Przedmiotem wynalazku jest glowica kontrolna do sprawdzania srednic otworów tolerowanych dwugra¬ nicznie wraz z ukladem elektrycznym sygnalizacji.Znane dotychczas sprawdziany dwugraniczne do sprawdzania srednic otworów majace strone przechodnia wykonana w postaci pelnego walca wprowadzona do otworu kontrolowanego oraz strone nieprzechodnia z nie¬ pelna powierzchnia miernicza celem wychwycenia owalizacji tego otworu nie wchodzaca do niego wymagaja recznej obslugi, co przy produkcji wielkoseryjnej lub masowej wymaga duzej pracochlonnosci. Przy sprawdzaniu przedmiotów posiadajacych kilka otworów nalezy kazdy z nich sprawdzac oddzielnie, stosujac do róznych otwo¬ rów odpowiednie sprawdziany.Celem wynalazku jest usuniecie przytoczonych niedogodnosci i skonstruowanie glowicy kontrolnej umozli¬ wiajacej zmechanizowanie prac zwiazanych ze sprawdzaniem srednic otworów tolerowanych dwugranicznie.Istota wynalazku polega na tym, ze w obudowie majacej ksztalt tulei umieszczony jest wydrazony tlok zakonczony szyjka z kolnierzem, a wewnatrz niego znajduje sie tlok pelny z trzpieniem o dwustopniowej sredni¬ cy. Na trzpien ten nalozony jest suwak walcowy majacy stopniowane srednice polaczony rozlacznie ze strona nieprzechodnia sprawdzianu tloczkowego i podkladka okragla, a na jego gwintowany koniec nakrecona jest czesc przechodnia sprawdzianu tloczkowego.Z powierzchniami walcowymi suwaka od strony sprawdzianu styka sie trzpien dociskany sprezyna umiesz¬ czony w czesci nosnej ukladu sygnalizacyjnego zamontowanej na obudowie glowicy, zaopatrzony w styk wlaczony w obwód zródla pradu elektrycznego. Do czola tej czesci nosnej przytwierdzona jest plytka nie przewodzaca pradu elektrycznego, zaopatrzona w dwa styki wlaczone w obwód zarówek sygnalizacyjnych i zró¬ dlo pradu elektrycznego. Z kolei na obwodzie kolnierza tloka wydrazonego wykonane sa dwa otwory, w których umieszczone sa prety wkrecone w czolo suwaka, natomiast czesc walcowa tego kolnierza zaopatrzo¬ najest w dwa slizgi umieszczone w rowkach srubowych tulejki przytwierdzonej do obudowy glowicy.Zaleta glowicy wedlug wynalazku jest mozliwosc zastosowania w niej wymiennych sprawdzianów do kontroli otworów o róznych wymiarach nominalnych oraz mozliwosc zastosowania zespolu zlozonego z kilku glowic umozliwiajacego szybka i jednoczesna kontrole kilku otworów z równoczesnym sprawdzaniem ich polo¬ zenia.2 113822 Pizedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia glowice kontrolna do sprawdzania srednic otworów tolerowanych dwugranicznie w przekroju osiowym wraz z ukladem elektrycznym sygnalizacji, a fig. 2 — glowice w przekroju wzdluz linii A—A.Glowica sklada sie z obudowy 1 wykonanej w ksztalcie tulei nagwintowanej obustronnie, przymocowanej do korpusu 2 przyrzadu mierniczego za pomoca nakretek 3. Na jeden koniec obudowy 1 nakreconajest nakretka 4 z otworem przelotowym, w który wkrecona jest rurka 5 doprowadzajaca olej 6 do glowicy pod cisnieniem jednej atmosfery. Wewnatrz obudowy 1 umieszczony jest tlok 7 z pierscieniami uszczelniajacymi 8, wewnatrz wydrazony zakonczony szyjka z kolnierzem 9, przy czym przelotowe wydrazenie 10 tego tloka w kolnierzu 9 ma mniejsza srednice niz w szyjce i tloku. W kolnierzu 9 wykonane sa dwa otwory 11 o osiach równoleglych do osi obudowy l,-WJktQjyeh umieszczone sa prety 12 wkrecone w czesc chwytowa suwaka 13, zas na obwodzie tego kolnierza prostopadle do osi obudowy 1 wkrecone sa dwa slizgi 14. Kolnierz 9 swa powierzchnia zewnetrz¬ na styka sie z tulejka 15 osadzona w obudowie 1 na stale za pomoca wkretu 16, majaca na swej powierzchni wyciete dwa^spiralne i symetrycznie rozmieszczone rowki 17, bedace prowadnicami slizgów 14.Suwak 13 stanowi wielostopniowy walec wewnatrz wydrazony, w którego czole 18 o srednicy równej obudowie 1 umieszczona jest strona nieprzechodnia 19 sprawdzianu tloczkowego, równiez wewnatrz wydrazo¬ nego. Z kolei w szyjce tloka 7 umieszczony jest tlok 20 pelny z pierscieniami 21 uszczelniajacymi majacy dwustopniowy trzpien 22, którego czesc o wiekszym przekroju umieszczona jest w szyjce tloka 7, przechodzi przez otwór osiowy w kolnierzu 9 i opiera sie swym czolem o czesc chwytowa suwaka 13. Czesc trzpienia 22 o mniejszym przekroju umieszczonajest w otworze suwaka 13 strony nieprzechodniej 19 sprawdzianu i podklad¬ ki 23 okraglej, a najej nagwintowany koniec nakrecona jest strona przechodnia 24 sprawdzianu tloczkowego.W obudowie 1 za pomoca nakretki 3 zamontowana jest czesc nosna 25 ukladu sygnalizacyjnego glowicy, do czola której przykrecona jest plytka 26 z materialu nie przewodzacego pradu elektrycznego. Do plytki tej przykrecone sa styki 27 i 28 podlaczone do obwodu zarówek 29 i 30 i zródla pradu elektrycznego 31. Z kolei w czesci nosnej 25 ukladu sygnalizacyjnego umieszczony jest trzpien 32 dociskany sprezyna 33 do powierzchni walcowej 34, 35 lub 36 suwaka 13, a na koncu tego trzpienia zamontowany jest styk 37 wspólpracujacy ze stykami 27 i 28, wlaczony równiez w obwód zródla pradu elektrycznego 31.Strona przechodnia 24 sprawdzianu wykonana w postaci walca o srednicy odpowiadajacej dolnemu wymia¬ rowi granicznemu tolerancji otworu 38 sprawdzanego w czesci przedniej ma pilot 39 ulatwiajacy wprowadzenie jej do tego otworu, zas na powierzchni czolowej ma naciety rowek 40 pod srubowkret, umozliwiajacy wymiane na sprawdziany o innych wymiarach nominalnych.Strona nieprzechodnia 19 tego sprawdzianu ma niepelna powierzchnie miernicza, która rozmieszczonajest po przeciwleglych stronach powierzchni walcowej sprawdzianu i jest fragmentem powierzchni teoretycznie wyobrazalnego walca o srednicy równej górnemu wymiarowi granicznemu tolerancji otworu 38, która jest wie¬ ksza od srednicy pozostalej powierzchni walcowej tego sprawdzianu. Strona nieprzechodnia 19 sprawdzianu sprzegnieta jest z suwakiem 13 za pomoca wypustu 41, który wchodzi w odpowiedni rowek powierzchni czolo¬ wej tego suwaka.Zasada dzialania glowicy wedlug wynalazku jest nastepujaca. Na skutek ruchu tloka 7 wydrazonego spowodowanego dzialaniem cisnienia oleju 6 slizgi 14 nadaja temu tlokowi ruch posuwisto obrotowy, ogranicza¬ jacjego ruch wzdluzny w obudowie 1, w wyniku czego wprawiaja one w ruch obrotowy suwak 13 wraz z pretami 12 majacymi mozliwosc przesuwania sie w otworach 11 kolnierza 9. Równoczesnie tlok 20 swa powierzchnia czolowa przejmuje dzialanie oleju 6, przy czym uskoki srednicy trzpienia 22 w miejscu wejscia do suwaka 13 i w miejscu wyjscia ze strony nieprzechodniej 19 sprawdzianu oraz podkladka 23 okragla zabezpieczaja przed przemieszczaniem sie suwaka wzgledem trzpienia 22 i umozliwiaja mu obrót w stosunku do trzpienia 22 tloka 20. Mozliwe jest to dzieki temu, ze odleglosc miedzy uskokami na trzpieniu 22 jest tak dobrana, ze istnieje pasowanie luzne pomiedzy podkladka 23 okragla a strona nieprzechodnia 19 sprawdzianu oraz pomiedzy trzpie¬ niem 22 a otworem strony nieprzechodniej 19 sprawdzianu i suwaka 13. Równiez pomiedzy suwakiem 13 a obu¬ dowa 1 zachowane jest pasowanie luzne.W wyniku niemozliwosci przemieszczania sie suwaka 13 na trzpieniu 22 tloka 20 niemozliwe jest wypad¬ niecie tloka 20 z wydrazenia tloka 7 przy dzialaniu podcisnienia oleju 6, dzieki któremu elementy glowicy doprowadzone sa do pierwotnego polozenia, gdyz suwak 13 swa czescia chwytowa natrafi na tulejke 15 z rowka¬ mi 17. Kat pochylenia rowków 17 decyduje o róznicy cisnienia oleju 6, a tym samym o granicznej sile oporu wchodzenia strony przechodniej 24 sprawdzianu do otworu 37 sorawdzanego elementu, po przekroczeniu której strona nieprzechodnia 19 sprawdzianu wykonuje ruch obrotowy. Im mniejszy jest kat pochylenia linii srubowej rowków 17, tym wieksze musi byc cisnienie oleju 6 konieczne do wprowadzenia w ruch posuwisto obrotowy tloka 7 wydrazonego, którego sila dzialania wzdluzna pochodzaca od cisnienia oleju 6 bedzie sie rozkladala na\ 113822 3 tym mniejsza skladowa sile równolegla do rowków 17 im mniejszy bedzie kat ich pochylenia, przy stalym cisnieniu oleju 6 wprawiajacy w ruch posuwisty tlok 20 pelny. Wynika stad róznica sil dzialajacych na strone przechodnia 24 i nieprzechodnia 19 sprawdzianu powodujaca najpierw ruch posuwisty tloka 20, przy zalozo* nych równych powierzchniach czolowych tloków 7 i 20, na które dziala cisnienie oleju 6.Niepelna powierzchnia miernicza strony nieprzechodniej 19 sprawdzianu, sluzaca do wychwycenia owali* zacji otworu 38 uzyskuje ruch posuwisty od trzpienia 22 tloka 20 i ruch obrotowy od suwaka 13, bedac z nim sprzegnieta wypustem 41. W wyniku przemieszczania sie pod wplywem sprezyny trzpienia 32 po stopniach 34, 35 i 36 suwaka 13, w czasie jego ruchu wzdluznego zwierane sa odpowiednie styki 27 i 28 obwodu zródla pradu elektrycznego 31, powodujac zaswiecenie zarówki 29 lub 30.Odleglosc uskoków srednic suwaka 13 od punktu zetkniecia sie trzpienia 32 zjego powierzchnia jest tak dobrana, ze przed wejsciem strony przechodniej 24 sprawdzianu do otworu 38 sprawdzanego zwarte sa styki 37 i 27, obwód elektryczny jest zamkniety i zaswieci sie zarówka 29, co daje informacje, ze dolny wymiar graniczny otworu 38 jest nie zachowany.W sytuacji, gdy strona przechodnia 24 sprawdzianu wejdzie do otworu 38 sprawdzanego, suwak 13 prze¬ miesci sie w polozenie, w którym trzpien 32 znajdzie sie na stopniu 35 suwaka 13, obwód elektryczny zostanie rozwarty i zadna z zarówek nie zaswieci sie, co oznacza, ze wymiar rzeczywisty otworu 38 jest w polu jego tolerancji.Gdy z kolei strona nieprzechodnia 19 sprawdzianu wejdzie do otworu, oznaczajac niezachowanie górnego wymiaru granicznego trzpien 32 bedzie przylegal do powierzchni stopnia 36 suwaka 13, wówczas beda zwarte styki 37 i 28 powodujac zamkniecie obwodu elektrycznego i zaswiecenie sie zarówki 30.Zastrzezenia patentowe 1. Glowica kontrolna do sprawdzania srednic otworów tolerowanych dwugranicznie wraz z ukladem elek¬ trycznym sygnalizacji, znamienna tym, ze w obudowie (1) majacej ksztalt tulei umieszczony jest tlok (7) wydrazony zakonczony szyjka z kolnierzem (9), a wewnatrz niego znajduje sie tlok (20) pelny z trzpieniem (22) o dwustopniowej srednicy, na który nalozony jest suwak (13) polaczony rozlacznie ze strona nieprzechodnia (19) sprawdzianu tloczkowego i podkladka okragla (23), a na jego koniec nakreconajest czesc przechodnia (24) tego sprawdzianu, natomiast z powierzchniami walcowymi (34), (35) i (36) suwaka (13) styka sie trzpien (32) dociskany sprezyna (33) umieszczony w czesci nosnej (25) ukladu sygnalizacyjnego umieszczonej na obudowie (1), zaopatrzony w styk (37) wlaczony w obwód zródla pradu elektrycznego (31), zas do czola czesci nosnej (25) przytwierdzona jest plytka (26) nie przewodzaca pradu elektrycznego zaopatrzona w styki (27) i (28) wlaczone w obwód zarówek (29) i (30) sygnalizacyjnych i zródla pradu elektrycznego (31). 2. Glowica wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze w kolnierzu (9) wykonane sa dwa otwory (11) o osiach równoleglych do osi obudowy (1), w których umieszczone sa prety (12) wkrecone w czesc chwytowa suwaka (13), zas na obwodzie tego kolnierza prostopadle do osi obudowy (1) wkrecone sa dwa slizgi (14) umieszczone w rowkach (17) srubowych tulejki (15) przytwierdzonej do korpusu (1). 3. Glowica wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, ze do powierzchni czolowej tloków (7) i (20) doprowadzony jest najkorzystniej olej (6) pod cisnieniem.113 822 ^1 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL