Przedmiotem wynalazku jest prasa hydrauliczna do ksztaltowania i równoczesnego hartowania czesci stalowych wiekszych rozmiarów i róznej konstrukcji.W powszechnie znanych prasach hartowniczych hartowane sa czesci stalowe juz uksztaltowane na gotowo, przy czym operatcja nadania czesci okres¬ lonego ksztaltu odbywa sie we wczesniejszej nie¬ zaleznej operacji technologicznej, przeprowadza¬ nej na .innej prasie hydraulicznej w przyrzadzie tloczniku na zimno lub na .goraco.Tym sposobem przy obróbce wiekszych czesci, których ksztaltowanie odbywa sie na goraco, kaz¬ da czesc jest -nagrzewana dwukrotnie: najpierw do tloczenia i nastepnie do zahartowania.Jak z powyzszego wynika tradycyjne sposoby ksztaltowania li jiartowania w dwóch niezalez¬ nych operacjach sa energochlonne i pracochlon¬ ne, a na wysoki koszt tych operacji dodatkowo rzutuja jeszcze drogie urzadzenia potrzebne do kazdej z tych operacji, tj. piece, prasy i przyrza¬ dy.Ponadto, mimo tak wysokich nakladów, czesto jeszcze otrzymywano czesci o obnizonych wlasnos¬ ciach wytrzymalosciowych, bedacych wynikiem dwukrotnego na- i wygrzewainia czesci i spowodo¬ wanych przez to odweglen w strefach przypo¬ wierzchniowych, utlenien na granicach ziarna oraz ewentualnego rozrostu ziarna.Z innego stosowanego w praktyce rozwiazania 10 15 20 30 znane jest równiez ksztaltowanie detalu z jego równoczesnym zahartowaniem podczas ksztalto¬ wania: jest to mozliwe dla detali ze stali o bar¬ dzo dobrej hartownosci cienkosciennych w przy¬ rzadach, w których matryca i stempel sa chlodzo¬ ne od wewnatrz za pomoca cieczy, co zapewnia uzyskanie potrzebnej do zahartowania tego cien¬ kosciennego detalu predkosci schladzania. Wyzej wymienione urzadzenie do tloczenia z równoczes¬ nym hartowaniem jest stosunkowo prostej kon¬ strukcji jednakze nie nadaje sie do hartowania wiekszych i grubszych czesci, dla których zahar¬ towania konieczne sa wieksze predkosci schladza¬ nia, które sa -uzyiskiiwane tyfllko bezposrednim, ob¬ fitym natryskiem lub zanurzeniem czesci do cie¬ czy chlodzacej, i ta ostatnia mozliwosc zostala juz wykorzystana i jest znana z opisu patentu W. Brytanii nr 13.231248, w prasie do hartowa¬ nia. Wedlug tego rozwiazania para pionowych ma¬ tryc do ksztaltowania zostala usytuowana- w zbiorniku, który po uksztaltowaniu czesci jest szybko napelniany ciecza chlodzaca,' przy czym czesc zostaje zahartowana.W rozwiazaniu tym jest jednak utrudnione po- . dawanie wsadu miedzy matryce, co powaznie ob¬ niza mozliwosci obróbcze i jest powodem niskiej wydajnosci.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad i niedogodnosci i opracowanie sprawnego i prostej konstrukcji urzadzenia, które umozliwi 113 2213 113 221 4 równoczesne ksztaltowanie i zahartowanie czesc) stalowych wiekszych rozmiarów przy jednokrot¬ nym nagrzaniu i zamocowaniu ich miedzy ele¬ mentami roboczymi urzadzenia.Cel ten spelnia prasa hydrauliczna wedlug wy¬ nalazku do ksztaltowania i równoczesnego harto¬ wania czesci stalowych wiekszych rozmiarów skladajaca sie z podstawy z matryca, belki górnej i suwaka ze stemplem przez to, ze matryca i stempel ksztaltujace element obrabiany maja wewnatrz przestrzenie dla cieczy chlodzacej lub sprezonego powietrza i sa polaczone za pomoca przewodów z bateria zasilajaca cieczy chlodzacej oraz z zródlem sprezonego powietrza oraz przez to, ze powierzchnie robocze maja szereg dowolnie uksztaltowanych wglebien, które maja polaczenie z komorami matrycy i stempla poprzez uklad ot¬ worów natryskowych lulb nadmuchowych usytuo¬ wanych w sciankach wystepów lub wglebien. Ba¬ teria podajaca jednoczesnie ciecz chlodzaca do matrycy i stempla jest przesterowywana za po¬ moca silowmikat, a dla ulatwienia podawania wsa¬ du do przestrzeni miedzy matryca a stemplem przewidziany jest samotok zawieszony za pomoca ciegien o nastawialnej dlugosci na suwaku prasy, z tym, ze równoczesnie wystepy matrycy musza byc wyzsze, dzieki czemu podczas ksztaltowania czlony samotoku sa chowane w taik uzyskanych wglebieniach matrycy.Wymienione otwory natryskowe najkorzystniej powinny znajdowac sie w jednakowej odleglosci od powierzchni roboczych — zlozenia matrycy i stempla — z tym, ze moga byc usytuowane w sciankach bocznych i, lub czolowych ww. wgle¬ bien.Przez podlaczenie do ukladu cieczy chlodzacej, najlepiej w obrebie baterii, doprowadzenia spre¬ zonego i, lub nagrzanego powietrza zapewniona zostala mozliwosc osuszenia i oczyszczeniak z zen- dry lub tym podobnych niepozadanych czastek matrycy i stempla przed kazdym nastepnym po¬ daniem do obróbki ksztaltujacej i hartujacej na¬ stepnej sztuki wsadu stalowego.Dzieki takiemu rozwiazaniu prasy hydraulicznej i jej przyrzadów roboczych uzyskana zostala moz¬ liwosc przeprowadzania w jednej operacji, przy jednokrotnym nagrzaniu i zacisnieciu w przyrza¬ dzie roboczym prasy, ksztaltowania i zahartowa¬ nia wytloczki stalowej w zasadzie o dowolnych rozmiarach, przy czym operacje te sa realizowane tylko na jednej prasie przy jednym nagrzaniu wsadu i w bardzo krótkim czasie, a zainstalowa¬ ny osuszacz sprezonym powietrzem zapewnia uzyskanie czesci bez wad..Ponadto dla czesci ksztaltowanych i hartowa¬ nych na prasie wedlug wynalazku stwierdzany zostal pewien przyrost wlasnosci mechanicznych, co mozna tlumaczyc szkodliwoscia podwójnych procesów grzania stosowalnych w dotychczasowej teehnologdii.Poniewaz do tloczenia z równoczesnym harto¬ waniem konieczne jest nagrzanie wsadu do wyz¬ szej temperatury, uzyskano tez obnizke sil po¬ trzebnych do ksztaltowania, a w wyniku tego mozliwosc obróbki na danej prasie wiekszych jak dotad czesci.Zgodnie z wynalazkiem mozliwe jest tez zme¬ chanizowanie podawania do lilocznaka wsadu i usuwanie z niego gotowej wytloczki przez zain¬ stalowanie samotoku zawieszonego na suwaku za posrednictwem ciegien o nastawialnej dlugosci, przy czym przy ruchu roboczym suwaka w dól rolki samotoku chowaja sie w rowkach powierz¬ chni roboczej matrycy, a przy ruchu powrotnym suwaka rolki samotoku zdejmuja gotowa juz wytloczke z matrycy. Konstrukcja prasy wedlug wynalazku umozliwia realizacje bardzo prostej, taniej i sprawnej technologii jednoczesnego ksztaltowania i hartowania czesci stalowych o wiekszych rozmiarach.Wynalazek zostanie blizej przedstawiony przez omówienie jego przykladów zastosowania przed¬ stawionych na rysunku. Figura 1 przedstawia prase wedlug wynalazku bez samotoku, a na Fig. 2 przedstawione jest rozwiazanie. z samoto¬ kiem.Zgodnie z zalaczonym rysunkiem prasa wedlug wynalazku sklada sie z podstawy 1 ze stolem 16 i matryca 7, belki górnej 2 wspartej na czterech kolumnach 6, suwaka 3 ze- stemplem 9 d silow¬ ników hydraulicznych 18, osadzonych w belce górnej 2 i polaczonych z suwakiem 3. Ponadto prasa posiada baterie 4 zasilajaca cieczy chlo¬ dzacej, która ciecz chlodzaca 'przewodem 12 poda¬ je do matrycy 7, a przewodem 13 do stempla 9.Podstawa 1 wraz ze stolem 16 i matryca 7 sa nieruchome, natomiast suwak 3 ze stemplem 9 jest przemieszczamy w pionie zgodnie z podany¬ mi na rysunku strzalkami, a ich ruch jest reali¬ zowany za posrednictwem wymienionych silowni¬ ków 'hydraulicznych 18.W powierzchniach ksztaltujacych 19 i 20 odpo¬ wiednio matrycy 7 i stempla 9, uksztaltowanych zgodnie z pozadanym ksztaltem, gotowej wytloczki 8, znajduje sie uklad wglebien 14 o zarysie pros¬ tokatnym (Fig. 1) lub innym w zasadzie o do¬ wolnymi kierunku przebiegu. Pod' powierzchniami ksztaltujacymi 19 matrycy 7 i 20 stempla 9 znaj¬ duja sie komory cieczy chlodzacej odpowiednio 10 i 11, które z jednej strony za pomoca przewo¬ dów 12 i, 13 sa polaczone z bateria 4 cieczy chlo¬ dzacej, a z drugiej strony za posrednictwem ot¬ worów natryskowych 21 z wglebieniami 14 w po¬ wierzchniach ksztaltujacych 19 i 20 odpowiednio matrycy 7 i stempla 9.Jak widac na zalaczonych rysunkach glebokosc wglebien 14, jak i. ich ksztalt moga byc dowolne, jednakze wskaizane jest, by otwory natryskowe 21 znajdowaly sie w jednakowej odleglosci od po¬ wierzchni ksztaltujacych i zaciskajacych 19 i 20 odpowiednio matrycy 7 i stempla 9, przy czym, zaleznie od ksztaltu wglebien 14, otwory natrys¬ kowe 21 moga znajdowac sie zarówno w scian- kaioh bocznych, .wglebien 14, jak to widac na fig. 2, lub w sciankach czolowych jak na fig 1.Ponadto do przewodu 13 cieczy chlodzacej za¬ silajacego komore 11 cieczy chlodzacej stempla 9 podlaczony, jest,przewód 15 sprezonego powietrza z zaworem odcinajacym 17, za pomoca którego 10 19 * » * 35 40 45 50 66 605 113 221 6 powierzchnie robocze matrycy i stempla sa osu¬ szane i oczyszczane.Jak widac na fig. 2 zgodnie z wynalazkiem prase korzystnie 'jest wyposazyc w samotok o rol¬ kach 23, który jest zawieszony na suwaku 3 za pomoca ciegien 22 o nastawialnej dlugosci dzieki czemu uzyskuje sie zmechanizowanie podawania materialu z piieea do prasy przy obróbce wytlo- czek o wiekszych gabarytach lub wiekszym cieza¬ rze. Dla rozwiazania prasy z samotokiem koniecz¬ ne jest wykonamie w powierzcHni ksztaltujacej co najmniej matrycy 7 wglebien 14 wiekszych rozmiarów w których moglyby sie schowac rolki 23 samotoku podczas operacji ksztaltowania i hartowania róznych czesci. Ponadto w tym przykladzie zastosowania wynalazku kierunek wgiejbien 14 w matrycy 7 musi \byc zgodny z kie¬ runkiem przebiegu osi rolek 23 samotoku.Dzialanie prasy wedlug wynalazku zostanie omówione na przykladzie jej wykonania przed¬ stawionym na filg. 2.Przed kazda operacja ksztaltowania i -harto¬ wania przeprowadzone jest osuszenie i oczysz¬ czenie matrycy 7 i stempla 9 za pomoca stru¬ mienia sprezonego powietrza z przewodu 15.Przy podniesionym suwaku 3 rolki 23 samotoku znajduja sie nad powierzchnia robocza 19 matry¬ cy 7. Nastepnie nagrzany, do temperatury nieco wyzszej od wymaganej do zahartowania temperatury dla danej stali, wsad z pieca samo¬ tokiem podawany jest do przestrzeni roboczej prasy. Przy wlaczeniu zasilania silowników hy¬ draulicznych 18 .suwak 3 ze stemplem 9 wykonu¬ je ruch roboczy w kierunku matrycy 7 zaciskajac i ksztaltujac równoczesnie wsad miedzy matry¬ ca 7 a stemplem 9. Przy ruchu suwaka 3 w dól rolki 23 samotoku chowaja sie do wglebien 14 matrycy 7.Natomiast po zakonczeniu tloczenia za pomoca silownika 25 i ukladu dzwigien 26 na baterii 4 wlaczany jest natrysk ciecza chlodzaca zarówno od strony matrycy 7, jak tez od strony stempla 9.Ciecz chlodzaca z baterii 4 przewodami 12 i 13 jest dostarczana do- komór 10 i 11 odpowiednio w matrycy 7 i stemplu 9 i przez otwory natrys¬ kowe 21 jest natryskiwana na obydwie po¬ wierzchnie juz uksztaltowanej wytloczki 8. Po uzasadnionym technologicznie czasie chlodzenia doiplyw cieczy chlodzacej zostaje odciety, a w wyniku przelaczenia zasilania silowników hydrau¬ licznych 18 suwak 3 wykonuje ruch powrotny do góry, przy czym samotok zdejmuje z powierzchni roboczej matrycy 7 uksztaltowana i zahartowa¬ na wytloczke 8, która nastepnie po uruchomie¬ niu samotoku podawana jest do stanowiska od¬ bioru czeseii z tej operacji.Konstrukcja prasy zapewnia mozliwosc elas¬ tycznego usytuowania pulpitu sterowniczego stacji zasalajacej prasy, a ponadtio prase moz¬ na latwo przystosowac do zautomatyzowania procesu hartowania przez zastosowanie w ukla¬ dzie hydraulicznym manometrów' kontaktowych.Zastrzezenia patentowe 1. Prasa hydrauliczna do ksztaltowania i rów¬ noczesnego hartowania czesci stalowych, zawie¬ rajaca podstawe z matryca, stala belke górna i suwak ze stemplem-, znamienna tym, ze matryca (7) i stempel (9), ksztaltujace element obrabiany maja wewnatrz przestrzenie (10 i 11) dla cieczy chlodzacej i sprezonego powietrza i sa polaczone poprzez przewody (12, 13) z bateria zasilajaca (4) aieczy chlodzacej i zródlem sprezonego powietrza (15), a ich powierzchnie robocze (19) i (20) maja szereg wglebien (14), które maja polaczenie z przestrzeniami (10 i 11) wewnatrz matrycy (7) i .stempla (9) poprzez uklad otworów (21) usytu¬ owanych w sciankach wystepów (24) i wglebien (14). 2. Praisa hydrauliczna wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tym, ze uklad zasilania (4) ciecza hartu¬ jaca jest wyposazony w silowmik (25) dziala¬ jacy na zespól dzwigni (26)- do równoczesnego podawania cieczy chlodzacej do przewodów (12, 13) i przestrzeni (10, 11) wewnatrz matrycy (7) i, stempla (9). 3. Prasa hydrauliczna wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienna tym, ze wystepy (24) matrycy (7) sa wykonane jako podwyzszone, a w znajdujacych sie miedzy nimi wglebieniach (14) usytuowane sa czlony (23) samotoku, który zawieszony jest na suwaku (3) za posrednictwem ciegien (22) o na¬ stawialnej dlugosci. 10 15 20 25 30 35 40113 221 Fig. i Fig-2 FZGraf. Koszalin D-1371 105 A-4 Cena 45 zl PL