Przedmiotem wynalazku jest sposób regulacji sredniej wartosci napiecia wyprostowanego prze¬ ksztaltnikiem pobierajacym zadana moc bierna, majacy zastosowanie tam gdzie wymaga sie pracy przeksztaltnika z zadanym poborem mocy biernej lub bez poboru mocy biernej.Stan techniki. Znany sposób regulacji sredniej wartosci napiecia wyprostowanego polega na tym, ze opóznia sie moment przewodzenia pradu obcia¬ zenia w stosunku do momentu naturalnej komu¬ tacji przeksztaltnika niesterowanego (J. Manitius, K. Bisztyga, W. Grzybowski, J. Kardaszewicz: „Hutnicze napedy elektryczne", Wyd. „Slask", Ka¬ towice 1969, rozdz. 4, tom I, oraz praca zbiorowa „Projektowanie przeksztaltników tyrystorowych", WNT, Warszawa 1974 r., rodz. 5). Powoduje to przesuniecie pradu pobieranego z sieci w stosunku do napiecia sieci, co jest powodem pobierania mo¬ cy biernej. Moc bierna w ukladzie prostowniko¬ wym, pracujacym ze stalym pradem jest zalezna od sredniego napiecia wyprostowanego i w miare wzrostu tego napiecia moc maleje. Srednie wypro¬ stowane napiecie jest zalezne od cosinusa kata opóznienia zaplonu a moc bierna od sinusa tego kata.Wystepowanie mocy biernej, zaleznej od kata sterowania, a wiec od napiecia wyprostowanego oraz od pradu obciazenia jest jedna z glównych wad ukladów prostownikowych. Ponadto pracy przeksztaltnika towarzyszy generowanie do sieci zasilajacej wyzszych harmonicznych pradu, których rzad zalezy od ukladu polaczen prostownika i transformatora.Istota wynalazku. Istota wynalazku jest sposób, 5 który polega na tym, ze tyrystorowy lacznik pra¬ du stalego steruje sie synchronicznie z przebiegiem napiecia sieci zasilajacej. Synchronizacje przepro¬ wadza sie tak, aby czas przebiegu napiecia na ' wyjsciu prostownika, liczony od momentu natu- 10 ralnej komutacji prostownika do momentu zalacza¬ nia lacznika, byl równy czasowi liczonemu od wylaczenia lacznika do kolejnego punktu natural¬ nej komutacji. Srednia wartosc wprostowanego na¬ piecia otrzymuje sie poprzez regulacje czasu za- 15 laczania lacznika, utrzymujac stala czestotliwosc impulsowania narzucona przez ilosc pulsów pro¬ stownika niesterowanego. W wyniku czego prze- sztaltnik nie pobiera mocy biernej.Inny sposób regulacji sredniej wartosci napiecia M wyprostowanego przeksztaltnikiem polega na tym, ze tyrystorowy lacznik pradu stalego steruje sie synchronicznie z przebiegiem napiecia sieci zasila¬ jacej. Synchronizacje przeprowadza sie tak, aby czas przebiegu napiecia na wyjsciu prostownika, 25 liczony od momentu naturalnej komutacji pro¬ stownika do momentu zalaczania lacznika, byl mniejszy od czasu liczonego od wylaczenia laczni¬ ka do kolejnego punktu naturalnej komutacji, w wyniku czego przeksztaltnik pobiera pojemnoscio- w wa moc bierna. 114 473114 473 3 Kolejny sposób regulacji sredniej wartosci na¬ piecia wyprostowanego przeksztaltnikiem polega na tym, ze tyrystorowy lacznik pradu stalego steruje sie synchronicznie z przebiegiem napiecia sieci za¬ silajacej. Synchronizacje przeprowadza sie tak aby 5 czas przebiegu napiecia na wyjsciu prostownika liczony od momentu naturalnej komutacji prostow¬ nika do momentu zalaczania lacznika, byl wiekszy od czasu liczonego od wylaczenia lacznika do ko¬ lejnego punktu naturalnej komutacji, w wyniku 10 czego przeksztaltnik pobiera indukcyjna moc bier¬ na.Zaleta sposobu do regulacji sredniej wartosci napiecia wyprostowanego przeksztaltnikiem pobie¬ rajacym zadana moc bierna, wedlug wynalazku jest 15 umozliwienie uzyskania pracy przeksztaltnika bez poboru mocy biernej lub z zadana wartoscia i ro¬ dzajem mocy biernej.Objasnianie rysunku. Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania jest uwidoczniony na ry- 20 sunku, na którym fig." 1 przedstawia schemat blo¬ kowy ukladu, który realizuje sposób wedlug wy¬ nalazku, a fig. 2 ilustruje przebieg napiecia wyj¬ sciowego na prostowniku.Przyklad wykonania. Sposób regulacji sredniej 25 wartosci napiecia wyprostowanego przeksztaltni¬ kiem, polega na tym, ze podczas podawania napie¬ cia z prostownika poprzez lacznik tyrystorowy pra¬ du stalego L na odbiornik O, momenty zamknie¬ cia i otwarcia lacznika L synchronizuje sie z prze- 30 biegiem napiecia sieci zasilajacej U. Sterowanie srednia wartoscia napiecia wyprostowanego USo otrzymuje sie przez wlaczanie lacznika L na czas zalezny od wymaganej wielkosci napiecia. Okres zalaczania laczoika L dobiera sie tak, aby czas 35 liczony od momentu naturalnej komutacji prostow¬ nika K do momentu zalaczania lacznika L byl równy czasowi liczonemu od wylaczenia lacznika L do kolejnego punktu naturalnej komutacji K.Wówczas pierwsza harmoniczna pradu sieci wy- 40 wolana przylaczeniem napiecia do odbiornika pra¬ du stalego bedzie w fazie z napieciem sieci zasi¬ lajacej. W wyniku czego uklad przeksztaltnika nie pobiera mocy biernej z sieci zasilajacej. Aby za¬ pewnic ciaglosc pradu w odbiorniku pradu stalego 45 O stosuje sie dodatkowa indukcyjnosc L i diode D, która podtrzymuje prad plynacy przez dlawik L i odbiornik O w czasie odlaczenia lacznika L.Uklad nie pobiera mocy biernej gdy prad przewo- d2ony przez lacznik L do odbiornika O jest polo- 50 zony symetrycznie wzgledem punktu naturalnej komutacji K prostownika niesterowanego.Jezeli natomiast prad przewodzony przez lacznik L jest przesuniety wzgledem punktu symetrii, ja¬ kim jest szczyt aktualnego przebiegu napiecia mie- dzyprzewodowego, to w zaleznosci od kierunku przesuniecia uklad bedzie pobieral zadana moc bierna pojemnosciowa lub indukcyjna. Jezeli prad przesuwa sie w lewo od osi symetrii wystapi po¬ bieranie pojemnosciowej mocy biernej, natomiast gdy sie przesuwa w prawo to wystapi pobieranie indukcyjnej mocy biernej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób regulacji sredniej wartosci napiecia wyprostowanego przeksztaltnikiem, znamienny tym, ze tyrystorowy lacznik pradu stalego steruje sie synchronicznie z przebiegiem napiecia sieci zasila¬ jacej tak, aby czas przebiegu napiecia na wyj¬ sciu prostownika, liczony od *momentu naturalnej komutacji prostownika do momentu zalaczania lacznika byl równy czasowi liczonemu od wyla¬ czenia lacznika do kolejnego punktu naturalnej komutacji, przy czym srednia wartosc wyprosto¬ wanego napiecia otrzymuje sie poprzez regulacje czasu zalaczania lacznika utrzymujac stala cze¬ stotliwosc impulsowania, narzucona przez ilosc pulsów prostownika niesterowanego w wyniku czego przeksztaltnik nie pobiera mocy biernej. 2. Sposób, regulacji sredniej wartosci napiecia wyprostowanego przeksztaltnikiem, znamienny tym, ze tyrystorowy lacznik pradu stalego steruje sie synchronicznie z przebiegiem napiecia sieci zasila¬ jacej tak, aby czas przebiegu napiecia na wyjsciu prostownika liczony od momentu naturalnej ko¬ mutacji prostownika do momentu zalaczania lacz¬ nika byl mniejszy od czasu liczonego od wylacze¬ nia lacznika do kolejnego punktu naturalnej ko¬ mutacji, w wyniku czego przeksztaltnik pobiera pojemnosciowa moc bierna. 3. Sposób regulacji sredniej wartosci napiecia wyprostowanego przeksztaltnikiem, znamienny tym, ze tyrystorowy lacznik pradu stalego steruje sie synchronicznie z przebiegiem napiecia sieci za¬ silajacej tak, aby czas przebiegu napiecia na wyj¬ sciu prostownika liczony od momentu naturalnej komutacji prostownika do momentu zalaczania lacz¬ nika byl wiekszy od czasu liczonego od wylacze¬ nia lacznika do kolejnego punktu naturalnej ko¬ mutacji, w wyniku czego przeksztaltnik pobiera indukcyjna moc bierna.114 473 Tr MAK L -A- L _rP V /?*./ /if ,fr r/4 ^ N ZLu i i. l/w Fig.t PL