Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ste¬ rowania przeplywem cieczy w mechanizmach wspo¬ magania ukladów kierowniczych pojazdów mecha¬ nicznych.Znane sa urzadzenia do sterowania przeplywem cieczy zawierajacej odcinajace zawory kurkowe, zawory dlawiace, suwaki kulkowe oraz suwaki cylindryczne obrotowe i osiowe, w których cha¬ rakterystyki otwierania i zamykania .nie maja wiekszego wplywu na dzialanie urzadzenia.Znane sa równiez urzadzenia tego samego typu, w których charakterystyki spelniaja zasadnicze funkcje. W silownikowych ukladach kierowniczych, ze wzgledu konstrukcyjnego wykonania elementu nadajnika sygnalu, droga ruchu sterujacego jest wzglednie mala w porównaniu z poprzecznym prze¬ krojem przeplywu. Suwak urzadzenia, w funkcjo¬ nalnym stanie pracy, nie znajduje sie w kranco¬ wych polozeniach, lecz w posrednich; przy czym moga byc wyznaczane wymagania odnosnie cha¬ rakterystyk, uwzgledniajac fakt, ze tlok roboczy silownika ukladu kierowniczego ma mechaniczne sprzezenie zwrotne ze sterowaniem.Znane jest hydrauliczne urzadzenie do sterowa¬ nia przeplywem cieczy zawierajace suwak i kor¬ pus, majace promieniowe lub równolegle wpusty o róznych szerokosciach i prostokatnych przekro¬ jach, w których ruch sterujacy zachodzi przez osio¬ we przesuwanie lub obrót suwaka. Tworzace sie otwory sterujace sa czesciami cylindrycznej po- 10 15 20 26 wierzchni bocznej, która w rozwinieciu na plasz¬ czyzne posiada prostokatny przekrój.Urzadzenia o prostokatnych otworach steruja¬ cych sa latwe w wykonaniu, jednak przebieg ich charakterystyk jest niekorzystny, co wynika z fak¬ tu, ze wielkosc otworu sterujacego zalezna jest liniowo od drogi wzglednego ruchu suwaka, nato¬ miast zmiana cisnienia nie jest liniowa albo pro¬ porcjonalna do drogi ruchu sterujacego, gdyz za¬ chodzaca regulacja ma charakter dlawiacy. Na du¬ zym odcinku drogi ruchu sterujacego wzrost cis¬ nienia cieczy jest nieznaczny, natomiast zmiana cisnienia cieczy na koncowym odcinku drogi ruchu sterujacego jest bardzo szybka, tzn. cisnienie szyb¬ ko wzrasta.Uklad kierowniczy z tego rodzaju urzadzeniem wykazuje imala czulosc na duzym odcinku drogi wzglednego ruchu sterujacego, natomiast za duza czulosc na stosunkowo krótkim krancowym od¬ cinku, co zwykle wywoluje sklonnosc do wibracji silowników ukladów kierowniczych.Celem wynalazku jest wykonanie urzadzenia do sterowania przeplywem cieczy, które posiada lep¬ sze, bardziej zblizone do idealnej charakterystyki niz charakterystyki znanych urzadzen, tzn. urza¬ dzenia wykazujacego zwiekszona czulosc cisnienia w polozeniu poczatkowym i mniejsza w polozeniu krancowym.Cel wynalazku zostal osiagniety dzieki temu, ze otwory sterujace sa ustawione paraimi, przy czym 112 805112 805 3 otwory ite sa naipb^iejiiiilanniile otwiiielriamie i iziamyfcaine tworzac zawór z otwartym polozeniem srodkowym, przy którym oba otwory pary otworów sterujacych sa otwarte w tym samym stopniu, powierzchnie otworów sterujacych do kierunku przeplywu sta¬ nowia powierzchnie ksztaltowe o ksztalcie wycin¬ ków kól ae wspólna cieciwa o maksymdlinietj wyso¬ kosci H w otwartym polozeniu srodkowym, przy czym gdy srednica luku lub mniejszego luku wy¬ nosi D| zachodzi zaleznosc H D/2. Wspólna cie¬ ciwa powierzchni ksztaltowych jest prostopadla do kierunku przemieszczania urzadzenia.Sterujacy suwak stanowi suwak obrotowy, zas otwory sterujace sa utworzone przez promieniowe kanaly usytuowane na jednym z elementów sto¬ sujacych w postaci sterujacego suwaka i steruja¬ cego korpusu oraz wypusty usytuowane na drugim elemencie sterujacym w postaci sterujacego su¬ waka i sterujacego korpusu.Srednica tworzacych otwory sterujace promie¬ niowych kanalów sa rózne i wieksze niz maksy¬ malna szerokosc wypustów, przy czym w otwartym polozeniu srodkowym punkt srodkowy kazdego ka¬ nalu lezy na linii srodkowej wypustu.W innym przykladzie wykonania kanaly promie¬ niowe maja jednakowe srednice, zas odleglosci po¬ miedzy srodkowymi punktami par kanalów sa róz¬ ne i mniejsze niz maksymalna szerokosc wystepów, przy czym w otwartym polozeniu srodkowym linia srodkowa kazdego wypustu lezy w polowie odleglo¬ sci miedzy parami- promieniowych kanalów.W kolejnym przykladzie wykonania promieniowe kanaly maja rózne srednice, zas odleglosci pomie¬ dzy srodkowymi punktami par kanalów sa rózne, przy czym wypusty maja rózne szerokosci maksy¬ malne, a odleglosc pomiedzy srodkowymi punkta¬ mi pary kanalów jest mniejsza niz maksymalna szerokosc wypustu zas w otwartym polozeniu srod¬ kowym linia srodkowa kazdego wypustu lezy w po¬ lowie odleglosci miedzy parami promieniowych ka¬ nalów* L Powierzchnia promieniowego kanalu w jednym elemencie sterujacym objeta jest przez powierzch¬ nie dwu kanalów promieniowych w przeciwleglym elemencie, przy czym odleglosc miedzy osiami dwóch kanalów promieniowych w jednym elemen¬ cie jest mniejsza od sumy ich srednic, zas w po¬ lozeniu srodkowym odleglosc ta jest podzielona na polowe przez punlktt srodkowy kanalu na przeciw¬ leglym elemencie. Promieniowe kanaly leza w tej samej plaszczyznie i pod katem prostym wzgledem osi obrotu ewentualnie kierunku przemieszczania urzadzenia.Otwory sterujace sa ograniczone przez wycinki dwu cylindrycznych powierzchni na jednym ele¬ mencie sterujacym i wycinki otworów kanalów na drugim elemecie sterujacym, przy czym odleglosc pomiedzy osiami cylindrycznych powierzchni jest wieksza niz ich srednica i niniejsza nóz srednica kanalu w drugim elemencie sterujacym.Otwory sterujace sa ograniczone przez dwie cy¬ lindryczne powierzchnie na jednym elemencie ste¬ rujacym oraz wycinki otworów kanalów na drugim elemencie sterujacym, przy czym odleglosc pomie¬ dzy osiami powierzchni jest mniejsza nii ich sred¬ nica i wieksze niz srednica otworów kanalów w drugim elemencie sterujacym.Jeden z elementów sterujacych w postaci steru¬ jacego suwaka i sterujacego korpusu jest zamoco- 5 wany promieniowo za pomoca trzpienia z czescia cylindryczna i czescia koncowa z zewnetrzna po¬ wierzchnia ograniczona dwoma wzdluznymi cylin- - drycznymi powierzchniami przecinajacymi sie na przeciwleglych koncach wzdluz cieciwy wiekszej 10 niz srednica cylindrycznej czesci trzpienia, przy czym odleglosc miedzy osiami powierzchni jest wieksza niz srednica cylindrycznej czesci trzpienia.Powierzchnia czolowa trzpienia ma taka sama.krzy¬ wizne jak powierzchnia boczna suwaka, a cieciwa w lezy prostopadle do kierunku ruchu sterujacego.Jeden z elementów sterujacych w postaci steru¬ jacego suwaka i sterujacego korpusu jest zamoco¬ wany promieniowo za pomoca cylindrycznego trzpienia z zewnetrzna powierzchnia ograniczona 20 dwoma cylindrycznymi powierzchniami przecinaja¬ cymi sie na przeciwleglych koncach wzdluz cieciwy wiekszej niz srednica trzpienia. Odleglosc miedzy osiami powierzchni jest wieksza niz srednica trzpie¬ nia, zas powierzchnia czolowa trzpienia ma taka 25 sama krzywizne jak powierzchnia boczna suwaka.Cieciwa lezy prostopadle do kierunku ruchu ste¬ rujacego.Wiele otworów sterujacych jest polaczonych rów¬ nolegle i hydraulicznie, zas co najmniej dwa otwo- so ry sterujace maja rózne przekroje poprzeczne ewen¬ tualnie rózne krzywizny obszaru granicznego.W urzadzeniu wedlug wynalazku maja zastoso¬ wanie suwaki osiowe i obrotowe, przy czym w pierwszym przypadku otwory sterujace tworzone sa 35 z promieniowych wypustów suwaka i z kanalów lub otworów na korpusie pokrywajacych czesciowo te wypusty, a w drugim przypadku stosowane sa wypusty biegnace w kierunku wzdluznym. Srednica promieniowego kanalu lub otworu na jednym ele- 40 mencie urzadzenia, korzystnie na • korpusie, jest wieksza niz szerokosc wypustu na wspólpracuja¬ cym z nim drugim elemencie, korzystnie na suwa¬ ku, przy czym punkt srodkowy kanalu lub otworu w otwartym polozeniu srodkowym lezy na linii 45 srodkowej wypustu.Urzadzenie wedlug wynalazku ma charakterysty¬ ke bardzo zblizona do idealnej charakterystyki ste¬ rowania za pomoca otworów sterujacych. Otwory sterujace sa czesciami cylindrycznych powierzchni 150 bocznych dwóch wspólpracujacych elementów urza¬ dzenia, których ruch sterujacy jest wynikiem albo wzglednego osiowego przesuniecia albo wzglednego obrotu wokól wspólnej osi, tzn. nastepuje wzdluz lini bocznej. 55 Formacja sterujaca jednego elementu urzadzenia tworzona jest przez dwa utworzone na drugim elemencie, ograniczone lukami kola przekroje po¬ przeczne, które sa wycinkami kola w plaszczyznie promieniowej albo plaszczyznie równoleglej do plaszczyzny symetrii powierzchni obrotowej. To formacje sterujace dwóch elementów urzadzenia pokrywaja sie czesciowo, i jeden otwór jednego ele¬ mentu urzadzenia lezy w srodku odleglosci miedzy osiami dwóch otworów drugiego elementu w polo- es zeniu srodkowym,5 W zaleznosci ad stosunku odstepu miedzy osiami do srednicy cylindra mozliwe sa rózne rozwiazania.Gdy odstep miedzy osiami dwu otworów w jed¬ nym elemencie jest mniejszy od srednicy otworu w drugim elemencie, otwory sterujace powstaja w wyniku dodawania dwóch wycinków kól, leza¬ cych po dwu stronach wspólnej cieciwy, tworzac formacje dwuwypukla.Gdy odstep miedzy osiami dwóch formacji ste¬ rujacych jednego elementu urzadzenia jest wiekszy od srednicy przez niego okreslonych powierzchni cylindrycznych odgraniczonych 'formacji rozrzadu przeciwleglego elementu, otwór sterujacy jest od¬ dzielony od przeciwleglego elementu przez wypukla strone formacji i przez wklesla strone powierzch¬ ni bocznej formacji.Jesli odstep miedzy osiami jest mniejszy od sred¬ nicy pojedynczych otworów przeciwleglego element tu urzadzenia, otwory sterujace powstaja w wy¬ niku róznicy miedzy dwoma wycinkami kól, leza¬ cych po jednej stronie wspólnej cieciwy, tworzac forme wkleslo-wypukla.Cylindryczny trzpien jest usytuowany w promie¬ niowym kanale w suwaku. Zewnetrzna powierzch¬ nia czolowa trzpienia ograniczona jest przez po¬ wierzchnie krzywizny utworzona z dwóch przeci¬ najacych sie powierzchni bocznych wzdluz cieciwy wiekszej od srednicy trzpienia. Otwór stanowiacy przeciwna formacje, wykonany koncentrycznie do cieciwy w drugim elemencie urzadzenia ma mniej¬ sza srednice od dlugosci cieciwy, przy czym po¬ lowa róznicy dlugosci na obu koncach cieciwy sta¬ nowi powierzchnie uszczelniajaca na powierzchni bocznej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia charakterystyki urzadzen do sterowa¬ nia przeplywem cieczy, g1 — charakterystyka ideal¬ na, g2 — charakterystyka w przypadku prostokat¬ nych otworów sterujacych, g3 — charakterystyka dla urzadzenia wedlug wynalazku, g4 — charakte¬ rystyka dla urzadzenia wedlug wynalazku, w in¬ nym przykladzie wykonania, fig. 2 — urzadzenie obrotowe z tlokowym silowmiiklem dwiustammego dzialania, schematycznie, fig, 3 — otwory sterujace urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 4 — uklady otworów sterujacych urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 5 — silowinikowy uklad kierowniczy z urzadze¬ niem wedlug wynalazku w przekroju wzdluznym, fig. 6 — urzadzenie w przekroju B-B z fig. 5, fig. 7 — geometryczne uksztaltowanie wypuklo- -wkleslego otworu sterujacego, fig. 7a — geome¬ tryczne luksztatftowalnie otworu starujacego, fig. 7b— geometryczne uksztaltowania otworu sterujacego w innym przykladzie wykonania, fig. 2 — geometrycz¬ ne uksztaltowanie wypuklo-wkleslego otworu ste¬ rujacego, fig. 8a — geometryczne uksztaltowanie otworu, sterujacego z fig. 8, fig. 9 — geometryczne uksztaltowanie otworu sterujacego z fig. 8, w in¬ nym przykladzie wykonania, fig. 9a — otwór ste¬ rujacy w przekroju wzdluz linii A-A z fig. 9.Na osi odcietej diagramu (fig. 1) naniesiona jest droga ruchu sterujacego, a na rzednej wartosci cis¬ nienia cieczy. Idealna charakterystyka jest prosta charakterystyka g1 o kacie nachylenia 45°. 2 805 6 Charakterystyka g2 odnosi sie do urzadzen o pro¬ stokatnych otworach sterujacych. Wedlug idealnej charakterystyki zmiany cisnienia cieczy jeset pro¬ porcjonalna do drogi ruchu sterujacego, tzn. czu- I losc cisnienia jest stala na calej drodze ruchu ste¬ rujacego. Czulosc cisnienia okresla tangens kata a, zawartego miedzy charakterystyka a osia odcieta.Charakterystyka g2 wykazuje bardzo odbiegajaca od idealnej czulosc cisnienia.*• Przy porównywaniu charakterystyk ocenia sie zazwyczaj stosunek czulosci w pozycji krancowej do czulosci w pozycji poczatkowej, tzn. iloraz tgfytgaj. Im mniejszy jest stosunek, tym jest ko¬ rzystniejszy przebieg czulosci cisnienia w zaleznosci iB od drogi ruchu sterujacego. Dla idealnej charakte¬ rystyki g1 stosunek ten wynosi 1. iNajh^ardziej zblizona do idealnej charakterystyki g1 jest charakterystyka g3 urzadzenia wedlug wy¬ nalazku. 20 Pompa 201 (fig. 2) dostarcza ciecz poprzez prze¬ wód 20 do korpusu 13. Wewnatrz korpusu 13 usy¬ tuowany jest stolujacy suwak 12 majacy wypusty 205 i 206, które czesciowo jzakrywaija kanal wloto¬ wy 207 li wylotowy 208 cieczy, tworzac otwory .ste¬ rujace 209 i 210 przy kanale 'wlotowym 207 oraiz otwory 211 i 212 przy kanale wylotowym 208.Otwoiry sterujace 209 i 311 polaczone sa ze soba poprzez komore 213, a otwory 210 i 212, poprzez komore 214. Komora 213 poilaezoinia jest na sitaie poprzez kamal 219 z przestrzenia robocza 34 silow¬ nika tlokowego 1 dwustronnego dzialania zawiera¬ jacego tlok 2 a komora 214 [poprzez banal 220, z przestrzenia robocza 33 silownika 1.Otwory sterujace (fig. 3ai, 3fo, 3c) sa utworzone z wolnych wycinków powierzchni ikoHowych (pow¬ stajacych w wyniiku pokrywialnia kolowych otwo¬ rów. 121 ipowierzchnSiamii ksztaltowymi 123, 124, wy¬ pustów 205, 206 suwaka 12 usytuowanych sy¬ metrycznie wzgledem siebie. Otwory sterujace 209 i 210 sa przedstawione w otwartym iptoilozeniu srod¬ kowym. Ui-zadzenie porusiza sie w kierunku A.Gdy otwór 209 zostaje zamykany, powieksza sie jednoczesnie powierzchnia poprzecznego przekroju przeplywu otworu 210. Hydrauliczny opór (dlawie¬ nia) w zamykajacym sie otworze 209 wzrasta, jed¬ noczesnie zmni-ejsza sie hydrauliczny opór w otwo¬ rze 210. Otwór 212 zamyka sie jednoczesnie z za¬ mykaniem sie otworu 209,, iqo wywoluje zwieksze1- nie cisnienia w .komorze 214, a zmniejszenie cis- nóenlia w komorze 213.Przebieg wzrostu cisnienia w komorze 214 zale¬ zy ziateiadoiczo od wplywu zamykania otworów 209 i 212. Otwiarcie otworu 210 wplywa tylko nieznacz¬ nie ma zmiane oisnlieiniiia.Zamykanie otworów posiiiafdajajcych powierzchnie wycinków kola (fig. 3a, 3fo, 3 który przy równomiernym ruchu teiterujacym za¬ chodzi poczatkowo szyibJoo, a (nastepnie wolnliej.Odpowiedni stosunek czufosci w pollozeniu poczat- 60 kotwym do czulosci w polazeniiiu kolcowym uzys¬ kuje siie przez dobór odpowiedlniej krzywizny od¬ graniczajacej ortalz przez dobór stosunku powierzch¬ ni kolfa do powierzchnia walnych wycinków kota.W urzadzeniu wedlug wynalazku mozna fcoirzyisit- w nie stolsowac kilka równolegle polaczonych grup11*805 otworów, które »róznia sie wielkoscia i/lub poloze¬ niem.Srednice kanalów 125, 126, 127 (lig. 4a) uformo¬ wanych w korpusie sterujacym 1$ sa rózme a wiek¬ sze niz szerokosc wspólpracujacych z nfimd wypu¬ stów 128, 120, 130. W otwartym srodkowym powo¬ zeniu urzadzenia* punkt srodkowy kazdego kamialliu 12$, 126, 127 lezy na linii srodkowej wypustu 128, 129, 130.Srednice kanalów 131a, 131b, 132a, 132b, 133a, l$3fe cym 13 sa jednakowe, zas odleglosci miedzy punk¬ tami sriod&owymi par kanailów 131a, d 131b; 132a i 132b, 133a i 133b sa irózne i mniejsze niz makisy- majkna szerokosc wspólpracujacych z nimi wypu¬ stów 134. iW otwartym,srodkowym polozeniu urza¬ dzeni liniia srodkowia kazdego wypustu 134 lezy iy. ' polowie odlegilosci miedzy wIs^ólpracujacymL z nim panami kanalów 131a i 131b, 132a i 132b, 133a i 133b.Srednice otworów 135a, 135b, 136a, 136b, 137a, 137b (fig. 4c) isa irózne i odleglosci miedzy nimi sa rózne; zas wypusty 13$, 139, 140 maja rózne mak¬ symalne iszeriokipisci. W otwiairtym srodkowym po¬ lozeniu urzadzenia linia srodkowa kazdego wypu¬ sty 138,139, 140, lezy w poilowie odleglosci (rndedizy wsjpólpmcujacymi z minii panami kanalów 135a i 135b, 136a i 136b, 137a i 137b. ;;|?bu$Qwa 10C ukladu kierowniczego (fig. .5) jest zamknieta pokrywkami 3, 4. Kulki': 6 osiowo pod- Jtayniuja trzpien Ideirowinicy 5 w górnej pokrywie 3. Zwp$e gwintu na trzpieniu 5 zazebiaja sie z na¬ kretka kierownicza 8 poprzez kulki 7. Nakretka sru¬ by kierowniczej 8 jest otsaidzoma obrotowo poprzez bieznie lozyska 9 w tloku 2 tak, ze moze, sie obra¬ cac wokól wlasnej olsi tylko w ograniczonym za- kresie.odpowiiadajacyim zakresowi ruchu sterowa¬ nia. Zderzaki 10 ogratniczaja dialsfcy obrót w ...obu kajtowych zakresisich, W itloku 2 jelsit osadzony obro¬ towy zespól sterujacy tloka. Czisn wprowadzajacy 11 laczy nakretke 8 z suwakiem sterujacym 12 w korpusie sterujacym 13. Zewnetrzna poiwiierzch- nda 14 korpusy sterujacego 13 chodzi z pewnym luzem, w otwór 15 tloka 2. Korpus sterujacy 13 za¬ wiera jwyzio^afiinia zawierajace pierscienie uszczel¬ niajace 18, 19 przylegle do jego koncowych po¬ wierzchni 16, 17, Slizijowa rura 20 jest umieszczona pomiedzy trzpcenóem fcierjownoczyim 5 a korpusem sterujacym 13 dla slizgowego uszczelniania w trzpieniu poprzez pierscien uszczelniajacy 21.Zeby 22 na tloku, 2 zalzebcaija sie z zebami 24 walu kierowniuozego ^ i przenosiza sile wspomagania.Zeby 24 (równoczesnie pod.trzymuja tlok 2 zapobie¬ gajac obrotowi. Tflok 2 ma- wyziotoienda zawierajace pieflnscueniye u^zczeiniLajace 25, 26. Sruba 27 podforzy- maujje korpus sterujacy 13 osiowo w otworze 15 tloka ^2. SiTiuba 28 w tloku ? podtrzymuje bieznie "icicyelkia 9 DJatoefitki 3deax3wina)C^ej 8. t if^Ptei (wpiywia w otwór w górnej pokrywce 3, przeplywa przea wzdluzny otwór w topieniu kiie- jrowoiczym 5 i ,w sJazgowej nurze 20. Olej mastep- .nie pflzleplywia z dolnego zakonczenia mury 20 ido ó^J&toiaStów 29 (ifóg. 5 i 6) w korpusie steruja- . cym 18, która oprowadza olej przez szczeliny fcte- ncw«nta r^ «ew«etff«na pc^rzchnie suwaka ste- 20 rujacego 12. Poprzez kanaly 30 w korpusie sterow¬ niczym 13 i otwory 31 w tloku 2 oflej moze byc odpmwadizany do komory powrotnej 32, gdaie zwykle panuje niskie oismieniie a stamtad przsz « celnttirailny otwór w obudowie 100 do zbiornika pompy. iKomoira dsnieiniowa 33 jest objeta obudowa 100, tlokiem 2 ii górna pokrywa 3, zas komona nisko- cdsnieniowa 34 jest ojbjetta obudowa 100-, tlokiem 2 10 i dolina pokryiwa 4. Górna komora icisnieniiowa 33 jeisltodidizienpinalcdiik^^ 32 pdieffls^iendtem uiszczelniiajajcyin 25 na tloku 2, zas komoiria powrot¬ na 32 jest oiddaielona od komory niskocisniiemiiowej 34 piefffsciehaem uiszczelniajaicyim 26. 15 Poijrzeczny oitwór 35 (fig. 6) w suwaku steruja¬ cym 12 przeiwodizi olej centralnym otwoirem kor¬ pusu 13, ma zewnatrz rury 20, po kulkach 7, do górnej komory cisnieniowej $3, izals kanaily 36 utwo¬ rzone w korpuistie isterujacym 13 prowadza go do komory niLskoidsnieniiiowej 34. Pierscien ulsziczelniia- jacy 18 na korpusie sterujacym 13' oddziela górna komore cisnieniowa 33 od koflQic^"JplieiB^ 37 wzdluz zewnetrznej powierzchni 14 korpusu steru¬ jacego 13. Komora 37 jest stale polaczona z ko- ^ mora pówirotlna 32. W ten sjpótsób zewnetirznia po¬ wierzchnia 14 korpusu 13 nie jest obciazona. fciedy suwiak stenujacy 12 obraca tsde w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara w stoisun- ku do fcotripuis-u sterujacego 13 (fig. 6), przepilyw ole¬ ju kanalami 29 w kierunku kanallów &d któme pro¬ wadza do komory nisko'Ciisnieniowej 34 jest zablo¬ kowany, równiez zablólkowany jeslt przeplyw oleju w kaeruhlkach kamalów wyplywowych 36, Olej mo¬ ze jednak plynac na przyklad przez otwarcie za¬ woru w kierunku rury 20 i wokól trzpienia 5 do górnej komory cisnieniiowej 33 dllia przesuniecia w dól tlokia 2. Podczas takiego iruchiu tloka 2 oilej przeplywa z komory 34 pnzez kanaily 36 i 30 do ndskocisnjiendowej komoTy powrotnej lub komory 33 40 utworzonej wokól sektorowej przekladni w zaze¬ bieniu z zebami nta zewnetrznej powierzchni tto- kd 2.(Kiedy /trzpien 5 jest óbraoany w przeciwnym kierulriku, (suwak sterujaicy 112 obrracia isiLe w tóie- 45 runku sruchu wskiazówek zegaina dJla aatozymiania przeplywu oleju z kanalów 29 w kierunku kana¬ lów 35 i 36 i upucbaffnlia przeplyw oleiju w kierun¬ ku kamalów 30 iprzez co oiej przeplywa do komory 34 (i wypycha tlok 2 ku górze. Piodfcizas tego nudhu 50 tloika 2 olej pnziepflywa z komory 33 wokól trzpie¬ nia/ 5 i przez kanaly 35 otnaz 36 do ikomoiry 33.Sprezyna 38 (fig. 9) utrzyiinuje suwak sterujacy 12 ii nakireitke 8 polaczoflie w dch podisrtawoiwej po¬ zycji, Medy trzpien 5 nie jest obciiazioiny. &iodkp«- 55 we polozenie jSterorwiania jest luzyskliwiane aa po¬ moca zebra 39 ma nakretce 8 i zebna 40 na zde- rzaklu 10 (£ig. 8). Zebra 39, 40 maja te isjaima isizero- kosc, a sprezyma' 38' stykai sie z .ich bocznymi po- wierzchoiiami. Obróoenfe nlakjretki 8 a przez ttó 60 ruch sterowanila isuiwafca sterujacego 12 wyistepuje tylko przy odkszMcenki (sprezyny 38. Po zakon¬ czeniu ruchu sitejrowaniia trzpien 5 jest nieobaia- zony, a sprezyna 38 ponownie obnaca natarejtke 8 do polozenia srodkowego, zas nakretka 8 wycofuje 09 suwak 12 popcizez czlcci 11» 35112805 10 .Swofzen 41 (fiig. 6) zabezpiecza koifpus. 13 przed obrotem w tloku 2. Uistawieniie odpowiedniego ka¬ towego poiiozeniia korpusu 13 i suwaka 12 moze byc uzyskane za pomoca sirufo 42 na tloku 2 przecho¬ dzacych po powierzchniach-¦ 43 uformowanych na korpusie 13 (fiig. 3).Korpus sterujacy 13 ,i isuwak sterujalcy 1:2, sa sprzezone prziaz okragle, cylindryczne powierzchnie (fig. lOa). Na jednym elenienciie sterujacym, gdzie znajduje sie pojedyncza powierzchnia cylindryczna o promieniu krzywizny S/2 mozna utworzyc dwa zwezkowe kanaly 141 i 142 ograniczajace otwory sterujace 145 i 146 z wkleslymi cibrzeznymL po¬ wierzchniami ksztaltowymi 143a i 144a sterujacych otworów ulosmioiwanych w linmym eilemenctie ste¬ rujacym.Na tfednym elemencie sterujacym, (fig. lOfo) ko¬ rzystnie ma suiwaku 12, jestt. utworzone wyzlobienie 150 o promieniu krzywizny d/2 za pomoca dwóch wspólsnodkowychj cylincfrycznych powierzchni 148 i 140 rozstawionych w oidleigtoiScL m i konczacych sie w zaokraglonej powienzclhnii" mad^cietf promien krzywizny m/2. Powieirzcfiftóa wypukla 15ia kanalu 151 utworzonego w drugim'' elemegclicde sterujacym okresla otwórc sterujacy 152w otazezriej powierzchni ksztaltowej 149 wyzlobienia 150. iW tym pnsyfcacBku kanal 151 znajduje siie w korpusfie sterujacym 13..Otwór¦ laczacy 153 jest utworzony dla polacizefea wyzlobienia 150 z symetryczniie rozmieszczono druga obrzezna powierzchnia ksztaltowa dia umoz¬ liwienia przetlaczania czyiranlifca,1 hydnaul/icznego.Obrzeza wyzlobienia 153 i 154 (fig. lOc) maja pelny kat, a szerokosc m wyzlobienia jest wieksza od maksymalnej sizerokoscii zwezki sfcefflijacej, której x" .x ¦¦''• a + D + o wartosc wynosa ! !—- 2 W kolejnym przykladnie wykonania (fig. lla) utworzony na jednym z'elementów sterujacych pojedynczy otwór cylindryczny z poiwiterzchniia ksztailtcwa 155 o srednicy & wspólpracuje z dwoma cylindrycznymi, powierzchsruiami 156, 157 utworzo^ nymd na drugim elemencie sterujacym dla uzyska- nia dwóch otworów sterujacych 158, 159, Srodki powierzchni cylindrycznych 156, 157 sa rozstawione w odleglosci a. Otwór sterujacy 158 jest utworzony przez (wklesla czesc powierzchni ksztaltowej 155 i wypukla czesc powierzchni cylindrycznej 156, zas otwór sterujacy 159 jest utworzony pomiedzy wypukla powierzchnia cylindryczna 157. a wklesla powierzchnia ksztaltowa 155. iW praktycznym przykladzie wykonania (fig. Ufo)' uklad zawiera dwa kanaly 150 i 151 nie polaczone ze sobas ale sprzezone nieuwidiocznipnymi oddziel¬ nymi przestrzeniami roboczymi lufo komorami. Osie srodkowe symetrii diwu kanalów 160, 161 sa prze¬ suniete wzgledem sfiefoie w srodkowej plaszczyznie o odleglosc" B —al+is., gdzie D i a sa wartosoiami z fag. 8, zas s jest szerokoscia kazdego kanalu 160, D 4- s 161 o promieniu krzywizny wynoszacym 2 jW niepokalanym elemencie sterujacym1 jest utworzony srodkowy otwór 162, kitórego Wklesle sciany stanowiace powierzchnie ksztaltowe 162a i 162b tworza otwory sterujace 165 i 166 wraz z wypuklymi scibaniami kanalów 160, 161 stanowia¬ cymi, powierzchnie ksztaltowe 163, 164.Dwuwyipukle cylindryczne czesci! powierzchni bocznych 167 i 168 (lig. i2a 12fo) stanowia . ko- 5 rzystne zakonczenie trzpienia 169. 'l^rzpien 169 ma powierzchnie czolowa 172 o tej saimet krzywliznie co powierzchnia bociana 171 suwaka 170. Obróbki powierzchni 167, 168 dokonuje sie wokól osi 173 174 lezacycn w plaszczyznie krzywizny toplienia io 169. Trzpien 169 umocowany jest w proirrrientiowym okraglym otworze 175 suwaka 170, (tak, ze cylin¬ dryczna powierzchnia 171.suwaka 170-pokrywa sie z (powierzchnia czolowa 172 trzpienia 169y -..Srednica D trztpiendia 169 (fig. lila) jest mn&ejisza 15 od Cieciwy H cylindrycznej powierzchni bocznej 167 i 168, ale wieksza oid srednicy 8 okragitego otworu 176 w nieuwiiidocanijoinyln przecdwileglym elemencie lurzaflzeniia. Krtmory 177 i 178 polalczotne sa poprzez kanaly 179 i 180 z oftwonami 181 i 182 20 prowadzacymi dó dwóch nieuwtidocznaonych prze* sfcreeni (roboczych. f . ¦.-. *.-» - Zastrzezenia (patentowe 25 1. Urzadzenie do aterowiamfia przeplywem cieczy w rneK^anizmach wrapoimagainiia ukladów Irierownd- cz^fch gazdów mechanicznych zawierajacych dwie wspóldzialajace przestrzenie robocze, które ma dwa elementy stanowiace korpus i wspótafoowo w nlim 50 usytuowany cylindryczny miwak, przy* czym jeden element polaczony jest co najmniej wzdluz odcin¬ ka mchu steruj ajcego z rtanajniikiem sygnalu sitórui- jacego, korzysitnie z trzprlendem kierownicy lub drazkiem! kierowniczym pojazdu mechanfecznego, 33 a drugi etenienit, co Tnajmniej ma tym samym od¬ cinku jest nieprzesuwny, hydrauliczne przewody doplywowy i odplywowy do urzadzenia i przewód doplywowy do przestrzemi iroboczej, oraz otwory sterujace : utworzone pomiedzy wspólpracujatcymi 40 otworami i wy&tepaimi .suwaka a korpaau, znamien¬ ne tym, ze otwory sterujace (145,146, 152, 168, 159, 165, 166, 177, 178, 209, 210, 211, 212) sa uisttiawWne parami, w których otwory sa napalzem^ennc& otwie¬ rane i zamykane tworzac zawór z Otwartym porto- 45 zeniem srodkowym, przy którym oba otwory pary otworów sterujacych (145, 14a 152, 158, 159, 165, 166, 172, 178i 209, 810, 211, 212 *a ot|W«ntie w tym samym sitoptiiJu, ^przy czym powierzcbnde otworów sterujacych pnostopadae do kierunku przeplywu M stanowia powierzchnie ksztaltowe (123, 124, 141, 143a, 142, 144», 151a, 148, 155, 1#0, 157, 162, 162a, 163, 165, 167, 168, 172) o ksztalcie wycinków kól ze wspólna Cieciwa o maksyrnaOnej wysokosci H w otwartym polozeniu srodkowym^ przy czym gdy 55 srednica luku lub mniejszego luku .wynosi D, za¬ chodzi zaleznosc HD/2. 2. Uunzadzende wedlug zasfoz, 1, znamienne tym, ze wspólna cieciwa -powwzichjnd ksztaltowych (123, 124, 141, 142a, 142, 144*, 151a l4?, 155, 156, 157, 60 162,162a, 163, 167, 168, 172) jest prostopadla do kie¬ runku (A) przemieszczania urzadzenia. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze sterujacy suwak silanowi suwak obrotiOiwy (12), zas otwory stertujace <209, 210, 211, 212) sa utwo- es rzone przez promieniowe kanaly (207, 208) usyituo112805 11 12 warne ma jedniylm z elementów islteriujacych w po¬ staci steirujaiciego suwaka (12) i sterujacego korpu¬ su (13) oraz (206, 206) "usytuowane osi drcugiim ede- memcde sterujacym w 'poptaioi oferujacego suwaka (12) i sterujacego korpusu (13)., 4j Urzadzenie wedlug castra. 3, znamienne tym, ze srednice twomzaice otwory sterujace promienio¬ wych kanalów (125, 126, 127) sa rózne i wieksze naz maiksyimaline szisax)toot9Ci wypusltów (128, 129, 130), pnzy czym w otwamtyim pofliozemiu srodkowym puJnfat srodkowy kazdego kanallu (126, 126, 127) lezy na Linii (srodkowej wypusltoi (128, 129,, 130). 5. Urzadzenie wedlug zasjtrz. 3, znamienne tym, ze promiieniawe kanaly (131a, 132a, 133*, 13Ib, 132b, 133c) maja jednakowe srednice, izals odileglotsci po¬ miedzy srodkowymi pumiktalmi pair kanalów (131a, 131b, 132a, 132b, 133*, 133b) isa rózne i mniiejsBe niz maksymalna szerokosc wystepów (134), przy iczyim w otwwrtytm polozendiu srodkowym linia srodkowa kazdego wypustu (134) Jezy w polowie odflegloscii miedzy paniami promieniowymi kanalów (131a, 131 b, 132*, 132b, 133a, 133b). 6. Urzadzenie wedlug zasitrz. 3, znamienne tym, ze promieniowe kanaly (135a, 136a, 137a, 135b, 136b, 137b) imaja irózne snedmiiice aais odleglosci po¬ miedzy sfrodkowymi punktami kanalów (135a, 135b, 136% 136b, 137a, 137b) sa rózne, przy czym wy¬ pusty (13^ 139, 140) maja rózne szerokosci- maksy¬ malne, a odleglosc pomiedzy inodkpiwymii punktami pary kawalów (135a, 135b, 136a, 136b, 137a, 137b) jeslt mniejsza- niz maksyirnailna! szerokosc wypusitu X138# 139, 140), zas w otwartym polozeniu srodko¬ wym lmniiia isrodkowia wypustu (138, 139, 140) lezy w polowie OidIeg2xscji miedzy parami promienio¬ wych kanalów (135*, 135l, 136a, 136b, 137a, 137b). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,, znamienne tym, ze powierzchnia promieniowego kanalu (14) w jed¬ nym elemencie sterujacym objetp jezt pirzez po- waeraehnae dlwu kanalów promieniowych dl43, 144) w przeciwleglym elemencie, przy czym odleglosc (a) miedzy osiami dwóch kanalów promieniowych (143, 144) w jednym elemencie sterujacymi jest mniejsza od suimy tich sredinic, zas w powozeniu sijedkowym odleglolsc (a) jest podzielona na polo¬ we przez punkt srodkowy kamalu (141) na porzeciw- leglym elemenJcoe, a promieniowe kanaly (141, 143, 144) leza w tej saffnej plaszczyznie i pod katem prosltyim wzgledem osji lotootu ewentualnie kierun¬ ku A pgnzemieszczenia urzadzenia. 8. Urzadzenie wedlug zasifcrz. 1, znamienne tym, ze CHtwoiry sierujace (163) isa ogranaczone przez wy¬ cinki diwu cylindiry^znyioh powiearzchinii (148, 151) na j-adnym ellejmenioie iSiterujacylm i wyciinki o-twprów feamaJlów ma drugim eilemenciie slteirujacym, pnzy czym cdlegloisc poimiiedizy oisdamii cyOiiindryiczinych po- 3 wieirachinii (161a) jest wieksza niz ich sredtroiicia (D) i mindejisza niz isredinliiCia oltwoinu kaniailu w drugim elemeindie slterujacym. 9. Urzad28in(ie [wedlug zasltrz. 1, znamienne tym, ze otwory sterujace (158, 169) cgraniiiczorie sa przez 10 dwie cylindiryczne poiwlieirzchinde (155, 156, 155, 157) naj jednym eleimenicdie .sitetnujajcymi cca^ ,'wyoimki otworów 'kanalów ma idrugim idlemeniaie laterujacym, pozy czym odleglosc (a) pomiiedzy osiiiamii tpowiierach- ni (156, 157) jest mniiej.sza niz och srednica (D), 15 i wieksza naz srednica f( S ) oitworófw 'kanalów w dru¬ gim edemenidie islteinujacym. 10. Uanzaidizenie wedlug aasitrz. 1, znamienne tym, ze jeden z elementów sterujacych w positacli ste¬ rujacego suiwalka (12) i sterujacego kioirpusu (13) jest 20 zamtoicowajny promiiienliowo ziai pomoca tirzpienia (169) z czesoia icylindjryiczna i czescia konlcolwa z zewnetrzna powiierzchmia i(172) ogranicziona dwo¬ ma wzdlpznynii cylindirycznymoi po»wieirzchni!jam;i (167, 168) pirzecdnajacyimi sie nai przeciLwleglych 25 koncach wzdluz icieciijwy wiiekszej niz srednica cy- lindiryiczniej czesci .trzpienia (169), przy czym odleg¬ losc miedizy cisiiiami -powikirdohind (167, 168) jeslt Wiek¬ sza niz isredmiica cylindrycznej czesci trzpiieniia (169), zas ipowiieraahnia czoloiwa (172) ttrzpden so taka siaima krzyiwlizne j,ak powieirizchniia iboczna iS,u- .wajka (12), a cieciilwa ilezy pinostiopadile do kierunku A ffTUchu Biteinuijacego. (11. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze jeden z elementów lateinujacych w postaci slte- 35 rujacego siulwaka (12) i sterujacego korpusu (13) jestt aamocowany promieniowo za pomoca cyliin^ drycznego trzpienia (169) z zewnetrzna powierzch¬ nia (172) ograniczona diwomia cylindrycznymi po- wierzchintiamii (167, 168) praeciiniaijacymi sie na prze- 40 dwleglyich kofkialch wzdluz cdeaiwy wiekszej niz sarednica tirzpdeniia (169), przy czym odleglosc mie¬ dzy osiLami powierzchni (167, 168) jest -wieksza niiz srednica trzpienia (169), zas powfieirzchmia czolowa (172) trzpieniiia (169) ma taka siaima krzywizne jak 43 powierzchndia boczna stuwaka (12), zas oieccwa lezy prostopadile do fcieruniku \A iruchu stepujacego. 12. Ufrzadzende wedlug izastrz. 1, znamienne tym, ze jego Wiele otworów siteriujacych jest polaczo¬ nych równolegle, zas co najmniej dwa otwory ste- 00 ruijace imaja rózne przekroje poprzeczne ewentual¬ nie rózne krzywizny obszaru gnanicznego.112 805 P Pmax f X Fig. I 121 130 13/a a123 b.Fig. 3 m 12! !2 138 125.A5 129 m /?6^G jp0 i32o- !3 12) a.Fig* r 137Ó 137a „ 31 30 ng- 3112 805 Fig./Oa 153 12 M Fig.Wb Fig, 10c Fig 11a D*s(p 162 m tt62b 16! Fig. 11b 170 I77f67\ f66^J78 172 J75 177 W IV178JM,. 769 Fig.12b LZGraf. Z-d Nr 2 — 1430/81 95 egz. A4 Cena 45 zl PL