Przedmiotem wynalazku jest regulator wydaj¬ nosci sprezarek zlozony z czlonu regulacyjnego i czlonu rozdzielczego.Znany jest regulator wydajnosci, w którym czlon regulacyjny steruje wysokoscia cisnienia plynu roboczego, od którego to cisnienia zalezy z kolei polozenie suwaka czlonu rozdzielczego, zas czlon rozdzielczy kieruje ten sam plyn roboczy do me¬ chanizmów odciazania sprezarek.Plynem roboczym jest na przyklad olej pobie¬ rany z ukladu smarowania sprezarki lub spre¬ zany czynnik parowy pobierany ze strony wy¬ sokiego cisnienia ukladu sprezania par. Regula¬ tory olejowe moga byc stosowane w sprezarkach wyposazonych w olejowe mechanizmy regulacji wydajnosci, zas regulatory parowe moga byc stosowane w sprezarkach wyposazonych w paro¬ we mechanizmy regulacji wydajnosci.Regulatory olejowe sa stabilne, poniewaz nad¬ cisnienie róznicowe oleju w ukladzie smarowania sprezarki posiada wartosc stala. Wada jednak tego rodzaju ukladu lezy po stronie skomplikowanych mechanizmów regulacji wydajnosci typu olejowe¬ go. Z drugiej zas strony regulatory parowe przy¬ stosowane do wspólpracy z prostymi mechanizma¬ mi regulacji wydajnosci typu parowego, sa malo stabilne, poniewaz cisnienie sprezanego czynnika nie ma wartosci stalej i ulega wahaniom w za¬ leznosci od zmian warunków eksploatacyjnych.Regulatory parowe moga byc stosowane tani, 10 15 20 25 30 gdzie nie jest wymagana wysoka precyzja regula¬ cji wydajnosci. Sa one ponadto wrazliwe na za¬ nieczyszczenia znajdujace sie w sprezanym czyn¬ niku, mogace uszkodzic i zakleszczyc precyzyjnie dopasowane powierzchnie uszczelniajace suwaka i tulei czlonu rozdzielczego.Równiez znany jest z polskiego opisu paten¬ towego nr 70698 olejowy regulator wydajnosci przystosowany do wspólpracy z parowymi me¬ chanizmami regulacji wydajnosci sprezarek. Re¬ gulator ten zapewnia stabilnosc regulacji, ponie¬ waz plynem sterujacym jest olej o stalym cisnie¬ niu na wlocie do regulatora, przy czym olej ten jest równiez plynem roboczym czlonu rozdziel¬ czego, z którego jest rozprowadzany jako ciecz robocza silowników specjalnego ukladu zaworów odcinajacych regulatora, podlaczonych do linii wy¬ sokiego cisnienia, sprezanego przez sprezarki czynnika. Zawory te zamykane i otwierane silo¬ wnikami olejowymi doprowadzaja lub odcinaja doplyw sprezonych par do mechanizmów podwie¬ szania sprezarki. Regulator ten spelnia wiec wy¬ mogi funkcjonalne, jednakze przez to, ze posiada uklad specjalnych zaworów odcinajacych jest skomplikowany i kosztowny.Istota wynalazku jest regulator wydajnosci sprezarek zlozony z czlonu regulacyjnego i czlonu rozdzielczego, w którym czlony te osadzone sa we wspólnym gniezdzie usytuowanym na przy¬ klad w karterze sprezarki. Czlon regulacyjny znaj- 113 6423 113 642 4 duje sie od strony wejscia do gniazda i jest po¬ laczony z doprowadzeniem i odprowadzeniem ply¬ nu regulacyjnego, fetory steruje polozeniem suwa¬ ka czlonu rozdzielczego, zas czlon rozdzielczy wpuszczony jest w glab gniazda i jest polaczony z doprowadzeniem i odprowadzeniami plynu ro¬ boczego poza regulator do mechanizmów odcia¬ zenia sprezarki. Obiegi plynów regulacyjnego i ro¬ boczego stanowia dwa oddzielone od siebie obiegi najkorzystniej dwóch róznych plynów. W gniez¬ dzie regulatora, na zewnatrz korpusu czlonu roz¬ dzielczego, znajduje sie komora splywowa plynu regulacyjnego polaczona otworem odplywowym z *ni$ka spfyyrowa tego plynu.} Na obwodzie zewnetrznej cylindrycznej po¬ wierzchni uszczelniajacej suwaka czlonu rozdziel¬ czego zjlajduje^sie rowek pierscieniowy polaczony ze strona niskiego cisnienia sprezarki, który to rowek usytuowany jest pomiedzy komora rucho¬ ma plynu roboczego a denkiem tloka, przy czym znajdujaca sie pomiedzy tym rowkiem a komora przesuwna srodkowa czesc cylindrycznej powierz¬ chni uszczelniajacej suwaka stanowi powierzchnie rozdzialu plynu roboczego do kanalów wylotowych polaczonych z mechanizmami odciazania sprezarki.Na doplywie plynu regulacyjnego wysokiego cis¬ nienia znajduje sie zawór dlawiacy.Dzieki zastosowaniu diwuczynnikowego systemu regulacji w- regulatorze wydajnosci wedlug, wy¬ nalazku — uzyskano znaczne uproszczenie kon¬ strukcji sprezarki w zakresie jej mechanizmów odciazania przy zachowaniu wysokiej dokladnosci i stabilnosci regulacji.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia regulator wydajnosci w przekroju wzdluznym osiowym wedlug linii B—B na fig. 2, zas fig.«2 przedstawia ten sam regulator równiez w przekroju wzdluznym osiowym wedlug Mmii A—A na fig. 1.Regulator wydajnosci zlozony jest z czlonu re¬ gulacyjnego 1, czlonu rozdzielczego 2 i gniazda 3 stanowiacego element karteru 4 sprezarki. Czlon regulacyjny znajduje sie od strony wejscia do gniazda 3, zas czlon rozdzielczy 2 wpuszczony jest w glab tego gniazda i opiera sie o jego dno, do którego jest dociskany srubami mocujacymi 5 za posrednictwem czlonu regulacyjnego 1. Pomiedzy powierzchniami czolowymi czlonu regulacyjnego 1 i rozdzielczego 2 znajduje sie uszczelka plaska 6, zas pomiedzy powierzchniami czolowymi czlonu rozdzielczego 2, a dnem gniazda 3 uszczelka plaska 7. Obydwie te uszczelki posiadaja otwory i wy¬ ciecia dostosowane do kanalów przeplywowych plynów regulacyjnego i roboczego, które to ka¬ naly sa przedstawione w dalszej czesci opisu.Czlon regulacyjny 1 uszczelniony jest w otworze gniazda 3 uszczelka 22.Czlon regulacyjny 1 sklada sie~ z korpusu 8, zaworu dlawiacego 9, mechanizmu membranowego oraz sprzezonego funkcjonalnie z tym mechaniz¬ mem, za posrednictwem popychacza 10, kulkowego zaworu upustowego 11. Mechanizm membranowy sklada sie z membrany 12, prowadnicy dolnej 13 i górnej 14, sprezyny 15, pokrywy 16 i nakretki regulacyjnej 17. Mechanizm membranowy polaczo¬ ny jest z korpusem 8 srubami mocujacymi 18, przy czym membrana 12 pelni równoczesnie role 5 uszczelnienia pomiedzy korpusem 8, a pokrywa 16.W korpusie 8 znajduja sie kanaly: doplywowy 19 i odplywowy 20 plynu regulacyjnego oraz kanal 21 laczacy mechanizm membranowy z przestrzenia ssawna sprezarki. 10 Czlon rozdzielczy 2 sklada sie z tulei 23, suwaka 24, sprezyny 25 oraz zagadki kulkowej 26 poka¬ zanej na fig. 2 liniami przerywanymi, gdyz za¬ padka ta znajduje sie w rzeczywistosci w innej plaszczyznie przekroju. Zewnetrzna powierzchnia 15 cylindryczna suwaka 24 jest dokladnie dopasowa¬ na do otworu tulei 23 celem zredukowania do mi¬ nimum przecieków plynu roboczego. Powierzchnia ta nie jest jednolita, lecz podzielona na trzy czes¬ ci ksztaltu pierscieniowego, a mianowicie czesc srodkowa 27 oraz dwie czesci skrajne, dolna 28 i górna 29.Czesc srodkowa 27 oraz czesc dolna 28 uszczel¬ niaja ruchoma komore 30 wysokiego cisnienia ply- 25 nu roboczego, zas pomiedzy czescia srodkowa 27, a czescia górna 29 znajduje sie rowek pierscie¬ niowy 31 polaczony poprzez otwory 32 oraz otwór 33 w gniezdzie 3 ze strona niskiego cisnienia spre¬ zarki. Suwak 24 od strony komory 30 posiada 30 pierscieniowe garby wspólpracujace z zapadka kulkowa 26. W tulei 23 znajduja sie kanaly: do¬ plywowy 34 plynu roboczego do komory 30, od¬ plywowe 35a i 35b tegoz plynu do mechanizmów odciazania sprezarki oraz przeplywowy 36 plynu ^ regulacyjnego, polaczony z kanalem 19 czlonu re¬ gulacyjnego 1.Gniazdo 3 posiada kanaly doplywowe i odply¬ wowe plynów regulacyjnego i roboczego wspól¬ pracujace z odpowiednimi wyzej opisanymi ka- 40 nalami czlonów regulacyjnego i rozdzielczego, co jasno wynika z rysunków. W gniezdzie 3 na zew¬ natrz czlonu rozdzielczego 2 znajduje sie komora niskiego cisnienia 37, do której splywa plyn re¬ gulacyjny z czlonu regulacyjnego 1 kanalem 20. 45 Plyn ten odprowadzany jest z tej komory do kar¬ teru sprezarki otworem 38. W komorze tej pa¬ nuje cisnienie ssania sprezarki, które stanowi im¬ puls regulacji wydajnosci sprezarki. Gniazdo 3 jest polaczone otworem wyrównawczym 43 z przestrze- 50 nia ssawna sprezarki.Dzialanie regulatora jest nastepujace. Do czlo¬ nu regulacyjnego 1 doprowadzany jest króccem, 39, kanalami 36 i 19, poprzez zawór dlawiacy 9 do komory zaworu upustowego 11 — olej ze stro- 55 ny wysokiego cisnienia ukladu smarowania spre¬ zarki. Równoczesnie cisnienie ssania sprezarki do¬ prowadzane kanalem 21 oddzialywuje na mem¬ brane 12. W zaleznosci od wielkosci tego cisnie¬ nia oraz od stopnia napiecia sprezyny 15 membra- 60 na przyjmuje okreslone chwilowe polozenie rów¬ nowagi, zmieniajace sie przy danym nacisku spre¬ zyny 15 w funkcji zmiany cisnienia ssania spre¬ zarki. Zmieniajac napiecie sprezyny 15 mozna na¬ stawiac zadana wielkosc cisnienia ssania. 65 Od polozenia membrany zalezy wielkosc upu-5 113 642 6 stu oleju z komory zaworu upustowego 11, gdyz kulka tego zaworu jest unoszona popychaczem 10 naciskanym przez membrane 12 za posrednictwem v prowadnicy dolnej 13. Poniewaz doplyw oleju do komory zaworu upustowego 11 jest dlawiony za- 5 worem 9, "cisnienie oleju w tej .komorze zalezy od wielkosci upustu oleju. Cisnienie to jest wiec zmienne w funkcji zmiany cisnienia ssania spre¬ zarki. i Cisnienie oleju w komorze zaworu upustowego . 11 oddzialywuje na czolo suwaka 24, na który w przeciwnym kierunku oddzialywuje sprezyna 25, w zaleznosci od chwilowej wartosci tego cisnienia suwak 24 przyjmuje polozenie równowagi, przy czym dzieki zapadce kulkowej 26 suwak przesu¬ wa sie skokowo z jednego polozenia w drugie.W opisywanym przykladzie suwak moze zajmo¬ wac trzy polozenia: górne, srodkowe i dolne. Jest rzecza oczywista, ze polozen tych moze byc wie¬ cej w zaleznosci od zadanych potrzeb co do ilosci stopni regulacji wydajnosci sprezarki. Do rucho- - mej komory 30 czlonu rozdzielczego 2, króccem " 40 i kanalem 34, doprowadzany jest plyn roboczy, którym jest para sprezanego czynnika chlodni¬ czego ze strony wysokiego cisnienia sprezarki.W górnym polozeniu suwaka para ta przeplywa . kanalem 35a i króccem 41 oraz kanalem 35b i króc¬ cem 42 do mechanizmów odciazania sprezarki.W srodkowym polozeniu suwaka doplyw pary 30 z komory 30 do kanalu 35b jest odciety czescia srodkowa 27 powierzchni uszczelniajacej suwaka 24, zas w dolnym polozeniu suwaka 24 doplyw pary wysokiego cisnienia jest w podobny sposób odciety równiez do kanalu 35a. Odciete kanaly 35 35a i 35b, od doplywu pary wysokiego cisnienia, sa polaczone poprzez otwory 32 i 33 ze strona nis¬ kiego cisnienia sprezarki.Jak z powyzszego opisu wynika czlony regula¬ cyjny 1 i rozdzielczy 2* zasilane sa dwoma róz- 40 nymi plynami poprzez oddzielone od siebie drogi przeplywu.Zastrzezenia patentowe 1. Regulator wydajnosci sprezarki zlozony z czlo¬ nu regulacyjnego i czlonu rozdzielczego, znamien¬ ny tym, ze czlon regulacyjny (1) i czlon rozdziel¬ czy (2) osadzone sa we wspólnym gniezdzie (3), usytuowanym w karterze (4) sprezarki, przy czym czlon regulacyjny (1) znajduje sie od strony wejs¬ cia do gniazda (3) i posiada kanaly: doplywowy (19) i odplywowy (20) plynu regulacyjnego wla¬ czone w oddzielny obieg tego plynu, zas czlon rozdzielczy (2) wpuszczony jest w glab gniazda (3) i posiada kanal doprowadzajacy (34) i kanaly odprowadzajace (35a, 35b) plynu roboczego do mechanizmu odciazania sprezarki wlaczone w obieg tego plynu, oddzielonego od^obiegu plynu regula¬ cyjnego. 2. Regulator wedlug zastrz. 1, znamienny tym ze w gniezdzie (3) na zewnatrz tulei (23) czlonu rozdzielczego (2) znajduje sie komora (37) sply¬ wowa plynu regulacyjnego, polaczona kanalem (38) z miska splywowa tego plynu. 3. Regulator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na obwodzie zewnetrznej cylindrycznej po¬ wierzchni uszczelniajacej suwaka (24) czlonu roz¬ dzielczego (2) znajduje sie rowek pierscieniowy C31) polaczony ze strona niskiego cisnienia sprezam ki, który to rowek usytuowany jest pomiedzy komo¬ ra ruchoma (30) plynu roboczego, a denkiem su¬ waka (24), przy czym znajdujaca sie pomiedzy tym rowkiem (31) a komora ruchoma (30) srodkowa czesc (27) cylindrycznej powierzchni uszczelniaja¬ cej suwaka (24) stanowi powierzchnie rozdzialu plynu roboczego do kanalów wylotowych (35a, 35b) polaczonych z mechanizmami odciazania spre¬ zarki. 4. Regulator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na doplywie plynu regulacyjnego wysokiego cisnienia posiada zawór dlawiacy (9). 5. Regulator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze obiegi plynu regulacyjnego i plynu roboczego stanowia obiegi dwóch róznych plynów.113 642 Rgi F/9.2 Drukarnia Narodowa Z-6, zam. 24/82 Cena 45 zl PL