Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do od¬ czytu polozenia zespolów przestawnych w obrabiar¬ kach do dokladnego nastawiania takich zespolów, jak przestawne suporty, imaiki narzedziowe, suwa¬ ki, a w szczególnosci twarde zderzaki w wytaczar¬ kach precyzyjnych na których moze byc ograni¬ czony ruch roboczy stolu z duza dokladnoscia w automatycznym cyklu pracy.Znane rozwiazania urzadzen pokazujacych do¬ kladne polozenie elementów przestawnych lub prze¬ suwnych maja postac bebnowych skal z wewnetrz¬ nym przelozeniem w postaci przekladni planetar¬ nej.Urzadzenia takie sa rozwiazaniami kosztownymi wymagajacymi duzej dokladnosci wykonania czesci skladowych oraz duzej dokladnosci ich, montazu.Znane sa równiez urzadzenia do okreslenia po¬ lozenia przestawnych twardych zderzaków na przy¬ klad w wytaczarkach diamentowych, zlozone z tar¬ czy obrotowej zwiazanej ze sruba przesuwajaca zderzak i pokazuja setne i dziesiate czesci mili¬ metra, oraz tasmy stalowej na której nacieta jest skala. Stalowa tasma zwiazana jest bezposrednio z przesuwnym elementem i przesuwajac sie razem z nim pokazuje zmiane polozenia.Rozwiazanie takie potrzebuje jednak duzo miej¬ sca na dosc dlugie tasmy, (ponadto tasmy wymagaja klopotliwej zabudowy dla jej obiegu. Odczyt po¬ lozenia przesuwanego zespolu iza pomoca tego urza- 15 20 25 30 dzenia jest równiez dosc trudny poniewaz nalezy obserwowac dwie skale polozone w róznych miej¬ scach.Istota urzadzenia do odczytu polozenia zespolów przestawnych w obrabiarkach jest obrotowa skala polaczona poprzez kolo zebate z obrotowa nakretka napedzajaca wysuwny trzpien ze skala za pomoca polaczenia gwintowego w którym wysuwny trzpien zabezpieczony jest przed obrotem za pomoca kolka usytuowanego w osiowym kanale skali, zas sprze¬ zone ze soba kola zebate odbieraja ruch obrotowy ze zródla napedu.Urzadzenie do odczytu polozenia wedlug wyna¬ lazku moze znalezc zastosowanie w szczególnosci w przemysle obrabiarkowym oraz tam gdzie za¬ chodzi potrzeba dokladnej informacji o polozeniu elementów przestawnych, wysuwnych i innych po¬ dobnych, ponadto moze ono byc uzyte równiez do czynnego pokazywania zmiany polozenia bedacych w ruchu zespolów maszyn lub urzadzen.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do odczytu polozenia w przekroju poprzecznym wzdluz osi skali, zas fig. 2 — urzadzenie w przekroju wzdluznym wzdluz linii A—A na fig. 1.Urzadzenie do odczytu polozenia sklada sie z obrotowej skali 1 polaczonej z obrotowa nakret¬ ka 2 poprzez skosne kolo zebate 3 sprzezone z ko- 110 520110 520 lerci zebatym 4 odbierajacym ruch obrotowy ze zródla napedu w przykladzie wykonania od nie pokazanego na rysunku przesuwnego zderzaka osa¬ dzonego na osi 8. ' Wewnatrz obrotowej nakretki 2 osadzony jest za pomoca polaczenia gwintowego 11 wysuwny trzpien 5 na którym nacieta? jest skala 6, pokazujaca wiel¬ kosc przesuwu zderzaka.W celu umozliwienia wysuwu trzpienia 6 na¬ kretka 2 trzymana jest w korpusie 9 w kierunku osiowym, natomiast trzpien 5 zabezpieczony jest przed obrotem za pomoca kolka 7 usytuowanego w osiowym kanale 10 wykonanym w skali 6. Dzieki odpowiedniemu doborowi przelozenia pary skos¬ nych kól zebatych 3 i 4 oraz odpowiedniemu do¬ borowi skoku gwintu 11 nakretki 2 i wyisuwnego trzpienia 5 oraz, ze 1 mm na skali 6 odpowiada 100 dzialkom na obwodzie obrotowej sikali 1, uzys¬ kuje sie efekt odczytu z dokladnoscia do 1/100 mm.Zmieniajac przelozenie przekladni zebatej oraz sko¬ ku gwintu mozna uzyskac dowolne wartosci prze¬ suwu odpowiadajace dzialkom nacietych skal, przy czym obrót nakretki moze byc uzyskiwany od 10 15 20 srub napedowych zebatek napedzajacych elementy przesuwne, poprzez przekladnie zebate walcowe, stozkowe oraz przekladnie slimakowe.Zaleta takiego rozwiazania jest latwa i tania produkcja przy wartosciach funkcjonalnych odpo¬ wiadajacych precyzyjnym i drogim rozwiazaniom odczytowym.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do odczytu polozenia zespolów prze¬ stawnych w obrabiarkach, znamienne tym, ze sklada sie z obrotowej skali (1) polaczonej poprzez kolo zebate (3) z obrotowa nakretka (2) napedza¬ jaca wysuwny trzpien (5) ze skala (6) za pomoca -polaczenia gwintowego (11), w którym wysuwny trzpien (5) zabezpieczony jest przed obrotem za pomoca kolka (7) usytuowanego w osiowym ka¬ nale (10) skali (6) zas kolo zebate (3) sprzezone jest z kolem zebatym (4) odbierajacym ruch obro¬ towy ze zródla napedu.A b ZGK Oddz. 2 Chorzów, zam. 6177/81 — 115 egz.Cena 45 zl PL