Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpieczania powierzchni wewnetrznej otworów wielkosrednicowych wykomwanych zwlaszcza w podziemiach kopaln.W górnictwie podziemnym bardzo czesto dla celów wentylacji i ratownictwa górniczego stosuje sie otwory wielkosrtJnicowe. Otwory te lacza ze soba wyrobiska górnicze zlokalizowane na róznych poziomach kopalni.Czesto tez otwory wietkosrednicowe sa wykorzystywane do innych celów, na przyklad dla podsadzki hydrauli¬ cznej, odprowadzania wody itp.Najczesciej otwór wielkosrednicowy. który jest prze¬ znaczony do dhigotrwfkgo uzytkowania zabezpiecza sie za pomoca rur metalowych zabudowanych na calej dlu¬ gosci otworu. Natomiast otwory b^krótkim ckresie uzyt¬ kowania pozostawia sie bez obudowy, a to ze wz&'edu na zbyt kosztowne i pracochlonne rurowanie taktwjo otworu. Pozostawienie otworu wielkosrednicowego w stanie niezabudowanym, jakkolwiek korzystne ze wzgle¬ dów ekonomicznych, ma te wade, ze czesto przechod/i on przez warstwy skal o róznej zwiezlosci i odpornosci na dzialanie atmosfery kopalnianej. W wyniku tego naste¬ puje pekanie skal na powierzchni wewnetrznej otwór-1, które z czasem rozszerza sie w glab calizny. Popekane duze odlamki skaly opadajac w dól tworza zator w otwo¬ rze, który w stosunkowo krótkim czasie spowoduje cal¬ kowite zamkniecie przekroju poprzecznego tego otworu.Zator taki jest bardzo trudny i niebezpieczny do usunie¬ cia i czesto otwór trzeba przewiercac ponownie lub zre¬ zygnowac z jego dalszego uzytkowania.Wymienione wady i niedogodnosci usuwa sposób bedacy przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota tego sposobu polega na tym, ze na calym obwodzie otworu wielkosrednicowego umieszcza sie liny usytuowane rów¬ nolegle w odstepach od 10 do 60cm. Jeden koniec kazdej liny zamocowuje siedo kotwi osadzonych w odleglosci co najmniej 1 m od krawedzi otworu. Natomiast drugi je; koniec mocuje sie do podobnie zamocowanej kotwi na¬ dajac przy tym tej linie naprezenie wstepne za pomoca na przyklad tak zwanej sruby rzymskiej lub innego sciagaja¬ cego elementu.Celem wyeliminowania ewentualnego wybrzuszania sie lin do wewnatrz otworu, dodatkowo mozna umiescic w tym otworze obrecze wykonane z plaskownika. Obre¬ cze te rozmieszcza sie na calej dlugosci otworu w odste¬ pach od I do 10 m, a najkorzystniej co 5 m. Ponadto kazda taka obrecz mocuje sie trwale na co najmniej trzech linach lub kotwi sie do ociosu otworu.Odmiana sposobu zabezpieczania otworów wielkoks- rednicowych polega na zastosowaniu szerokich pier¬ scieni z lekko podgietymi koncami. Pierscienie te s« polaczone ze soba za pomoca lin, które mogabyc usytuo¬ wane na ich powierzchni zewnetrznej lub zamocowane do obu koncy kazdego pierscienia. Pierscienie te sa pola¬ czone ze soba za pomoca lin, które mogabyc usytuowane na ich powierzchni zewnetrznej lub zamocowane do obu konców kazdego pierscienia. Pierscienie podobnie jak i obrecze rozmieszcza sie na calej dlugosci otworu w odste¬ pach od l do 10 m, a najkorzystniej co 5 m. Polaczone ze3 114 f 77 4 soba pierscienic wciaga sie do otworu za pomoca kolow¬ rotu zamocowujac górne konce lin do kotwi osadzonych przv górnym wylocie otworu wielkosredmcowego. Taki sposób zabezpieczania otworu znuczme zwieksza jego zywotnosc eliminujac calkowicie powstawanie zatorów.Ponadto sposób ten bardzo znacznie obniza zuzycie stali do zabezpieczania otworów wielkosrednicowych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przyklado¬ wym wykonaniu na rysunku, na którym lig. 1 przedsta¬ wia otwór wielkosrednicowy zabezpieczony linami w pionowym przekroju osiowym, fig. 2 — ten sam otwór w widoku z góry, lig. 3 — fragment otworu zabezpieczo¬ nego linami i obreczami w pionowym przekroju osio¬ wym, fig. 4 i 5 — otwór w przekroju poprzecznym wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 3, fig. 6-9 — otwór za¬ bezpieczony linami i pierscieniami. linii A-A zaznaczonej na fig. 3, fig. 6-9 — otwór zabezpieczony linami i pierscieniami.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2 przy obu wylotach wielkosrednicowego otworu 1 w odleglosci nie mniejszej niz 1 m od jego krawedzi osadza sie kotwie 2 rozmie¬ szczone promieniowo. Nastepnie do kazdej kotwi 2 osa¬ dzonej przy górnym wylocie olworu 1 zamocowuje sie jeden koniec liny 3 o grubosci co najmniej 10 mm. Drugi koniec tej liny, odpowiednio oznaczony, opuszcza sie otworem 1 w dól, a nastepnie mocuje sie go do kotwi 2 osadzonej przy dolnym wylocie otworu 1 nadajacjej przy tym pewne naprezenie tak, aby przylegala ona do sciany otworu na calej dlugosci. Do tego celu najkorzystniejjest uzyc znanych urzadzen sciagajacych, na przykfad tak zwanych rzymskich srub 4. Po zamocowaniu jednej liny 3 przystepuje sie do mocowania nastepnych rozmieszcza¬ jac je w odstepach od 10 do 60 cm na calym obwodzie otworu 1.W przypadku gdy otwór wielkosrednicowy przechodzi przez skaly peczniejace lub kruche, celem wyeliminowa¬ nia zjawiska wybrzuszenia sie skal do wewnatrz otworu 1 dodatkowo w tym otworze umieszcza sie obrecze 5 roz¬ mieszczone na calej dlugosci otworu 1 w odstepach od 1 do 10 m. a najkorzystniej co 5 m tak jak to uwidoczniono na fig. 3-5. Polozenie kazdej obreczy 5 w otworze l ustala sie przez trwale zamocowanie jej w przynajmniej trzech punktach na linach 3 za pomoca obejm 6. scisków lub innych elementów.W otworze 1 o wiekszej srednicy obre¬ cze 5 mozna równiez mocowac za pomoca kotwi 7 osa¬ dzonych w caliznie górotworu.Jeszcze inny sposób zabezpieczania otworu wielko¬ srednicowego za pomoca lin uwidoczniono na fig. 6-9. W sposobie tym w otworze 1 umieszcza sie szerokie pierscie¬ nie 8 lekko podgiete na obu koncach i polaczone ze soba za pomoca lin 3. Liny te moga byc usytuowane na powierzchni zewnetrznej pierscieni 8 (fig. 7), wzglednie moga byc zamocowane doobu konców kazdego pierscie¬ nia 8 (lig. 9). Pierscienie 8 rozmieszcza sie na calej dlu¬ gosci otworu w odstepach od 1 do 10 ni, a najkorzystniej co 5 m. Polaczone ze soba pierscienie 8 wciaga sie do otworu 1 kolowrotem i górne konce lin 3 mocuje sie do kotwi 2.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zabezpieczania powierzchni wewnetrznej otworów wielkosrednicowych, wykonywanych zwla¬ szcza w podziemiach kopaln, znamienny tym, ze na calym obwodzie otworu (1) w odstepach od lOdo 60cm rozmie¬ szcza sie równolegle usytuowane liny (3), których konce mocuje sie do promieniowo rozmieszczonych kotwi (2) osadzonych w caliznie w odleglosci nie mniejszej niz 1 m od krawedzi otworu (1), przy czym kazdej linie (3) przed zamocowaniem dolnego konca nadaje sie naprezenie wstepne za pomoca znanych urzadzen, najkorzystniej tak zwanych srub rzymskich (4). 2. Sposób zabezpieczania powierzchni wewnetrznej otworów wielkosrednicowych, wykonywanych zwla¬ szcza w podziemiach kopaln, znamienny tym, ze na calym obwodzie otworu (1) w odstepach od 10do 60 cm rozmie¬ szcza sie równolegle usytuowane liny (3), na których w odleglosci od 1 do 10 m, a najkorzystniej co 5 m dodat¬ kowo umieszcza sie obrecze (5), przy czym polozenie kazdej obreczy (5) w otworze (1) ustala sie przez trwale zamocowanie jej w co najmniej trzech punktach na linach (3). 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamiesny tym, ze poloze¬ nie kazdej obreczy (5) w otworze (1) ustala sie za pomoca kotwi (7) osadzonych w górotworze. 4. Sposób 'zabezpieczania powierzchni wewnetrznej otworów wielkosrednicowych, wykonywanych zwla¬ szcza w podziemiach kopaln, znamsemiy tym, ze na calym obwodzie otworu (1) w odstepach od 10 do 60cm rozmie¬ szcza sie równolegle usytuowane liny (3)zamocowane na powierzchni zewnetrznej pierscieni (8) wzglednie do kon¬ ców tych pierscieni rozmieszczonych na calej dlugosci otworu w odstepach od I do 10 m, które to pierscienie wraz z linami (3) wciaga sie do otworu (1) i konce lin (3) przy górnym wylocie otworu (1) mocuje sie do kotwi (2) osadzonych w caliznie.114 977 ItfJWjW&IW! "*—""*--* 3 1 2 k 1 i k 2 *-"=f±"r- FigJ 1 2 3 Fig.2 3 f 5 6 A-A Fig 3 A-A fig.5114 977 i 2 A 1 1 4 y l ¦ TT _i_ -i— i i i ! L ^ p ¦'¦' 1 % 1 1 K I Fig.S C-C Fig.S W* lin alTT ¦*« 11 i i i ii 1 1 UTT 4l 1 1 / 3 8 m i nfrl i i 1 1 1 t 1 1 \h TTTi 11 Fig.6 &z£ Prac. Poligraf. UP PRL. 120 cgz.Cena 100 zl PL