Przedmiotem wynalazku jest uklad wykrywania kierunku ruchu zwlaszcza dla licznika osi, stoso¬ wany przy automatycznej kontroli kierunku ruchu pojazdu kolowego.Znany jest uklad wykrywania kierunku ruchu z ksiazki P. Misiurewicz i M. Grzybek pt. „Pól¬ przewodnikowe uklady logiczne" WNT — War¬ szawa 1975 r. Uklad ten jest ukladem pomocniczym dla przetwornika przesuniecia mechanicznego w kod cyfrowy.Do wykrywania kierunku ruchu tarczy potrzebne sa dwa czujniki dajace sygnaly przesuniete wzgle¬ dem siebie o okolo 1/4 okresu. Uklad ten posiada dwa przerzutniki polaczone szeregowo. Na wejscie pierwszego przerzutnika podawany jest sygnal jed¬ nego z czujników, pozostale wejscia czujników po¬ laczone sa z zegarem. Wyjscia przerzutników po¬ laczone sa z wejseiama dwóch funktorów. Na trzecie wejscie tylch funktorów podawny jest sygnal z drugiego czujnika. Wyjscia funktorów polaczone sa z wejsciami C+ i C_ monoimpulsa^ tora. Na jednym z niloh pojawiaja sie impulsy w zaleznosci od kierunku obrotu badanej tarczy pomiarowej.Znane uklady wykrywania kierunku ruchu pou siadaja szereg wad, z których najniedogodniejszymi sa te, które powoduj a^, ze uklad generuje sygnal kierunku ruchu zahitm obiekt przejedzie poza punkt uznany za kranicowy dla elementu ukladu komuni¬ kacyjnego, a wiec równiez w przypadku gdy le 15 25 30 obiekt zatrzymal sie w strefie oddzialywania czuj¬ ników, czy tez zmienil kierunek ruchu i wycofal sie. Ze wzgledu na to, ze uklady realizujace funkcje zabezpieczenia ruchu sa czesto uklaldamli sekwencyjnymi, pojawienie sie nawet krótkotrwale informacji nieprawdziwej lub przedwczesnej moze zaklócic ich dzialanie.Istota ukladu wykrywania kierunku ruch/u we¬ dlug wynalazku polega na tym, ze sygnal z jed¬ nego z czujników podawany jest na wejscie D i R jednego z dwóch przerzuitników typu D, a sygnal z drugiego czujnika podawany jest na wejscie D i R drugiego przerzutnika typu D. Wejscie D i, trze¬ cie wejscie jednego i drugiego ipirzerzuitnika typu D polaczone jest z obu wejisciaimi odpowiadajacego mu funktora logicznego. Polaczone miedzy funktory logiczne tworza przerzutnik bistaibiiny.W wynalazku wykorzystano fakt, ze przerzutnik typu D zwiera stan iwyijsoioiwy dopiero po zaistnie¬ niu odpowiedniej (sekwencji sygnalów do|prowa- dzonych do jego wejsc- Przerzutnik w tym ukladzie pomieta kierunek, z którego na- jeicnailo kjoiloi, w momencie zfta51ezi|einda sie koila w strefie wspólnej czujników i przygotowuje od¬ powiedni pirzerzultniik typu D do dzialania w przy¬ padku konsekwentnego przejazdu kolai Tak roz¬ wiazany uklad wykrywania kierunku ruchu o bar¬ dzo prostej budowie zaipewnia wygenerowanie jednego z (sygnalów kieirunfcu ruchu tylko wówczas. 112 83911283$ gdy kontiffoilowany obiekt rzeczywiscie przejechal punkt kontrolny.Przedmiot wynalazku je"st uwidocznliony iw przy¬ kladzie iwykio-n.ain.iia na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy . ukladu^wykrywalna ~ kierunku -ruchu a fig. 2 przedstawia toir kola po- jazdiu poruszajacego s-le rw strefach oddzialywania czujników.Ukad wykrywania kierunku ruchu wedlug wy¬ nalazku sklada sie z dwóch pirzerzutników typu D Al i Cl cinaz przerzlutoika toiistaibillnego zloscmego z funktoirów BI d B'l. Oba wejscia fumktora BI polarzcne sa z wejsciami D i przeirzuitnika Al, a oba wejscia fiumktora B'l polaczone sa z wejsoia- mi D i przeirzutnika Ol.' Sygnal IGI podawany ¦jetsit pa wejscia D i R przerzutnifca Al. Sygnal IG2 podaiwiany jest fia wejscia D i R praesrzutniika Cl.Kolo pojazdu podczas nuchu znajdzie sie w strefie oddzialywania SG1 czujnika Gl jesli znajdzie sie nad czujnikiem Gl, waz w sitrefie oddzialywania czujnika G2 jesli kolo znajduje sie naid czyjnilkiefm G2. Strefy SGl i SG2 zachodza na siehLe tworzac strefe SG1ASG2 oddzialywania obu- cizujimików.Piunkt a i c znajduje sie na granicy oddzialywania strefy SGlA SG2 i strefy SG2, a punkt b na gra¬ nicy oddzialywania istirefy SGl A SG2 i strefy SGl.Dziiailanie ukladu wykrywania Jcierumku ruchu zo¬ stanie omówione podczas ruichu kola nad ezujni- kami Gl i G2 od punktu startu s do punktu kon¬ cowego k. x KGrdy kolo znajduje slfe w "puriikidie s oba czujniki sa wolne i wobec tego sygnaly IGI i IG2 przyj- muja wartosc „0" logiczne ustawiajac przerzutnik Al d Cl w stan „1" odpowiednio na wyjsciach O^ i Q12. Brzerzutniik bistatoilny zlozony z funkto¬ irów BI ii B'l znajduje isie w stajnie nietypowym^ poniewaz na qbu jego wyjsciach Bl/11 i Bl/8 panuje stan „1". iW chwiM znalezienia sie kola w strefie dziala¬ nia czujnika Gl pojawia isiie isygnal IGI = „l" d na¬ stepuje zmiana stanu na wyjsciu Bl/11 przerzut- nika :bdl3jtaJbiilnego na „O". Równoczesnie uchylony zostaje sygnal ustawiajacy na iwejsciu R prze¬ irzutnika AJ. Kolo przesuwajac sde dalej znajduje sie w sitrefie' 'tMialanita obu czujników co spowou duje pojawienie isde takze sygnalu IG2 = „1". Nie spowoduje tó zmiany istanu przerzuitnika ibistaibail- nego BI — B'l, aile odblokuje wejscie R przerzut- iiika Cl. Gdyby kolo przesuwalo sie dalej nasta¬ pilaby zmiana stanu przerzutnika Cl i zostalaby zaliczona os wjezdzajaca na odcinek kontrolowany, jednakze dla zbadania prawidlowosci priacy detek- forai kieiriunku przeanalizujelmy cofniecie sie kola ze strely wspólnej SG1ASG2 do strefy SG1.* W chwili cofniecia sie. kola ze strefy SG2 po¬ wraca sygnal IG2 = „0" blokujac wejscie R prze¬ rzutnika Cl 'uniemozliwiajac zmiane jego stanu.Na 'wyijisjCiu Bl/11 przerzutnika ibistabilnego pozo¬ staje sjtan „0" stanowiacy-i rejestmicje kierunku z którego nalstajpiil poprzednio Wjazd na zespól czujników Gl, G2. Kolo pojazdu szynowego wyco^ fujac sie ze strefy SG1 dzialania czujnika Gl do cuniktar S' spowoduje powrót sygnalu IGI = „0", co doprowadzi uklad wykrywania lóeruinku do stanu podatkowego, 30 Ponowny wjiaizd 'koia w strefe SGl a potem w strefe wspólna SGl 1SG2 spowoduje taka sytua¬ cje jak omówiona przy poprzednimi wjezdzie w te strefe.¦*"¦" 'T^zekioiczeniie" przez"'kolo punktu a tzn, opusz¬ czenie strefy wspólnej czujników przy pozoistaniu w strefie SG2 powoduje zmiane stanu „0" na „ii" na iwyjisciu Bl/11 przerzutnika! (bisttaibdilnegoi, co przeniesiione na wejiscie Cl/11 zmieni stan prze- 10 rzutnika Cl (od momentu zajecia SG2 na wejsciu Cl/12 panuje stan „1"). Na wyjsciu Q12 po'Wstanie stan. „1" co z kolei powoduje zaliczenie oisi wjez¬ dzajacej na kontrolowany odcinek. Jezeli teraz kolo pojechaloby ¦ dalej opuszczajac sitref e SG2 15 uklad powrócilby do stanu zasadniczego i bylby gcitów do anializy przejaizdu naisrtejpnej o|3i, ewen¬ tualnie tej siamej, o ile by sie cofnela.Zanalizujemy jeidnak przypadek bardziej skom- plikowainy itzn. cofniecie isie kola ze strefy SG2 po- 20 przez «tirefe wspólna SGZA SG1 do SCM-. Przy ta¬ kim przejezdzie kola powinna zostac odliczona jedna os tak aby bilans osi znajdujacyich sie na kontrolowanym odcinku byl «równy. 0. W trakcie cofania sie kola ze streisy SG2 do ptrefy SG2A SGl 25 nie zmienia sie stan zaldnego z przerzuitników ukladu tzn. nadal na wyjsciu Q12 przerzuitnika Cl panuje &tan „0", Etopiero w chlwiili opuisizczenia przez kolo .strefy SG2 /\ SGl i przejscia przez punkt „b" do strefy SGl na|stepuje zmiana sygnalu IG2 z „1" iloigioznej1 na y,0" logiczne.Sygnal IG2 = „0" powoduje wykasowanie prze- rzutmika Cl, sygnal Q12 = 0. Jednoczesnie nastepuje zmiana pirzeTlzurtmika ibiiistabilnego, poprzez wejscie 35 B'l/9 i przepisanlie stanu „1" z wejscia D prze- irzutnika Al na wyjscie Oj! jSpowodowane pojiaiwie- niem sie stanu „1" na wejisciu Al/11 przerzutnika Alw Pojawienie siie sygnalu Q21 = „1" powoduje oidliczenie jednej oisd czyli biiilans olsi znajdujacych 40 sie na kontrolowanym odcinku równa sie 0.Gdyby kolo cofnelo sie dalej, poza strefe SGl to uklad powrócilby) ó stamu zalsiadniiiazegio tzn. ^21 = »°" ;i ^12 = £" ^ olczekilwalby na przejazid nastejpnej ojsi.« Rozpatrzmy jednak kolejna zmiane kierunku machu kola tzn. ponowny wjiazd ze strefy SGl w istoretfe SG1ASG2. Po wjechanliu kola w strefe wspólna czujników Gl i G2 Isygnal IG2 znów przyjmie wartosc „1" lecz zaden z przerzutników so ukladu nie zmieni stanu. Dopiieiro po cpujszczemiu strefy wspólnej i prizeljisciu przez punkt c nastapi taka sama reakteja ukladu jak w punkcie a co spowoduje ponowne zaliczenie ojsi wjezdzajacej na kontrolowany odcinek. 'Kolo polsuwajac sie dalej 55 opusci, piraechodzac punkt d strefe SG2 i znajdzie sie poza strefalmi oiddzialywania obu czujnków.Zastrzezenie patentowe 60 Uklad wykrywania kierunku .ruicthu zwlalszcza dla licznika osi sterowany sygnalami dwóch czuj¬ ników szynowych znamienny tym, ze sygnal (IGI) z czujnika (Gl) podawany jest na wejscie (D) i na wejiscie (R) pa^zerzutndka (Al) typu D a sygnal W (IG2) z czujnika (G2) podawany jest na wejscie (D)'H£'S& i na wejscie (R) przeirzutoilka (Cl) typu D przy czym wejscia (D .i ) przerzutnika "(Al) polaczone sa z wejsciami funktoira (BI), a wejscia (D i ) 6 p-rzeirzutnika (Cl) polaczone sa z wejsciami funk¬ toira (B'l) z tym, ze polaczone miedzy soba funlktory (BI, B'l) -stamowiia przerzuitnik bistaibilny.Fig 1 SG1ASGB Fig. 2 PL