Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do •sprawdzania wytrzymalosci przedmiotów na zgi¬ nanie. Urzadzenie to jest przeznaczone do spraw¬ dzania wytrzymalosci przedmiotów typu wal, pret, rura.Znane sa urzadzenia do przeprowadzenia prób na zginanie, rozciaganie lub sciskanie próbek, jak na przyklad maszyna wytrzymalosciowa, wy¬ posazona w osadzone na stole podpory przesuwne w plaszczyznie poziomej, które nie posiadaja mozliwosci regulacji polozenia w plaszczyznie pio¬ nowej. Przeniesienie sily z tloczka mierniczego" na- uchylna dzwignie silomierza odbywa sie za posrednictwem lacznika. Taka maszyna wytrzy¬ malosciowa opisana jest w polskim opisie pa¬ tentowym nr 61587.Znany jest równiez aparat do badania wytrzy- imalosci zmeczeniowej na zginanie elementów plaskich sprezystych, wyposazony w uchwyt i wspornik przy pomocy których mocuje sie ba^ dany przedmiot, oraz wskazaik ze skala do wska¬ zywania wielkosci skoku popychacza. Rozwiaza¬ nie takie jest opisane w polskim opisie patento¬ wym nr 77467.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia umozliwiajacego sprawdzanie na naprezenia do¬ puszczalne przez wywieranie sil gnacych, przed¬ miotów typu wal, pret, rura, zwlaszcza o zróz¬ nicowanych wymiarach w przekroju poprzecz¬ nym, mogacych posiadac wady wplywajace na obnazenie ich wy^r-zyimaloscti. Cel itein osiaga . sie w orzadizeniiu wedluig wynalazku, w ten sposób, ze tloczysko wywierajace side na badany przed¬ miot zaopatrzone jesft w sprezyne o znanej cha¬ rakterystyce, ramie i czuijnJk zegarowy, a jedna z pori|pór umieszczonych na stale jest nastawna w (plaszczyznie pionowej, co- izapewntia sprawdza- nie praedmiotów równiez o OTOznriicowanych wy¬ miarach w przekroju poprzecznyim. Sprezyna, [która przenosi wywierany przez i$oczyskK nacisk umieszczona jest wewnafonz, a cza^jndk zegarowy na zewnatrz itego tloczyska. Koncówka czujnika zegarowego styka stie z wystajacymi na zewnatrz tloczyslka ramieniem, dzieki czemu odczytuje sie na czujniku wielkosc ugiecia sprezyny.Utrzadzenie wedlug wyinaladku unwiztowaa wy¬ krywanie wad imalterialtowych lub wyniklych z naewfeHsciweigo przeprow.a(dlzenfia procesów spa¬ wania, zgrzewania i otoróOblWi ciepfljrKej, przez wy- 2Q warcie sil gnacych i spowodowanie odksztalcen sprawdzanych przedmiotów w zakresie odksztal¬ cen sprezystych.Dzieki zasitosowainfiu nastawnej w plaszczyznie pionowej podpory, urzadzenie luniozliwia równiez sprawdizamie przedanioltów o zróznaoowanych wy¬ miarach w przetonoijiu poprzecznym, na przyklad walów wielostopniowych lub (narzedzi trzpienio¬ wych o zróznicowanych wymiarach srednic czesci roboczej i chwytu.Urzadzenie wedlug. wynalazJku przedstawione 10 15 25 112 559112 559 3 4 jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przodu, a fig. 2 — widok urzadzenia z boku z przekrojem osiowym cylindra i tloczyska.""''SaS: pokazali* na rysunku, urzadzenie zawiera nóczyskó 1, wewnatrz którego umieszczona jest sprezyna 2 o i znanej charakterystyce. Na ze¬ wnatrz tloczyska 1 zamocowany jest czujnik ze¬ garowy 3, którego koncówka pomiarowa styka sie z wystajacym * równiez na zewnatrz tloczyska 1 ramieniem 4. Sruba 5 i pokretlo 6 sluza do prze¬ mieszczania w plaszczyznie pionowej stolu 7 wraz z umieszczonymi na nim podporami 8, 9 z których jedna podpora 9 jest nastawna w plaszczyznie pionowej za pomoca nakretki regu¬ lujacej 10. Ponadto obie podpory 8, 9 sa prze¬ suwne w plaszczyznie poziomej po prowadnicy 11 stolu 7 i ustalane przy pomocy srub ustalaja¬ cych 12. Na podporach 8, 9 naciete sa wskazniki 13, które wraz z podzialka 14 nacieta na stole 7 sluza do wlasciwego usytuowania sprawdzanego przedmiotu 15. Sruba oporowa 16 i przeciwna- kretka 17 zamocowane sa na dzwigni 18 polaczo¬ nej z zaworem sterujacym 19. Cylinder 20 wraz z tlokiem 21 zamocowany jest do korpusu 22, który spoczywa na stojaku 23.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: spraw¬ dzany przedmiot 15 umieszczaimy na ,poidjpoiracih 8. 9 w ten sposób, aby jego os podluzna przyjela po¬ lozenie poziome. W przypadku gdy jest to przed¬ miot o zróznicowanych wymiarach w przekroju poprzecznym, na przyklad wal wielostopniowy, polozenie takie osiaga sie przy pomocy podpory nastawnej 9 i nakretki regulujacej 10. Podpory 8. 9 ustawia sie symetrycznie w stosunku do osi pionowej tloczyska 1, co osiagamy przy pomocy wskazników 13 i podzialkd 14. Znajac po¬ wierzchnie przekroju poprzecznego sprawdzanego przedmiotu 15 oraz wymiar rozstawienia podpór 8, 9 jak równiez wartosc naprezen dopuszczalnych dla materialu, z którego sprawdzany przedmiot 15 zostal wykonany, odczytujemy wielkosc sily z tabeli, sporzadzonej uprzednio przez wykonanie obliczen wytrzymalosciowych znanym sposobem, która to sile wywieramy przy pomocy tloka 21 i tloczyska 1, na sprawdzany przedmiot 15, dla uzyskania obliczonego momentu gnacego i pocho¬ dzacych od niego naprezen dopuszczalnych.W tym celu nalezy nacisnac dzwignie 18, co spowoduje otwarcie sterujacego zaworu 19, a do¬ prowadzone przez niego sprezone powietrze do przestrzeni cylindra 20 nad tlokiem 21, spowo¬ duje powolny ruch tloka 21 wraz 2 tloczyskiem 1 i wywrze poprzez sprezyne 2 sile na sprawdzany przedmiot 15. Zamocowany na zewnatrz tloczys¬ ka 1 czujnik zegarowy 3, którego koncówka po¬ miarowa naciskana jest przez ramie 4, wskaze wartosc ugiecia sprezyny 2, o znanej charakterys¬ tyce, przedstawionej na uprzednio sporzadzonym wykresie, fcrdy ugiecie sprezyny 2 osiagnie war- 5 tosc odczytana uprzednio na wykresie charaktery¬ styki tej sprezyny oznacza to, ze wywarta zostala sila o takiej wielkosci jak odczytana z tabeli wielkosci sil obliczonych uprzednio dla powierz¬ chni przekroju poprzecznego sprawdzanego przed- 1<} miotu 15, co jest równoznaczne z uzyskaniem na¬ prezen dopuszczalnych dla materialu, z którego zostal wykonany sprawdzany przedmiot 15.Jezeli sprawdzany przedmiot nie posiada ukry¬ tych wad materialowych wzglednie wad wynika- ' 15 jacych z niewlasciwie przeprowadzonych proce¬ sów spawania, zgrzewania lub obróbki cieplnej, które to wady wplywaja na obnizenie wytrzyma¬ losci tego przedmiotu 15, wówczas wywarte sily i pochodzace cd nich naprezenia dopuszczalne nie 20 spowoduja trwalego odkisztalcenia lub zniszcze¬ nia sprawdzanego przedmiotu 15 i przedmiot ten nadaje sie do stosowania zgodnie z jego przezna¬ czeniem.W przypadku gdy sprawdzamy przedmiot 15 w wyniku, wywartej na niego sily gnacej, ulegnie trwalemu odksztalceniu lub zniszczeniu oznacza to, ze przedmiot ten posiadal wady powodujace obnizenie jego wytrzymalosci ponizej wytrzyma¬ losci na naprezenia dopuszczalne.Po wywarciu zadanej sily na sprawdzany przed¬ miot 15 zwalnia ^sie nacisk na dzwignie 18, co powoduje wstrzymanie doplywu sprezonego powietrza, do iprzesitirzend cylindra 20 nad tlolkdem 21 oraz doplyw sprezonego powietrza do przes¬ trzeni cydimdra 20 pod tlokiem 21 i powirót tloka 21,. wraz z tloczyskiem 1 do pierwotnego polo¬ zenia.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do sprawdzania wytrzymalosci przedmiotów na zginanie, zawierajace stojak, kor¬ pus, stól z podzialka i przesuwnymi w plaszczyz¬ nie poziomej podporami, cylinder z tlokiem i za¬ wór sterujacy, znamienne tym, ze tloczysko <1 "zaopatrzone jest w sprezyne (2) o znanej charak¬ terystyce, ramie (4) i zegarowy czujnik (3), a jed¬ na z podpór (8, 9) umieszczonych na stole (7) jest nastawna w plaszczyznie pionowej. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym. ze sprezyna (2) umieszczona jest wewnatrz tlo¬ czyska (1), a czujnik zegarowy (3) na zewnatrz tloczyska (1), przy czym koncówka czujnika zega¬ rowego (3) styka sie z wystajacym na zewnatrz floczysika (1) ramieniem (4). 30 35 40 45 50112 559 Fis-i AzA Fig.Z PL