Przedmiotem wynalazku jest elektroda do elek¬ trochemicznej bezstykowej obróbki przedmiotów metalowych, majaca zwlaszcza zastosowanie do na¬ dawania ksztaltów lub wygladzania powierzchni czescimaszyn. 5 W czasie obróbki elektrochemicznej przedmiot obrabiany polaczony jest z dodatnim biegunem zró¬ dla pradu stalego, stanowiac elektrode dodatnia, a elektroda robocza — z ujemnym biegunem zródla pradu stalego. W wyniku przeplywu pradu przez 10 znajdujacy sie w szczelinie miedzyelektrodowej elektrolit, wodne roztwory kwasów, zasad i soli, zachodzi proces roztwarzania elektrochemicznego powierzchni obrabianych — anody, co wykorzysta¬ ne jest do nadania ksztaltu lub wygladzenia tychze 15 powierzchni. Dla stabilnosci procesu konieczne jest wyeliminowanie ograniczen polaryzacyjnych, usu¬ niecie produktów obróbki i odprowadzenie wydzie¬ lajacego sie ciepla.Powyzsze wymagania spelniane sa w drodze hy- 20 drodynamicznej, przez zastosowanie wymuszonego przeplywu elektrolitu przez szczeline robocza. Prze¬ plywajacy ze znaczna predkoscia elektrolit na sku¬ tek najczesciej zlozonych ksztaltów tak elektrody roboczej, jak i elektrody obrabianej lokalnie od- 25 rywa sie od nich. W wyniku tego przy obu elek¬ trodach tworza sie strefy nie zasilane elektrolitem lub tez zasilane elektrolitem o znacznie zmniejszo¬ nym cisnieniu, czesto ponizej cisnienia parowania, co powoduje powstanie pecherzyków par skladni- 30 ków elektrolitu. W strefach tych nie plynie prad, a wiec obróbka elektrochemiczna wygladzania lub nadawania ksztaltu nie zachodzi. W wyniku bardzo intensywnego przeplywu elektrolitu na elektrodzie obrabianej pojawia sie szereg sladów hydrodyna¬ micznych i miejsc nieobrobionych, tak znacznie ob¬ nizajacych jakosc wygladzanych lub ksztaltowanych powierzchni detali, ze nie moga byc one uzywane zgodnie ze swym przeznaczeniem.W celu podwyzszenia stabilnosci procesu, zmniej¬ szania lub tez calkowitego usuniecia stref lokalne¬ go odrywania strug elektrolitu od elektrod, a tym samym podwyzszenia jakosci i dokladnosci proce¬ su, stosowana jest miedzy innymi metoda podawa¬ nia na wlocie do strefy miedzyelektrodowej wraz z elektrolitem gazu obojetnego pod odpowiednim cisnieniem. Powoduje to, w strefach slabo zasila¬ nych elektrolitem, rozprezanie pecherzyków gazu i sztuczne wrzucanie w te strefy elektrolitu. Zasto¬ sowanie znajduje równiez prowadzenie procesu w szczelnych komorach, umozliwiajacych regulacje np. za pomoca zaworu, cisnienia na wylocie elek¬ trolitu z komory. Powoduje to zdlawienie prze¬ plywu elektrolitu i zwiekszenie jego cisnienia wzdluz calej powierzchni obrabianej, a tym samym zmniejszenie lub calkowite usuniecie szkodliwych dla procesu stref bezelektrolitowych.Wymienione powyzej sposoby maja wiele niedo¬ godnosci, czestokroc zniechecajacych technologów do ich stosowania, co w znacznym stopniu odbija 110 634110 634 3 4 sie na jakosci otrzymywanych ta metoda detali, a wiele z nich czyni niemozliwymi do wykonania na danej obrabiarce elektrochemicznej.Glówne wady wprowadzenia powyzszych metod, to znaczny wzrost komplikacji obrabiarki elektro¬ chemicznej, co zwiazane jest z podwyzszonymi jej kosztami i, w przypadku pracujacych juz obrabia¬ rek, znaczne koszty ich modernizacji.Celem wynalazku jest takze opracowanie wylotu elektrody zasilajacej elektrolitem przestrzen mie¬ dzyelektrodowa, aby nastepowalo samodlawienie przeplywu, zapewniajace prawidlowy przebieg procesu.Cel ten zostal zrealizowany przez wykonanie jed¬ nego badz tez szeregu dobranych co do wielkosci i ksztaltu otworów w elektrodzie zasilajacej elek¬ trolitem przestrzen . miedzyelektrodowa, umieszczo¬ nych w obrebie strefy wylotowej tejze elektrody, przy czym otwory te, w zaleznosci od potrzeb, mo¬ ga byc przyslaniane nastawnie lub nieprzyslaniane.Glówne zalety elektrod z samodlawieniem elek¬ trolitu to: znaczna prostota rozwiazania, duza nie¬ zawodnosc, istnienie efektu samodlawienia takze przy zasilaniu elektrolitem o zmiennym cisnieniu, bardzo niskie koszty zastosowania, praktycznie rów¬ ne kosztom wykonania w elektrodzie prostych otworków, mozliwosc stosowania do dowolnych elektrod pracujacych wedlug znanych metod, mozli¬ wosc obróbki detali na obrabiarkach elektroche¬ micznych, które nie posiadaja urzadzen do zapew¬ nienia bezkawitacyjnego przeplywu elektrolitu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia elektrode robocza (elektroda ujemna) i przedmiot obrabiany (elektroda dodatnia), w prze¬ kroju osiowym, bez stosowania przysloniecia otwo¬ ru dlawiacego, a fig. 2 ^- powyzszy przekrój w przypadku stosowania przesloniecia otworu dlawia¬ cego.Elektroda robocza 7 jest w sposób szczelny po¬ laczona z kolnierzem 2, w wyniku czego zostaje utworzony zbiornik zasilany elektrolitem przez tu¬ leje obrabiarki 1. Przestrzen miedzyelektrodowa 9 jest zasilana elektrolitem przez glówny otwór wlo¬ towy 6. Na skutek wyplywu elektrolitu, oznaczo¬ nego strugami Si, St, Si, zbyt niskie cisnienie na wylocie przestrzeni miedzyelektrodowej zostanie s podwyzszone dzieki otworowi dlawiazemu 3, umieszczonemu w obrebie strefy wylotowej tej prze¬ strzeni. Spowoduje to zdlawienie przeplywu, ogra¬ niczenie lub zlikwidowanie stref o obnizonym cis¬ nieniu elektrolitu, a tym samym poprawe jakosci obrabianej powierzchni detalu 5. Dla obrabiania okreslonych powierzchni, detalu stosowana jest prze¬ kladka izolacyjna 4, a w celu wymuszenia przeply¬ wu elektrolitu przez przestrzen miedzyelektrodowa — uszczelka 8. Zwykle niekontrolowany wzrost cisnienia w zbiorniku powoduje intensywniejsze za¬ silanie elektrolitem przestrzeni miedzyelektrodowej otworem 6, a takze powstanie nowych lub rozsze¬ rzenie starych stref kawitacyjnych, które przy za¬ stosowaniu otworu dlawiacego 3, powodujacego zdlawieniu przeplywu, ulegna ograniczeniu lub zli¬ kwidowaniu. Elektroda z odpowiednio dobrana ilo¬ scia, ksztaltem i wielkoscia otworów dlawiacych nie wymaga wiec automatycznej stabilizacji cisnie¬ nia elektrolitu, co znakomicie upraszcza konstruk¬ cje obrabiarki. Niekiedy korzystnym jest zastoso¬ wanie elektrody z przyslonieciem otworów dlawia¬ cych w celu uzyskania róznego, nastawialnego stop¬ nia zdlawienia elektrolitu na wylocie z przestrzeni miedzyelektrodowej, przez zmiane warunków zasi¬ lania otworów 3, spowodowana róznymi polozenia¬ mi plyty przyslaniajacej 10, nastawianej elemen¬ tem 11.Zastrzezenie patentowe Elektroda do elektrochemicznej bezstykowej ob¬ róbki przedmiotów metalowych, majaca glówny otwór w strefie wlotowej, zasilajacy elektrolitem przestrzen miedzyelektrodowa, znamienna tym, ze 40 posiada w obrebie strefy wylotowej co najmniej jeden otwór dlawiacy (3), korzystnie przyslaniany, zasilany z tego samego zródla zasilania elektroli¬ tem, co i glówny otwór wlotowy (6). 11 20 25110 634 figi110 634 fig Z Bltk 407/81 r. 105 egz. A4 Cena 45 zl PL