Przedmiotem wynalazku jest sposób elektronicz¬ nego kasowania luzu zwrotnego elementów wy¬ konawczych serwomechanizmu, w którym na pod¬ stawie zmierzonej cyfrowej wartosci polozenia i zadanej cyfrowo wartosci polozenia lulb zadanego cyfrowo przyrostu polozenia ze znakiem wytwa¬ rzany jest cyfrowy sygnal mohylbu polozenia prze¬ twarzany w przetworniku cyfrowo-analogowym na analogowy sygnal uchybu polozenia siterujacy wzmacniaczem i elementami wykonawczymi ser¬ womechanizmu.Przy precyzyjnym sterowaniu polozeniem ru¬ chomych elementów wykonawczych, na przyklad polozeniem stolu obrabiarki sterowanej nume¬ rycznie, na koncowa dokladnosc sterowania ma istotny wplyw luiz zwiroitny elementów wykonaw¬ czych. W obrabiarkach sterowanych numerycznie luz zwrotny zmniejszany jest wstepnie sposobami mechanicznymi. Zwykle jednak jest to niewy¬ starczajace i w uklady sterowania numerycznego obrabiarek wlbuidowuje sie cedhe elektronicznego kasowania luzu zwrotnego elementów wykonaw¬ czych.Dotychczas znane spoisoby elektronicznego ka¬ sowania luzów polegaja na obliczeniu, przy zmia¬ nie kierunku ruchu stolu obrabiarki, cyfrowo za¬ danej warftosci odpowiadajacej luzowi zwrotnemu.Cyfrowe programowanie wartosci luzu zwrotnego jest klopotliwe, poniewaz wymaga zmiany wielu 10 15 20 25 30 polaczen w urzadzeniu lufo zmiany zawartosci pa¬ mieci, na przyklad typu REPROM, przy kazdej zmianie luzu zwirotnetgo obrabiarki.Inny znany sposób, stosowany w urzadzeniu, w którym wartosc polozenia elementów wykonaw¬ czych przetwarzana jest na proporcjonalne prze¬ suniecie fazy sygnalu sinusoidalnego, polega na wprowadzeniu do wymienionego sygnalu sklado¬ wej- stalej przy zmianie ,kierunlku ruichu. Regula¬ cja jest tu analogowa, a wiec prostsza. Przy wy¬ korzystaniu takiego sposobu eleikltroniiaznego kaso¬ wania luzu zwrotnego moze jednak zmniejszyc sie dokladnosc i powtarzalnosc pomiaru polozenia, ponadto sposób ten jest mozlldiwy do zastosowania tylko w urzadzeniach, w których polozenie prze¬ twarzane jest ha przesuniecie fazy pomiarowego sygnalu sinulsoidailnego.Istota sposobu elektronlioznego kasowania luzu zwrotnego elementów wykonawczych serwome¬ chanizmu wedlug wynalazku, w którym na podsta¬ wie zmierzonej cylfrowej wartosci polozenia i za¬ danej cyfrowo wairtosoi polozenia lub zadanego cyfrowo przyrostu polozenia ze znaikiem wytwa¬ rzany jest cyfrowy sygnal uchybu polozenia prze¬ twarzany w przetworniku cyfrowo-analogowym na analogowy sygnal uichyibu polozenia sterujacy wzmacniaczem i elementami wykonawczymi ser¬ womechanizmu, polega na tym, ze analogowy sy¬ gnal uchybu polozenia zmieniany jest o warto,sc 113 656113 656 3 analogowego sygnalu kasowania luzu zwrotowego, Wytwarzanego w odpowiedzi na sygnal znaku za¬ dawanego przyrostu polozenia i przyjlmuije war- ito gnalu znaku przyrostu polozenia oraz okreslona niezerowa wartosc dla drugiego stanu logicznego sygnalu znaku przyiroistu polozenia, przy czym wymieniona niezerowa wartosc analogowego sy¬ gnalu kasowania luizu zwrotnego jest regulowana za pomoca elemeritu regulacyjnego.Zaleta techhliczna sposobu kasowania luizu we¬ dlug wynalazku jest jego duza uniwersalnosc./Opijany sposób moze byc sitosowany w kazdym u- irzadzeniu, w którym serwomieclhanizni sterujacy ruchem elernenltów wykonawczych posiada struk¬ ture przedstawiona na ryisunlku, niezaleznie od ro¬ dzaju ukladu do pomiaru polozenia i metody po¬ miarowej.Inna zaleta sposobu wedlug wynalazku jest la¬ twosc nastawiania wartosci korekcji luzu zwrot¬ nego wynikajaca z analogowego sposobu regula¬ cji przy poniocy jednego elementu regulacyjnego dla kazdej osi oraz z faktu, ze uisftawiiona wartosc luzu jest dositepna w rejestrze uchybu polozenia w postaci cyfrowej, zas wy5wietilenie zawaritoisci wymienionego rejestru podczas regulacji dodatko¬ wo ulatwia precyzyjne nastawienie wartosci ko¬ rekcji luzu zwrotnego.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na schemacie blokowym serwomechanizmu, w którym mozna wykorzystac sposób elektronicznego kaso¬ wania luzu zwrotnego.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze cyfrowy przetwornik uchybu 1 wytwarza cyfro¬ wy sygnal uchybu polozenia 7 przetwarzany w przetworniku cyfrowo-analogowym 2 na analogo¬ wy sygnal uchybu polozenia 11 steruljacy wzmac¬ niaczem 3 i elemenitem wykonawczyni 4, z któ¬ rym sprzegniety jest uklad pomiaru polozenia 5, wytwarzajacy cyfrowa wartosc polozenia zmierzo¬ nego 8. Przetwornik cyfrowo-analogowy ^ 2 stero¬ wany jest ponadto cyfrowym sygnalem znaku przyrostu polozenia 9, który wyltwarza analogowy 10 15 20 25 30 35 40 sygnal kasowania luzu zwrotnego. Analogowy sy¬ gnal uchybu jest sumowany z analogowym sygna¬ lem kasowania luzu zwrotnego i w wyniku po¬ wstaje sygnal wyjsciowy 11 z przetwornika cyfro- worana!ogowego 2 sterujacy wzmacniaczem 3 i elementem wykonawczym 4.W stanie ustalonym zerowej predkosci elementu wykonawczego 4 sygnal wyjsciowy 11 z przetwor¬ nika cyfrowo-analogowego 2 jeslt zerowy, bo ana¬ logowy sygnal kasowania luizu i analogowy sy¬ gnal uchybu polozenia kompensuja sie wzajem¬ nie. Wynika stad, ze przy zerowej predkosci ele¬ mentu wykonawczego cyfrowa zawaritosc rejestru uchybu polozenia reprezentuje cyfrowa wartosc korekcji luizu zwrotnego. Wairtosc ta moze byc la¬ two zmieniana przy pomocy elementu regulacyjne¬ go 10 na przyklad 'potencjometru regulacyjnego.Zastrzezenie patemtowe Sipolsób elektronicznego kasowania luzu zwrotne¬ go elementów wykonawczych serwomechanizmu, w którym na podstawie zmierzonej cyfrowej war¬ tosci polozenia i zadanej cyfrowo ^wartosci polo¬ zenia lub zadanego cyfrowo przyrostu polozenia ze znakiem wytwarzany jest cyfrowy sygnal uchy¬ bu polozenia przetwarzany w praetwornikiu cy¬ frowo-analogowym na analogowy sygnal uchybu polozenia sterujacy wzmacniaczem i elementami wykonawczymi serwomechanizmu, znamienny tym, ze analogowy sygnal uchybu polozenia zmienia¬ ny jest o wartoisc analogowego sygnalu kasowa¬ nia luizu zwrotnego, który wytwarzany jeslt w od¬ powiedzi na sygnal znaku zadawanego przyrostu polozenia i przyjmiufle wairtosc zerowa dla pierw¬ szego staniu logicznego sygnalu znaku przyrostu polozenia oraz okreslona, niezerowa wantosc dla drugiego stanu logicznego sygnalu znaku przyro¬ stu polozenia, przy czym wymieniona niezerowa wartosc analogowego sygnalu kasowania luizu zwrotnego jest regulowana za pomoca elementu regulacyjnego.Cena 45 zl PL