Wiadomo, ze moc sprezarek odsrodko¬ wych nie mozna dostosowac w sposób za¬ dowalajacy do zapotrzebowania i na sku¬ tek tego, z chwila gdy obciazenie po stro¬ nie tlocznej spadnie do krytycznego mini¬ mum, powstaja szkodliwe zjawiska, zna¬ ne pod nazwa pompowania.Dawniej zapobiegano temu przez wy¬ puszczenie nadmiaru sprezonego powie¬ trza lub przez przymykanie przeplywu tego powietrza, to znów próbowano regu¬ lacji polegajacej na tern, ze w tlocznych przewodach rurowych przy powstawaniu pompowania, lub zaraz po rozpoczeciu te¬ go pompowania, preznosc byla tak dlugo zmniejszana i nastepnie powiekszana, az preznosc sieci nie obnizyla sie do okreslo¬ nej wartosci przy zwyklej preznosci i do¬ piero nastepowalo pompowanie z sieci przy mozliwie najmniejszej ilosci, dopóki nie doszlo do krytycznego minimum i preznosc w sieci nie obnizyla sie.Regulowanie zapomoca zmniejszania preznosci ma te zasadnicza wade, ze preznosc w sieci podczas jej opadania bardzo sie waha i przy pewnego rodzaju zapotrzebowaniu spadek preznosci jest tak czesty, ze bieg sprezarki sklada sie jedy¬ nie z wahan w jedna i druga strone, od re¬ gulacji zas niczego wiecej wymagac nie mozna.Poza tern spólczynnik sprawnosci sil¬ ników napednych podczas opadania prez¬ nosci jest bardzo maly, szczególnie zasprzy silnikach napednych zasilanych z ko¬ tlów parowych^ Prócz tego czeste wlacza¬ nie ^i/wyl^fc^anie kotla jest niebezpieczne w skutkach.Zasadnicza mysl wynalazku polega na stwierdzeniu (statystycznem), ze siec po¬ wietrzna, skladajaca sie z wiekszej ilosci przewodów rurowych i kolan, posiada nie¬ szczelnosci, które zmuszaja do stalego zwiekszenia ilosci sprezonego powietrza co najmniej o.30% od zwyklego zapotrze¬ bowania, A vnec regulacja sprezarki by¬ laby wystarczajaca przy 25% zwiekszo¬ nego zapotrzebowania.Takie obnizenie mocy sprezarki wraz z usunieciem wszelkich trudnosci bedzie o- siagniete przy pomocy przelacznika, któ¬ ry dostarczane powietrze bedzie kierowal z poczatku do jednej grupy stopni spre¬ zarki o wysokiem sprezenia a nastepnie— do takiejze grupy o niskiem sprezeniu, przyczem czesc przekroju ostatniej grupy jest przymknieta.Urzadzenie w przewodzie tlocznym sie¬ ci posiada zawór wsteczny, który rozrza¬ dza przelacznikiem i jednoczesnie zmniej¬ sza samoczynnie przekrój stopki nisko- preznych, co podaje rysunek, na którym fig. 1 wskazuje widok sprezarki w per¬ spektywie, a fig. 2 — jej przekrój po*- dluzny.Zwykle sprezarka ssie powietrze rura ssawna a i wtlacza je, jak wskazuje linja ciagla, do poszczególnych stopni nisko- preznych N, nastepnie przez srodkowy wylot 6, rure c, srodkowy wylot d, przy¬ legle stopnie wysokoprezne H — do wy¬ lotu tlocznego e i wreszcie przez zawór trój drogowy o i zwykly zawór wsteczny / do przewodu tlocznego g sieci.Jezeli zapotrzebowanie powietrza po stronie tlocznej g spada do krytycznego minimum, przy którem zaczyna sie pom¬ powanie, to czesc sprezonego powietrza dostaje sie do przewodów ssawnych.Ten ruch wsteczny wykorzystamy jest w tym celu, aby zamknac samoczynnie za¬ wór wsteczny /, którego ruch zapomoca ciegna q (fig. 1) przenosi sie na pewna ilosc przelaczników, umieszczonych w przewodach rurowych. Po przelaczeniu sprezarka wsysa powietrze rura ssawna a i przez rure laczaca s, wlot d tloczy je w kierunku, wskazanym linja przerywana zpoczatku przez stopnie wysokoprezne H, stad wylotem tloczacym e — do rur /, m i nastepnie przez wlot t do stopni nisko- preznych N, wreszcie przez wylot 6 do ru¬ ry k, skad przez zawór wsteczny i do przewodu tlocznego g sieci. Na tej drodze przed stopniami niskopreznemi wlaczone sa zawory, które przymykaja czesc prze¬ switu tych stopni. Na fig. 2 pokazano przekrój sprezarki i przewodów rurowych tak, ze jest widoczne polozenie oraz dzia¬ lanie przelaczników, jak równiez zaworów przed stopniami niskopreznemi. Polozenie przelaczników oraz zaworów pokazane jest tu tak, jak to ma miejsce przy cze- sciowem obciazeniu po uskutecznieniu przelaczenia. Uwidocznione na fig. 1 cie¬ gno q przesuwa drazek r, na koncach któ¬ rego umieszczone sa zawory o i n, znajdu¬ jace sie na krancu rury /, m, dalej ten dra¬ zek oddzialywa na zaslony u, które we wskazanem polozeniu otwieraja wieksza czesc przekroju niskopreznego, oraz obra¬ ca zawór trój drogowy w, umieszczony w rurze c (fig. 1).We wskazanem polozeniu zawór n od¬ gradza rure / od przestrzeni ssawnej a, zatem powietrze ssane przeplywa rura S oraz (fig. 1) droga wyznaczona linja prze¬ rywana. Powietrze po wyplywie z ostat¬ niego wysokopreznego stopnia v dostaje sie przez wylot e do rury /, m, poniewaz doplyw do rury tlocznej g jest zamkniety zapomoca zaworu O. Z rury /, ra powie¬ trze doplywa do rury /, odgrodzonej od glównej rury ssawnej a zapomoca scianki x. Z rury i powietrze dostaje sie do prze¬ strzeni y i stad przez otwory nieprzykryte — 2 —zaslona u dostaje sie do stopni niskoprez- nych N. Z ostatniego niskopreznego stop¬ nia Z powietrze przez otwór zaworu prze¬ laczajacego W dostaje sie do rury k, a stad przez zawór wsteczny i do rury tlocz¬ nej g sieci.Polozenie zaworu przelaczajacego W przy biegu normalnym pokazane jest na fig. 3 razem z odpowiedniemi rurami prze¬ laczajacemi, kiedy zawory O oraz n sa o- twarte. Oczywiscie, ze wyplywajace po¬ wietrze z ostatniego stopnia niskoprezne¬ go Z plynie w kierunku oznaczonym strzal¬ ka bezposrednio do pierwszego stopnia wysokopreznego, przyczem rury k i s sa wylaczone.Urzadzenie powyzsze posiada stosun¬ kowo waskie wirniki stopni wysokoprez¬ nych H, które wykonane sa jako zwykle wirniki jednokomorowe, podczas gdy po¬ dzial na dwie komory wirników stopni ni- skopreznych jest ograniczony, na skutek ich szerokosci dajacych sie latwiej obra¬ biac. Bieg ze zmniejszonym w ten sposób przekrojem daje rzeczywista moc od 25— 30%, przyczem regulacja jest wystarcza¬ jaca.Przelaczanie zpowrotem na przekrój normalny odbywa sie równiez samoczyn¬ nie, a mianowicie pod wplywem regulacji ilosciowej, która nastepuje, jezeli zapo¬ trzebowanie wzrasta tak, ze osiagana, za- pomoca zmniejszonego przekroju, najwyz¬ sza ilosc wiecej nie wystarcza. PL