezystor sprzegajacy (R7) z dodatnim biegunem zródla na¬ piecia zasilajacego (U). 20 5. Uiklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad wyjsciowy (WY11) toru stopu (Tli) posia¬ da wejscie polaczone przez diode poziomujaca (D12) w kierunku zaporowym z baza tranzystora sterujacego (T13), która jednoczesnie przez re- 25 zystor poziomujacy (R16) polaczona jest z masa, przy czym kolektor tranzystora sterujacego (T13) polaczony jest przez rezystor sterujacy (R15) z dodatnim biegunem zródla napiecia zasialajacego (U) i przewodem w ekranie elektrostatycznym 30 wyjscia toru stopu (Kil) polaczonym z masa, z wyjsciem ukladu wyjsciowego toru stopu (WY11) polaczonym przez kondensator sterujacy (C13) z masa, z która polaczony jest równiez emiter tran¬ zystora sterujacego (T13).I HEi v- Zn L Pi HYi Tfl fii -f---h Ml ^£-- NEH PU *3 " HY4i fi Fig. 4115679 Fig. 2 lft Ds C2 ^o-w—B—i | Da Ci2 Tl W3MX—II—' ' Fig. 4 Fig 5 ±C13 PL