Przedmiotem wynalazku jest hydrostatyczne urzadzenie prowadnicze do zespolów nawijajacych nawijarek do wlókien syntetycznych, zwlaszcza do wytwarzania duzych, ciezkich nawojów z mozliwie najwieksza predko¬ scia nawijania.W znanych zespolach nawijajacych nawijarek, w których nawój przylega podczas operacji nawijania do walu ciernego, zmienia sie znacznie i w sposób ciagly odleglosc pomiedzy walem ciernym a wrzecionem cewki wraz ze wzrostem srednicy nawoju.W celu umozliwienia dokonywania tej zmiany odleglosci przewaznie sa stosowane prowadnice prostolinio¬ we. Umozliwiaja one poruszanie albo walu ciernego albo wrzeciona cewki, w kierunku poziomym lub pionowym.W celu uzyskania okreslonego nacisku niezbednego do zapewnienia równomiernego narastania nawoju trzeba, aby takie prowadzenie prostoliniowe bylo realizowane pod dzialaniem minimalnej, a przede wszystkim powtarzalnej sily przesuwajacej.Znane jest urzadzenie prowadnicze, w którym wspornik wrzeciona cewki jest osadzony przesuwnie w równoleglych prowadnicach za pomoca lozysk kulkowych, wedlug szwajcarskiego opisu patentowego nr 333 134. Tego rodzaju równolegle prowadzenie na lozyskach kulkowych nie nadaje sie do wykorzystania do nawojów o duzych wymiarach i masie. W zwiazku z niewywazeniem, którego trudno uniknac ze wzgledów tech¬ nologicznych, podczas takiego prowadzenia równoleglego wystepuja silne obciazenia, i tym samym silne zuzywa¬ nie sie czesci mechanicznych, które niekorzystnie wplywaja miedzy innymi na równomiernosc narastania na¬ woju.Znane jest hydrostatyczne, poziome prowadzenie wrzeciona cewki, nadajace sie do zastosowania do nawo¬ jów ciezkich, wedlug opisu patentowego NRD nr 112 417, w którym plaska, zamocowana narozami bieznia prowadnicza jest wyposazona w dwie przesuwne przeciwlegle obejmy, zaopatrzone w wiele kieszeni wyporo¬ wych. Kazda z kieszeni wyporowych ma dlawik olejowy. Takie urzadzenie prowadnicze wymaga, w zastosowaniu do zespolów nawijajacych, nadajacych sie do zastosowania do nawojów o duzej srednicy, wiele miejsca i znacznej dokladnosci obróbki. Szczególnie niedogodnajest konserwacja plaskiej prowadnicy, poniewaz dlawiki olejowe sa niekorzystnie rozmieszczone, ze wzgledu na duze odleglosci, wzgledem poszczególnych kieszeni wyporowych.o 115501 Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia prowadniczego do zespolów nawijajacych nawijarek do wlókien syntetycznych, o racjonalnej budowie i prostej konserwacji, nie wykazujacego wymienionych wad, i tym samym umozliwiajacego stosowanie lozysk kulkowych zamiennie z tulejami hydrostatycznymi, a przez to uzy¬ skanie urzadzenia prowadniczego nadajacego sie do stosowania pizy niskich i wysokich predkosciach nawijania, bez wzgledu na rozmiary cewek.Hydrostatyczne urzadzenie prowadnicze do zespolów nawijajacych nawijarek do wlókien syntetycznych zgodnie z wynalazkiem charakteryzuje sie tym, ze ma dwie równolegle usytuowane prowadnice, w przekroju poprzecznym walcowe, a na kazdej z nich jest osadzona przesuwnie obudowa prowadnicowa zaopatrzona w tuleje hydrostatyczne, przy czym jedna z tych obudów jest polaczona sztywno ze wspornikiem wrzeciona, zas druga z nich jest polaczona przegubowo z tym wspornikiem wrzeciona.Obudowa prowadnicowa, polaczona sztywno ze wspornikiem wrzeciona, jest osadzona w poblizu srodka ciezkosci wspornika wrzeciona oraz ma liczbe tulei hydrostatycznych wieksza niz druga obudowa prowadnicowa.Znajdujace sie w obudowach prowadnicowych dlawiki olejowe sa usytuowane tylko po jednej stronie tulei hydrostatycznych w plaszczyznie w przyblizeniu stycznej do tych tulei hydrostatycznych, przy czym kierunek osi wzdluznych tych dlawików olejowych pokrywa sie z kierunkiem osi tulei hydrostatycznych.Alternatywnie kierunek osi wzdluznych dlawików olejowych jest prostopadly do osi tulei hydrostatycz¬ nych. Korzystnie, na zewnetrznej powierzchni kazdej tulei hydrostatycznej znajduje sie rowek pierscieniowy, polaczony z dlawikiem olejowym oraz ze wszystkimi kieszeniami wyporowymi.Druga z wymienionych obudów prowadnicowych jest zaopatrzona w jarzmo z osadzonym w nim ruchomo elementem ustalajacym, podpierajacym wspornik wrzeciona i ustalajacym polozenie tego wspornika.Zamiast elementu ustalajacego w jarzmie jest osadzony obrotowo element elastyczny, podpierajacy wspor¬ nik wrzeciona. Korzystne, ze wzgledu na mozliwosc uzyskania prostej regulacji polozenia wspornika wrzeciona, jest osadzenie elementu ustalajacego i elementu elastycznego na mimosrodzie regulacyjnym.Alternatywnie, druga z wymienionych obudów prowadnicowychjest polaczona ze wspornikiem wrzeciona za pomoca przegubu kulistego.Ponizej prowadnic sa usytuowane olejowe rynny zbiorcze, które umozliwiaja zbieranie oleju wyciekajacego ewentualnie z kieszeni wyporowych tulei hydrostatycznych.Dzieki wynalazkowi zostalo osiagniete liczace sie ulepszenie urzadzenia prowadniczego odnosnie jego jakoscii prostoty regulacji, polaczone z uproszczeniem jego konserwami.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia hydrostatyczne urzadzenie prowadnicze, umieszczone poziomo, w rzucie bocznym i wykroju, fig. 2 — to samo urzadzenie w rzucie pionowym, fig. 3 — tuleje hydrostatyczna w przekroju, fig. 4 — obudowe prowadnico¬ wa w polaczeniu kinematycznym ze wspornikiem wrzeciona, w przekroju, fig. 5 — obudowe wedlug fig. 4, w przekroju w plaszczyznie dlawików olejowych, a fig. 6 — przedstawia obudowe prowadnicowa z ukladem dlawików olejowych, usytuowanych prostopadle do osi tulei hydrostatycznych.Jak pokazano na fig. 1 w przesuwnym wsporniku znajduje sie wrzeciono 1, na którymjest osadzona cewka wraz z nawojem 2. Na wsporniku jest zamocowany równiez silnik 3 do napedzania wrzeciona 1 oraz elementy ustalajace 4, 5. Z elementami ustalajacymi 4, 5 sa polaczone obudowy prowadnicowe 6,7. Obudowa prowadni¬ cowa 6 jest sztywno polaczona z elementem ustalajacym 4, natomiast obudowa prowadnicowa 7 jest polaczona przegubowo z elementem ustalajacym 5. Obie obudowy prowadnicowe 6, 7 sa zaopatrzone w tuleje hydrosta¬ tyczne 8, osadzone slizgowo na dwóch równoleglych, walcowych prowadnicach 9,10. Walcowe prowadnice 9,10 sa osadzone na stale w obudowie 11. Pod prowadnicami znajduja sie olejowe rynny zbiorcze 12, 13. Tuleje hydrostatyczne 8, znajdujace sie w obudowach prowadnicowych 6, 7, a slizgajace sie po walcowych prowadni¬ cach 9, 10, jak wynika z fig. 3, maja kieszenie wyporowe 14. Do kieszeni wyporowych 14 jest doprowadzany czynnik roboczy, np. dej, poprzez centralny uklad cisnieniowy.Na figurze 5, gdzie urzadzenie jest przedstawione w przekroju dokonanym wzdluz osi dlawików olejowych 15, jest widoczne usytuowanie olejowego otworu wlotowego 20, kanalu doplywowego 21, dlawików olejowych 15 i otworów wlotowych 22. Kazdej z kieszeni 14 jest, wedlug fig. 4, przyporzadkowany jeden dlawik olejo¬ wy 15. Dlawiki olejowe 15 sa rozmieszczone tak, aby umozliwic latwy dostep do nich, a tym samym ich prosta konserwacje. W tym celu sa one tak wykonane w obudowach prowadnicowych 6, 7, ze znajduja sie tylko po jednej stronie tulei hydrostatycznych 8, i korzystnie sa usytuowane obok siebie w plaszczyznie zasadniczo stycznej do tulei hydrostatycznych 8. Kierunek glównego, wzdluznego wymiaru dlawików olejowych 15 prze¬ biega przy tym równolegle do osi tulei hydrostatycznych 8.Dla uzyskania latwej dostepnosci dlawiki olejowe 15 moga byc równiez tak usytuowane w plaszczyznach równoleglych wzgledem siebie i zasadniczo stycznych do tulei hydrostatycznych 8, wedlug fig. 6, ze kierunek ich glównego wymiaru wzdluznego bedzie przebiegal prostopadle do osi tulei hydrostatycznych 8.\ i ) 115501 3 Umieszczenie dlawików olejowych 15 tylko po jednej stronie tulei hydrostatycznych 8 stalo sie mozliwe dzieki zastosowaniu prostego ukladu doprowadzania czynnika roboczego poprzez rowek pierscieniowy 16 do kieszeni wyporowej 14, najbardziej oddalonej od dlawików olejowych 15. Walcowe prowadnice 9,10, osadzone na s*ile w obudowie 11, wymagaja dokladnego i czasochlonnego doregulowywania w trakcie montazu w tym celu, aby wykluczyc mozliwosc zakleszczania sie przesuwanych na nich obudów prowadnicowych. Niedogod¬ nosc te usuwa zastosowanie obudowy prowadnicowej 7, polaczonej przegubowo z elementem ustalajacym 5.Obudowa prowadnicowa 7 polaczona przegubowo z elementem ustalajacym 5 korzystnie jest przylaczona prze¬ gubowo za pomoca jarzma 18, przy czym laczenie jarzma 18 z przesuwnymi czesciami jest zrealizowane za pomoca np. przegubu kulistego lub elementu elastycznego 19.W przypadku wystepowania niewielkich odchylek wymiarów walcowych prowadnic 9, 10, wystarczy zamiast jarzma 18 stosowanie tylko samego elementu elastycznego 19.Do dokladnego ustawienia polozenia poziomego wrzeciona 1 lub jego dopasowania do walu ciernego sluzy mimosród regulacyjny 17.Obudowa prowadnicowa 6, polaczona sztywno z przesuwanymi czesciami, korzystnie jest umieszczona w poblizu ich srodka ciezkosci i wyposazona w wieksza liczbe tulei hydrostytycznych niz ruchomo polaczona obudowa prowadnicowa 7. W takim ukladzie, zostaje zwiekszona w tym miejscu nosnosc, a przy tym dzieki zwiekszeniu wymiaru wzdluznego obudowy prowadnicowej 6 uzyskuje sie wieksza statecznosc prowadzenia i niewrazliwosc na drgania poprzeczne.Doprowadzenie oleju odbywa sie za pomoca dowolnego ukladu cisnieniowego, przy czym olej dociera przez otwór wlotowy 20 i kanal doplywowy 21 do dlawików olejowych 15, az nich poprzez otwory wlotowe 22 i rowki pierscieniowe 16 do kazdej kieszeni wyporowej 14. Dzieki temu obudowy prowadnicowe 6 i 7, zaopatrzone w tuleje hydrostatyczne 8, nie stykaja sie ciernie z prowadnicami 9 i 10, lecz unoaa sie na nich swobodnie, praktycznie bez zadnych sil tarcia, a zatem i caly wspornik wrzeciona 1 wraz z cewka i znajdujacym sie na niej nawojem 2 przemieszczaja sie w plaszczyznie poziomej bez zadnych oporów.Poniewaz proces nawijania przeprowadza sie przy bardzo duzych predkosciach obrotowych wrzeciona 1, wspornik wedlug wynalazku, dzieki zastosowaniu w nim lozyskowaniu hydraulicznemu, nie ulega zadnym drga¬ niom i moze przenosic dowolnie duze sily wystepujace podczas nawijania. Tohydrauliczne lozyskowanie jest praktycznie niezuzywalne przy zapewnieniu minimalnych czynnosci konserwacyjnydi.Regulacje docisku nawoju 2 do walca ciernego przeprowadza sie w dowolny, znany sposób.Hydrauliczne lozyskowanie, zastosowane we wsporniku wedlug wynalazku, mozna równiez wykorzystac w odwrotnym przypadku, gdy wrzeciono 1 jest nieprzesuwnie osadzone, natomiast w procesie nawijania jest przesuwny walec cierny.Otwory w obudowach prowadnicowych 6, 7, przeznaczone do osadzania w nich tulei hydrostatycznych, sa zwymiarowane tak, zeby w miejsce tulei hydrostatycznych mozna bylo osadzic znane lozyska kulkowe. Tym samym mozliwe jest proste przystosowanie zespolów nawijajacych zarówno do duzych jak i malych predkosci nawijania oraz do dowolnych rozmiarów cewek osadzanych na wrzecionie.Zastrzezenia patentowe 1. Hydrostatyczne urzadzenie prowadnicze do zespolów nawijajacych nawijarek do wlókien syntetycz¬ nych, zawierajace obudowe z utwierdzona w niej prowadnica dla wspornika wrzeciona cewki, zaopatrzonego w obejmy z kieszeniami wyporowymi, które sa polaczone ze zródlem czynnika roboczego pod cisnieniem po¬ przez dlawiki dejowe, znamienne tym, ze ma dwie, równolegle usytuowane prowadnice (9, 10), w przekroju poprzecznym walcewe, a na kazdej z nichjest osadzcma obudowa prowadnicowa (6, 7), zaopatrzona w tuleje hydrostatyczne (8), przy czym jedna z tych obudów jest polaczenia stywnoze wspornikiem wrzeciona (1), zas druga z nich jest polaczona przegubowo z tym wspornikiem wrzeciona (1). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze obudowa prowadnicowa (6), polaczona stywno ze wspornikiem wrzeciona (1), jest osadzona w poblizu srodka ciezkosci wspornika wrzeciona (l)oraz ma liczbe tulei hydrostatycznych (8) wieksza niz druga obudowa prowadnicowa (7). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze znajdujace sie w obudowach prowadni¬ cowych (6, 7) dlawiki olejowe (15) sa usytuowane tylko pojednej stronie tulei hydrostatycznych (8) w plaszczy¬ znie w przyblizeniu stycznej do tych tulei hydrostatycznych, przy czym kierunek osi wzdluznych tych dlawików olejowych pokrywa sie z kierunkiem osi tulei hydrostatycznych. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze znajdujace sie w obudowach prowadni¬ cowych (6, 7) dlawiki olejowe (15) sa usytuowane w plafflezyznie w przyblizeniu stycznej do tulei hydrostatycz¬ nych (8), przy czym kierunek osi wzdluznych tych dlawików olejowych jest prostopadly do osi tulei hydrosta¬ tycznych.4 115501 5. Urzadzenie wedlug zastiz. 1, znamienne tym, ze na zewnetrznej powierzchni tulei hydrosta¬ tycznej (8) znajduje sie rowek pierscieniowy (16), polaczony z dlawikiem olejowym (15) oraz z kieszeniami wyporowymi (14). 6. Urzadzenie wedlug zastiz. 1, znamienne tym, ze druga z obudów prowadnicowych (7) jest zaopatrzona wjarzmo (18) z osadzonym w nim ruchomo elementem ustalajacym (5), podpierajacym wspornik wrzeciona (1). 7. Urzadzenie wedlug zastiz. 1, znamienne tym, ze druga z obudów prowadnicowych (7) jest zaopatrzona w jarzmo (18) z osadzonym w nim obrotowo elementem elastycznym (19), podpierajacym wspornik wrzeciona (1). 8.Urzadzenie wedlug zastiz. 6 albo 7, znamienne tym, ze element ustalajacy (5) oraz element elastyczny (19) sa osadzone obrotowo na mimosrodzie regulacyjnym (17). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze druga z obudów prowadnicowych (7) jest polaczona ze wspornikiem wrzeciona (1) za pomoca przegubu kulistego. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ponizej prowadnic (9, 10) sa usytuowane olejowe rynny zbiorcze (12,13). 2 1 12 5 13 10 6 7 17115 501 l l l l l9l f / I l l C 7" \ J } 9 -&• lll{llllmll T= i l V ; Fig. 2 JO 7 5 Fig. 3 U 22 1610 22 115 501 5 19 17 18 15 6 21 20 i6 22 FigA Fig. 5 7 22115 501 PL