Przedmiotem wynalazku jest sonda do warstwowego pomiaru predkosci przeplywu wód gruntowych, z wykorzystaniem wszelkiego rodzaju otworów wiertniczych, wierconych w skale lub wykonanych w osrodku sypkim i wzmocnionych rura perforowana.- Ze znanych sposobów i urzadzen do pomiaru predkosci przeplywu wód gruntowych z wykorzystaniem otworów wiertniczych wymienic mozna: pomiary traserowe polegajace na wprowadzeniu do otworu na wybrany poziom trasera chemicznego, kolorystycznego lub radiometrycznego i sledzeniu jego przeplywu. Z traserów tych jedynie radiometryczne zdobyly szersze zastosowanie. Z uwagi na mozliwosc skazenia przyleglych terenów, wymagaja one niezwykle starannych przygotowani wysokokwalifikowanej obslugi. Pomiary traserowe sa bardzo czasochlonne i kosztowne, a koniecznosc odczekania z nastepnym cyklem pomiarowym do czasu spadku tla w otworze, czyni je malo uzyteczne. Znane sa równiez pomiary termiczne (wedlug opisu patentowego St. Zjedn.- Ameryki Nr. 2728225), które obejmuja jedynie fragment przekroju poprzecznego otworu (sonda luzno zwisaja¬ ca), mierzac wypadkowe predkosci przeplywu w miejscu umieszczenia czujnika, pomiary z sonda uszczelniona w otworze (znane z literatury np. G. Castany — Poszukiwania i eksploatacja wód podziemnych) posiadajaca w uszczelnionej przestrzeni wlot piezometru, sluza jedynie do pomiaru cisnien hydrostatycznych (wzniesien piezometrycznych) wystepujacych w badanych warstwach.Zadne ze znanych urzadzen nie pozwala na warstwowy pomiar predkosci przeplywu wód gruntowych w ogóle, w tym równiez z wykorzystaniem otworu wiertniczego.Istota wynalazku polega na tym, ze sonda sklada sie z dwóch prowadnic podtrzymujacych uszczelki, oddzielonych od siebie za pomoca rurek ograniczajacych przestrzen pomiarowa, w której umieszczony jest czuj¬ nik, przy czym w czasie pomiaru czujnik znajduje sie w przestrzeni wypelnionej woda, wzglednie w osrodku przepuszczalnym nasyconym woda. Korzystnie sonda posiada wstawki nieprzepuszczajace, na których opieraja sie dwie uszczelki wzdluzne, komore; czujnikowa wypelniona osrodkiem przepuszczalnym i czujnik identyfi¬ kujacy wartosc lub wartosc i kierunek lub wartosc, kierunek i zwrot wektora predkosci. Korzystnie sonda posia¬ da wiecej niz dwie wzdluzne wstawki i nieprzepuszczalne, na których opieraja sie uszczelki wzdluzne, komore czujnikowa wypelniona osrodkiem przepuszczalnym i czujnik identyfikujacy wartosc lub wartosc i polozenie wektora predkosci wplaszczyznie. _Zaleta techniczna rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze umozliwia ono warsjwowy pomiar filtracji przy eliminacji wplywu na wynik pomiaru predkosci wystepujacych w warstwach sasiednich oraz (mogacych wystepowac) predkosci wzdluznych w otworze. Sonda moze znalezc zastosowanie, w badaniach poznawczych i rozpoznawczych, zarówno rezimu wód gruntowych jak i struktury hydrogeologicznej terenu. Moze wiec zna¬ lezc zastosowanie w gospodarce wodnej, górnictwie wglebnym i odkrywkowym, hydrogeologii, budownictwie , rolnictwie itp.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia plan sytuacyjny pomiaru, fig. 2 i 3 - sondy dla wiekszych predkosci przeplywu w przekroju, fig. 4 sonde do pomiaru malych predkosci przeplywu w przekroju o znanym kierunku przeplywu, a fig. 5 sonde do pomiaru malych predkosci przeplywu w przekroju o nieznanym kierunku przeplywu.W celu przeprowadzenia pomiaru sonda wedlug wynalazku, do otworu wiertniczego wprowadza sie sonde wraz z czujnikiem 1 wyposazona w uszczelki typu detkowego, zamocowana na zerdzi lub zwisajaca na linie 2 i polaczona ze znajdujacym sie poza otworem ukladem pomiarowym 3 i sprezarka powietrzna 4, Po umiejsco¬ wieniu sondy na wybranym poziomie, za pomoca sprezarki 4 rozpreza sie uszczelki, zamykajac miedzy nimi wybrany fragment otworu wraz z czujnikiem. Czujnik mierzac predkosc przeplywu w przestrzeni miedzyuszczel- kowej, wyznacza predkosci przeplywu wód gruntowych w wybranej warstwie. Dla bardzo malych predkosci przeplywu wód gruntowych przestrzen miedzy uszczelkowa wypelnia sie osrodkiem przepuszczalnym, w którym znajduje sie czujpik przystosowany do pomiaru przeplywu. Sonda do pomiaru wiekszych predkosci przeplywu wód gruntowych sklada sie z dwóch prowadnic 5, utrzymywanych w stalej odleglosci za pomoca rurek 8, podtrzymujacych pierscieniowe uszczelki typu detkowego 6. W przestrzeni miedzyuszczelkowej umieszczony jest czujnik 7 do pomiaru malych predkosci przeplywu (np. termistorowy). Po napelnieniu uszczelek powietrzem, czujnik 7 znajduje sie w zamknietej czesci otworu wiertniczego, mierzac predkosci przeplywu w wybranej war¬ stwie gruntu. W celu wykluczenia mozliwosci powstania róznicy cisnien miedzy czesciami otworu nieobjetymi badaniem, rurki 8 posiadaja otwarty przeswit umozliwiajacy przeplywy wzdluzne. Sonda do pomiaru malych predkosci przeplywu wód gruntowych w przestrzeni o znanym kierunku przeplywu miedzy prostopadlymi do osi otworu uszczelkami 6 posiada dwie wkladki nieprzepuszczalne 10 uszczelniane wzgledem scian otworu za pomoca uszczelek 9 i posiadajace otwory 8 dla przeplywów wzdluznych. Przestrzen miedzy wkladkowa 11 jest wypelniona przepuszczalnym osrodkiem porowatym, w którym umieszczono czujnik do pomiaru przeplywu 12.Jako czujnik moze byc uzyty termistor, który dla wersji jednoelemeritowej bedzie mierzyl wartosc predkosci przeplywu, dwuelementowej - wartosc i kierunek przeplywu oraz trójelementowej — wartosc kierunek i zwrot predkosciprzeplywu. • ' ¦ ¦ Innym rozwiazaniem jest sonda do pomiaru malych predkosci przeplywu o nieznanym kierunku, która posiada cztery wkladki nieprzepuszczalne 13 z otworami na przeplyw wzdluzny 8 oraz cztery uszczelki wzdlu¬ zne 14. W sondzie tej umieszczono w przepuszczalnym osrodku porowatym 11, czujnik piecioelementowy 15 umozliwiajacy pomiar wartosci, kierunku i zwrotu wektora predkosci w plaszczyznie prostopadlej do osi otwo¬ ru.Zastrzezen i a patentowe 1. Sonda do pomiaru predkosci przeplywu wód gruntowych skladajaca sie z czujnika, uszczelniona na wybranym poziomie za pomoca uszczelek wypelnionych plynem i polaczona z ukladem pomiarowym i sprezar¬ ka powietrzna, znamienna tym, ze sklada sie z dwóch prowadnic (5) podtrzymujacych uszczelki (6), oddzielonych od siebie za pomoca rurek (8) ograniczajacych przestrzen pomiarowa, w której umieszczony jest czujnik (7), przy czym w czasie pomiaru czujnik (7) znajduje sie w przestrzeni wypelnionej woda, wzglednie w osrodku przepuszczalnym nasyconym woda. 2. Sonda wedlug zastrz. 1, znamienna t y m, ze posiada wstawki nieprzepuszczajace (10), na których opieraja sie dwie uszczelki wzdluzne (9), komore czujnikowa (11) wypelniona osrodkiem przepuszczalnym i czujnik (12) identyfikujacy wartosc lub wartosc i kierunek, lub wartosc, kierunek i zwrot wektora predkosci. 3. Sonda wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienna t y m, ze posiada wiecej niz dwie wzdluzne wstawki nieprzepuszczalne (13), na których opieraja sie uszczelki wzdluzne (14), komore czujnikowa (11) wypelniona osrodkiem przepuszczalnym i czujnik (15) identyfikujacy wartosc lub wartosc i polozenie wektora predkosci w plaszczyznie.109976 fiSSS ^* IPt ki 13 8 i: .6 "^ A-A 6 flf.2» flf.1. fil. 3. te A- '<\ A '/l *1«.4. PL