Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia wodnego roztworu chlorku metalu alkaliczne¬ go z materialu zawierajacego glinokrzemian me¬ talu alkalicznego.Potas jest jednym z pierwiastków najczesciej wystepujacych w skorupie ziemskiej. Jest On obec¬ ny w róznych ilosciach w wielu róznych minera¬ lach, jednak tylko niewiele zlóz mozna poddawac obróbce w celu odzyskania potasu. Wsród zlóz na¬ dajacych sie do takiej obróbki znajduja sie zloza chlorku potasu wystepujacego wespól z chlorkiem sodu i/lub rozpuszczalnymi w wodzie zwiazkami magnezu, powstale w wyniku wyparowania prehi¬ storycznych ^jezior. Zloza takie wystepuja np. w Stassfurt w Alzacji, w górach Uralu i w jeziorze Searles Lake w Kalifornii, a eksploatuje sie je zwyklymi metodami wydobywczymi stosowanymi w kopalniach podziemnych lub droga wytapiania, po czym prowadzi sie obróbke koncowa, której rodzaj zalezy od przeznaczenia surowego produk¬ tu. Zawartosc potasu mozna zwiekszac lugujac wy¬ dobyty material goraca woda i poddajac uzyskany roztwór krystalizacji.Znana jest takze metoda polegajaca na rozdzie¬ laniu rozdrobnionego materialu tworzacego gesta zawiesine w wodzie i napowietrzanego w obecnosci aminowych pochodnych kwasów tluszczowych. Me¬ toda ta uzyskuje sie produkt o czystosci 97%.Zloza zawierajace chlorek potasowy sa obecnie jedynymi zlozami intensywnie eksploatowanymi, a 10 15 20 30 2 poniewaz objetosc ich jest ograniczona i sklad zmienny, stale rosnace zapotrzebowanie na potas i jego sole wiaze sie z koniecznoscia znalezienia nowych zródel zwiazków zawierajacych ten cen¬ ny pierwiastek, znajdujacych sie w krajach, w których zuzycie jego jest najwyzsze lub w poblizu tychkrajów. ~ Wsród dostepnych mineralów zawierajacych po¬ tas znajduje sie pewna liczba materialów, które okreslic mozna jako glinokrzemiany metali alka¬ licznych, przy czym w niektórych z nich przewa¬ zajacym ilosciowo metalem alkalicznym jest potas.Te wlasnie materialy stanowia potencjalne zródlo potasu.Tak wiee przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania wodnego roztworu potasu lub innego metalu alkalicznego obecnego w materiale zawie¬ rajacym glinokrzemian metalu alkalicznego, przy czym cecha tego sposobu jest to, ze mieszanine sil¬ nie rozdrobnionego glinokrzemianu metalu alka¬ licznego oraz chlorku wapniowego i/lub magnezo¬ wego ogrzewa sie w temperaturze topnienia tego chlorku lub tych chlorków w ciagu okresu czasu wystarczajacego dla przeprowadzenia znacznej cze¬ sci mieszaniny w szklo, po czym powstale szklo chlodzi sie i po ochlodzeniu luguje woda.Korzystnymi materialami wyjsciowymi sa glino¬ krzemiany potasu, takie jak skalenie potasowe, skaleniowce potasowe (leucyt) i miki potasowe. Do skaleni potasowych naleza ortoklaz i mikroklin 115 157X15 157 3 * 4 wystepujace powszechnie w skalach magmowych i przeobrazonych oraz w lupkach skaleniowych.Skalenie te moga zawierac mniejsze ilosci sodu i zelaza, jednak zawartosc potasu w przeliczeniu na mole lub czesci wagowe jest w nich o wiele wieksza od zawartosci sodu. Innego rodzaju glino- krzemianem potasowym jest leucyt, w którym sto¬ sunek zawartosci tlenku glinu i K20 do dwutlen¬ ku krzemu jest wiekszy niz w skaleniach. Mikami potasowymi sa takie materialy jak lyszczyk pota¬ sowy czyli muskowit. Tego typu miki zawieraja wolne grupy hydroksylowe i odpowiadaja zasadni- C^rwzorowi KAL^AlSi3610(OH)2. W przypadku luijjków -Skaleniow^cli wartosc maja te materialy, ^r których skale stanowi calkowicie lub przede wszystkim skalen potasowy.I Oprócz wymienionych materialów naturalnych mozna takze stosowac pewne produkty uboczne otrzymywane w duzych ilosciach w przemysle, za¬ wierajace glinokrzemiany i stanowiace potencjalne zródlo potasu. Najwazniejszym z tych materialów jest popiól lotny otrzymywany przez spalanie we¬ gla, zwlaszcza w elektrowniach. Innymi potencjal¬ nymi zródlami potasu sa popiól torfowy, popiól drzewny i odpady z kopaln wegla.Materialy glinokrzemianowe stosuje sie w posta¬ ci silnie rozdrobnionej, przy czym korzystne jest stosowanie materialu, którego czastki przechodza przez sito nr 16 wedlug normy brytyjskiej. Mate¬ rial o drobniejszych czastkach, np. przechodzacy w calosci przez sito nr 150 wedlug normy brytyjskiej . równiez nadaje sie do uzycia, jednak stwierdzono, ze tak silne rozdrobnienie nie jest konieczne. Tak wiec mineraly poddaje sie mieleniu, natomiast popiól lotny jest juz wystarczajaco drobny i nie wymaga rozdrabniania.Stosowany w sposobie wedlug wynalazku chlo¬ rek wapniowy mozna uzyskiwac w duzych ilos¬ ciach jako produkt odpadowy, np. odciek w pro¬ cesie- wytwarzania weglanu sodowego z chlorku so¬ dowego metoda Solvay'a. Odciek ten stanowi mie¬ szanina chlorku wapniowego i niewielkiej ilosci chlorku sodowego, przy czym najczesciej ma ona postac wodnego roztworu, w którym sporzadza sie zawiesine silnie rozdrobnionego glinokrzemiami potasu lub innego metalu alkalicznego, a nastepnie * zawiesine te poddaje sie suszeniu. Oddzielanie chlorku sodowego nie jest konieczne, gdyz jego mieszanina z chlorkiem wapniowym ulega stapia¬ niu w temperaturze nizszej od temperatury topnie¬ nia poszczególnych czystych $oli. Umozliwia to za¬ chodzenie reakcji miedzy chlorkiem wapniowym i glinokrzemianem potasu^ lub innego metalu alka¬ licznego w temperaturze nizszej niz w przypadku stosowania samego tylko chlorku wapniowego. Gdy wprowadzanie chlorku sodowego do srodowiska re¬ akcji jest niepozadane, z rozdrobnionym glinokrze- mianem miesza sie krystaliczny dwuhydrat chlor¬ ku wapniowego.Duze ilosci chlorku wapniowego mozna takze otrzymac w postaci lugu macierzystego pozostale¬ go po wykrystalizowaniu soli z wody morskiej.Jesli jest to korzystne, stosowac mozna miesza¬ nine chlorku wapniowego i magnezowego, np. mieszanine odcieku z procesu Solyay'a i wolnego od bromu lugu macierzystego z krystalizacji wody- morskiej.Stosuje sie rózne proporcje chlorku wapnio¬ wego i/lub magnezowego do glinokrzemianu. Naj- 5 lepsze rezultaty osiaga sie stosujac równowagowe ilosci chlorku wapniowego (jako dwuhydratu) i gli¬ nokrzemianu i jakkolwiek mozna stosowac wiek¬ sze ilosci chlorku wapniowego w stosunku do gli¬ nokrzemianu. np. 1,20 : 1 (wagowo), nie stwierdzo¬ no by dawalo to dodatkowe korzysci. Ponadto nie- przereagowany chlorek wapniowy i/lub potasowy obecny w wodnym roztworze uzyskanym droga lu¬ gowania produktu moze dzialac niekorzystnie. W celu wydajnego odzyskania chlorków metali alka- lieznych wydaje sie konieczne stosowanie chlorku wapniowego w ilosci co najmniej 80% wagowych w przeliczeniu na wage glinokrzemianu.Reakcja zachodzi dosyc gwaltownie, przy czym powstaje faza ciekla. W podwyzszonych tempera¬ turach traci sie metal alkaliczny w postaci chlorku tego metalu, w zwiazku z czym ogrzewanie nalezy przerwac po uzyskaniu okreslonego stopnia kon¬ wersji. Najnizsza temperatura stosowana w przy¬ padku wiekszosci materialów wynosi 800°C lecz przy takiej temperaturze konieczne jest ogrzewanie w ciagu stosunkowo dlugiego okresu .czasu, w zwiazku z czym korzystnie stosuje sie tempera- ture"900—1000°C. W przypadku uzycia popiolu lot¬ nego temperatura jest nieco nizsza i minimalna temperatura stosowana w praktyce wynosi 700°C.Nalezy wziac pod uwage, ze im drobniejsze sa cza¬ stki uzytego materialu, tym gwaltowniej zachodzi reakcja, a zatem tym wieksza jest strata zwiazana z ulatnianiem gdy jnieszanina zostanie przegrzac na. Dla uzyskania maksymalnej wydajnosci odzy¬ skania metalu alkalicznego w postaci roztworu je¬ go chlorku nalezy odpowiednio dobrac rozmiary czastek, oraz temperature i czas ogrzewania. Przy¬ kladowo, podwojenie czasu grzania bez obnizenia temperatury moze spowodowac strate az 1/3 chlor¬ ku potasowego w zwiazku z jego ulatnianiem.Stwierdzono, ze gdy stosuje sie równe ilosci ma¬ terialu wyjsciowego i czystego chlorku wapniowe¬ go, to optymalny czas grzania wynosi 30 minut, a temperatura 1000°C. Dluzsze ogrzewanie w tej tem¬ peraturze powoduje straty w wyniku ulatniania.Przy równowagowych ilosciach skladników mie¬ szaniny korzystne jest równiez ogrzewanie w cia¬ gu 1 godziny w temperaturze 900°C, przy czym zwiazek lub zwiazki wapnia otrzymane w tych warunkach sa slabiej rozpuszczalne w wodzie od analogicznych zwiazków otrzymanych w tempera¬ turze 1000°C. Korzystnie stosuje sie temperatury ogrzewania 850—1050°C i czas ogrzewania 0,3—2,0 godzin, przy czym krótszym czasom odpowiadaja wyzsze temperatury i odwrotnie.Temperatura topnienia chlorku wapniowego wy¬ nosi 772°C, a chlorku magnezowego 704°C i wydaje sie, ze fakt ten ma wplyw na charakter zachodza¬ cej reakcji. Próby zastapienia czesci chlorku wa¬ pniowego weglanem wapniowym nie powiodly sie, gdyz prowadzilo tó do obnizenia wydajnosci otrzy¬ mywania chlorku potasowego przy niezmienionych warunkach reakcji. Otrzymane rezultaty wskazy¬ waly na fakt, ze rozdrobniony weglan wapniowy 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 115 157 6 nik i nie odgrywa zadnej innej roli. Chlorek so¬ du, natomiast, ze wzgledu na tworzenie mieszaniny -eutektycznej dziala korzystnie gdyz obniza tempe¬ rature reakcji.Po zakonczeniu reakcji mieszanine reakcyjna chlodzi sie i luguje woda. Produkt mozna pokru¬ szyc na male kawalki przed lugowaniem lub szyb¬ ko schlodzic." Woda stosowana do lugowania moze miec temperature wyzsza od pokojowej, przy czym :,gdy lugowaniu poddaje sie wieksza partie produktu, operacje te mozna realizowac w przeciwpradzie.Heakcja glinokrzemianu metalu alkalicznego i chlorku wapniowego i/lub magnezowego zachodzi ~w przypadku wszystkich metali alkalicznych. Gdy glinokrzemiany zawieraja duza ilosc litu (np. spo- dumen) albo rubidu i/lub cezu (np. pollucyt), me¬ tale te mozna równiez odzyskac sposobem wedlug wynalazku.Stezenie chlorku metalu alkalicznego w wod¬ nym roztworze mozna zwiekszyc przez odparo¬ wanie roztworu w temperaturze 90° lub wyzszej.Dzieki temu, ze rozpuszczalnosc chlorku wapnio¬ wego jest wieksza od rozpuszczalnosci chlorków metali alkalicznych, te ostatnie wykrystalizowuja z roztworu przed chlorkiem wapniowym, a wiec moga byc wyodrebnione droga krystalizacji frak¬ cjonowanej. Po oddzieleniu ich krysztalów roz¬ twór chlodzi sie i wydziela zen krysztaly chlorku wapniowego, który mozna ponownie wykorzystac w reakcji z glinokrzemianem.Wydzielanie chlorków poszczególnych metali al¬ kalicznych mozna równiez prowadzic droga flotacji pianowej stosujac np. jako odczynniki flotacyjne sulfonowane alkohole tluszczowe o dlugich lancu¬ chach, których wlasciwosci hydrofobpwe wobec rozdzielanych zwiazków sa rózne.Sposób wedlug wynalazku ilustruja ponizsze :przyklady. W przykladach I—IV opisano badania pieciu róznych materialów zawierajacych potas.Materialy te podano w tablicy 1.Tablica 1 10 15 20 skladników. Mieszaniny sporzadza sie w postaci wodnych zawiesin, suszy i ogrzewa w temperatu¬ rze 900°C w ciagu okresu czasu podanego w tabli¬ cy 2, po czym produkt chlodzi sie i luguje woda.Zawartosc potasu w roztworach z lugowania oce¬ nia sie metoda fotometrii plomieniowej i/lub ab¬ sorpcji atomowej. Otrzymuje sie nastepujace wy¬ niki.Tablica 2 35 40 Czas ogrzewania w godzinach 0,5 0,5 0,5 . 0,5 0,5 0,5 2 2 2 2 2 2 Gatunek próbki A B C A B C A B C A B C A B C A B C Stosunek ilosci mineralu do CaCl2 • 2H20 5:2,5 5:2,5 5 c 2,5 5:5 5 :5 5:5 5:2,5 5:2,5 5 : 2,5 5:5 5:5 5:5 5 : 2,5 5:2,5 5:2,5 5:5 5:5 5:5 i Wydajnosc ekstrakcji K20 w % 43,5 -±9,3 51,5 73,9 * 75,4 '88,5 41,3 42,0 - 52,2 84,1 87,0 88,5 28,3 21,6 27,7 . 66,3 66,3 60,2 | Przyklad II. Stosuje sie tok postepowania z przykladu I stosujac mikroklin jako zródlo pota¬ su, lecz ogrzewanie prowadzi sie w temperaturze 1000°C w ciagu okresów czasu podanych w tabli¬ cy 3. Zawartosc potasu oznacza sie poprzednio po¬ danymi metodami. Otrzymuje sie nastepujace wy¬ niki: • j Rodzaj mineralu a A Mikroklin i Muskowit Riolit 1 i Riolit 2 | Popiól lotny Calkowita zawartosc równowazników K20 w % 8,3 9,3 4,6 2,9 4,2 | Cztery pierwsze z tych materialów pokruszono w mlynie mlotkowym otrzymujac szarze nastepu¬ jacych gatunków: Gatunek A: czastki przechodza przez sito nr 16 Gatunek B: czastki przechodza przez sito nr 60 Gatunek C: czastki przechodza przez sito nr 150.Numery sit podano wedlug norm brytyjskich.Przyklad I. Bada sie mieszanine mikroklinu i chlorku wapniowego o róznych zawartosciach 45 50 55 60 Tablica 3 Czas ogrzewania w godzinach 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 Gatunek próbki A B C A B C.A B C A B C Stosunek ilosci mineralu do CaCl2 • 2H20 5:2,5 5:2,5 5:2,5 5:5 5:5 5:5 5:2,5 5:2,5 5: 2,5 5:5 5:5 5:5 Wydajnosc ekstrakcji K20 w % 43,5 49,3 43,5 89,9 100,0 ponad 100 41,3 42,0 42,7 82,6 91,3 92,8115 157 Przyklad III. Bada sie mieszaniny innych materialów podanych w tablicy 1 z chlorkiem wa¬ pniowym, stosujac tok postepowania z poprzed¬ nich przykladów* Ogrzewanie prowadzi sie w tem¬ peraturach 900°C i 1000°C. Wyniki przedstawia tablica 4.Tablica 4 8 Tablica 5 Skala/ mineral Mika Riolit 1 Riolit 2 Popiól lotny Gatunek próbki A B C A B C A B C ¦ | j Wydajnosc K20 w % przy ogrzewaniu w tempera¬ turze 900°C w ciagu 1 godziny - 85,5 98,2 82,5 * 72,4 78,3 64,2 88,6 92,4 70,2 70,4 Wydajnosc K20 w % przy ogrzewaniu w tempera-1 turze 1000°CJ w ciagu 0,5 godziny 97,3 99,2 94,3 92,8 98,1 82,4 94,8 99,3 75,2 i 92,8 10 1? 20 25 Powyzsze wyniki wskazuja na fakt, ze chlorek 35 wapnia stanowi w fazie cieklej skuteczny reagent* powodujacy przeprowadzenie potasu obecnego w glinofcrzemianach potasu w rozpuszczalny zwia¬ zek potasu, który mozna nastepnie wyodrebnic droga lugowania woda. Ogrzewanie w tempe- ^ raturze 1000°G w ciagu 0,5 godziny daje lepsze wyniki niz ogrzewanie w temperaturze 900° w ciagu 1 godziny, przy czym niespodziewanie oka¬ zalo sie, ze stosowanie materialu 6 wiekszych cza¬ stkach jest korzystniejsze od stosowania materia¬ lu o czastkach drobnych. Wiaze sie to z ulatnia¬ niem skladników stopionej mieszaniny lub stra¬ tami na skutek pylenia albo oboma tymi czynnika¬ mi jednoczesnie.Przyklad IV. Stwierdzono, ze gdy reakcje prowadzi sie w temperaturze 1000°C, to w wylu¬ gowanym produkcie wieksza jest zawartosc roz¬ puszczalnego w wodzie wapnia niz. w przypadku ogrzewania w temperaturze 900°C w ciagu dluz¬ szego okresu czasu. Fakt ten zaobserwowano pro¬ wadzac nastepujace próby.Stosuje sie mikroklin gatunku C, ogrzewajac ten material wraz z równowazna mu iloscia dwuwo- dzianu chlorku wapniowego odpowiednio w tem¬ peraturze 900°C w ciagu 1 godziny i w tempe- ^ raturze 1000°C w ciagu 0,5 godziny. Roztwory z lugowania analizuje sie w celu okreslenia zawar¬ tosci chlorku potasowego i chlorku wapniowego w jednostce objetosci. Otrzymuje sie nastepujace wyniki. m 45 50 ftft Wyniki analiz Wydajnosc K20 w % Zawartosc KC1 w roztworze w g Zawartosc CaCl2 w roztworze w g Mikroklin gatunku C, ogrzewanie w temperaturze 900°C w ciagu 1 godziny 88,5 0,58 0,73 Mikroklin gatunku C, f ogrzewanie wJ temperaturze 1 1000°C w ciagu [ 0,5 godziny V I 100 0,63 0,96 Jak widac, wraz ze wzrostem zawartosci chlorku potasowego w roztworze o okolo 12% wzrasta za¬ wartosc chlorku wapnia o ponad 31%. Sugeruje to fakt, ze w rzeczywistosci zachodzi wiecej reakcji niz jedna, przy czym reakcje te róznia sie pred¬ kosciami.Przyklad V. Bada sie mieszaniny pokruszo¬ nego muskowitu i chlorku wapniowego o róznych zawartosciach skladników. Mieszaniny sporzadza sie w postaci wodnych zawiesin, suszy i ogrzewa w nizej podanych temperaturach, po czym pro¬ dukty chlodzi sie i luguje woda. Droga analizy metoda fotometrii plomieniowej, okresla sie za¬ wartosc potasu w roztworach z lugowania. Otrzy¬ muje sie -nastepujace rezultaty.Tablica 6 Tempera¬ tura ogrzewania w °C ! 700 700 700 700 800 800 800 800 900 900 900 1 1000 1 1000 1000 1000 Czas ogrzewania w godzinach 0,5 0,5 0,5 0,5 Stosunek ilosci muskowitu do CaCl2 • 2H20 5:2 5:4 4:5 S:8 5:2 5:4 4:5 5:8 5:4 4:5 5:8 5:2 5:4 4:5 5:8 Wydajnosc p ekstrakcji L K20 w % \ [ 20,5 [ ' 10,8 < 24,7 ! 26,9 61,2 ponad l 60,7 54,2 [. 60,6 h 88,2 I 94,6 94,9 1' 55,0 i 91,1 100,0 F 100,0 Uzyty muskowit mial czastki przechodzace przer sito nr 80 wedlug norm brytyjskich.9 115 157 10 Przyklad VI. Odciek z procesu Solvay'a. -sklada sie zazwyczaj z mieszaniny chlorku wa¬ pniowego i chlorku sodowego, przy czym zawar¬ tosc chlorku sodowego moze byc znaczna, a io odparowaniu odcieku do sucha moze osiagnac wartosc zblizona do zawartosci, przy której two¬ rzy sie mieszanina eutektyczna o minimalnej tem¬ peraturze topnienia. Stosujac muskowit jak w przykladzie V przygotowuje sie serie mieszanin zawierajacych 50,79% wagowych muskowitu, 32,5% wagowych bezwodnego chlorku wapniowego i 15,8% wagowych chlorku sodu. Sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie nastepujace wyniki.Tablica 7 Temperatura ogrzewania w °C 600 Czas ogrzewania w godzinach 1 Wydajnosc ekstrakcji K20 w % 4,2 ku wapniowego, suszy je i ogrzewa w nizej po¬ danych temperaturach, po czym produkt chlodzf sie i luguje woda. Okresla sie nastepnie zawar¬ tosc potasu w roztworach z lugowania. Wyniki 5 przedstawia tablica 8.Gdy popiól lotny obecny jest w znacznym nad¬ miarze, wagowym, rozklad jest najwyrazniej nie¬ calkowity, lecz gdy nadmiar ten nie przewyzsza 25% wagowych, mozliwe jest uzyskanie dobrych 10 wydajnosci odzyskiwania potasu. Nalezy wziac pod uwage, ze potas prawie na pewno obecny jest w popiele lotnym w kilku róznego rodzaju zwia¬ zkach, z wlaczeniem krzemianów, przy czym sto¬ suje sie warunki, sprzyjajace reakcji z glinokrze- 15 mianami potasu..Przyklad VIII. Powtarza sie tok postepowa* nia z przykladu VI stosujac popiól lotny. Mieszani¬ ny zawieraja 50,7% wagowych popiolu lotnego, 32,5% wagowych bezwodnego chlorku wapniowego 20 i 15,8% wagowych chlorku sodowego. Otrzymuje sie wyniki podane w tablicy 9. 700 800 900 1000 1 1 1 0,5 19,1 69,1 99,5 ponad 100,0 Tabli.ca 9 Wartosc pH roztworu z lugowania wynosi w ostatniej próbie 5,0. Wydajnosc ponad 100% stwier¬ dzona w tej próbie zwiazana jest z obecnoscia in¬ nych jonów w srodowisku reakcji.Przyklad VII. Stosuje sie inna próbke popio¬ lu lotnego o zawartosci potasu (srednia z dwu ana¬ liz) 3,08% wagowych, przy czym nie jest tu ko¬ nieczne prowadzenie mielenia. Sporzadza sie mie¬ szaniny w postaci zawiesin popiolu lotnego i chlor- Tablica 8 25 30 I Tempera- | tura 4 ogrzewania w °C 1 700 | 700 | 700 i 700 ] 800 r 800 1 800 | 800 ] 900 900 I 900 900 i 1000 1 J 1000 1 ] 1000 1 1000 1 1 ' Czas ogrzewania w godzinach 1 i 0,5 0,5 0,5 0,5 Stosunek ilosci mineralu do CaCl2 • 2H20 5:2 5:4 4:5 5:8 5:2 5:4 4:5 5:8 5:2 5:4 4:5 5:8 5:2 5:4 4:5 5:8 Wydajnosc ekstrakcji K20 w % 35,1 33,1 36,7 30,5 51,6 61,3 59,1 62,6 64,3 79,5 77,9 80,8 63,0 82,8 84,7 81,8 35 40 45 50 55 Temperatura ogrzewania | w °C 600 700 800 1 900 1000 Czas ogrzewania w godzinach 1 1 1 1 0,5 Wydajnosc ekstrakcji K20 w % 51,0 68,3 77,6 84,7 84,7 Najlepsza wydajnosc uzyskuje sie w tym przy¬ padku przy ogrzewaniu w temperaturze 600°C w ciagu 1 godziny.Przyklad IX. Próbki spodumenu o czastkach przechodzacych przez sito nr 60 wedlug norm brytyjskich ogrzewa sie z a) dwuwodzianem chlor¬ ku wapniowego i b) mieszanina chlorku wapnio¬ wego i niewielkiej ilosci chlorku sodowego, stosu¬ jac ilosci równowagowe w przeliczeniu na wage chlorku wapniowego. Ogrzewanie prowadzi sie w temperaturze 1000°C w ciagu 0,5 godziny, po czym produkt chlodzi sie i luguje woda. Otrzyma¬ ne roztwory zawieraja odpowiednio 30,9% i 31,9% - wagowych litu obecnego w materiale wyjsciowym w postaci chlorku litowego.Przyklad X. Próbke muskowitu o czastkach przechodzacyh przez sito nr 60 wedlug norm bry¬ tyjskich ogrzewa sie z mieszanina chlorku magne¬ zowego i niewielkiej ilosci chlorku sodowego sto¬ sujac ilosci równowagowe w przeliczeniu na chlo¬ rek magnezowy. Reakcje prowadzi sie w tempera¬ turze 1000°C w ciagu 0,5 godziny,, po czym pro¬ dukt chlodzi sie i luguje woda. Powstaly roztwór zawiera 44,5% wagowych potasu obecnego w mate¬ riale wyjsciowym w postaci chlorku potasowego.Tak wiec sposób wedlug wynalazku umozliwia wykorzystanie jako zródel potasu materialów trak¬ towanych" obecnie jako produkty odpadowe, to jest popiolu ze spalania surowców weglowych i od- 600 700 800 900 1000 1 1 1 1 0,5 4,2 19,1 69,1 99,5 ponad 100,011 115157 12 cieku z procesu Solvay'a, otrzymywanego w du¬ zych ilosciach przy produkcji weglanu sodowego.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania wodnego roztworu chlor¬ ku metalu alkalicznego z materialu zawierajace¬ go glinokrzemian metalu alkalicznego, znamienny tym, ze mSesaantoie silnie rozdrobnionego glino- krzemianu metalu alkalicznego oraz chlorku wa¬ pniowego i/lub magnezowego ogrzewa sie w tem¬ peraturze topnienia tego chlorku lub tych chlor¬ ków w ciagu okresu czasu wystarczajacego dla przeprowadzenia znacznej czesci mieszaniny w szklo, po czym powstale szklo chlodzi sie i po ochlodzeniu luguje woda. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ogrzewanie mieszaniny prowadzi sie w temperatu¬ rze nizszej od temperatury, w której zachodzi wy¬ razne ulatnianie chlorku metalu alkalicznego. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny 10 20 tym, ze sfcasuije sfle mieszanine, w której zawar¬ tosc chlorku wapniowego wynosi co najmniej 50% wagowych w przeliczeniu na wage glinokrzemianu metalu alkalicznego. 4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze cniorek wapniowy _i/lub magnezowy miesza sie z niewielka iloscia chlorku sodowego. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, albo 4, zna¬ mienny tym, ze sltosuije sde glinokrzemian metalu alkalicznego, którego czastki przechodza co naj¬ mniej przez sito nr 16 wedlug normy brytyjskiej. 0, Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 4, zna¬ mienny tym, ze stosuje filie mieszanine zawierajaca chlorek wapniowy ogrzewajac ja w temperaturze 850—1050°C w ciagu 0,3—2,0 godzin, * przy czym ogrzewanie w ciagu krótszego czasu stosuje sie w przypadku ogrzewania w wyzszych temperaturach, a w ciagu dluzszego czasu w przypadku ogrzewa¬ nia w nizszych temperaturach. 7. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 4, zna¬ mienny tym, ze ogrzewa- sie chlorek wapniowym wraz z popiolem lotnym.PZGraf. Koszalin D-713 9p A-4.Cena 100 zl PL