Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi urzadzenie do sortowania monet, któ¬ re rzucane sa na obracajace sie tarcze.Konstrukcja znanych urzadzen tego typu jest skomplikowana, dzialanie ich nie jest pewne, tak ze urzadzenia te nie rozpo¬ wszechnily sie w praktyce. Celem wyna¬ lazku jest uproszczenie konstrukcji takie¬ go urzadzenia, którego dzialanie musi byc przytem niezawodne. W tym celu zastoso¬ wano kilka tarcz obrotowych, umieszczo¬ nych jedna nad druga i zamknietych w o- slonie. Odstepy pomiedzy cewnetrznemi brzegami tarcz i sciana oslony staja sie stopniowo coraz mniejsze, a wymiary ich sa dobrane w ten sposób, ze przez najszer¬ sza szczeline moga spasc wszystkie mone¬ ty z wyjatkiem najwiekszych. Nastepna szczelina jest o tyle mniejsza, ze nie prze¬ puszcza monet drugich zkolei co do wiel¬ kosci, natomiast wszelkie pozostale monety spadaja na nastepna tarcze, na której po¬ zostaja znowu monety najwieksze z pozo¬ stalych i t. d. Monety pozostale na kazdej z tarcz dostaja sie wskutek obrotu tarcz do kanalów, które odprowadzaja je do od¬ dzielnych zbiorników dla monet kazdej wielkosci.Obrotowe tarcze nie sa plaskie, lecz stozkowe, aby monety szybko sie zesuwaly w kierunku kanalów. Ponad krawedziami tarcz obrotowych znajduja sie pierscienio¬ we przegrody, które od strony wylotów ka¬ nalów zbiorczych dochodza tuz do obroto¬ wych tarcz tak, ze monety nie moga sie do¬ stac bezposrednio z tarcz do tych kanalów.W innych miejscach jest pewien odstep po¬ miedzy dolna krawedzia przegród i po¬ wierzchnia tarcz, przyczem przeswit tej szczeliny odpowiada grubosci tych monet, które maja byc na danej tarczy wysorto¬ wane. Przez wymieniona szczeline moze przejsc tylko jedna z tych monet, które maja byc wysortowane. Jezeli na tej mo¬ necie lezy np. jakas mniejsza moneta, to dolna krawedz przegrody odsuwa ja.Srednice zbiorników, w których groma¬ dza sie sortowane monety, sa dostosowane do srednic poszczególnych monet i sa zao¬ patrzone w cylindryczne czesci do otwiera¬ nia, których wysokosc odpowiada wysoko¬ sci slupka monet, majacych byc wyjetemi kazdorazowo ze zbiornika. Wykonanie ta¬ kie umozliwia wyjmowanie ze zbiornika monet w slupkach, zawierajacych zawsze pewna okreslona ilosc monet, przyczem kontrola tej ilosci jest samoczynna.Przykrywa stanowi czesc sciany zbior¬ nika i jest polaczona celowo z jego dnem, osadzonem obrotowo na osi poziomej, beda¬ cej jednoczesnie osia obrotu przykrywy. W celu otworzenia zbiornika odchyla sie przy¬ krywe naprzód, przyczem obraca sie rów¬ niez dno zbiornika. Jednoczesnie wsuwa sie do wnetrza zbiornika przegroda, która przy¬ trzymuje monety, znajdujace sie wewnatrz zbiornika powyzej górnej krawedzi przy¬ krywy, aby te monety nie mogly wypasc.Wraz z przykrywa wychyla sie nazewnatrz caly slupek monet, które mozna wtedy wy¬ jac z przykrywy w dowolny sposób. Ilosc monet, znajdujacych sie w slupku, jest do¬ kladnie okreslona wysokoscia przykrywy.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia nowy sortownik w przekroju podluznym; fig. 2 — w przekro¬ ju wzdluz linji A—B—C^D—E—F fig. 1; fig. 3 — zbiornik w przekroju podluznym wzdluz linji G—H fig. 1; fig. 4 — szczegól zbiornika.Wewnatrz oslony 1 sortownika znajdu¬ je sie wal 2, wprawiany w ruch obrotowy zapomoca silnika 3 lub w inny sposób. Na wale 2 znajduje sie szereg stozkowych tarcz sortowniczych 4, 5, 6, 7, których srednice sa ku dolowi kolejno coraz wiek¬ sze. Wskutek tego szerokosc szczelin po¬ miedzy krawedzia tarcz i sciana oslony 1 jest ku dolowi coraz mniejsza. W górnej czesci oslony 1 znajduje sie otwór wrzuto¬ wy 8. Ponad najwyzej polozona tarcza 4 znajduje sie dokola jej krawedzi pierscie¬ niowa sciana, której czesc 9a schodzi mniej wiecej na luku o dlugosci cwiartki kola tak nisko, ze jej dolna krawedz znajduje sie tuz ponad stozkowa powierzchnia tarczy 4.Skutkiem tego w tern miejscu zadna moneta nie moze spasc z tarczy. Dolna krawedz pozostalej czesci 9b pierscieniowej scian¬ ki, wygieta nazewnatrz, znajduje sie w ta¬ kiej odleglosci od powierzchni tarczy 4, ze przez powstala w ten sposób szczeline mo¬ ga sie przesuwac najwieksze monety, lecz jezeli dwie monety leza na sobie, to kra¬ wedz scianki zesuwa górna monete.Ponad innemi tarczami znajduja sie po¬ dobne scianki pierscieniowe, których czesci Wa znajduja sie tak blisko powierzchni tarcz, ze w tych miejscach monety nie mo¬ ga spasc z tarczy; czesci te zajmuja rów¬ niez w przyblizeniu cwierc obwodu kola.Pomiedzy dolna krawedzia czesci lOb pierscieniowych scianek i powierzchnia tarcz pozostaja szczeliny, których przeswit odpowiada grubosci tych monet, które na danej tarczy maja byc wysortowane. Prze¬ swit tych szczelin jest tern mniejszy, im ni¬ zej lezy dana tarcza. Scianki Wa, lOb sa wykonane w ten sposób, ze ich górne kra¬ wedzie, zapomoca których scianki te sa przymocowane do oslony 1, podpieraja je¬ szcze wysortowane monety poprzedniej wielkosci, gdy te ostatnie zesunely sie juz z tarczy pod scianke 9b wzglednie lOb i o- pieraja sie na tarczy jeszcze tylko waska powierzchnia przy samej krawedzi.Wloty do kanalów 11, 12, 13 i 14, które1 odprowadzaja wysortowane monety do zbiorników 15, 16, 17, 18, znajduja sie z tej strony, z której znajduja sie czesci 9a wzglednie lOa pierscieniowych scianek.Przy wejsciu do kanalów U, 12, 13, 14 znajduja sie scianki kierownicze 20, któ¬ re ulatwiaja wchodzenie monet do wlasci¬ wych kanalów. Na dolnych koncach zbior¬ ników 15, 16, 17, 18 znajduja sie pólcylin- dryczne, wychylne przykrywy 21, stano¬ wiace czesc sciany zbiorników. Przykrywa 21 (fig. 2) jest polaczona z dnem 22 zbior¬ nika. Przykrywa 21 i dno 22 obracaja sie dokola poziomej osi 23.Wysokosc przykrywy 21 odpowiada wysokosci slupka, zawierajacego okreslo¬ na ilosc monet 19, wysokosc zatem przy¬ kryw 21 poszczególnych zbiorników jest rózna, gdyz odpowiada zawsze celowo tej samej ilosci monet. Na wysokosci górnej krawedzi przykrywy znajduje sie w scia¬ nie szczelina, przez która mozna wsuwac do zbiornika zasuwe 24 o grubosci, równej grubosci jednej monety. Z jednej strony zasuwy 24 znajduje sie pólkoliste wyciecie 25, którego promien odpowiada promienio¬ wi monet, mieszczacych sie w danym zbior¬ niku. Na przednim koncu zasuwy 24 znaj¬ duja sie dwa wyskoki 26, wystajace poza pólkolisty wykrój. Na tylnym koncu zasu¬ wy znajduje sie wykrój 27, w który wcho¬ dzi pionowe ramie 28 dzwigni katowej, obracajacej sie na osi 29. Na poziomem ra¬ mieniu 30 tej dzwigni znajduje sie przy¬ cisk 31. Do zbiorników 15, 16 17, 18 moga wpadac monety tylko pojedynczo, gdyz w kanalach znajduja sie przegrody 32, któ¬ rych dolna krawedz znajduje sie tak nisko, ze pomiedzy ta krawedzia i dnem kanalu moze sie przesunac tylko jedna moneta.Sortownik dziala w sposób nastepujacy.Monety wrzuca sie przez otwór 8 do sortownika na najwyzsza tarcze obrotowa 4, po której sie one szybko zesuwaja wsku¬ tek dzialania sily odsrodkowej i pochylo¬ sci tarczy. W tych miejscach, w których znajduje sie scianka 9a, monety nie moga spasc z tarczy i nie moga sie dostac bez¬ posrednio do kanalu U, natomiast w tych miejscach, w których znajduje sie scianka 96, monety przedostaja sie przez szczeline pod dolna wygieta nazewnatrz krawedzia scianki 96. Odleglosc obwodu tarczy 4 od sciany oslony 1 jest nieco mniejsza od srednicy najwiekszych monet, lecz wieksza od srednicy innych monet, które spadaja zatem na nizej lezaca tarcze 5. Najwieksze monety zas opieraja sie z jednej strony na krawedzi tarczy 4, a z drugiej strony na górnej krawedzi pierscieniowej iscianki lOa, wzglednie lOb, nalezacej do nastepnej tarczy sortowniczej 5. Tarcza 4, obracajac sie w kierunku strzalki a (fig. 2), pociaga dzieki temu najwieksze monety i doprowa¬ dza je do kanalu U, którym spadaja one do zbiornika 15. Pomocna jest tu scianka kierownicza 20, która zapobiega nieprawi¬ dlowemu obiegowi monet wzdluz sciany oslony 1.Reszta monet podlega dalszemu sorto¬ waniu na tarczy 5, której brzeg jest o tyle oddalony od sciany oslony 1, ze najwiek¬ sze zkolei monety 19 nie moga spasc na tarcze 6, lecz zatrzymuja sie na krawedzi tarczy 5 i górnej krawedzi drugiej scianki lOb. Przeswit szczeliny pomiedzy górna sciana lOb i tarcza 5 jest znowu tak dobra¬ ny, ze monety 19 moga sie przez nia prze¬ slizgnac. Jezeli jednak na monecie 19 lezy inna mniejsza, to dolna krawedz scianki lOb zesuwa ja przy przeslizgiwaniu sie mo¬ nety 19 przez wymieniona szczeline. Nigdy zatem nie moze zajsc przypadek taki, ze mniejsza moneta dostanie sie do niewlasci¬ wego zbiornika, poniewaz lezala na mone¬ cie wiekszej. Tarcza 5 doprowadza mone¬ te 19 do kanalu 12 i do zbiornika 16 tak sa¬ mo, jak wyzej.Dalsze sortowanie poszczególnych mo¬ net odbywa sie w sposób podobny. Wysor¬ towane monety gromadza sie w zbiorni¬ kach, tworzac slupki dowolnej wysokosci. — 3 —Chcac wyjac ze zbiornika slupek monet, zawierajacy np. 50 monet, naciska sie przy¬ cisk 31, wskutek tego zasuwa 24 wysuwa sie naprzód i jej wystepy 26 uderzaja w górny brzeg przykrywy 21, która odchyla sie wtedy wraz z dnem 22 zbiornika do po¬ lozenia, wskazanego na fig. 4 linja przery¬ wana. Wraz z przykrywa 21 wychyla sie spoczywajacy na niej slupek monet. Mo¬ nety, znajdujace sie w zbiorniku powyzej odchylonego slupka, nie moga spasc, po¬ niewaz zapobiega temu zasuwa 24, wsunie¬ ta do zbiornika. Slupek monet, lezacych na przykrywie 21, mozna teraz zdjac, wsuwa¬ jac je odrazu w tulejke papierowa, poczem przykrywa 21 sie zamyka. Jednoczesnie z tym ruchem zasuwa 24 wraca równiez do pierwotnego polozenia tak, ze przytrzymy¬ wane przez nia monety spadaja na dno zbiornika. Gdy w zbiorniku zebrala sie od¬ powiednia ilosc monet, mozna je znowu wyjac w sposób podany wyzej. PL