Opis patentowy opublikowano: 05.06.1982 111196 Int. Cl.2 GUC 19/28 Twórca wynalazku: Kazimierz Karwowski Uprawniony z patentu: Pomorskie Zaklady Aparatury Elektrycznej „EMA-APATOR", Torun (Polska) Uklad jednokierunkowego szeregowego rejestru przesuwnego z wpisana jedynka logiczna Przedmiotem, wynalazku jest uklad jednokierun¬ kowego szeregowego rejestru przesuwnego z wpi¬ sana jedynka logiczna zwlaszcza do ukladów stero¬ wania urzadzen pracujacych w warunkach prze¬ myslowych.W znanych rozwiazaniach rejestrów przesuwnych stosuje sie bezposrednie laczenie wyjsc z wejsciami przerzutników przy czym brak tu ukladów filtru¬ jacych na wejsciach taktujacych przerzutników „D" zlozonych z wzmacniaczy pradowych i kondensa¬ torów o duzych pojemnosciach.Celem wynalazku jest zbudowanie ukladu odpor¬ nego na zaklócenia przemyslowe.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie na wejsciach taktujacych czterech przerzutników D zbudowanych na elementach TTL czterech konden¬ satorów wlaczonych równolegle oraz jednego tak¬ tujacego tranzystora, którego baza jest polaczona z wyjsciem blokujacego funktora a pierwsze wyjs¬ cia pierwszego, drugiego i trzeciego przerzutnika D sa polaczone z wejsciami odpowiednio drugiego, trzeciego i czwartego przerzutnika D poprzez sze¬ regowo polaczone czlony zlozone z rezystora, prze¬ rzutnika Schmitta i inwertera przy czym wejscia przerzutników Schmitta sa zbocznikowane do masy za pomoca kondensatorów, które wspólnie z wymie¬ nionymi wyzej rezystorami stanowia czlony opóz¬ niajace dla pierwszych wyjsc pierwszego, drugiego i trzeciego przerzutnika D. 10 15 25 30 W wyniku zastosowania tranzystora na wejsciach przerzutników uzyskuje sie wielokrotnie wieksza moc sygnalów taktujacych od mocy sygnalów za¬ klócajacych, zwieranych do masy.Zastosowanie pomiedzy przerzutnikami czlonów opózniajacych zlozonych z rezystorów i kondensato¬ rów powoduje, iz w momencie pojawienia sie im¬ pulsów na jednym z wyjsc rejestru zalaczajacego elementy przekazujace duze energie, na nastepnych kolejnych wejsciach „D" przerzutników jest „0" lo¬ giczne zabezpieczajac uklad przed nieprawidlowa praca.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony tytulem przykladu na rysunku.Uklad jednokierunkowego szeregowego rejestru wedlug wynalazku zbudowany jest z wyzwalajace¬ go przerzutnika statycznego RS zlozonego z dwóch elementów LI i L2 polaczonych z jednym wejsciem blokujacego funktora L3, którego drugie wejscie jest polaczone z taktujacym generatorem G.Wyjscie funktora L3 polaczone jest przez rezystor R7 z baza taktujacego tranzystora Tl zas kolektor tego tranzystora jest polaczony z wejsciami taktu¬ jacymi t czterech przerzutników „D", PI, P2, P3 i P4 polaczonych szeregowo. Kazde z wejsc taktujacych t przerzutników PI do P4 jest bocznikowane przez jeden z kondensatorów odpowiednio C2, C3, C4 i C5 do masy, które dla otrzymania odpowiedniej stro- mosci impulsów sa ladowane przez tranzystor Tl., 111196111196 przy czym tranzystor Tl i kondensatory C2 do C5 przez zmniejszenie reaktancji dla sygnalów dyna¬ micznych stanowia jeden z ukladów zabezpiecza¬ jacych rejestr przed nieprawidlowym zadzialaniem.Pierwsze wyjscie Q pierwszego przerzutnika PI przez rezystor Rl, przerzutnik Schmitta L10 i in- werter L4 jest polaczone z wejsciem D przerzutni- ka P2. W taki sam sposób polaczone sa przerzutniki P2 z P3 i P3 z P4 odpowiednio przez rezystor R3 przerzutnik Schmitta LII i inwerter L5 oraz przez rezystor R5 przerzutnik Schmitta L12 i inweter L6.Wejscia przerzutników Schmitta L10, LII i L12 sa zbocznikowane do masy za pomoca kondensato¬ rów C6, C7 i C8 przy czym dla ich rozladowania sa zastosowane równolegle do rezystorów Rl, R3 i R5 kolejno bocznikujace je rezystory z diodami, odpo¬ wiednio R2 i Dl, R4 i D2 oraz R6 i D3. W celu de¬ kodowania informacji z przerzutników PI, P2, P3 i P4 do drugich wyjsc Q przerzutników PI i P2, P2 i P3 oraz P3 i P4 sa odpowiednio przylaczone wejs¬ cia funktorów L7, L8 i L9. Wyjscie funktora L7 jest polaczone przez diode D4 i rezystory R19 oraz R22 z baza tranzystora T$* Miedzy rezystorami R19 i R22 oraz masa jest wlaczony kondensator C9, Podobnie polaczone sa wyjscia funktorów L8 i L9 z bazami tranzystorów T5 i TS. Uklady opóznia jace zlozone od¬ powiednio z kondensatorów C9 i R22, CIO i R23 oraz Cli i R24 powoduja zwloke w zalaczeniu tranzys¬ torów T4, T7 i T10.Stala czasowa ukladu opózniajacego Rl i C6 jest wieksza od stalej czasowej ukladu R22 i C9 w wy¬ niku czego uklad jest odporny za zaklócenia.Taka konstrukcja powoduje, ze w momencie wla¬ czenia tranzystora T4 i ewentualnie stycznika wla¬ czonego pomiedzy wejscia W i Wl, na wejsciu D przerzutnika P2 jest „0" logiczne. Do odpowiedniego ustawienia przerzutników LI i L2 w momencie zala¬ czania napiecia zasilajacego, sluzy uklad zlozony z rezystorów R17 i R18, diody D7 i kondensatora C12. Do zalaczania rozdzielacza sluzy klucz K.Jednokierunkowy szeregowy rejestr wedlug wy¬ nalazku dziala w sposób nastepujacy.Po wlaczeniu napiecia zasilajacego, uklad zlozo¬ ny z elementów R17, D7, R18 i C12 wysyla impuls ustawiajacy odpowiednio przerzutnik statyczny zlo¬ zony z elementów LI i L2 oraz zeruje przerzutniki PI do P4. Moment zalaczenia napiecia zasilajacego powoduje jednoczesnie uruchomienie generatora G.Uruchomienie rejestru odbywa sie przez nacisnie¬ cie klucza K, co powoduje, ze funktor blokujacy L3 przekazuje informacje z generatora G na baze tran¬ zystora Tl, skad impulsy przekazywane sa na wejs¬ cia taktujace t przerzutników PI, P2, P3 i P4.Kondensatory C2, C3, C4 i C5 o pojemnosci kilku HF powoduja zwieranie impulsów zaklócajacych o znacznie mniejszej energii od impulsów z gene¬ ratora G wzmocnionych pradowo przez tranzystor Tl do masy.Pierwszy impuls z generatora G powoduje, ze na obu wyjsciach Q i Q przerzutników PI i P2 sa „1" logiczne, które wchodzac do funktora L7 zmieniaja istniejaca tam „1" logiczna na „0". 15 Po uplywie czasu tl potrzebnego na rozladowa¬ nie kondensatora C9 przez rezystor R22 i rezystan¬ cje zlacza baza — emiter tranzystora T2, zaczyna przewodzic tranzystor T4 uruchamiajac np. stycznik 5 wlaczony miedzy wyjscia W i Wl powodujacy pow¬ stanie impulsu zaklócajacego. W momencie pojawie¬ nia sie „1" na pierwszym wyjsciu Q przerzutnika PI, zaczyna ladowac sie kondensator CC przez rezystor Rl i rezystancje wyjscia Q tego przerzutnika.Po rozladowaniu sie kondensatora C6 do odpowie¬ dniego napiecia progowego poprzez przerzutnik Schmitta L10 i inwertor L4 na wejsciu D przerzut¬ nika P2 pojawia sie „1" logiczna przy czym opóz¬ nienie t2 pojawienia sie „1" na wejsciu przerzutnika P2 do momentu pojawienia sie „1" na wyjsciu Q przerzutnika PI powinno byc wieksze od opóznienia xl, co gwarantuje prawidlowa prace rejestru.Nastepny impuls z generatora G powoduje, ze w na pierwszym wyjsciu Q drugiego przerzutnika P2 pojawia sie „1" logiczna, a na jego drugim wyjsciu Q — „Q" logiczne. W wyniku tego na wyjsciu funk¬ tora L7 pojawia sie „1", kodensator C9 szybko sie laduje przez rezystor Rl$ o malej rezystancji, a 25 tranzystor T4 jest zatkany.Po uplywie zwloki t1 zaczyna przewodzic tranzys¬ tor T7 powodujac, ze zalaczony jest nastepny np. stycznik — wlaczony pomiedzy wyjscie W i W2. Na wejsciu D przerzutnika P3 „1" logiczna pojawia sie 30 po uplywie czasu x2.Warunkiem prawidlowej pracy ukladu jest aby xl pulsami z generatora G. Po czwartym impulsie na wyjsciu Q przerzutnika P4 pojawia sie „0" logiczne, które powoduje przestawienie elementów LI i L2 przerzutnika statycznego i zablokowanie pracy re¬ jestru przez blokujacy funktor L3 i rozladowanie kondensatorów C6, C7 i C8 przez uklady PI, Dl i R2, P2, D2 i R4 oraz P3, D3 i R6. 40 45 50 Wejscia „R"w przerzutnikach PI, P2, P3 i P4 pel¬ nia role zerujacego przerzutniki a wejscia „S" — us¬ tawiajaca dla tych przerzutników.Uklad wedlug wynalazku pozwala na stosowanie rejestru w warunkach przemyslowych bez specjal¬ nych urzadzen ekranizujacych. Nadaje sie zwlaszcza do sterowania styczników przekazujacych duze energie. PL