Dojrzale buraki cukrowe przewozi sie zaraz po wykopaniu ich do cukrowni, lub tez pozostawia je w ziemi albo zsypu¬ je w kopce, gdzie pozostaja az do chwili ich przewozu. Przekonano sie jednak, ze buraki przechowywane w kopcach gnija lub kielkuja pod wplywem wilgoci tam panujacej, a buraki pozostawione w ziemi przemarzaja lub kielkuja, zwlaszcza gdy sa tam pozostawione do póznej jesieni.Buraki przechowywane w ziemi lub kop¬ cach traca niekiedy w znacznym stopniu zawarty w nich cukier, wydobywanie zas cukru z czesciowo rozlozonych lub prze¬ marznietych buraków jest utrudnione. Za¬ równo podczas bezposredniego przewoze¬ nia wykopanych buraków do cukrowni, jak i pózniejszego dostarczania ich do prze¬ wozu z kopców, buraki plókano w prakty¬ ce dotychczasowej przed krajaniem w celu uwolnienia ich od piasku i ziemi, które mo¬ glyby uszkodzic noze krajarki, zuzywajac w tym celu znacznej ilosci wody, wytwa¬ rzajacej szlam trudny do osadzenia, a wo¬ bec tego zanieczyszczajacy rzeki, do któ¬ rych byl spuszczany.Przedmiotem wynalazku jest sposób suszenia dorocznego zbioru buraków cu¬ krowych, umozliwiajacy wykopywanie ich w stanie zupelnie dojrzalym, czyli wte¬ dy gdy posiadaja one najwiekszy procent cukru, dzieki czemu cukier w nich zawar¬ ty otrzymany zostaje w calosci, a buraki znajduja sie w stanie ulatwiajacym wy-dobywanie z nich cukru, co przyspiesza i ulatwia otrzymywanie cukru z buraków wysuszonych zapomoca tego sposobu.Sposób polega na przepuszczaniu przez swieze i cale buraki, usypane w stos, cieplego powietrza zapomoca ciagu natu¬ ralnego, przyczem powietrze o tempera¬ turze poczatkowej 27 do 32°C przeplywa przez buraki w odpowiednim stosunku do powierzchni stosu, dzieki czemu buraki wysychaja powoli, stopniowo i równomier¬ nie, przyczem poza usunieciem z buraków wody, zawartosc ich nie ulega szkodliwym zmianom, poczem buraki wysuszone w ten sposób mozna juz oczyscic na sucho od ziemi i piasku, a nastepnie pokrajac na kawalki odpowiedniej wielkosci, celem odciagniecia cukru. Suszenie nalezy prze¬ prowadzac w ciemnosci, a w razie potrze¬ by w specjalnej atmosferze chemicznej, zapobiegajacej wszelkim szkodliwym zmianom buraków podczas ich suszenia.Te szkodliwe zmiany, wystepujace podczas przechowywania lub suszenia nie- pokrajanych buraków, powstaja glównie wskutek tworzenia sie cukru inwertowa¬ nego oraz wskutek oddychania zyjacej tkanki buraków. Strata cukru spowodowa¬ na jego inwersja, wzrastajaca wraz z tem¬ peratura powietrza uzytego do suszenia buraków, jest tak niewielka, iz moze byc nie brana pod uwage jezeli temperatura ta jest nizsza od 38°C. Strata cukru, spo¬ wodowana przez oddychanie tkanki ro¬ slinnej buraków i wywolana procesem ka- tabolicznym (zwyrodnienie tkanki), powo¬ dujacym rozklad weglowodorów, wzrasta szybko wraz z temperatura suszenia, któ¬ ra przewyzsza znacznie 27°C, przyczem najwieksza strata cukru nastepuje, gdy temperatura powietrza dojdzie do 46°C.W miare wysychania buraków strata cu¬ kru maleje i wreszcie znika, gdy zawar¬ tosc wody w burakach zostaje doprowa¬ dzona ponizej 30% ich wagi. Temperatu¬ ra poczatkowa powietrza, uzytego do su¬ szenia buraków, powinna byc zawsze bli¬ ska 27°C az do chwili zmniejszenia za¬ wartosci wody w burakach do 40%, po¬ czem suszenie tych buraków odbywa sie zapomoca cieplejszego powietrza o tem¬ peraturze np. 29,5°C. Jezeli jednak su¬ szenie przeprowadza sie w specjalnej at¬ mosferze chemicznej, to wtedy powyzsza temperature powietrza mozna podniesc do 29,5 i 32°C, stosownie do korzystnego wplywu na buraki tej atmosfery chemicz¬ nej, a w tym celu do powietrza suszacego buraki dodaje sie dwutlenku lub tlenku wegla, dwutlenku siarki lub innego zwiaz¬ ku organicznego i to w takim stosunku, aby wstrzymac proces oddychania zywej tkanki roslinnej buraków.Powietrze powinno przytem odplywac ze stosu buraków, podlegajacych susze¬ niu, z szybkoscia od 1,6 do 3 m na min przy dowolnej praktycznej wysokosci te¬ go stosu. Dzieki naturalnemu ciagowi cie¬ plego powietrza w stosie buraków, wywo¬ lanemu przez krazenie ciepla, powietrze uchodzi z kopca z szybkoscia 1,6 m na min, która to szybkosc mozna w razie po¬ trzeby zwiekszyc do 3 m na min zapomo¬ ca odpowiedniego przewietrznika tloczne¬ go lub ssawnego, napedzanego zapomoca wiatraka, celem spotegowania naturalnego ciagu powietrza w kopcu. Aby obliczyc objetosc powietrza potrzebnego do susze¬ nia buraków przy powyzszej szybkosci u jego wylotu, nalezy wziac pod uwage po¬ wierzchnie danego stosu buraków podle¬ gajacych suszeniu, przez która wyplywa powietrze.Sposób niniejszy pokazano na rysun-^ ku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja w przekroju dwa urzadzenia.Urzadzenie uwidocznione na fig. 1 slu¬ zy do suszenia buraków na powierzchni ziemi; w tym celu buraki zesypuje sie ko¬ lo pionowej klatki stozkowej a, umie¬ szczonej na kracie b szczelnego cylindra c, nieprzepuszczajacego powietrza i swia- — 2 —tla. Wymiary i zwezanie ku szczytowi klatki a sa w pewnym stosunku do zmniej¬ szania sie cisnienia statycznego buraków wewnatrz cylindra c w miare zblizania sie do jego szczytu, przyczem klatka jest zaopatrzona w odpowiednich odstepach w szereg klap wewnetrznych a, osadzo¬ nych na zawiasach. Klatka a i krata b u- mozliwiaja swobodny przeplyw powie¬ trza, lecz nie przepuszczaja buraków. Cie¬ ple powietrze doprowadzane jest do ko¬ mory e, wykopanej w ziemi pod klatka a i krata b, kanalem d, poczem powietrze przeplywa przez krate, klatke i buraki w kierunku oznaczonym strzalkami (fig. 1).Buraki wsypuje sie poczatkowo do cy¬ lindra c w ilosci takiej, aby utworzyly w nim warstwe grubosci 45 cm, która suszy sie zapomoca przepuszczania cieplego po¬ wietrza az do chwili, gdy powietrze wydo¬ stajace sie z tej warstwy osiagnie nasyce¬ nie para równe 85%, poczem na pierwsza warstwe wsypuje sie druga warstwe swie¬ zych buraków tejze grubosci i suszy ja w ten sam sposób, i tak dalej az do chwili, gdy spietrzone kolejne warstwy / bura¬ ków utworza stos wysokosci okolo 4,5 m, oznaczonej na fig. 1 linja przerywana, przyczem klapy er1 otwiera sie w miare nasypywania kolejnych warstw buraków.Stos buraków usypany stopniowo w ten sposób kolo klatki a, posiadajacy wyso¬ kosc 3 m i wazacy 270 tonn, suszy sie naj¬ pierw w przeciagu 30 do 40 dni, przyczem stopniowe dosypywanie warstw do tego stosu umozliwia kurczenie sie buraków.Powietrze, wciagane w tym celu przez ciag naturalny w ilosci 77,8 m3 na min, posiada temperature poczatkowo / okolo 27°C i wyplywa z górnej powierzchni po¬ ziomej stosu buraków z szybkoscia okolo 1,6 m na min. Przez nastepne 20 dni prze¬ puszcza sie przez ten stos buraków powie¬ trze nieco cieplejsze, a mianowicie o tem¬ peraturze 29,5°C w tejze samej ilosci 77,8 m3 na min, celem ukonczenia suszenia bu¬ raków, czyli zmniejszenia wody w nich zawartej o 5 — 10% ich wagi.Dzieki pochylosci boków klatki a, zwiekszajacej szerokosc warstw buraków usypanych wokolo tej klatki, poczynajac od jej podstawy, opór napotykany przez powietrze plynace ku górze przez stos bu¬ raków, którego ciezar wlasciwy jest naj¬ wiekszy na spodzie, staje sie jednakowy we wszystkich miejscach stosu, dzieki cze¬ mu powietrze przeplywa równomiernie przez cala mase buraków w stosie/Bura¬ ki znajdujace sie wpoblizu pochylych scia¬ nek bocznych i poziomego szczytu klatki a sa równiez suszone dobrze przez ciag cieplego powietrza.Suszenie w powyzszy sposób buraków w ciemnosci i w specjalnej atmosferze chemicznej zapomoca powietrza, którego temperature podnosi sie przy koncu ce¬ lem skrócenia okresu suszenia, trwa wo- góle od 50 do 60 dni. Swieze buraki mozna równiez suszyc w postaci stosu prostokat¬ nego, zmieniajac w tym celu cylinder c na równolegloscian o dlugosci np. 15 m.W razie uzycia urzadzenia wskazane¬ go na fig. 2, buraki zesypuje sie kolejnemi warstwami do dolu g ksztaltu czworobocz¬ nego i odwróconego ostroslupa scietego, wykopanego w ziemi, na którego dnie u- mieszczona jest krata b\ Scianki boczne dolu g sa pochyle w odpowiednim stosun¬ ku do zmniejszajacej sie suszonej masy buraków, poczynajac od spodu ku szczy¬ towi dolu g. Cieple powietrze doplywa kanalem d1 do komory e*, utworzonej pod krata 61, skad plynie przez te krate i bu¬ raki w kierunku oznaczonym strzalkami.Scianki boczne dolu g sa wysuniete nieco ponad powierzchnie ziemi g1, co ulatwia zesypywanie buraków do dolu g.Buraki sa zesypywane i suszone kolej¬ nemi warstwami f1 tak samo, jak w przy¬ kladzie poprzednim. Aby wysuszyc 320 tonn buraków, wsypuje sie je kolejnemi warstwami do wysokosci 4 m (oznaczonej — 3 —linja przerywana) do dolu g, którego dno ma szerokosc 2,1 m na krawedzi — szero¬ kosc 5,4 m przy dlugosci 15 m, przyczem temperatura powietrza suszacego i czas suszenia sa takie same, jak w poprzednim przykladzie, powietrze zas przepuszczane jest W ilosci 155 m3 na min. Suszenie moz¬ na wykonywac w ciemnosci i specjalnej atmosferze chemicznej.Naturalny ciag cieplego powietrza mozna wytworzyc zapomoca komina h, u- stawionego na ziemi nad dolem g i zaopa¬ trzonego w wywietrzniki ssawne h1, zwiek¬ szajace szybkosc wyplywajacego z bura¬ ków powietrza do 3 m na min, co skróci czas suszenia, przez zwiekszenie w odpo¬ wiednim stosunku objetosci potrzebnego w tym celu powietrza.Jezeli buraki sa zbyt duze, to wtedy czas ich suszenia przedluza sie lub tez na¬ lezy je pokrajac podluznie lub poprzecz¬ nie na polówki celem unikniecia zbyt dlu¬ giego i nierównomiernego suszenia. Bura¬ ki po osuszeniu oczyszcza sie i kraje w dowolny sposób.Suszenie i czyszczenie buraków mozna wykonac w polu lub w cukrowni, jezeli w polu to zaraz po wykopaniu, dzieki cze¬ mu przewóz wysuszonych i oczyszczonych buraków jest tanszy, gdyz odpada ciezar przylepionej do nich ziemi i zawartej w nich wody. Po wysuszeniu buraków moz¬ na je oczyscic latwo z ziemi i piasku bez uzycia plóczek i koryt, czyli bez wytwa¬ rzania klopotliwego szlamu, utrzymujac buraki w stanie czystym, ulatwiajacym ich krajanie^ przyczem dzieki zmniejsze¬ niu zawartosci wody przez wysuszenie z takich buraków po ich pokrajaniu, mozna latwiej wydobyc cukier w postaci syropu o gestosci, wymagajacej bardzo niewiel¬ kiego stezania przed krystalizacja. PL