Opis patentowy opublikowano: 15.08.1981 109975 Int. CL* F16H 25/08 C^-r iLLNlA U *"fjd« Patentowego Twórca wynalazku Uprawniony z patentu: A/S Burmeister & Wain's Motor-Og, Maskin- fabrik Af 1971, Kopenhaga (Dania) Mechanizm rozlaczajacy i wlaczajacy napedowe polaczenie tarczy i popychacza krzywki Przedmioitein wynalazku jest mechanizm rozla¬ czajacy i wlaczajacy napedowe polaczenie tarczy i popychacz krzywki, które normalnie sa pola¬ czone, zawierajacy pierwszy krzywkowy czlon sztywno polaczony z krzywkowym popychaczerci tak, zeby poruszac sie wspólnie z nim, drugi krzywkowy czlon wspólpracujacy z pierwszym krzywkowym czlonem i przesuwainy od biernego do roboczego polozenia, w którym krzywkowe czlony sa wzajemnie zlaczone tak, zeby utrzymac krzywkowy popychacz z dala od krzywkowej tar¬ czy oraz hydrauliczny dociskacz dla przemiesz¬ czania drugiego krzywkowego czlonu do i od jego roboczego polozenia^ które to przemieszczanie moz¬ liwe jest tylko wówczas, gdy krzywkowy popy¬ chacz laczy sie z krzywkowa tarcza w miejscu jej garbu lub w jego poblizu.Mechanizm tego typu moze byc zastosowany do unieruchamiania paliwowej pompy w silniku spalinowym, na przyklad w przypadku uszkodze¬ nia paliwowej pompy lub paliwowego zaworu pod¬ laczonego do pompy lub w przypadku koniecz¬ nosci sporzadzenia wykresu sprezania w cylin¬ drze silnika. Mozna takze stasowac ten mecha¬ nizm wspólnie z regulowanymi krzywka zawora¬ mi ssawnymi i wylotowymi w cylindrze silnika, przez co umozliwia sie utrzymanie wspomnianego wyzej zaworu lub zaworów w stanie stalego otwarcia jezeli cylinder ma nie dzialac. Krzyw¬ kowy popychacz moze napedzac towarzyszacy tlok 15 20 30 pompy, czlon zaworu itd. albo bezposrednio albo poprzez mechaniczny lub hydrauliczny zespól.Znany jest mechanizm tego typu, który zostal opisany w patencie brytyjskim nr 1 223 038, w kltó- rym drugim krzywkowym czlonem jest obrotowo zamocowane ramie, które po uruchomieniu za po¬ moca pneumatycznego dociskacza dla wlaczenia napedowego polaczenia jest najpierw odchylane od swego biernego polozenia do zetkniecia z po¬ wierzchnia pierwszego krzywkowego czlonu, któ¬ ra jest poprzecznie odsiunieta od stykowej po¬ wierzchni wlasciwej dla tego czlonu. Gdy krzyw¬ kowy popychacz zostaje poruszony przez krzyw¬ kowa tarcze w kierunku swego normalnego gór¬ nego martwego polozenia, wówczas drugi krzyw¬ kowy czlon zostaje dalej odchylony pod wply¬ wem sily wywieranej przez ramie az do momen¬ tu, gdy ostatecznie zatknie sie on z pierwszyrri krzywkowym czlonem w posrednim zablokowa¬ nym polozeniu, gdy krzywkowy popychaicz opiera sie o krzywkowa tarcze w miejscu jej garbu w poblizu tego miejsca.Podczas ciaglego obracania ikrzywkowej tarczy do¬ ciskacz przesuwa dirugi krzywkowy czlon do osta¬ tecznego zablokowanego polozenia, w którym krzyw¬ kowy popychacz jest wyraznie odsuniety od krzyw¬ kowej tarczy.W tym znanym mechanizmie polacze¬ nie dociskacza i drugiego krzywkowego czlonu obejmuje sprzeto poslizgowe dla unikniecia tego, zeby po zadzialaniu dociskacza dla ponownego 109 975wlaczenia napedowego polaczenia drugi krzywko¬ wy czlon natychmiast powrócil do swego biernego polozenia. Jezeli sie to zdarzy, wówczas krzywko¬ wy popychacz zostaje nagle zwolniony i w wiek¬ szosci przypadków uderza ostro o krzywkowa tar¬ cze, przez co powoduje uszkodzenie powierzchni obu elementów. Sprzeglo poslizgowe zapewnia to, ze poczatkowo drugi krzywkowy czlon jest od¬ chylany tyilko od swego ostatecznego zablokowa¬ nego polozenia do posredniego zablokowanego po¬ lozenia i pozostaje w tyim drugim polozeniu az do momentu gdy krzywkowy popychacz zostanie dotkniety i podniesiony przez obracajaca sie TkiLzyiwkuwa ImiLgl Tyilko wówczas zostaje zwol- Iniony -dffoiigi* krzywkowy czlon tak, ze moze on j zostac odchylony Lo swego biernego polozenia za I pomoca p^wr^qtne(j jsprezyny.I lIKonieczno3C. silowania sprzegla poslizgowego ^i ' sprezyny poWlWnej komplikuje mechanizm i zwieksza jego koszt; poniewaz ramie tworzace drugi krzywkowy czlon musi zostac wyraznie od¬ chylone od toriu ruchu pierwszego krzywkowego czlonu polaczonego z popychaczem, wiec musi byc stosowane dosc duze urzadzenie w obudowie, w której prowadzony jest krzywkowy popychacz, dla umozliwienia wstawienia krzywkowego czlo¬ nu do obudowy. Ponadto sily tarcia wystepujace w mechanizmie czesto maja dosc istotny wplyw na jego funkcjonowanie i istnieje potrzeba za¬ pewnienia dosc dokladnego stosunku sily pocia¬ gowej wywieranej przez sprezyne powrotna i cis¬ nienia panujacego w pneumatycznym dociskaczu, gdy z calkowita pewnoscia chce sie uniknac wad¬ liwego dzialania. ^ga szwajcarskiego patentu nr 383 108 znany jest mechanizm rozlaczajacy i wlaczajacy napedowe polaczenie tarczy i popychacza krzywki, który zawiera dwa wspólpracujace ze soba czlony: pierwszy sztywno polaczony z krzywkowym po¬ pychaczem i drugi jest przemieszczany miedzy czynnym i biernym polozeniem ruchem osiowym, którego kierunek jest prostopadly do toru krzyw¬ kowego popychacza.Drugi krzywkowy czlon jest dociskany sprezy¬ na w kierunku jego roboczego polozenia. Zapo¬ trzebowanie na objetosc tego mechanizmu jest mniejsze od objetosci mechanizmu znanego z bry¬ tyjskiego patentu nr 1 223 038 ale mechanizm ten ma powazna wade polegajaca na tym, ze dwa krzywkowe czlony moga zostac wzajemnie roz¬ laczone lub zwolnione w dowolnym polozeniu obracajacej sie ktffcywkowej tarczy tak, ze kon¬ takt krzywkowej tanczy i popychacza ustanowio¬ ny przez rozlaczenie w wiekszosci przypadków ma miejsce w punkcie oddalonymi od garbu krzywkowej tarczy i z tego powodu powoduje gwaltowne uderzenie tych dwóch elementów. Jak poprzednio podkreslono pociaga to za soba znacz¬ ne, ryzyko ciaglego niszczenia stykowych po¬ wierzchni tarczy i popychacza krzywki.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wskazanych wad i niedogodnosci znanych roz¬ wiazan. Cel ten zostal zrealizowany przez to, ze mechanizm rozlaczajacy i wlaczajacy napedowe polaczenie tarczy i popychacza krzywki, które 975 4 normalnie sa polaczone, zawierajacy pierwszy krzywkowy czlon sztywno polaczony z krzyw¬ kowym popychaczem tak, zeby poruszac sie wspólnie z nim, drugi krzywkowy czlon wspól- 5 pracujacy z pierwszym krzywkowym czlonem i przesuwamy od biernego do roboczego poloze¬ nia, w którym krzywkowe czlony sa wzajemnie zlaczone tak, zeby utrzymac krzywkowy popy¬ chacz z dala od krzywkowej tarczy oraz hydirau- io liczny dociskacz dla przemieszczania drugiego krzywkowego czlonu do i od jego roboczego po¬ lozenia, które to przemieszczenie mozliwe jest tylko wówczas, gdy krzywkowy popychacz laczy sie z krzywkowa tarcza w miejscu jej garbu lub !5 w jego poblizu jest zbudowany w ten sposób, ze dnugi krzywkowy czlon oraz pneumatycznie uru¬ chamiany regulacyjny suwak wstawiony w obwód zasilania i regulacji pneumatycznego dociskacza sa sztywno polaczone ze soba tworzac zespól obro- 20 towo zamocowany w oprawie i osiowo przesu¬ wamy od pierwszego lub cofnietego polozenia, w którym drugi krzywkowy czlon jest usytuowany poza torem ruchu pierwszego krzywkowego czlo¬ nu, do drugiego liuib wysunietego polozenia, w 25 którym dnugi krzywkowy czlon znajduje sie na tym torze ruchu, za/s regulacyjny suwak jest ufor¬ mowany w ten sposób, ze obrót zespolu do ro¬ boczego polozenia drugiego krzywkowego czlonu jest mozliwy tylko wówczas, gdy zespól ten znaj- 30 duje sie w swym drugim polozeniu i ze osiowe przemieszczenie zespolu do jego pierwszego po¬ lozenia jest mozliwe tylko po uprzednim obrocie tego zespolu do biernego polozenia drugiego krzywkowego czlonu. 35 Przez rozdzielenie ruchu drugiego krzywkowe¬ go czlonu od jego roboczego do biernego poloze¬ nia na dwa nastepujace po sobie czesciowe ruchy, to znaczy ruch osiowy i ruch obrotowy, uzyskuje sie szereg korzysci. Ze wzgledu na to, ze ten 40 krzywkowy czlon pozostaje osiowo cofniety od pierwszego krzywkowego czlonu polaczonego z krzywkowym popychaczem podczas normalnego dzialania napedowego polaczenia, konieczne pod¬ niesienie stykowej powierzchni drugiego krzyw- 45 kowego czlonu realizowane przez obrót czlonu od jego biernego do roboczego polozenia musi byc tylko niewiele wieksze od pozadanego luzu po¬ miedzy krzywkowym popychaczem oraz krzywko¬ wa tarcza po rozlaczeniu napedowego polaczenia 50 a wielkosc tego podniesienia moze byc zatem znacznie mniejsza od calkowitej droigi krzywko¬ wego popychacza. Dlatego tez mozliwe jest utrzy¬ manie wymiarów ^obrotowego krzywkowego czlo¬ nu oraz otworu w obudowie znacznie mniejszych 55 od stosowanych w znanych mechanizmach i w konsekwencji mozliwe jest zwiekszenie powierzch¬ ni prowadzacych powierzchni popychacza i jego obudowy dla proporcjonalnego przejmowania po¬ przecznej skladowej sily dzialajacej pomiedzy 60 krzywkowa tarcza a popychaczem, przez co zre¬ dukowane zostaje zuzycie tych powierzchni a ich uzyteczna zywotnosc zostaje przedluzona.Poniewaz koncowe zwolnienie wzgledem siebie dwóch krzywkowych czlonów realizowane jest 65 przez osiowy ruch regulacyjnego suwaka, wiec109 975 6 pneumatyczny dociskacz moze byc polaczony bez¬ posrednio z suwakiem tak, ze moga byc pomi¬ niete sprzeglo poslizgowe i sprezyna powrotna, które sa niezbedne w znanych mechanizmach, co upraszcza konstrukcje mechanizmu oraz zmniej¬ sza jego koszt. Wadliwe dzialanie wynikajace z x nastepstwa dwóch czastkowych ruchów suwaka jest wyeliminowane przez to, ze dwa te ruchy sa oddzielone od siebie i poniewaz kazda faza ruchu jest realizowana za pomoca plynu pod cis¬ nieniem, wiec wystepujace sily i momenty moga byc dokladnie obliczone juz przy konstruowaniu mechanizmu.Dzieki stosunkowo malej wielkosci podniesienia pomiedzy biernym i roboczym polozeniem dru¬ giego krzywkowego czlonu, czlon ten moze byc uksztaltowany ja/ko mimotsrodowy element jedno¬ licie polaczony z regulacyjnym suwakiem.W swym roboczym polazeniu rnimoscodawy ele¬ ment moze zostac obrócony poza górne maritwe polozenie w jego kolowym ruchu wywolywanym przez pneumatyczny dociskacz. Ciezar krzywko¬ wego popychacza oraz polaczonych z nim elemen¬ tów, które sa podparte przez miimasradowy ele¬ ment, poprzez pierwszy krzywkowy czlon, uzu¬ pelniony sila nacisku sprezyny, normailnie dzia¬ lajaca na krzywkowy popychacz zapewniaja w ten sposób znaczne zabezpieczenie przed przypad¬ kowym wlaczeniem krzywkowego popychacza, na¬ stepujacym na skutek obrotu suwaka i jego mi- mosrodowego elementu w wyniku na przyklad drgan wyposazenia, z którym mechanizm wspól¬ dziala.Dla dodatkowego zabezpieczenia przed przypad¬ kowym wlaczeniem powierzchnia pierwszego krzywkowego czlonu, która opiera sie on o mi- mosrodowy element w jego roboczym polozeniu, moze byc uformowana z wybraniem albo wgle¬ bieniem, którego ksztalt odpowiada dopelniajaco ksztaltowi mimosrodowego elementu.Pierwszy i drugi krzywkowy czlon moze byc zaopatrzony w czesci z podcieciami. Dzieki temu dodatkowo zostaje zwieikszona niezawodnosc pra¬ cy mechanizmu, poniewaz czesci te realizuja blo¬ kowanie, które jest przerywane tylko wtedy, gdy popychacz, po obnizeniu na skutek obrotu dru¬ giego krzywkowego czlonu od czynnego do bier¬ nego poftzenia, dotyka obracajaca sie krzywko¬ wa tarcze i jest troche przez nia podnoszony. Tak wdec nawet w przypadku przecieku pomiedzy su¬ wakiem i towarzyszacym mu otworem cylindra w jego oprawie, na przyklad na skutek zuzycia, suwak nie moze byc wycofany do swego cofnie¬ tego polozenia w momencie, gdy krzywkowy po¬ pychacz jeszcze nie dotyka krzywkowej tarczy.Dla zabezpieczenia przed przypadkowym osio¬ wym przemieszczeniem suwaka, na przyklad na skutek drgan, z cofnietego polozenia w przypad¬ ku braku cisnienia plynu normalnie wystarcza zaopatrzenie mechanizmu w sprezynowy kulkowy zaczep lub podobny element dla utrzymywania suwaka w cofnietym polozeniu.Dla umozliwienia dokladnego nastawiania kran¬ cowych polozen obrotowego krzywkowego czlonu pneumatyczny dociskacz moze byc polaczony z su¬ wakiem poprzez ogniwo o nastawiaftnej dlugosci.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym 5 fig. 1 przedstawia czesc mechanizmu wraz z ele¬ mentami towarzyszacego urzadzenia dla urucha¬ miania paliwowej pompy w silniku spalinowym w pionowym przekroju, fig. 2 — przekrój wzdluz linii II—II na fig. 1 z pominietymi dla wyrazi¬ lo stosci pewnymi elementami, fig. 3 — regulacyjny suwak znajdujacy sie w oprawie w wysunietym i roboczym polozeniu w pionowym przekroju, fig. 4 — widok w kierunku strzalki IV na fig* 1 oraz takze, w widoku pneumatyczny dociskacz 15 mechanizmu wraz z jego polaczeniem z suwa¬ kiem, fig. 5 — diagram przeplywów w mechaniz¬ mie, ukazujac jego ruchome elementy w cofnie¬ tym polozeniu odpowiadajacemu fig. 1, fig. 6 •— odpowiedni diagram przeplywów z suwakiem asio- 20 wo przesunietym do swego wysunietego poloze¬ nia i obróconego do roboczego polozenia i fiig. 7 — diagram przeplywów ukazujacy suwak wysuniety i obrócony do swego biernego polozenia.Fig. 1 i 2 ukazuja krzywkowy wal 1 nie poka- 25 zatnego silnika spalinowego, na przyklad duzego okretowego silndka wysokopreznego oraz krzyw¬ kowa tarcze 2 przymocowana do walu 1 i uksztal¬ towana w ten sposób, zeby uruchamiala paliwowa pompe cylindra silnika. Korpus 3 paliwowej pom- 30 py jest przymocowany poprzez obudowe 4 do nie pokazanej ramy silnika a obudowa 4 jest zaopatrzona w wewnetrzna tuleje 5 dla boczmtgi podtrzymywania prowadnicy 6 krzywkowego &** pychacza 8, która jest mechanicznie polacadug 35 z nie pokazanym tlokiem lub nurnikiem pattpe* wej pompy. Krzywkowy popychacz 8 jest obroto¬ wo zamocowany na sworzniu 7 w prowadnicy 6 popychacza 8 za pomoca tocznych lozysk 9 a pod¬ czas normalnej pracy paliwowej pompy krzyw¬ do kowy popychacz £ jest utrzymywany w stanie polaczenia z krzywkowa tarcza 2 za pomoca dwóch dociskajacych sprezyn 10 i 11.Cylinder lub oprawa 12 jest zamocowana w po¬ przecznym otworze w obudowie 4 a regulacyjny « suwak 13 ma mozliwosc osiowego przesuwu w oprawie 12. Od strony wewnetrznego konca na¬ przeciwko prowadnicy 6 popychacza 8 suwak 13 jest jednolicie polaczony z cylindrycznym mimo- srodowym elementem 14, na którego wewnetrz- so nym koncu uformowany. jestt wspólspodkowy z ndim kolnierz 15* Ramie 17 jest przymocowane do zewnetrznej koncówki suwaka 13, który prze¬ chodzi poprzez pokrywke 16 oprawy 12 a ramie 17 poprzez uniwensamy przegub 18 polaczone jest 55 z jedna koncówka tloczyska 19 pneumatycznego dociskacza 20. Poprzez-inny uniwersalny przegub 18 przeciwlegla koncówka dociskacza 20 jest zla¬ czona z nie pokazana rama silnika spalinowego, jak pokazano na fig. 4. Jak poprzednio stwier- oo dzono, górny uniwersalny przegub 1S jest pola¬ czony z tloczyskiem 19 za pomoca sruby 21, któ¬ ra umozliwia dokladne ustawienie katowego po¬ lozenia ramienia 17 odpowiednio do krancowych polozen tloka dociiskaoza 20. os Na cylindrycznej uszczelniajacej powierzchni 22109 975 suwaka 13, która wspóldziala z otworem w opra¬ wie 12, znajduje sie osiowo usytuowany rowek 23, który z obu stron zakonczony jest w pewnej Odleglosci od odpowiednich krawedzi powierzchni 22. Poprzez promieniowy otwór 24 rowek 23 laczy sie ze srodkowym otworem 25 w suwaku 13, któ¬ ry to otwór polaczony jest poprzez ramie 17 z atmosfera. Naprzeciwko rowka 23 na powierzch¬ ni 22 znajduje sie drugi rowek 26, który przecho¬ dzi przez prawa krawedz powierzchni 22, jak po¬ kazano na fig. 1 i 3, podczas gdy z lewej strony rowek 26 jest oddalony od lewej krawedzi po¬ wierzchni 22.Do prowadnicy 6 popychacza 8 przymocowany jest pret 27 majacy do dolu skierowana stykowa powierzchnie 28, która w wysunietym i czynnym polozeniu suwaka 13 pokazanym na fig. 3, wspól¬ pracuje z mimosrodowym elementem 14 dla utrzy¬ mywania prowadnicy 6 popychacza 8 w poloze¬ niu, w którym popychacz 8 jest odsuniety od krzywkowej tarczy 2. Poza stykowa powierzchnia 28 pret 27 ma uskok tak, ze uformowany jest pionowy wystep 29, który lacznie z pierscieniowa tylna powierzchnia kolnierza 15 dziala jako za¬ czep luib blokujacy element dla utrzymywania suwaka 13 w wysunietym polozeniu, co bedzie wyjasnione bardziej szczególowo ponizej. Dla utrzymywania suwaka 13 w cofnietym polozeniu pokazanym na fig. 1 oprawa 12 moze byc zaopa¬ trzona w wewnetrzny obwodowy rowek 30, który Wspóldziala z nie pokazanym sprezynowym kul- fcfcwym zaczepem w suwaku 13."Odprawa 12 zaopatrzona jest w otwory 31, 32 fcil&, które sluza odpowiednio dla doprowadzania iuwjtdalania sprezonego powietrza. Otwór 31 caly ezas polaczony jest z robocza komora 43 polozo¬ na po lewej stronie powierzchni 22 suwaka 13.W - pokazanym na fig. 1 polozeniu* suwaka 13 otwór 32 polaczony jest z komora 44 w oprawie 12, polozona po prawej stronie powierzchni 22, jak widac na fig. .5—7, a otwór 33 jest 'polaczony z atmosfera poprzez rowek 23 i otwory 24 i 25.To polozenie suwaka 13 odpowiada polozeniu ra¬ mienia V pokazanemu za pomoca ciaglej linii na fig. 4, to znaczy ze tlok 38 dociskacza jest cofniety.Elementy meclianizmu przyjmuja to polozenie podczas normalnej pracy paliwowej pompy i jak widac na fig. 1 w polozeniu tym mamosrodowy element 14 i kolnierz 15 suwaka 13 sa zupelnie oddalone od preta 27, który porusza sie do góry i do dolu wraz z prowadnica 6 popychacza 8 pod¬ czas obrotu krzywkowego walu 1. Fig. 5 ukazuje schemat przeplywu w ukladzie regulacji odpo¬ wiadajacego temu , polozeniu. Uklad regulacji za¬ wiera recznie uruchamiany czterodrogowy prze¬ laczajacy zawór 34 majacy cztery otwory, z któ¬ rych dwa polaczone sa odpowiednio ze zródlem 47 sprezonego powietrza i z atmosfera. Dwa po¬ zostale otwory zaworu 34 polaczone sa odpowied¬ nio poprzez przewody 35 i 36 z otworami 31 i 32 oprawy 12 a przewód 36 dodatkowo polaczony jest poprzez odgalezdaijacy. przewód 37 z robocza komora 46 dociskacza 20 ponad jego tlokiem 38.Przeciwlegla robocza komora 45 dociskacza 20 polaczona jest poprzez przewód 39 z otworem 33 oprawy 12. Fig. 5 ukazuje mechanizm tuz po za¬ dzialaniu przelaczajacego zaworu 34 dla zainicjo¬ wania operacji rozlaczania przenoszenia napedu z krzywkowej tarczy 2 do paliwowej pompy.Sprezone powietrze jest doprowadzane przez za¬ wór 34, przez przewód 35 do otworu 31 i nastep¬ nie do lewej roboczej komory 43 oprawy * 12, dzieki czemu suwak 13 zostaje przesuniety na prawo. Obie robocze komory dociskacza 20 pola¬ czone sa z atmosfera a tlok 38 znajduje sie w swym najnizszym polozeniu, poniewaz górna ro- , bocza komora 46 dociskacza 20 byla uprzednio polaczona ze zródlem 47 sprezonego powietrza po¬ przez przewody 36 i 37 tuz przed przelaczeniem zaworu 34. Podczas ruchu suwaka 13 na prawo polozenie tloka 38 i stad takze katowe polozenie ramienia 17 sa takie jak pokazano na fig. 1 i 4.Poniewaz prowadnica 6 popychacza 8 porusza sie do góry i w dól na skutek zadzialania obra¬ cajacej sie krzywkowej tarczy 2, wiec czolowa powierzchnia kolnierza 15 zwykle wchodzi w kon¬ takt z boczna powierzchnia preta 27 po pewnym okresie czasu podczas przemieszczania suwaka 13 na prawo i jest zatrzymywana przez ta powierzch¬ nie. Gdy prowadnica 6 zostanie podniesiona do lub blisko jej najwyzszego polozenia, wówczas kol¬ nierz 15 ma mozliwosc przejscia ponizej styko¬ wej powierzchni 28 preta 27 tak, ze suwak 13 moze przesuwac sie przez otwór 40 w tiulei 5 do swego w pelni wysunietego polozenia, jak widac na fig. 3. W tym polozeniu suwaka 13 mimosro- dowy element jest usytuowany ponizej stykowej powierzchni 28 i w konsekwencji wstrzymuje ruch w dól popychacza 6 ponizej najwyzszego punktu lub górnego martwego polozenia.Polaczenie miedzy rowkiem 23 i otworem 33 jest przerwane tylko wówczas, gdy suwak 13 jest w pelni wysuniety, po czyni otwór 33 jest pod¬ laczony do zródla 47 sprezonego powietrza po¬ przez lewa robocza komore 43 oprawy 12, prze¬ wód 35 i zawór 3^. Wówczas powietrze przeply¬ wa przewodem 39 do dolnej roboczej komory 45 dociskacza 20, przez co tlok 38 zostaje podnie¬ siony i poprzez uniwersalny przegub 18 i ramie 17 suwak 13 zostaje przekrecony do polozenia po¬ kazanego na fig. 3 i 6. W wyniku tego obrotu mimosrodowy element 14, pret 27 i prowadnica 6 zostaja podniesione. tak, ze popychacz 8 jest zu¬ pelnie oddalony od stykowej powierzchni krzyw¬ kowej tarczy 2 i paliwowa pompa przestaje dzia¬ lac.Gdy suwak 13 przyjmuje swoje robocze polo¬ zenie, które jest pokazane na fig. 3 i osiowymi liniami na fig. 4, wówczas mimosrodowy ele¬ ment 14 obraca sie od swego polozenia pokaza¬ nego na fig.. 2 o 90° w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, to znaczy, ze os mimosrodowego elementu 14 mija górne martwe polozenie w jego kolowym ruchu. Nasuwa to wniosek, ze skierowane do dolu sily i pochodzace od ciezaru popychacza i od sprezyn 10 i 11 nie moga obrócic suwaka 13 z powrotem i w ten sposób efektywnie przeciwdziala sie przypadkowe- 15 20 25 30 35 40 45 50 5 609 109 975 10 mu ponownemu wlaczeniu polaczenie krzywko¬ wej tarczy 2 i krzywkowego popychacza 8.Gdy paliwowa pompa ma pracowac ponownie, wówczas zawór 34 zostaje przelaczony do polo¬ zenia pokazanego na fig. 7. Wówczas sprezone powietrze zostaje natychmiast doprowadzone do górnej roboczej komory 46 dociskacza 20 poprzez przewody 36 i 37. Równoczesnie dolna robocza komora 45 dociskacza 20 zostaje odpowietrzona poprzez przewód 39, lewa robocza komore 43 w oprawie 12 i przewód 35 tak, ze tlok 38 natych¬ miast rozpoczyna ruch do dolu i poprzez tloczysko 19 i ramie 17 obraca suwak 13 wraz z mimosro- dowym elementem 14 z powrotem do katowego . polozenia pokazanego na fig. 1 i 4. Podczas obro¬ tu prawa robocza komora 44 oprawy 12 jest stale odlaczona od przewodu 36 i nawet, gdy lewa ro¬ bocza komora 43 jest odpowietrzona pozostaje w swym wysunietym polozeniu.Rowek 26 tworzy polaczenie pomiedzy prze¬ wodem 36 oraz prawa robocza komora 44 oprawy 12, jak pokazano na fig. 7, tylko wówczas, gdy obrót zostanie prawie zakonczony i tylko w tym momencie suwak 13 ma mozliwosc przemieszcze¬ nia w lewa strone. Tak dlugo jak prowadnica 6 pozostaje podparta przez rriimosrodowy element 14 poprzez stykowa powierzchnie 28 preta 27, osiowy ruch jest uniemozliwiony przez sily tar¬ cia i nawet wówczas, gdy wielkosci tych sil sa' niewystarczajace do przeciwdzialania ruchu su¬ waka 13, to jednak w kazdym przypadku jest on unieruchomiony gdy kolnierz 15 opiera sie o wy¬ step 29 preta 27.Oczywista jest sprawa, ze katowe polozenie su¬ waka 13, jak pokazano na fig. 7, odpowiada po¬ lozeniu krzywkowego popychacza 8, w którym moze on stykac sie z krzywkowa tarcza 2 w po¬ blizu jej garbu. Podczas obrotu krzywkowa tar¬ cza 2 w pewnym momencie zetknie sie z popy¬ chaczern 8 i w konsekwencji podniesie prowad¬ nice 6 popychacza 8 w takim stopniu, zeby kol¬ nierz 15 mógl przechodzic z dala od preta 27.Wówczas cisnienie powietrza w komorze 44 po¬ woduje przemieszczenie suwaka 13 do jego po¬ czatkowego cofnietego polozenia, jak pokazano na miona ponownie i opisany uklad umozliwia bar- fig. 1. Teraz pafliwowa pompa zostaje urucho- dzo lagodne doprowadzenie do zetkniecia popy¬ chacza i tarczy krzywki tak, zeby nie uszkodzic ich stykowych powierzchni.Dla umozliwienia dokladnego nastawienia pola¬ czenia ramienia 17 i tloczyska#19 w pokrywce 16 oprawy 12 oraz przez ramie 17 moga byc' wy¬ wiercone odpowiednio otwory 41 i 42, jak poka¬ zano na fig. 4, w takich polozeniach, ze gdy po¬ laczenie jest wlasciwie nastawione, wówczas otwory znajduja sie w jednej linii gdy prowad¬ nica 6 popychacza 8 jest w polozeniu pokazanym na fig. 3.Chociaz na rysunku pret 27 posiada plaska stykowa powierzchnie 28, to w razie potrzeby powierzchnia ta moze byc uksztaltowana jako wklesla o krzywiznie równej lub zasadniczo rów¬ nej krzywiznie drugiego krzywkowego czlonu, w przykladzie wykonania — mianosrodowego ele¬ mentu 14, która zmniejszalaby naciski tych dwóch czlonów i jednoczesnie zapewnialaby dodatkowa ochrone przed przypadkowym obrotem suwaka 13 od jego roboczego lub zablokowanego polozenia.Powierzchnia 28 moze byc takze w formie wy¬ ciecia o ksztalcie litery V, w którym spoczywa mimosrodowy element 14 w roboczym polozeniu suwaka. Poniewaz osiowo przeciwlegle powierzch¬ nie kolnierza 15 i preta 27 normallnie wchodza io w kontakt ze soba podczas osiowego przemiesz¬ czania suwaka 13 przedtem zanim mozliwe jest calkowite wysuniecie suwaka 13, wiec korzystne jest uformowanie tych powierzchni z zaokraglony¬ mi krawedziami, jak pokazano na rysunku, co 15 umozliwia latwiejsze przesuniecie kolnierza 15 pod pretem 27, gdy umozliwiony jest osiowy ruch su¬ waka na skutek przesuniecia do góry prowadnicy 6 krzywkowego popychacza 8. • PL