Przedmiotem wynalazkujest ukladsmarowania lozysk przekladni zebatej, zwlaszcza przekladni odwracalnej do pracy przy duzych nachyleniach.Znane dotychczas uklady smarowania rozbryzgowego lozysk przekladni zebatych rozwiazane sa w ten sposób, ze pochodzacy z rozbryzgu smar ciekly splywajacy po sciankach korpusu przekladni jest zatrzymywany w spe¬ cjalnych wnekach rozmieszczonych na sciankach kad¬ luba, skad za pomoca kanalików kierowany jest bezposrednio do lozysk lub do komór miedzylozysko- wych w przypadku zastosowania lozysk tocznych zdwo¬ jonych. Znane sa równiez rozwiazania jak na przyklad wedlug patentu Niemieckiej Republiki Federalnej nr 2164 534 polegajace na doprowadzeniu smaru do komory miedzylozyskowej walka szybkobieznego dwo¬ ma zbieznymi otworkami w walku. Znane sa tezurzadze¬ nia wspomagajace jak na przyklad wedlug patentu polskiego nr 73911, gdzie uzebrowanie kól zebatych zwieksza efekt rozbryzgu, zas wirnik w komorze miedzy¬ lozyskowej zapewnia bardziej równomierne rozprowa¬ dzenie smaru.Znane rozwiazania ukladu smarowania rozbryzgo¬ wego wykazuja nastepujaceniedogodnosci: malauniwer¬ salnosc zastosowania, niedostateczne smarowanie lozys¬ ka od strony pokrywy, jak równiez brak mozliwosci kontroli, czy smar w ogólejest doprowadzany dodanego lozyska. Szczególnie uciazliwe sa te wady w konstrukcji przekladni iebatych przeznaczonych do pracy przy , nachyleniu w plaszczyznie pionowej lub poziomej. Przy¬ padki takie zachodza w eksploatacji górniczych przenos¬ ników zgrzeblowych, gdzie warunki pracy napedu przenosnika podyktowane sa warunkami zalegania pokladu i sposobem eksploatacji zloza. Wynikajace z tych warunków nachylenie przekladni przy pelnym obciazeniu i pracy stalej wynosic moze nawet do 40°.Oprócz tego wymaga sie, aby przekladnie te byly uniwer¬ salne, a wiec odwracalne i nawrotne zgodnie z zyczeniem uzytkowników i zasadami unifikacji. Znane sposoby smarowania rozbryzgowego lozysk nie zdaja w tych warunkach egzaminu, a ich stosowanie prowadzi do przedwczesnego zuzycia lozysk i klopotliwych awarii o duzej czestotliwosci.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu smarowa¬ nia rozbryzgowego pozbawionego powyzszych wad.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie rozwiaza¬ nia bedacego przedmiotem wynalazku. Polega ono na takim rozmieszczeniu wnek sciekowych,ze znajduja one symetrycznie na wewnetrznych sciankach obydwu czesci kadluba. Z wnek kanaliki doprowadzaja smar do wolnej przestrzeni pomiedzy tylna czolowa powierzchnia lozy¬ ska i pokrywa, przy czym powstaje otwarty przelotowy obieg smarowy. Obieg ten meze byc calkowicie odciety lub odpowiednio ograniczony poprzez zastosowanie wkretu dlawiacego w kanaliku dolnym. Otwór dla wkretu dlawiacego spelnia zarazem role odgalezienia wziernikowego sluzacego do kontroli przeplywu smaru.3 111115 4 WVk* górnego odgalezienia wzieinikowcgo zamkniety jest snifeowym korkiem, przy zachowaniu wynnninosa wkretu i kotka.Uksztaltowanie wnek jest tego rodzaju, ze zapewnia doplyw *maru do lozysk nawet przy maksymalnym nachykniu pizekladnL Zachodzi to wtedy, gdy kat pochylenia scianki wnekijest wiekszy od maksymalnego kata nachyleniaroboczegopnekiadni,orazgdystosiinek glebokosci wneki do polowy jej szerokoscijest wiekszy od wartosci funkcji tangens dla maksymalnego kata nachylenia roboczego przekladni. Ta sama nieiównosc spelniona byc musi dla stosunku glebokosci wneki do wielkosci oddalenia kanalika od krawedzi wneki.Woehi stworzenia mozliwosci osadzaniasieewentual¬ nych drobnych zanieczyszczen smaru, dna wnek sa wypukle, a wloty kanalików znajduja sie na szczytach tych wypuklosci.Zaletami przedstawionego rozwiazania sa: niezawod¬ nosc ukmdu smarowania w ramach maksymalnego dopuszczalnego kata nachylenia przekladni, mozliwosc kontroli i ewentualnej regulacji przeplywu smaru, jak równiez obfite smarowanie lozyska od strony pokrywy czylitejjego czesci,którapracujewgorszych warunkach, jezeli chodzi o skutecznosc smarowania bezposrednio z rozbryzgu.Przedmiot wynalazku uwidocznionyjest w przykladzie rozwiazania na rysunku, któregofig. 1 przedstawia prze¬ kladnie nachylona wzgledem plaszczyzny poziomej w widoku bocznym, fig. 2— przekladnienachylonawzgle¬ dem plaszczyzny pionowej w widoku z góry, fig. 3 — fragment osadzenia lozyska bocznego w przekroju podluznym fig.4—fragment ulozyskowania walkaszyb¬ kobieznego w przekroju podluznym, a fig. 5 — ten sam fragment w przekroju poprzecznym oznaczonym linia A—A na fig. 4.Uklad smarowania w przykladowym rozwiazaniu sklada sie ze znanych scieków eh wnek 1 rozmieszczo¬ nych symetrycznie na wewnetrznych sciankach 2 poló¬ wek 3 i 4 kadluba, zatrzmujacych pochodzacy z rozbryzgu ciekly smar 5, skad poprzez znane kanaliki 6 i 7 przedostaje sie on pomiedzy tylna czolowa powierzch¬ nie 8 lozyska 9i pokrywe 19 lubtezdo komorymiedzylo- zyskowej 11 w przypadku lozysk zdwojonych. Powstaly w ten sposób obieg smaru nawyprowadzone na zewnatrz polówek 3 i 4 kadluba odgalezienia 12 i 13, w których wylotach umieszczone sa wymiennie dlawiacy wkret 14 i srubowy korek 15.Wneki 1 sa uksztaltowane w ten sposób, ze kat a 1 pochylenia wewnetrznej scianki 16 wneki 1jest wiekszy od kata a maksymalnego nachylenia roboczego prze¬ kladni. przy7 czym stosunek glebokosci h wneki 1 do polowy jej szerokosci h jest wiekszy od wartosci funkcji tangens kata ol Równiez stosunek glebokosci h do wiel¬ kosci odaalema 1 kanalika u lub 7 od krawedzi 17 obrzeza wneki 1 jest wiekszy od wartoscifunkcji tangens kata a. Dna 1S wnek 1 sa wypukle, a wlotykanalików 6i 7 sa umieszczone na szczytach tych wypuklosci.Uklad smarowania wedlug wynalazku moze miec zastosowanie w przekladniach zebatych do górniczych przenosników zgrzeblowych.Zastrzezeniu patentowe 1. Ukbd smarowania rozbryzgowego lozysk prze¬ kladni zebatej, zwlaszcza przekladni odwracalnej do pracy przy duzych nachyleniach charakteryzujacy sie doprowadzeniem smaru do lozysk za posrednictwem wnek sciekowych w sciankach kadluba i kanalików laczacychte wneki zkomorami lozyskowymi,znnuseuny tym, ze wneki (1) uksztaltowane, sa symetrycznie w obydwu polówkach (3) i (4) kadluba przekladni, przy czym kat (a1)nachyleniascianek (14)wnek (1)wzgledem poziomujest wiekszy od maksymalnego kata (a) nachy¬ lenia roboczego przeklarmi. zas kanaliki (i) i (7) dopro- wadzajacc pochodzacy z rozbryzga smar(5)laczawneki (1) z przestizeniami pomiedzy czolowymi powierzch¬ niami (S) lozysk (9) i pokrywami (lt) tworzac otwarty ciag przelotowy obiegu smaru (5), który to obieg jest przerwany lub przydlawiony drwiacym wkretem (14) umieszczonym w kanaliku (7) dolnym. 2. Uklad smarowania wedlug zastrz. l.znaunamytym, ze kanaliki (u) i (7)maja kontrolneodgalezienia(12) i(13) wziernikowe, w których wylotach umieszczone sa wymiennie dlawiacy wkret (14) i srubowy korek (15). 3. Uklad smarowania wedlugzastrz. 1,znamiennytynu ze stosunek glebokosci £) wneki (1)dopolowy jej szero¬ kosci (b)jest wiekszy od wartosci funkcjitangens kata (o) maksymalnego nachylenia roboczegoprzekladni, orazze stosunek glebokosci £) wneki (1)do wielkosci oddalenia (1) kanalika (f)lub (7) odkrawedzi (17)obrzezawneki (1) jest równiez wiekszyod wartosci funkcji tangens kata(o). 4. Uklad smarowania wedlug zastrz. 1, znamkwaytym, ze dna (lt) wnek (l)sa wypukle, zaswloty kanalików(6)i (7) znajduja sie na szczytach tych wypuklosci.i 112 115 ot- Fig I Tig.2 A_ 2_ IL 1L J_ _5_ JL JL 6_ JL 9 JL )4 fig. 3 Fig. 5 PL