Przedmiotem wynalazku jest uklad do kontroli stanu naswietlenia detektorów promieniowania pracujacych w ukladach zabezpieczajacych obsuge urzadzen przed wypadkiem lub innych urzadzeniach zawierajacych detektory oswietlane jednoczesnie.Znane sa uklady do kontroli stanu naswietlania, w których detektory promieniowania polaczone sa szere¬ gowo. Jezeli jako detektory uzyte sa oporniki fotolektry- czne, uklad mierzy ich rezystancje. Jest ona mala w przypadku gdy wszystkie detektory sa oswietlone. Rezy¬ stancja wzrasta, gdy którykolwiek opornik zostanie zasloniety.Znane sa równiez uklady, w których jako detektory zastosowane sa fototranzystory lub fotodiodypolaczone szeregowo. Oswietlenie wszystkich detektorów powo¬ duje, ze plynie przez nie prad o znacznej wartosci. Gdy przynajmniej jeden przestaje byc oswietlony wartosc pradu maleje prawie do zera; uklad reaguje wówczas na wartosc pradu.Takie uklady sa zawodne, poniewaz na zwarcie w obwodzie czujników reaguja tak samo, jak na prawid¬ lowe oswietlenie. Czujniki zwykle sa umieszczane dosc daleko od obudowy zawierajacej uklad kontrolny, dla¬ tego tez mozliwosc uszkodzenia izolacji jest dosc zna¬ czna. Dla wyeliminowania takiej mozliwosci stosuje sie uklady dynamiczne,z modulowanym swiatlem i ukladem kontroli sprawdzajacym czy detektorywytwarzajaodpo¬ wiednie zmienne syganly. Sa to jednak uklady bardzo rozbudowane i wymagajace uzywania zródel swiatla o malej stalej czasu, na przyklad diod elektroluminescen¬ cyjnych.Celem wynalazkujest opracowanie ukladu o prostszej budowie, który kontrolowalby naswietlenie znacznej liczby detektorów równoczesnie oraz wytwarzal na wyjs¬ ciujednoznacznysygnalelektrycznyzmieniajacy siejedy¬ nie w przypadku przesloniecia któregokolwiek detekto¬ ra.Cel ten realizuje uklad do kontroli stanu naswietlenia detektorów promieniowania oswietlonych jednoczesnie naswietlaczami z diodami elektroluminescencyjnymi lub zarówkami z detektorami promieniowania zawierajacy generator i uklady logiczne.Generator zasilajacy detektory polaczonyjest takze z wejsciem ukladu logicznego, którego wyjscie polaczone jest z wyjsciem innego ukladu logicznego, realizujacego iloczyn sygnalów wszystkich detektorów. Jednoczesnie wyjscia obydwu wymienionych ukladów polaczone sa z wejsciami przerzutnika RS powodujac zmiane jego stanu, gdy przynajmniej jeden detektor nie bedzie oswietlony.Wyjscie przerzutnika RS polaczone jest z organem wykonawczym powodujac zmiane jego wysterowania w zaleznosci do stanu oswietlania detektorów.W rozwiazaniu wedlug wynalazku mozna dowolnie zwiekszac liczbe detektorów. W przypadku stosowania oporników fotoelektrycznych taki system zasilania, gdzie zarówno naswietlaczejak i detektory sa zasilane zgenera¬ tora impulsów, najkorzystniej prostokatnych, pozwala3 112535 4 uzyskac znaczne skrócenie czasu odpowiedzi detekto¬ rów. Istnieje mozliwosc uzywania w naswietlaczach zwy- klach zarówek, zasilanych z sieci przez transformator.Uklad kontroli w przypadku zwarc przewodów z masa zadziala tak, jak w przypadku braku oswietlenia. Stan naswietlaczy kontrolowany jest wraz z kazdym cyklem generatora.Rozwiazanie wedlug wynalazku pokazane jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku.Szereg detektorów promieniowania — fotodiod 1 umieszczony jest w znany sposób naprzeciw odpowied¬ nich naswietlaczy nie pokazanych na rysunku. Kazda fotodioda-1 wraz z opornikiem 2 stanowi dzielnik napie¬ cia, którego wyjscie polaczone jest z odpowiednim wejs¬ ciem ukladu logicznego 3. oznaczonym litera od A do N.Wyjscie Y ukladu 3 polaczone jest z'wejsciem U ukladu logicznego 4, a do drugiego wejscia W ukladu 4 doprowa¬ dzonejest napiecie z generatora 5 przez dzielnik napiecia zlozony z oporników 6 i 7. Przerzutnik 8 typu RS ma wejscie R polaczone z wyjsciem Y ukladu 3, a wejscie S z wyjsciem Z ukladu 4. Do jego wyjscia Q dolacza siejako organ wykonawczy 9, korzystnie wzmacniacz sterujacy za pomoca przekaznika lub triaka praca maszyny, badz wlaczajacy sygnal alarmowy.Dzialanie ukladu jest nastepujace. Generator fali pro¬ stokatnej 5 zasilania fotodiody 1. W przypadku prawid¬ lowego ich naswitlania na wszystkich wejsciach ukladu logicznego NAND 3powstanie kolejno sygnaljednoczes¬ nie Jedynek logicznych4* i „zer". Uklad 3 realizuje funk¬ cje Y = A B-C... N, wytwarza wiec na swym wyjsciu Y kolejno sygnaly „zero*4 i Jeden", które doprowadzone sa do wejscia JJ dwuwejsciowego ukladu NAND 4. Uklad ten realizuje funkcje Z = UW.Poniewaz na wejsciach U i W przy prawidlowym oswietleniu detektorów 1 sygnaly maja zawsze przeciwna wartosc logiczna, jeden z nich ma wartosc Jeden" a drugi „zero", to sygnal wyjsciowy Z ma stale wartosc Jeden".Przerzutnik RS ma wiec do wejscia S doprowadzona stale Jedynke", a do wejscia R.sygnal zmienny, w postaci ciagu Jedynek". Przerzutnik 8jest wiec stale w takim stanie,ze na jego wyjsciu Q jest sygnal Jeden".Gdy którykolwiek z detektorów 1 nie bedzie naswiet¬ lony, wówczas na wyjsciu Y uklad 3 bedzie wytwarzal sygnal Jeden" w kazdym pólokresie napiecia generatora 5.W przypadku naswietlenia kilku lub wszystkich detek¬ torów sytuacja bedzie taka jak przy zaslonieciu jednego detektora. Uklad logiczny 4 bedzie teraz realizowal ilo¬ czyn stalego sygnalu Y o wartosci logicznej Jeden" i zmiennego sygnalu z generatora. Na wyjsciu Zpowstanie zatem sygnal w postaci ciagu Jedynek". Przerzutnik 8 zostanie przerzucony w drugi stan i sygnal na jego wyjs¬ ciu Q bedzie mial wartosc „zero". Organ wykonawczy 9 otrzyma informacje o braku oswietlenia detektora i wyla¬ czy maszyne, uruchomi sygnal alarmowy lub wykona inne czynnosci przewidziane programem pracy obiektu.Zastrzezenie patentowe Uklad do kontroli stanu naswietlenia detektorów pro¬ mieniowania oswietlanych jednoczesnie z naswietla¬ czami, diodami elektroluminescencejnymi lub zarówka¬ mi posiadajacy detektory promieniowania, generator oraz uklady logiczne znamienny rym, ze generator (5) zasilajacy detektor (1) polaczony jest z wejsciem (W) ukladu logicznego (4), a wejscie (U) tego ukladu (4) pola¬ czone jest z wyjsciem (Y) ukladu logicznego (3) realizuja¬ cego Uoc7vn sygnalów wszystkich detektorów (1); jednoczesnie wyjscia (Y i Z) polaczone sa z wejsciami przerzutnika RS (8) powodujac zmiane jego stanu, gdy prznajmniej jeden detektor nie bedzie oswietlony, co spo¬ woduje wysterowanie organu wykonawczego (9) w zale¬ znosci od stanu oswietlenia detektorów.Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL