Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do za¬ wieszania modelu maszyny latajacej w tunelu aerodynamicznym, stosowane przy eksperymental¬ nych badaniach podatnosci aerodynamicznej i sta¬ tecznosci, przeprowadzanych w tunelach aerody¬ namicznych malych predkosci na dynamicznych modelach maszyn latajacych w warunkach mak¬ symalnie zblizonych do warunków swobodnego lotu.Urzadzenie moze byc stosowane do wyznaczania wytrzymalosci dynamicznej i parametrów flatero- wych.Problem badania przedstawionych zagadnien na modelach dynamicznych ma wyjatkowo duze zna¬ czenie dla bezpieczenstwa lotów maszyn lataja¬ cych.Konstrukcja urzadzen pozwalajacych na przepro¬ wadzenie takich badan stanowi bardzo zlozone za¬ gadnienie techniczne. Z jednej strony, zawieszenie nie powinno w sposób zauwazalny przeszkadzac w przemieszczaniu sie modeli stwarzajac warunki badan w tunelu zblizone do warunków lotu swo¬ bodnego, a z drugiej strony powinno ono utrzy¬ mywac model w srodku roboczej czesci tunelu aerodynamicznego nie pozwalajac na duze prze¬ mieszczenia modelu i zapobiegajac jego wyrzuce¬ niu ze strumienia w przypadku stosowania tuneli aerodynamicznych z otwarta czescia robocza. Ta ostatnia wlasciwosc wazna jest szczególnie przy badaniu modeli, nie wyposazonych w specjalny uklad pilotazowy, co w sposób istotny upraszcza eksperymenty i zwieksza ich efektywnosc.Umocowanie modelu w roboczej czesci tunelu aerodynamicznego zapewniajace przy badaniach 5 szesc stopni swobody przemieszczen modelu, moze powodowac niestabilnosc modelu jako ciala sztyw¬ nego na zawieszeniu, zwana flater zawieszenia, jak równiez w sposób istotny wplywac na badane parametry rzeczywiste, otrzymywane na podsta- io wie wyników badania modelu, przez przeliczenie z uwzglednieniem wspólczynników skalujacych wynikajacych z teorii mechanicznego podobien¬ stwa. Dlatego przy konstruowaniu urzadzenia do zawieszania modelu maszyny latajacej w roboczej 15 czesci tunelu aerodynamicznego dokonuje sie sta¬ rannych badan laboratoryjnych oraz opracowan srodków zapewniajacych stabilnosc modelu na za¬ wieszeniu przy wszystkich predkosciach strumie¬ nia w tunelu i zapewniajacych mozliwie maly w wplyw konstrukcji zawieszenia na wyniki badan.Takie zadania z powodu zlozonosci zjawisk, obec¬ nie rozwiazywane sa glównie doswiadczalnie.Znane jest z opisu patentowego USA nr 3.276.251, klasa 73-147 urzadzenie do zawieszania modelu 25 maszyny latajacej w tunelu aerodynamicznym, które stosowane jest przy badaniach na flater dy¬ namicznego modelu samolotu na przydzwiekowych predkosciach strumienia w tunelu NASA. Urza¬ dzenie sklada sie z dwóch lin, przedniej i tylnej, 10 umieszczonych w pionowej i poziomej plaszczyznie 112 651\ 3 maszyny latajacej, przepuszczonych w postaci petli przez rolki modelu i przymocowanych do scianek tunelu aerodynamicznego za posrednictwem spre¬ zyn zapewniajacych okreslone naprezenie lin. Rol¬ ki sa umocowane wewnatrz kadluba przed srod¬ kiem ciezkosci modelu i za nim.Urzadzenie do zawieszania modelu odtwarza wa¬ runki lotu swobodnego i zapewnia szesc stopni swobody przy przemieszczaniu modelu jako ciala sztywnego, ma mase mala w porównaniu z masa modelu i pozwala prowadzic badania na przy- dzwiekowych i naddzwiekowych predkosciach strumienia.Jako konkretny rodzaj mocowania modelu do¬ biera sie na podstawie konstrukcji modelu poje¬ dyncze lub podwójne rolki zainstalowane w kadlu¬ bie modelu. Przednia lina przebiega poziomo lub pionowo, tylna zas w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny przedniej liny.Przy umieszczeniu przedniej liny w plaszczyznie pionowej lina ta przymocowana jest jednym kon¬ cem na stale do górnej scianki tunelu przed mo¬ delem, przerzucona jest przez rolke umieszczona v dziobowej czesci kadluba modelu przed srod¬ kiem ciezkosci modelu, a drugim koncem za po¬ srednictwem sprezyny przymocowana jest do dol¬ nej scianki tunelu.Tylna lina w tym przypadku przebiega w plasz¬ czyznie poziomej i przymocowana jest do bocz¬ nych scianek tunelu analogicznie do mocowania przedniej liny. W ten sposób model umocowany na tym zawieszeniu ma szesc stopni swobody, w których przemieszczenie pionowe i obrót wzgle¬ dem poprzecznej osi modelu odbywa sie przy przemieszczaniu modelu na rolkach po pólpetli przedniej liny i przy wahadlowych przemieszcze¬ niach modelu wzgledem osi przechodzacej przez punkty mocowania tylnej liny, boczne przemiesz¬ czenie i Obrót wzgledem pionowej osi odbywa sie wskutek wahadlowych przemieszczen modelu wzgledem osi przechodzacej przez punkty moco¬ wania przedniej liny i jego przemieszczen na rol¬ kach po pólpetli tylnej liny, wzdluzne prze- mieszceznie modelu odbywa sie dzieki sprezyste¬ mu mocowaniu liny przedniej i tylnej, obrót wzgledem osi podluznej odbywa sie przy nie¬ znacznym przemieszczeniu modelu na rolkach po pólpetlach, przedniej i tylnej.Charakterystyki czestotliwosciowe i statecznosci modelu ustala sie przez naprezanie tylnej liny za pomoca mechanizmu naprezajacego. Wielkosc na¬ prezenia okreslona jest za pomoca czujnika. Wiel¬ kosc naprezania zalezy oczywiscie od parametrów modelu przy badaniach, jednakowoz naprezenie powinno byc wystarczajace do zapewnienia lotu modelu oraz stabilnosci dynamicznej ukladu mo- del-zawieszenie, lecz równiez odpowiednio male, aby zapewnic utrzymanie czestotliwosci wlasnych ukladu model-zawieszenie ponizej czestotliwosci modelu jako ciala sztywnego w locie swobod¬ nym.Model badany na takim zawieszeniu zaopatrzo¬ ny jest w uklad pilotowania w strumieniu tunelu aerodynamicznego. 2 651 4 Jednak znane zawieszenie nie pozwala na pro¬ wadzenie badan stosunkowo ciezkich modeli przy malych, poddzwiekowych predkosciach strumie¬ nia, gdyz w tym przypadku trzeba wywierac nad- 5 miernie duze sily przy naprezeniu lin mogace do¬ prowadzic do istotnej zmiany widma czestotliwos¬ ciowego ukladu model-zawieszenie. Poza tym ist¬ nieje koniecznosc sterowania modelem podczas badan. io Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do zawieszania modelu maszyny latajacej zapew¬ niajacego przeprowadzenie badan modeli dyna¬ micznych najrózniejszych rodzajów w warunkach zblizonych do warunków lotu swobodnego i nie- 15 wymagajacego ukladu sterowania modelem pod¬ czas przeprowadzania eksperymentów w tunelach aerodynamicznych malych predkosci.Cel ten osiagnieto dzieki urzadzeniu do zawie- 20 szania modelu maszyny latajacej w tunelu aero¬ dynamicznym wykonanym w postaci ukladu lin ze srodkiem do ich naprezania, przy czym jedne konce tych lin przymocowane sa do korpusu tu¬ nelu za posrednictwem elementów sprezystych, 25 a drugie konce polaczone sa z samym modelem, w wyniku czego podczas badan odbywa sie lot swobodny modelu w ten sposób, ze uklad lin skla¬ da sie przynajmniej z jednej liny umieszczonej w plaszczyznie poziomej i przynajmniej dwóch lin 30 umieszczonych w plaszczyznie pionowej, stanowia¬ cych plaszczyzny symetrii modelu i polaczonych z nim w punktach znajdujacych sie odpowiednio przed i za jego srodkiem ciezkosci.Uklad lin moze skladac sie z dwóch lin umiesz- 35 czonych w plaszczyznie poziomej i przechodza¬ cych po obu stronach kadluba modelu równolegle do jego osi podluznej. W tym przypadku celowe jest mocowanie wspomnianych lin do modelu przed jego srodkiem ciezkosci za posrednictwem 40 dwustronnej dzwigni równoramiennej przechodza¬ cej na wylot przez poprzeczna wykonana w mo¬ delu szczeline i osadzonej wewnatrz niej na prze¬ gubie. Wspomniane liny mocowane sa do modelu za posrednictwem prowadnic umocowanych na 45 wspornikach przy kadlubie modelu.Celowe jest mocowanie wspomnianych lin do korpusu tunelu w jednym punkcie przed mode¬ lem i w jednym punkcie za nim. W punkcie mo¬ cowania lin do korpusu tunelu znajdujacym sie 50 przed modelem mozna umiescic blok, przez który przerzucone sa konce polaczonych ze soba lin.Uklad lin pionowych moze byc wykonany w po¬ staci czterech lin, z których dwie umieszczone sa w pionowej plaszczyznie symetrii modelu, odpo- 55 wiednio przed i za jego srodkiem ciezkosci, a dwie inne dodatkowe liny umieszczone sa w plaszczyz¬ nie pionowej przechodzacej za srodkiem ciezkosci modelu prostopadle do pionowej plaszczyzny sy¬ metrii modelu. Celowe jest polaczenie konców lin «o umieszczonych w plaszczyznie pionowej za posred¬ nictwem elementów sprezystych z odpowiednimi mechanizmami dzwignikowymi umozliwiajacymi regulacje polozenia modelu w roboczej czesci tu¬ nelu aerodynamicznego zarówno przy instalacji, 65 jak i podczas badan.5 Wspomniane wyzej rozwiazanie zapewnia prze¬ prowadzenie badan modeli dynamicznych róznych rodzajów w warunkach zblizonych do warunków lotu swobodnego.Poza tym taka konstrukcja urzadzenia do za¬ wieszania modelu maszyny latajacej w tunelu aerodynamicznym przy przeprowadzaniu ekspery¬ mentów pozwala na unikniecie koniecznosci sto¬ sowania ukladu sterowania modelem.Wynalazek jest opisany w przykladach wyko¬ nania przedstawionych na rysunkach, ma których fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia do zawie¬ szania modelu maszyny latajacej w tunelu aero¬ dynamicznym w widoku z Iboku, fig.2 — schemat urzadzenia do zawieszania modelu maszyny lata¬ jacej w tunelu aerodynamicznym w widoku z gó¬ ry, fig. 3 — schemat mocowania lin umieszczo¬ nych w plaszczyznie poziomej do modelu przed jego srodkiem ciezkosci G, fig. 4 — schemat jed¬ nego z przykladów rozmieszczenia lin poziomych, fik. 5 — schemat innego przykladu rozmieszczenia lin poziomych, fig. 6 — przedstawia jeden z opty¬ malnych przykladów wykonania urzadzenia do zawieszania rnodelu maszyny latajacej w tunelu aerodynamicznym.Bedace przedmiotem wynalazku urzadzenie do zawieszania modelu 1 (fig. 1) maszyny latajacej w roboczej czysci 2 tunelu aerodynamicznego 3 malych predkosci wykonane jest w postaci ukladu lin i zawiera przynajmniej jedna umieszczona w plaszczyznie poziomej, line 4, której jeden koniec za posrednictwem elementu sprezystego 5 przy¬ mocowany jest do korpusu tunelu aerodynamicz¬ nego 3, a drugi koniec przymocowany jest do mo¬ delu 1 w punkcie 6 znajdujacym sie przed srod¬ kiem ciezkosci G modelu 1, oraz przynajmniej dwie liny 7 umieszczone w pionowej plaszczyznie symetrii modelu. Jedne konce lin 7 przymocowa¬ ne sa za posrednictwem elementów sprezystych 8 do korpusu tunelu aerodynamicznego, a drugie po¬ laczone sa z modelem 1 w punktach 9 i 10 -u- mieszczonych przed i za jego srodkiem ciezkosci G, w okreslonej od siebie odleglosci. Odleglosc te dobiera sie na podstawie warunku zapewnienia stabilnosci ukladu model-zawieszenie w strumie¬ niu V tunelu aerodynamicznego. Kierunek pred¬ kosci strumienia w tunelu aerodynamicznym o- znaczony jest na wszystkich rysunkach strzalka.Uklad lin moze zawierac dwie liny 11 (fig. 2) umieszczone w plaszczyznie poziomej i przecho¬ dzace po obu stronach kadluba modelu 1. Moco¬ wanie lin 11 przed i za modelem do korpusu tu¬ nelu aerodynamicznego 3 odbywa sie za posred¬ nictwem elementów sprezystych 12 i 13 (fig. 2), a do modelu 1 liny 11 mocowane sa w dwóch punk¬ tach 14 i 15 przed i za jego srodkiem ciezkosci G, przy czym w punktach 14 znajdujacych sie przed srodkiem ciaizkosci G modeli, liny 11 przymoco¬ wane sa sztywno do modelu 1 za posrednictwem dwustronnej dzwigni równoramiennej 16, a za srodkiem ciezkosci G modelu, przepuszczone sa luzno przez prowadnice 17 umieszczone za posred¬ nictwem wsporników na kadlubie modelu 1.Na fig. 3 bardziej szczególowo przedstawiono mocowanie lin. 11 do modelu 1 za posrednictwem 6 dwustronnej dzwigni równoramiennej 16. Dzwig¬ nia 16 przechodzi przez przelotowa szczeline po¬ przeczna 18 wykonana w modelu 1 i umocowana jest przegubowo w kadlubie modelu w punkcie 19. 5 Takie mocowanie lin 11 zapewnia równowaze¬ nie sil oporu czolowego modelu przez sily zawie¬ szenia dzialajace przed srodkiem ciezkosci G, co poprawia stabilnosc modelu na zawieszeniu w strumieniu V tunelu aerodynamicznego. Polozenie io punktów 14 i 15 mocowania lin 11 do modelu 1 wzgledem jego srodka ciezkosci G równiez dobie¬ ra sie na podstawie warunku zapewnienia stabil¬ nosci ukladu model-zawieszenie w strumieniu V tunelu aerodynamicznego z uwzglednieniem mo-, 15 delowania warunków lotu swobodnego modelu.Liny 20 (fig. 4) umieszczone w plaszczyznie po¬ ziomej moga byc mocowane do korpusu tunelu aerodynamicznego 3 w jednym punkcie 21 przed modelem 1 i w jednym punkcie 22 za modelem 1 20 za posrednictwem elementów sprezystych 23 i 24.Liny 25 (fig. 5) umieszczone w plaszczyznie po¬ ziomej moga byc mocowane do korpusu tunelu aerodynamicznego 3 przed modelem 1 za posred¬ nictwem bloku 26 przez który przerzucone sa kon- 25 ce polaczonych ze soba lin 25. Blok 26 (fig. 5) przymocowany jest do jednego konca elementu sprezystego 27, którego drugi koniec mocowany jest do korpusu tunelu aerodynamicznego 3.Mozliwe sa rózne warianty rozmieszczenia lin 30 pionowych podtrzymujacych model 1 w roboczej czesci 2 tunelu aerodynamicznego 3 (fig. 1 i 6).Tak wiec, .poza dwiema linami 7 umieszczonymi w pionowej plaszczyznie symetrii modelu mozna zainstalowac przynajmniej dwie dodatkowe liny 28 35 (fig. 6) umieszczone w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny symetrii modelu, badz tez zainsta¬ lowac tylko te dwie liny 28 i zlikwidowac line 7 (fig. 6) znajdujaca sie za srodkiem ciezkosci G modelu 1. 40 Dodatkowe liny 28 mocowane sa do modelu w punktach 29, znajdujacych sie w równych odleg¬ losciach od plaszczyzny symetrii modelu. Drugie konce lin 7 i 28 za posrednictwem elementów sprezystych 8 mocowane sa do korpusu tunelu 45 aerodynamicznego 3 zarówno przy instalowaniu modelu ,jak i podczas badan. Tak wiec optymalne wykonanie urzadzenia do zawieszania modelu 1 maszyny latajacej w roboczej czesci 2 tunelu aerodynamicznego 3 malych predkosci stanowi 50 uklad lin zawierajacy dwie liny 25 umieszczone w plaszczyznie poziomej, ledna line 7 umieszczo¬ na w pionowej plaszczyznie symetrii modelu 1 przed jego srodkiem ciezkosci G i dwie liny 28 umieszczone w plaszczyznie pionowej prostopadlej do plaszczyzny symetrii modelu."Liny 25 umieszczone w plaszczyznie poziomej mocowane sa do korpusu tunelu aerodynamiczne¬ go 3 za posrednictwem elementów sprezystych 27.Sila naprezajaca te liny powodowania jest przez 60 mechanizm naprezajacy 31, którego wyjscie silo¬ we poprzez uklad bloków 32 polaczone jest z li¬ nami 25.Urzadzenie do zawieszania modelu scisle ustala pozycje modelu w roboczej czesci tunelu aerody- 65 namicznego i zapewnia modelowi szesc stopni112 651 8 10 15 20 30 swobody jego przemieszczen jako ciala sztywnego.Swoboda przemieszczen w plaszczyznie pionowej okreslona jest glównie podatnoscia elementów sprezystych 8, przyjmujacych ciezar modelu. Swo¬ boda przemieszczen bocznych modelu zalezy od dlugosci lin 7 i 28 i nieznacznie od napiecia lin 25, w kierunku strumienia okreslana jest wylacz¬ nie przez podatnosc elementów sprezystych 27.Tym samym omawiana konstrukcja zawieszenia modelu umozliwia wplywanie na swobode jego przemieszczen w dowolnym kierunku praktycznie niezaleznie od przemiieszczen w innych kierun¬ kach.Ruchome mocowanie górnych konców piono¬ wych lin 7 i 28 (fig. 6) umozliwia przemieszczenia pionowe przez polaczenie lin z mechanizmami dzwignikowymi pozwala na znaczne uproszczenie montazu modelu w roboczej czesci tunelu aerody¬ namicznego, jak równiez na sterowanie modelem bez pomocy organów sterowania samego modelu, które w wielu przypadkach sa niemozliwe do wy¬ konania z powodu trudnosci konstrukcyjnych.Obserwacji modelu dokonuje sie dowolnym znanym sposobem.Badania na zawieszeniu o konstrukcji wedlug 25 wynalazku przeprowadza sie w nastepujacy spo¬ sób: Okreslane sa niezbedne podatnosciowe para¬ metry wszystkich elementów sprezystych 8, 27 urzadzenia oraz liniowe wymiary lin 7, 25, 28 i ich punkty mocowania do modelu 1. Nastepnie mo¬ del 1 jest mocowany do dolnych konców piono¬ wych lin 7, 28, po czym dokonuje sie montazu lin 25 umieszczonych w plaszczyznie poziomej i ich polaczenia z modelem 1. ' Konstrukcja urzadzenia jest niezwykle prosta, a montaz modelu 1 w roboczej czesci 2 tunelu aerodynamicznego 3 jest bardzo szybki. Po doko¬ naniu montazu modelu 1 w urzadzeniu przepro¬ wadza sie kontrolny zapis czestotliwosci drgan wlasnych modelu jako ciala sztywnego zwracajac uwage na to, aby najwieksza czestotliwosc drgan modelu 1 jako ciala sztywnego na zawieszeniu byla kilka razy mniejsza od najmniejszej czestot¬ liwosci wlasnych drgan sprezystych modelu.Po zakonczeniu montazu w roboczej czasci tu¬ nelu aerodynamicznego i wstepnych kontrolnych pomiarów czestotliwosci modelu zaczyna sie za¬ planowane badania, których metody moga sie znacznie róznic jedne od drugich co nie pociaga za soba jakiejkolwiek zmiany parametrów urza¬ dzenia.W razie zaistnienia asymetrii modelu ujawnia¬ jacej sie w strumieniu V tunelu aerodynamiczne¬ go, jest ona kompensowana zmiana dlugosci odpo¬ wiednich pionowych lin 7 i 28 dokonywana przez wlaczenie mechanizmów dzwignikowych 30.Ze zwiekszeniem predkosci strumienia V, przy prawidlowo dobranych parametrach urzadzenia takich jak podatnosc elementów sprezystych, li¬ niowe wymiary lin, rozmieszczenie punktów mo¬ cowania ukladu lin do modelu, stabilnosc modelu zwieksza sie.Wykazano teoretycznie i praktycznie potwier¬ dzono, ze zastosowanie omawianego urzadzenia 65 35 40 45 50 55 60 do badan aeroelastycznosci na modelach w tune¬ lach aerodynamicznych malych predkosci pozwala calkowicie uniknac przy badaniach, takiego nie przyjemnego zjawiska jak niestabilnosc modelu na zawieszeniu, -zwanego flater zawieszenia w zakre- - sie predkosci strumienia V dowolnego poddzwie- kowego tunelu aerodynamicznego.Zastosowanie w omawianym urzadzeniu ukladu lin 7, 28 umieszczonych w plaszczyznach piono¬ wych znacznie rozszerza asortyment modeli, któ¬ re moga byc badane przy modelowaniu lotu swobodnego w tunelach aerodynamicznych malych predkosci. Polaczenie tych lin z odpowiednimi mechanizmami dzwignikowymi 30 pozwala na znaczne uproszczenie montazu modelu w roboczej czesci tunelu aerodynamicznego, jak równiez na sterowanie modelem bez pomocy organów stero¬ wania samego modelu. Ta Okolicznosc w znacznej mierze obniza koszty eksperymentów.Zastrzezenia* patentowe 1. Urzadzenie do zawieszania modelu maszyny latajacej w tunelu aerodynamicznym wykonane w postaci ukladu lin ze srodkiem ich naprezania, przy czym jedne konce tych lin przymocowane sa do korpusu tunelu za posrednictwem elemen¬ tów sprezystych, a drugie konce polaczone sa z samym modelem, w wyniku czego podczas ba- daji odbywa sie jego lot swobodny, znamienne tym,, ze uklad lin sklada sie przynajmniej z jednej liny (4) umieszczonej w plaszczyznie poziomej i przynajmniej dwóch lin (7) umieszczonych w plaszczyznie pionowej stanowiacych plaszczyzny symetrii modelu (1), które to liny polaczone sa z modelem (1) w punktach (9) i (10) znajdujacych sie odpowiednio przed i za jego srodkiem ciez¬ kosci (G). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w plaszczyznie poziomej umieszczone sa dwie liny (11) przechodzace po obu "stronach kadluba modelu (1) równolegle do jego osi podluznej. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze liny (11) mocowane sa do modelu (1) przed jego srodkiem ciezkosci (G). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze liny (11) mocowane sa do modelu za posred¬ nictwem dwustronnej dzwigni równoramiennej (16) przechodzacej na wylot przez wykonana w modelu (1) szczeline poprzeczna (18) i osadzonej na wewnatrz niej przegubowo. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze liny (11) mocowane sa do modelu (1) za jego srodkiem ciezkosci (G). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze liny (11) mocowane sa do modelu (1) za po¬ srednictwem prowadnic (17) umocowanych na wspornikach przy kadlubie modelu (1). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 2 lut 3 lub 4 lub 5 lub 6, znamienne tym, ze liny (20) mocowane sa do korpusu tunelu aerodynamicznego (3) w jednym punkcie (21) przed modelem (1) i w jed¬ nym punkcie (22) za nim.112 651 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze w punkcie mocowania lin (25) do korpusu tu¬ nelu aerodynamicznego (3) znajdujacym sie przed modelem (1) umieszczony je'st blok (26), przez który przerzucone sa konce polaczonych ze soba lin (25). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze plaszczyzna pionowa, w której umieszczone sa przynajmniej dwie liny (25) jest pionowa plasz¬ czyzna symetrii modelu (1). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 9, znamien¬ ne tym, ze zawiera przynajmniej dwie dodatkowe liny (28) umieszczone w innej plaszczyznie piono¬ wej przechodzacej za srodkiem ciezkosci (G) mo¬ delu (1) prostopadle do jego pionowej plaszczyzny symetrii. 10 10 15 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze uklad lin pionowych wykonany jest w postaci trzech lin, z których jedna polaczona jest z mo¬ delem (1) w punkcie znajdujacym sie przed jego srodkiem ciezkosci (G), a dwie pozostale w plasz¬ czyznie pionowej przechodzacej za jego srodkiem ciezkosci (G) prostopadle do pionowej plaszczyzny symetrii modelu (1). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze konce lin umieszczonych w plaszczyznie pionowej za posrednictwem elementów sprezys¬ tych polaczone sa z odpowiednimi mechanizmami dzwignikowymi umozliwiajacymi regulacje poloze¬ nia modelu w roboczej czesci tunelu aerodyna¬ micznego (3) zarówno przy instalowaniu modelu (1) jak i podczas badan.FIE.2112 651 FIE.3 FIE.4 21 23 FIB.S 26 27 HSW Zakl. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 391-81/0 — 110 + 20 egz.Cena 45 al PL