Przedmiotem wynalazku jest uklad elektroni¬ cznego zabezpieczenia majacy zastosowanie w ukladach automatycznej regulacji jako blok po¬ sredni miedzy centralnym zasilaczem a blokami funkcyjnymi ukladu automatycznej regulacji o jednoczesnym dzialaniu w torze dodatnim i uje¬ mnym obwodu pradu stalego, w szczególnosci zas zabezpiecza zasilacz przed nadimiernym pobo¬ rem pradu odlaczajac oba napiecia zasilajace je¬ dnoczesnie w przypadku wystapienia nadmierne¬ go obciazenia w którymkolwiek torze zasalania.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 67360 uklad zabezpieczenia zasilaczy tranzystoro¬ wych w przypadku przeciazenia lub zwarcia, za¬ wierajacy tranzystor zabezpieczajacy, którego ko- Jektor jest polaczony z baza tranzystora szerego¬ wego zasilacza, emiter podlaczony do oporowego dzielnika napiecia wyjsciowego zasilacza oraz za¬ wierajacym opornik próbkujacy wlaczony miedzy pumkt podlaczenia oporowego dzielnika i zacisk wyjsciowy zasilacza.Baza tranzystora zabezpieczajacego jest polaczo¬ na z dzielnikiem napiecia niestaibilizowanego, który sklada sie z diody krzemowej i opornika, przy czym dioda jest 'polaczona z tym samym za- iciskiem wyjsciowym co i oponnik próbkujacy.Równolegle do diody jest dolaczony kondensator, zapewniajacy niezbedne przy wftaczeniu zasilacza opóznienie zadzialania ukladoi zabezpieczajacego.Równolegle do diody jest ponadto dolaczony po¬ przez opornik zwieracz.Zinany jest równiez z innego poliskiego zglosze¬ nia patentowego nr P. 181533 uklad zabezpiecze- 5 nia zwarciowego w stabilizowanym zasilaczu na¬ pieciowym, zaopatrzony w dwa tranzystory pra¬ cujace w ukladzie róznicowym, których bazy sa wlaczone na przekatne mostka utworzonego z dzielnika napieciowego rezystora szeregowego 10 i rezystancji obciazenia, przy czym baza pierwsze¬ go tranzystora jest wlaczona do dzielnika miedzy dwa rezystory, a baza drugiego tranzystora jest polaczona poprzez rezystor z punktem wspólnym, do którego jest dolaczony rezystor " szeregowy 15 d jeden z zacisków wyjsciowych.W ukladzie wedlug wynalazku pierwszy i drugi tranzystor oraz czwarty i piaty sa z soba polaczo- me poprzez pierwiszy rezystor za pomoca steruja¬ cego trzeciego tranzystora, którego baza poprzez 20 da:uigi rezystor jest polaczona z przerzuitnikiem zbudowanym na szóstym i siódmym tranzystorze, których emitery sa polaczone z dodatnim zródlem napiecia zasilania, natomiast kolektory wspo¬ mnianych dwóch tranzystorów sa polaczone po- 25 przez trzeci rezystor z zerem zasilania oraz z do- • datnim zródlem zasilania poprzez przycisk, zas emiter szóstego tranzystora jest zwarty z emite¬ rem drugiego tranzystora, z kolei zas baza szóste¬ go tranzystora jest jednoczesnie polaczona poprzez 30 pierwsza diode do czwartego rezystora pomiaro- 115128wego i kolektora "pierwszego tranzystora oraz po¬ przez piaty rezystor zlacze kolektor-emiter ósme¬ go tranzystora, którego baza jest zwarta z kolek¬ torem piatego tranzystora i draga diode polaczo¬ na i szóstym rezystorem^ i emiterem czwartego tranzystora, a paprzez\szósty rezystor z kolekto¬ rem piatego tranzystOfa galezi ujemnego zasilania, iMtomlast baza siódlmego tranzystora poprzez pro¬ stownicza diode polaczona szeregowo z siódmym rezystorem oraz ósmy rezystor jest podlaczona do emitera pierwszego tranzystora stanowiacego, do-: datnie wyjscie ukladu, przy czym jednoczesnie ba¬ za siódmego tranzystora poprzez szeregowe ele¬ menty trzecia diode i siódmy rezystor, dziewiaty rezystor, zlacze kolektor baza dziewiatego tranzy¬ stora i dziesiaty rezystor jest polaczona z emite¬ rem piatego tranzystora bedacym ujemnym wyj¬ sciem ukladu, natomiast czwarta dioda jest wla¬ czona pomiedzy emiter dziewiatego tranzystora, a ujemne wejscie ukladu zasilania do którego jest dolaczony szósty rezystor, kolejno pierwszy kon¬ densator jest polaczony z wejsciem dodatniego zródla zasilania, a poprzez wspomniane szerego¬ we elementy z baza siódmego tranzystora, zas drugi kondensator jest polaczony z dodatnim zró¬ dlem zasilania, a poprzez przycisk z wejsciem do¬ datniego zródla napiecia zasilania w pierwszym polozeniu przycisku i z punktem polaczenia pierw¬ szego kondensatora z siiodniym, ósmym i dziewia¬ tym rezystorem w jego drugim polozeniu, pod¬ czas gdy jednoczesnie ósimy rezystor jest pola¬ czony z emiterem pierwszego tranzystora oraz z wyjsciem dodatnim ukladu, a poprzez jedenasty rezystor z zerem zasalania i trzecim rezystorem, oraz poprzez dwunasty rezystor z wyjsciem- ujem¬ nym ukladu, emiterem piatego tranzystora i dzie¬ siatym rezystorem.W odniesieniu do znanego stanu techniki, w którym znane rozwiazania skutecznie zabezpiecza¬ ja zasilacz przed przeciazeniem tylko jedna ga¬ laz zasilania dodatnia lub ujemna, zastosowanie w ukladzie wedlug- wynalazku sterujacego tranzy¬ stora szeregowymi elementami regulacyjnymi ga¬ lezi ujemnej i dodatniej zasilania, ma ten korzy¬ stny skutek, ze odlacza jednoczesnie oba napiecia zasilajace (dodatnie i ujemne) bez wzgledu na to, w której galezi nastajpilo przekroczenie bezpiecz¬ nego progu obciazenia. Tak skonstruowany uklad zabezpiecza skutecznie centralny zasilacz automaty¬ cznej regulacji przed nadmiernym poborem pra- diu, przy czym jednoczesnie wylacza zródla zasi¬ lania od uszkodzonych ukladów nie powodujac tym samym dalszych uszkodzen. przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony na przykladzie wykonania na rysunku przedstawiaja¬ cym schemat ideowy ukladu.Uklad wedlug wynalazku jest utworzony z tran- zystorófw Tl i T2 polaczonych w ufcla4zie Darlin- gtona, a usytuowanych w galezi dodatniej zasila¬ nia. .Baza tranzystora T2 jest polaczona z emiterem sterujacego tranzystora T3, którego kolektor po¬ przez rezystor El jest polaczony z baza tranzy¬ stora T4. Tranzystory Tl i T5 stanowia szerego¬ wy element regulacyjny w galezi ujemnej zasila- S12S 4 nia pracujace takze w ukladzie Darlingtona. Baza tranzystora T3 poprzez rezystor R2 jest sterowana z przerzuitmika zbudowanego na tranzystorach T6 d T7, których emitery sa polaczone z dodatnim 5 zródlem napiecia zasilania Uz, oraz pomiarowym rezystorem R4, emiterem tranzystora T2, przycis¬ kiem Z i kondensatorem C2. Kolektory tranzysto¬ rów T6 i T7 sa polaczone poprzez rezystor 113 z zerem zasilania oraz z dodatnim zródlem zasilania 10 Ui poprzez przycisk W j,ak równiez poprzez re¬ zystor R2 z baza tranzystora T3.Baza tranzystora T6 jednoczesnie jest polaczo¬ na poprzez diode Dl do pomiarowego rezystora R4 i kolektora tranzystora Tl w dodatniej galezi 15 zasilania, a poprzez rezystor R5 z kolektorem tranzystora T8, w którego obwodzie emitera znalj- duje sie dioda l2 polaczona z pomiarowym rezy¬ storem R6, emiterem tranzystora T4 'i: ujemnym zródlem zasilania Uz. Baza tranzystora T8 jest 20 polaczona z pomiarowym rezystorem R6 i Kolek¬ torem tranzystora mocy T5. Natomiast baza tran¬ zystora T7 poprzez prostownicza diode D3 pola¬ czona szeregowo z rezystorem R7 oraz rezystor R8 jest podlaczona do emitera tranzystora Tl sta- 25 nowiacego dodatnie wyjscie ukladu. Jednoczesnie baza tranzystora T7 poprzez elementy szeregowe diode D3 i rezystor R7 oraz rezystor R9 jest po¬ laczona z kolektorem tranzystora T9, którego emi¬ ter poprzez kolejna diode D4 jest polaczony z 38 ujemna galezia zasilania Uz, rezystorem pomiaro¬ wym R6, dioda D2 i emiterem tranzystora T4. Ba¬ za tranzystora T9 poprzez rezystor RIO jest po¬ laczona z emiterem tranzystora mocy T5 stano¬ wiacym ujemne wyjscie ukladu Uwy. Na wejsciu J5 dodatniego zródla zasilania Uz kondensator Cl z jednej strony jest podlaczony do dodatniego zró¬ dla zasilania Uz, zas z drugiej d rezystorów R8 i R9 a poprzez elementy szerego¬ we rezystor R7 i diode D3 z baza tranzystora T7. 40 W tej czesci ukladu kondensator C2 jest pola¬ czony z jednej strony z dodatnim wejsciem zasi¬ lania Uz, przyciskami Z i W, pomiarowym rezy • storem R4, natomiast z drugiej strony z emitera¬ mi tranzystorów T2, T6, T7 i kondensatorem Cl 45 oraz niestabilnym przyciskiem Z zwieranym w sta¬ nie spoczynku, który przez wcisniecie laczy ten kondensator z rezystorami R7, R8, R9 i kondesa- torem Cl. Wejscie dodatniego zasilania ukladu U* poprzez przycisk W jest polaczone z kolektorami 5e tranzystorów T6 i T7 oraz rezystorem R3 i baza sterujacego tranzystora T3 poprzez rezystor R2.Wstepne obciazenie ukladu galezi dodatniej wyj¬ scia zasilania Uwy reguluje rezystor Rll polaczo¬ ny z jednej strony z emiterem tranzystora Tl i re- 55 zystorem R8, z drugiej zas z zerem zasilania O i rezystorem R12, który realizuje wstepne obcia¬ zenie galezi ujemnej wyjscia zasilania Uwy i jest podlaczony z drugiej strony do emitera tranzysto¬ ra T5 i rezystora RIO.M . Napiecie zasilania ±24 V jest transmitowane z zasilacza na wyjscie modulu zabezpieczen poprzez pomiarowe rezystory R4 i R8 oraz szeregowe ele¬ menty regulacyjne stanowiace tranzystory mocy Tl i T5 oraz tranzystory T2 i T4 polaczone w u ukladzie Darlingtona z tranzystorami Tl i T5.5 IDo sterowania elementami szeregowymi zastoso¬ wano tranzystor T3, którego emiter jest polaczo¬ ny z baza tranzystora T2 w dodatniej galezi zasi¬ lania, zas jego kolektor poprzez rezystor Rl jest polaczony z baza tranzystora T4 w ujemnej galezi zasilania.Sygnal sterujacy baza tranzystora T3 poprzez rezystor K2 pochodzi ze spadku napiecia na rezy¬ storze R3 polaczonego z kolektorami tranzystorów T6 i T7 oraz przyciskiem W. Dzialanie ukladu oparte jest na zasadzie pracy przerzutnika, W stanie roboczym tranzystory Tl, T2 oraz T4 i T5 szerego¬ wych elementów regulacyjnych wprowadzone sa w stan nasycenia przez uklad przerzutnika zbudowa¬ ny na tranzystorach T6 i T7. Z chwila wystapie¬ nia nadmiernego poboru pradu przez zewnetrzny uklad obciazajacy, wzrasta spadek napiecia na po¬ miarowym rezystorze R4 lub R6 i po przekrocze¬ niu wartosci progowych diody Dl i tranzystora T6 w galezi dodatniej lub diody D2 i tranzystora T8 w galezi ujemnej, powoduje zmiane stanu prze¬ rzutnika i tym samym blokade tranzystora T3 w konsekwencji blokadzie ulegaja szeregowe elementy regulacyjne, a tym samym nastepuje odlaczenie na¬ piec zasilania z obu wyjsc ukladu jednoczesnie. Ce¬ lem przyspieszenia zmiany stanu przerzutnika zasto¬ sowano dodatnie sprzezenie zwrotne, Pochodzi ono z sumy spadków napiec na szeregowym pomiaro¬ wym rezystorze R4 i tranzystorze Tl w galezi do¬ datniej oraz szeregowym pomiarowym rezystorze R6 i tranzystorze T5 w galezi ujemnej ukladu.Sygnal sprzezenia zwrotnego jest podawany na baze tranzystora T7 poprzez rezystor R7 i diode D3. Do bazy tego tranzystora poprzez rezystor R7 i diode D3 jest dolaczony kondensator Cl sluza¬ cy do opóznienia zadzialania ukladu przerzutnika w chwili wlaczania zasilania. Przyciskiem W po¬ przez podanie dodatniego napiecia zasilania na ba¬ ze tranzystora T3 powoduje sie zablokowanie sze¬ regowych elementów regulacyjnych. Stan ten be¬ dzie trwal dopóty nie zostanie odciete napiecie dodatnie podawane na baze sterujacego tranzysto¬ ra T3 i zalaczenie ukladu przez ponowne wlacze¬ nie zasilania na wejsciu, badz zadzialanie przyci¬ skiem niestabilnym Z, który podlacza kondensator C2 na wejscie tranzystora T7 poprzez rezystor R7 i diode D3.Z a s t rzeze nri e patentowe Uklad elektronicznego zabezpieczenia zaopatrzo- jiy w dwa tranzystory usytulowane w dodatniej gale- 5128 < 6 zi zasilania i w dwa tranzystory w ujemnej ga^ lezi zasilania pracujace w ukladzie Darlingtona, znamienny tym, ze tranzystory (Tl i T2) craz tran¬ zystory (T4 i T5) sa ze soba polaczone poprzez re- 5 zystor (Rl) za pomoca sterujacego tranzystora (T3), którego baza poprzez rezystor (R2) jest polaczona z przerzutnikiem zbudowanym na tranzystorach (T6 i T7), których emitery sa polaczone z dodat¬ nim zródlem napiecia zasilania (Uz), natomiast io kolektory sa polaczone poprzez rezystor (R3) z ze- rem/ zasilania, oraz z dodatnim zródlem zasilania (Uz) poprzez przycisk (W), zas emiter tranzystora (T6) jest zwarty z emiterem tranzystora (T2), z kolei zas baza tranzystora (T6) jest jednoczesnie 15 polaczona poprzez diode (Dl) do pomiarowego re¬ zystora (R4) i kolektora tranzystora mocy (Tl), oraz poprzez rezystor (R5) zlacze kolektor emiter tranzystora (T8), którego baza zwarta jest z kolek¬ torem tranzystora (T5) i diode (D2) polaczona z 20 pomiarowym rezystorem (R6) i emiterem tranzy¬ stora (T4), a poprzez rezystor pomiarowy (R6) z kolektorem tranzystora mocy (T5) galezi zasilania ujemnego, natomiast baza tranzystora (T7) poprzez prostownicza diode (D3) polaczona szeregowo z re- 25 'zystorem (R7) oraz rezystor (R8) jest podlaczona do emitera tranzystora (Tl) stanowiacego dodat¬ nie wyjscie ukladu, przy czym jednoczesnie baza tranzystora (T7) poprzez elementy szeregowe dio¬ de (D3) i rezystor (R7), rezystor (R9), zlacze kolek- 30 tor-baza-tranzystora (T9) i rezystor (RIO) jest pola¬ czona z emiterem tranzystora T5) bedacym ujem¬ nym wyjsciem ukladu, natomiast dioda (D4) wla¬ czona jest pomiedzy emiter tranzystora (T9), a ujemne wejscie ukladu zasilania (Uz), do którego jest dolaczony pomiarowy rezystor (R6), podczas gdy kondensator (Cl) jest polaczony z wejsciem dodatniego zródla zasilania (Uz), a poprzez sze¬ regowe elementy rezystor (R7) i diode (D3) z baza 40 tranzystora (T7), a kondensator (C2) jest polaczo¬ ny z dodatnim zródlem zasilania, zas poprzez przy¬ cisk (Z) z wejsciem dodatniego zródla napiecia za¬ silania (Uz) w pierwszym polozeniu przycisku i z punktem polaczenia kondensatora (Cl) z, rezysto- 45 rem (R7) oraz rezystorem (R9) \ rezystorem (R8) w jego drugim polozeniu, jednoczesnie rezystor (R8) polaczony jest z emiterem tranzystora (Tl) oraz wyjsciem dodatnim uikladu (Uwy), a poprzez re¬ zystor (RU) z zerem zasilania i rezystorem (R3) w oraz poprzez rezystor (R12) z wyjsciem ujemnym ukladu (Uwy), emiterem tranzystora (T5) i rezy¬ storem (RIO). { ¦•115 128 PZGraf. Koszalin D-753 110 -f 10 A-C Cena 100 zl PL