Przedmiotem wynalazku jest pólprzewodnikowy detektor pradu tyrystorowej grupy zaworowej posiadaja¬ cej tyrystorowa grupe katodowa to jest tyrystory o polaczonych ze soba katodach. Typowym przykladem takiego ukladu jest tyrystorowy prostownik trójfazowy w ukladzie mostkowym. Szczególnym przypadkiem wyzej wymienionej grupy zaworowej jest uklad jednotyrystorowy.Detektory pradu tyrystorowej grupy zaworowej maja zastosowanie w tyrystorowych napedach nawrotnych pradu stalego, w bezposrednich przemiennikach czestotliwosci bez pradów wyrównawczych oraz we wszelkich ukladach, gdzie zachodzi koniecznosc okreslania stanu pracy pojedynczych tyrystorów lub tyrystorowych grup prostownikowych.Rozwiazania detektorów sluzacych temu celowi winny cechowac sie odpowiednia czuloscia oraz szybkoscia i pewnoscia dzialania. Ponadto w wiekszosci praktycznych zastosowan musza one umozliwiac odizolowanie galwaniczne ukladów regulacji i sterowania od obwodu silnopradowego.W stosowanych obecnie detektorach, informacje o obecnosci lub braku pradu w obwodzie zasilanym zdanej grupy prostownikowej otrzymuje sie w oparciu o bezposredni jego pomiar. Do tego celu stosowane sa przetworniki magnetyczne i halotronowe oraz przetworniki wykorzystujace wzmacniacze z przetwarzaniem.Podstawowa wada tych przetworników sa trudnosci w zapewnieniu poprawnej ich pracy w pelnym zakresie zmiennosci mierzonych pradów oraz mala ich uniwersalnosc. Moga one byc stosowane tylko w tym zakresie pradów, na jaki zostaly zaprojektowane i zbudowane.Celem wynalazku jest opracowanie detektora o napieciowym wyjsciu dwustanowym, niewrazliwego na wplywy termiczne i wykrywajacego prad juz na poziomie wartosci pradów podtrzymania tyrystorów a wiec pozwalajacego na daleko idaca jego unifikacje umozliwiajaca stosowanie go w ukladach dowolnej mocy.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie wzmacniacza operacyjnego z dolaczonymi do jego wejscia rezystora¬ mi wejsciowymi, sterujacego swym napieciem wyjsciowym poprzez rezystor ograniczajacy baza tranzystora.Tranzystor ten tworzy galaz srodkowa symetrycznego ukladu pólmostkowego skladajacego sie z dwóch2 110 444 polówek dzielonego uzwojenia pierwotnego izolujacego transformatora wyjsciowego polaczonych szeregowo z diodami.Wynalazek jest przykladowo przedstawiony na rysunku na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy trójfazowej wersji detektora bedacego przedmiotem wynalazku, a fig. 2 przyklad zastosowania tego detektora w tyrystorowym nawrotnym ukladzie napedowym pradu stalego bez pradów wyrównawczych.Na fig. 1 i fig. 2, 1, la/ 2, 2a, 3, 3a sa zaciskami wejsciowymi a 8, 8ar 9, 9a zaciskami wyjsciowymi identycznych detektorów 34 i 34af 5, 6, 7 oraz 5a, 6a, 7a, sa zaciskami sluzacymi do przylaczenia napiec zasilajacych. Napiecia te maja postac dwupolarnej fali prostokatnej i przylaczone sa do detektorów w taki sposób, ze pomiedzy zaciskami 5 i 7 detektora 34 oraz zaciskami 5a i 7a detektora 34a wystepuje podwójna wartosc napiecia w stosunku do napiec pomiedzy zaciskami 5 i 6 oraz 6 i 7 i odpowiednio pomiedzy zaciskami 5a i 6a oraz 6a i 7a. Napiecia zasilajace wytwarzane sa przez tranzystorowa przetwornice 35 napiecia stalego na przemienne prostokatne posiadajaca odizolowane od siebie galwanicznie uzwojenia wyjsciowe.Podstawowymi elementami detektora przedstawionego na fig. 1 sa wzmacniacz operacyjny 10 zasilany za posrednictwem prostowników diodowych 14 i 15 oraz 16 i 17 dwoma jednakowymi napieciami przemiennymi na zaciskach 5 i 6 oraz 6 i 7, rezystory wejsciowe 21, 22, 23 przylaczone z jednej strony do zacisków wejsciowych detektora 1, 2, 3 a z drugiej strony do wejscia odwracajacego wzmacniacza operacyjnego 10, rezystor sprzezenia zwrotnego 25 wlaczony pomiedzy wyjscie i wejscie odwracajace wzmacniacza operacyjnego 10 i ustalajacy jego wzmocnienie napieciowe, rezystor zerujacy 24 wzmacniacza operacyjnego 10 przylaczony z jednej strony do polaczonych ze soba zacisków 4 i 6 a z drugiej strony do wejscia nieodwracajacego wzmacniacza operacyjnego 10, transformator wyjsciowy 12 z wprowadzonym srodkiem uzwojenia pierwotnego przylaczonym do kolektora tranzystora krzemowego 11 typu pnp oraz ze skrajnymi wyprowadzeniami uzwojenia pierwotnego dolaczonymi poprzez diody 18 i 19 do zacisków 5 i 7, wyjsciowy mostek prostowniczy 13 zasilany napieciem przemiennym otrzymywanym z uzwojenia wtórnego izolujacego transformatora wyjsciowego 12 i dostarczajacy napiecia stalego do zacisków wyjsciowych 8 i 9 detektora, rezystor ograniczajacy 30 laczy wyjscie wzmacniacza operacyjnego 10 z baza tranzystora 11.Elementy 20, 26, 27, 28 i 29 oraz 31, 32, i 33 sa elementami uzupelniajacymi uklad podstawowy i ewentualnie ich uzycie w ukladzie przedstawionym na fig. 1 wynika z parametrów stosowanego wzmacniacza operacyjnego 10, parametrów tranzystorów 11 oraz z jakosci i symetrii przemiennego napiecia zasilajacego wystepujacego pomiedzy zaciskami 5 i 6 oraz 6 i 7.Zasada dzialania detektora polega na tym, ze sygnal sterujacy pobierany z obwodów bramkowych tyrystorów grupy katodowej prostownika tyrystorowego 38 oraz 38a podawany jest przez jednakowe rezystory 21, 22 i 23 na wejscie odwracajace wzmacniacza operacyjnego 10 o wzmocnieniu napieciowym okreslonym przez stosunek rezystancji rezystora 25 i rezystancji dowolnego z rezystorów wejsciowych 21, 22, 23. Wzmocnienie wzmacniacza operacyjnego w ukladzie zamknietym powinno byc przy tym takie, aby w obecnosci minimalnego sterujacego napiecia wejsciowego pomiedzy jednym z zacisków wejsciowych 1,2,3 i zaciskiem 4 nastepowalo nasycenie tranzystora 11 sterowanego przez rezystor ograniczajacy 30 z wejscia wzmacniacza operacyjnego 10.Minimalna wartosc sterujacego napiecia wejsciowego, równa spadkowi napiecia na zlaczu bramka-katoda tyrystora przewodzacego prad o wartosci równej jego pradowi podtrzymywania (zwanej równiez pradem zalaczenia) wynosi w zaleznosci od typu tyrystorów 0,2—0,6 V. Nasycenie tranzystora 11 wlaczonego w przekat¬ na mostka utworzonego z uzwojen pierwotnych transformatora 12 i diod 18, 19 oraz dwóch zródel napiecia- przemiennego dolaczonych miedzy zaciskami 5, 6, 7 powoduje przemagnesowywanie rdzenia transformatora 12 prostokatnym napieciem przemiennym. Na zaciskach wyjsciowych 8, 9 detektora otrzymuje sie wówczas napiecie stale o standardowej wartosci okreslonej przekladnia napieciowa transformatora 12: W czasie gdy zaden z tyrystorów grupy katodowej prostownika 38 nie przewodzi pradu, tranzystor 11 powinien znajdowac sie "w stanie odciecia. Do uzyskania tego stanu sluzy rezystor zerujacy 24. Wartosc jego rezystancji powinna byc wieksza od rezystancji zastepczej wszystkich rezystorów dolaczonych do wejscia odwracajacego wzmacniacza operacyjnego 10.Figura 2 ilustruje przykladowo sposób zastosowania bedacego przedmiotem wynalazku detektora w tyrystorowym nawrotnym ukladzie napedowym pradu stalego bez pradów wyrównawczych. Dwa tyrystorowe prostowniki trójfazowe w ukladzie mostkowym 38 i 38a sterowane sa impulsami wyzwalajacymi otrzymywany¬ mi z trójfazowych ukladów wyzwalajacych 37 i 37a. Sygnal sterujacy detektora 34 pobierany jest z obwodów bramkowych tyrystorów grupy katodowej prostownika 38 a sygnal sterujacy detektora 34a z obwodów bramkowych tyrystorów grupy katodowej prostownika 38a. Oba detektory 34 i 34a zasilane sa napieciami prostokatnymi ze wspólnej przetwornicy 35 napiecia stalego na przemienne. Zespól 36 skladajacy sie z dwóch elementów czasowych opózniajacych stan jedynki logicznej oraz przetwornika statycznego typu RS stanowi uklad logiczny wzajemnej blokady obu tyrystorowych prostowników w ukladzie mostkowym 38 i 38a110 444 3 uniemozliwiajacy jednoczesne ich przewodzenie. Jego wejscia przylaczone sa do zacisków wyjsciowych 8 i 8a detektorów 34 i 34a, a wyjscia do trójfazowych ukladów wyzwalajacych 37 i 37a.Zastrzezenie patentowe Pólprzewodnikowy detektor pradu tyrystorowej grupy zaworowej, znamienny tym, ze zawiera wzmacniacz operacyjny (10) do wejscia którego dolaczone sa rezystory wejsciowe (21, 22, i 23) natomiast do wyjscia dolaczona jest przez rezystor ograniczajacy (30) baza tranzystora (11) tworzacego galaz srodkowa symetrycznego ukladu pólmostkowego utworzonego przez dwie polówki dzielonego uzwojenia pierwotnego izolujacego transformatora wyjsciowego (12) i dwie diody (18 i 19) przy czym kazda z polówek dzielonego uzwojenia pierwotnego izolujacego transformatora wyjsciowego (12) jest szeregowo polaczona z dioda (18) lub (19).Fig. 1 Fig. 2 PL