Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do odlewania walków zapomoca sily odsrodkowej i form wirujacych przy uzy¬ ciu tworzywa plastycznego, jak np. zwul- kanizowanego oleju lub utwardzonej zela¬ tyny.Urzadzenie zawiera forme w ksztalcie rury, podtrzymywanej na obu koncach dwoma stozkowemi uchwytami i wprawia¬ nej wraz z uchwytami temi w ruch wiro¬ wy. Jeden z uchwytów sluzy do wlewania tworzywa w stanie stopionym lub plastycz¬ nym, przyczem tworzywo to rozposciera sie jednostajnie pod wplywem sily odsrod¬ kowej po powierzchni wewnetrznej formy.Aby zapobiec przedwczesnemu stezeniu stopu w formie i powstawaniu w nim pe¬ cherzyków gazowych, forme ogrzewa sie jeszcze przed wprowadzeniem do niej sto¬ pionego tworzywa; celem zas ulatwienia wyjmowania odlanego walka z formy, na wewnetrzna powierzchnie ostatniej nakla¬ da sie zapomoca sily odsrodkowej war¬ stwe ciala latwo topliwego, np. wosku, któ¬ ry mozna nastepnie stopic.Ceche znamienna wynalazku stanowi okolicznosc, ze jeden z wirujacych uchwy¬ tów formy moze zlekka przesuwac sie w kierunku osiowym podczas wykonywania odlewu, dzieki czemu calosc urzadzenia dostosowuje sie do zmian dlugosci formy, spowodowanych zmianami temperatury.Uzywane obecnie walki powyzszego rodzaju skladaja sie z twardej powloki i miekszego rdzenia srodkowego, przyczem materjal powloki rózni sie od materjalurdzenia jedynie jakoscia i stosunkiem ilo¬ sciowym skladników. W charakterze two¬ rzywa stosuje sie np. kompozycje zelatyny nietopliwej lub kompozycje zwulkanizo- wanego oleju. Podczas wytwarzania zapo- moca sily odsrodkowej na wewnetrznej powierzchni formy warstwy woskowej i wspomnianej wyzej powloki, forma wiruje wokolo osi poziomej lub zlekka pochylej.W celu nalania do formy stopu na rdzen walka, forme ustawia sie pionowo na obro¬ towej tarczy, umieszczajac posrodku for¬ my os walka. Po zalaniu formy stopem rdzeniowym przesuwa sie je kolejno do miejsca, gdzie nastepuje wyjecie gotowego juz walka z formy.Celem ulatwienia wyjmowania walka z formy, stapia sie uprzednio powloke wo¬ skowa, pokrywajaca forme wewnatrz. W tym celu kazda forme z odlanym walkiem ustawia sie na tarczy wirujacej, umie¬ szczonej wpoblizu przyrzadu, ogrzewaja¬ cego forme na calej jej dlugosci, np. w postaci dlugiego plomienia gazowego lub szeregu palników gazowych, ogrzewaja¬ cych powierzchnie formy obracajacej sie bez przerwy, przyczem wosk topniejacy pod wplywem ciepla wycieka z formy przez otwory, wykonane w jej sciankach.Po wyjeciu walka usuwa sie z obu jego konców, na niewielkiej dlugosci powloke i rdzen, zakladajac na ich miejsce na os te¬ go walka pierscien z tworzywa podobnego; na pierscien ten naklada sie zboku meta¬ lowa tarcze ochronna, przymocowana do osi walka celem osloniecia jego po¬ wierzchni czolowych.Rysunek uwidocznia jedna z form wy¬ konania wynalazku.Fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój podluzny urzadzenia do odlewania wal¬ ków przy uzyciu sily odsrodkowej; fig. 2 — przekrój pionowy; fig. 3 — widok zgóry stolu obrotowego, na którym ustawia sie formy celem kolejnego napelniania ich stopem, tworzacym rdzen walka; fig. 4 — przekrój podluzny w skali wiekszej dolne¬ go konca formy, ustawionej na stole obro¬ towym; fig. 5 — widok zboku grzejnika formy; fig. 6 — widok zgóry tegoz; fig. 7— przekrój w skali wiekszej grzejnika poda¬ nego na fig. 5; fig. 8 — przekrój podluzny konca walka, po wyjeciu go z formy; fig. 9 — przekrój konca tegoz walka po nalo¬ zeniu nan pierscienia i tarczy ochronnej.Forma 1, zaopatrzona na koncach w denka 2, zacisnieta jest w polozeniu po¬ ziomem miedzy dwoma uchwytami stozko- wemi 3 i 4. Uchwyt 3, osadzony przesuw¬ nie w lozyskach glowicy 5, spoczywajacej na lozu 6, uzyskuje ruch obrotowy od kola pasowego 7; uchwyt 4 spoczywa w lozysku kulkowem sanek 8, które mozna zamoco- wywac w rozmaitych polozeniach wzdluz loza 6. Wal 3a uchwytu 3 otacza sprezyna zwojna 9, opierajaca sie jednym koncem na lozysku oporowem 9a, osadzonem luzno na lewym koncu walu 3a, a koncem drugim naciskajaca pierscien 9b , nasrubo- wany plyciej lub glebiej na czesc prawa walka 3a. Wskutek tego sprezyna ta prze¬ suwa zawsze uchwyt 3 wprawo, przyciska¬ jac go do lewego konca formy i umozliwia¬ jac niewielkie przesuniecia walu 3a i u- chwytu 3 skutkiem podluznego rozszerza¬ nia i kurczenia sie formy pod wplywem zmian temperatury.Przed przystapieniem do odlewania, forme ogrzewa sie w odpowiednim piecu; po nalozeniu denek 2 na jej konce, zaci¬ ska sie ja pomiedzy uchwytami 3 i 4, obra¬ caj acemi ja podczas wlewania do niej stopionego wosku parafinowego zapomo- ca leju 10 i rurki 10', osadzonej w srodko¬ wym otworze uchwytu 4.Pod wplywem sily odsrodkowej wosk rozposciera sie jednostajnie na wewnetrz¬ nej powierzchni formy i krzepnie, tworzac powloke latwotopliwa A (fig. 4), przyczem w razie potrzeby mozna chlodzic po¬ wierzchnie zewnetrzna formy, celem przy¬ spieszenia krzepniecia wosku. Nastepnie — 2 —do wirujacej formy, zaopatrzonej obecnie jakby w podszewke woskowa, wlewa sie stop wytwarzajacy powloke walka, posil¬ kujac sie równiez lejem 10 i rurka 10'.Ilosc wlewanego stopu wymierza sie scisle zapomoca odpowiedniego przyrzadu celem otrzymania w formie powloki o grubosci, odpowiadajacej srednicy walka oraz in¬ nym warunkom. Po wlaniu w ten sposób do formy stopu wytwarzajacego powloke walka, wyciaga sie z niej rurke 10* po uprzedniem wyjeciu zatyczki 10x. Forma obracana jest nadal z szybkoscia 1200 lub wiecej obrotów na minute, wskutek czego stop rzucany zostaje sila odsrodkowa na powloke woskowa A i wytwarza na niej jednostajna powloke 5, która twardnieje i zestala sie, Cieplo wywiazane przez reak¬ cje chemiczna wulkanizacji podnosi tem¬ perature formy, a gazy uchodzace ze sto¬ pu wchodza do pustego jeszcze wnetrza formy, skad ulatuja przez otwór w den¬ ku 2, co zapobiega powstawaniu pecherzy¬ ków gazowych w powloce, która dzieki te¬ mu uzyskuje nader gladka i jednolita po¬ wierzchnie zewnetrzna, wolna od wilgoci.Celem skuteczniejszego chlodzenia powlo¬ ki B podczas jej powstawania, mozna przepuszczac przez nia szybki strumien powietrza.Forme /, zawierajaca obecnie warstwe woskowa A i powloke 5, wyjmuje sie z pomiedzy uchwytów 3 i 4, zdejmuje, sie denka 2 i ustawia pionowo w jednem z gniazd 11 na stole 12, poczem do formy tej wsuwa sie os 13 wspólsrodkowo wzgledem powloki B; nastepnie robotnik stojacy na mostku 14 (fig. 2) wlewa w pierscieniowa przestrzen pomiedzy ta forma a osia 13 stop, wytwarzajacy rdzen C walka.W miare podsuwania sie gniazd 11 stolu 12 do miejsca pracy robotnika formy zapelniaja sie stopem rdzeniowym, poczem posuwaja sie na obracajacej sie powoli platformie 12 do miejsca rozladunku. Tam zdejmuje sie je i przenosi na wirujaca tar¬ cze 15 grzejnika, gdzie forme ogrzewa pionowy szereg plomieni gazowych, try¬ skajacych pod cisnieniem z pionowej rury gazowej 16 lub innych palników gazowych, które ogrzewaja bezposrednio powierzch¬ nie zewnetrzna formy, wskutek czego war¬ stwa woskowa A topnieje. W czesci dol¬ nej formy / wykonane sa otwory 17 nor¬ malnie zatkniete (fig. 4 i 7), które otwiera sie tylko celem wypuszczenia z formy sto¬ pionego wosku, sciekajacego po pochy¬ lych powierzchniach podstawy 15 do miski 18 (fig. 7), przyczem pierscieniowy pal¬ nik 19 zapobiega skrzepnieciu wosku na podstawie 15.Oslona reflektorowa 20 ogrzewacza kie¬ ruje cieplo plomieni gazowych ku formie (fig- 5).Po stopieniu wosku A forme 1 podnosi sie z podstawy 15, obnazajac walek, skla¬ dajacy sie z powloki zewnetrznej B, rdze¬ nia C i osi 13 (fig. 8).Aby oslonic konce odlanego walka, od¬ cina sie z obu konców jego na niewielkiej dlugosci powloke i rdzen (fig. 9), nasuwa na os 13 po jednym pierscieniu z tworzy¬ wa twardszego; pierscien ten przyciska sie zboku metalowa tarcza pierscieniowa 21 umocowana srubami, poczem walek jest juz gotów do uzytku. PL