Przedmiotem wynalazku jest uklad zdalnego pomiaru odleglosci do prowadzenia obiektów ru¬ chomych na torach równoodleglych.Wynalazek moze byc wykorzystany do stero¬ wania ruchomymi obiektami przy ich prowadze¬ niu po torach zadanych, zwlaszcza do sterowa¬ nia samolotami sluzby agrotechnicznej przy wy¬ konywaniu przez nich prac, zwiazanych z ochro¬ na chemiczna roslin i innych. Wynalazek moze byc równiez wykorzystany do automatycznego prowadzenia traktorów, poglebiarek i innych ru¬ chomych obiektów, gdzie wymagana jest duza do¬ kladnosc zachowania kierunku przemieszczenia.Znany jest uklad do zdalnego pomiaru odleg¬ losci, który zapewnia lot aparatu latajacego po torze zadanym, odpowiada wymaganiom ustalania toru lotu przy prowadzeniu prac agrotechnicznych z powietrza na duzych i malych powierzchniach i, który nadaje sie dla wiekszosci samolotów sluzby agrotechnicznej o malym zasiegu dzialania.Uklad zawiera dwie przenosne naziemne stacje nadawcze prowadzaca i prowadzona. Obydwie sta¬ cje tworza nad obrabianym obszarem siatke hi- perboliczna linii pólfazowych. Odleglosci miedzy tymi liniami zalezy od czestotliwosci promienio¬ wania. Na samolocie zainstalowane sa antena i odbiornik, który sprzezony jest z przyrzadem pi- lotazowo-nawigacyjnym, usytuowanym przed pi¬ lotem. Odbiornik aparatu latajacego stanowi u- rzadzenie do pomiaru faz, okreslajace polozenie aparatu latajacego wzgledem polozenia linii pól¬ fazowych. Uklad pozwala pilotowi utrzymac a- parat latajacy na uprzednio wybranym torze lo¬ tu, pokrywajacym sie z kierunkiem pólfazowych linii hiperbolicznych, których kierunek zalezy od rozmieszczenia stacji naziemnych. Przyrzady, ó- kreslajace tor lotu, sa zainstalowane w kabinie pilota i przedstawiaja soba swietlny wskaznik pa¬ noramy wycechowany w dekametrach oraz ognie trasowe, które pojawiaja sie na komingsie i gra^ ja role lewego — prawego wtskaznika odchyle¬ nia.'. W praktyce sie okazalo, ze tor lotu mozna wyz¬ naczac z dopuszczalna odchylka w obydwie stro¬ ny od srodka +1,75 m przy locie po linii bazo¬ wej. W miare oddalania sie od linii bazowej do¬ kladnosc zmniejsza sie. W tym przypadku wyz¬ naczanie toru jest mozliwe z jednym sygnalem swietlnym na dowolnej stronie od srodka. Jed¬ nakze ten uklad nie zapewnia jednoznacznosci od¬ czytu. W celu usuniecia tej niedogodnosci wyma¬ gane jest zastosowanie dodatkowego urzadzenia.Impulsowe i ciagle zaklócenia na czestotliwosci nosnej doprowadzaja do utraty informacji o miej¬ scu usytuowania obiektu ruchomego w przestrze- . Poniewaz w tym ukladzie do pomiaru odleglos- * ci wykorzystywana jest czestotliwosc nosna, w 10 15 20 109 970109 970 3 10 15 20 25 zaleznosci od jej wartosci zmienia sie zdolnosc rozdzielcza ukladu w granicach od 1,5 m do 1,9 m, a wiec zmienia sie górna granica zakresu na¬ stawiania odleglosci miedzy torami równoodlegly¬ mi z 75 m na 95 m._ Doprowadza to do tego, ze 5 piloci sa zmuszeni do wykonywania uprzednich obliczen z wykorzystaniem tablic.Znany jest uklad do zdalnego pomiaru odleg¬ losci do prowadzenia obiektów ruchomych po to¬ rach równoodleglych, którego zasada dzialania o- parta jest na pomiarze róznicy faz na czestotli¬ wosci modulacyjnej, zawierajacy stacje naziemna i urzadzenie pokladowe. Stacja naziemna zawie¬ ra odbiornik, nadajnik, którego wejscie jelst do¬ laczone do wyjscia odbiornika, oraz antene na- dawczo-odbiorcza, do której dolaczone sa wejscie odbiornika i wyjscie nadajnika. Urzadzenie po¬ kladowe zawiera generator czestotliwosci wzorco¬ wej, nadajnik, odbiornik, przyrzad wskazujacy od¬ chylenie obiektu ruchomego od zadanego toru, o- raz antene pokladowa. Wyjscie generatora cze¬ stotliwosci wzorcowej jesj polaczone z wejsciem nadajnika urzadzenia pokladowego, a wejscie od¬ biornika i wyjscie nadajnika urzadzenia pokla¬ dowego sa polaczone z antena pokladowa. Wyj¬ scie odbiornika urzadzenia pokladowego jest po¬ laczone z weisciem wskaznika odchylenia polo¬ zenia obiektu ruchomego od toru zadanego.Zasada dzialania tego ukladu .oparta jest na 30 wykorzystaniu metod fazowvch pomiaru odleglo¬ sci z wykorzystaniem czestotliwosci modulacyjnej.Generator czestotliwosci wzorcowej wytwarza sy¬ gnal o czestotliwosci modulacyinej, którym to sy¬ gnalem modulowana jest wielka czestotliwosc no- 35 $na nadajnika urzadzenia pokladowego. Modulo¬ wana wielka czestotliwosc wypromieniowywana jest przez antene pokladowa i odbierana przez antene nadawczo-odbiorcza stacji naziemnej, któ¬ ra polaczona iest z wejsciem odbiornika stacji na- 40 ziemnej. Odbiornik stacji naziemnej wydziela sy¬ gnal o czestotliwosci modulacyjnej, którym to sy¬ gnalem modulowana jest wielka czestotliwosc na¬ dajnika stacji naziemnej, rózniaca sie od wielkiej czestotliwosci nadajnika urzadzenia pokladowego. 45 Modulowana wielka czestotliwosc nadajnika sta¬ cji naziemnej wypromieniowuje antena nadawczo- -odbiorcza. Sygnaly te sa odbierane przez antene pokladowa i doprowadzane do wejscia odbiornika urzzadzenia pokladowego, który wydziela sygnal 50 o czestotliwosci modulacji.Przesuniecie fazowe sygnalu o czestotliwosci modulacji na wyjsciu odbiornika urzadzenia po¬ kladowego wzgledem sygnalu generatora czesto¬ tliwosci wzorcowej jest proporcjonalne do odle- 55 glosci miedzy stacja naziemna a obiektem rucho¬ mym. W ten sposób nad obrabianym obszarem pola zostaja utworzone linie kolowe równych faz — izofazy. Przy dostatecznym oddaleniu na¬ ziemnej stacji nadawczo-odbiorczej od pola obra- W hianego, mozna, z pewnym przyblizeniem, uwazac izofazy za linie proste. Wskaznik odchylenia ru¬ chomego obiektu od toru zadanego przeksztalca przesuniecie fazowe w sygnal sterujacy, propor¬ cjonalny do wartosci odchylenia polozenia obiek- 65 tu ruchomego od linii izofazy, przyjete} za tor lo¬ tu. W celu zapewnienia wygody odczytu skala wskaznika odchylenia wycechowana jest w war¬ tosciach przyrostu odleglosci.Kurs pierwszego toru lotu pilot wybiera wedlug punktów orientacyjnych lub wedlug wskazan przyrzadów nawigacyjnych, stanowiacych przepi¬ sowe wyposazenie samolotu i przy zblizeniu sie do pola wlacza uklad. Przy tym mierzy sie i za¬ pamietuje sie odleglosc aparatu latajacego od sta¬ cji naziemnej. Uklad podczas lotu mierzy odle¬ glosc i, porównujac te odleglosc z wartoscia po¬ czatkowa, przekazuje pilotowi informacje o od¬ chyleniu aparatu latajacego ' od zadanego toru.Wskaznik odchylenia obiektu ruchomego od to¬ ru zadanego zawiera urzadzenia kierujace, beda¬ ce przyrzadami wizualnymi systemu - przeliczaja¬ cego, które sa przeznaczone do utworzenia mode¬ lu informacyjnego lotu pilotowanego i, które za¬ pewniaja wymagana dokladnosc sledzenia i lotu wedlug zadanego toru w warunkach, gdy pilot dysponuje wystarczajaco duzym wolnym czasem, aby obserwowac wskazania przyrzadu i dokony. wac korekty toru. Jednakze te uklady odznacza¬ ja sie mala dokladnoscia pomiaru odleglosci, a wiec i mala dokladnoscia okreslania przyrostów odleglosci przy odchyleniu ruchomego obiektu od zadanej trajektorii. Chociaz w ostatnich latach po¬ dejmowano próby zwiekszenia dokladnosci poprzez wprowadzenie statystycznego przetwarzania infor¬ macji, doprowadzanej do wskazników nawigacyj¬ nych, nie dalo to wyników z tej przyczyny, iz do zapewnienia wymaganej dokladnosci przedzial czasowy, potrzebny na wydanie wyników z ukla¬ dów przetwarzania statystycznego jest o wiele wiekszy, niz dopuszczalny czas wydania informa¬ cji dla obiektów poruszajacych sie z duza pred¬ koscia. Poza tym czas postrzegania informacji, do¬ prowadzanej z urzadzen kierujacych, wykorzysty¬ wanych w nawigatorach wskazanego systemu, jest wiekszy od maksymalnie dopuszczalnego — pod wzgledem bezpieczenstwa lotu — czasu postrze¬ gania w warunkach, gdy pilot odczuwa ostro brak czasu, to znaczy przy lotach aparatów latajacych, bedacych na uslugach sluzby rolniczej, na wyso¬ kosci 5—50m. ¦. _ Zadaniem wynalazku jest zaprojektowanie •ukla¬ du zdalnego pomiaru odleglosci do prowadzenia obiektów ruchomych po torach równoodleglych, odznaczajacego sie zwiekszona dokladnoscia po¬ miaru odchylenia obiektu od zadanego toru przy zapewnieniu dopuszczalnego czasu wydania infor¬ macji dla obiektów przemieszczajacych sie z duza predkoscia, oraz zwiekszona odpornoscia na za¬ klócenia. { Zadanie zostalo zrealizowane w wyniku zapro¬ jektowania ukladu zdalnego pomiaru odleglosci do prowadzenia obiektów ruchomych po torach równoodleglych, zawierajacego stacje naziemna, skladajaca sie z odbiornika, nadajnika, którego wejscie dolaczone jest do wyjscia odbiornika, oraz antene nadawczo-odbiorcza, do której dolaczone jest wejscie odbiornika i wyjscie nadajnika, oraz urzadzenie pokladowe, skladajace sie z geneca-i6d 970 t§ra czestotliwosci wzorcowej, nadajnika, odbior¬ nika, anteny pokladowej, do której dolaczone jest wyjscie nadajnika urzadzenia pokladowego i wej¬ scie . odbiornika urzadzenia pokladowego oraz wskaznika odchylenia ruchomego obiektu od toru zadanego.Wedlug wynalazku urzadzenie pokladowe zawie¬ ra dzielnik czestotliwosci, przeznaczony do otrzy¬ mywania sygnalów o czestotliwosci modulacyjnej w ksztalcie meandru, blok opózniajacy o opóz¬ nieniu regulowanym, przeznaczony do przesunie¬ cia w czasie impulsu odniesienia w granicach, od¬ powiadajacych okresowi powtarzania impulsów generatora czestotliwosci wzorcowej, blok prze¬ twarzania statystycznego wiarygodnych sygnalów, przeznaczony do wytwarzania sygnalu uchybu, którego wartosc jest proporcjonalna do wartosci odchylenia obiektu ruchomego od zadanego toru i, którego biegunowosc okresla kierunek tego od¬ chylenia oraz blok sterujacy, przeznaczony do ste¬ rowania wartoscia przesuniecia w czasie impulsu odniesienia, wytwarzanego przez blok opózniaja¬ cy —- w celu zaznaczenia zadanych torów równo¬ leglych zerowymi wskazaniami wskaznika odchy¬ lania obiektu ruchomego od zadanego toru.Wejscie dzielnika czestotliwosci jest polaczone z wyjsciem generatora czestotliwosci odniesienia, a wyjscie dzielnika czestotliwosci jest polaczone z wejsciem nadajnika urzadzenia pokladowego.Jedno z wejsc bloku opózniajacego o regulowa¬ nym opóznieniu polaczone jest z wyjsciem filtru cyfrowego. Dwa wejscia bloku przetwarzania sta¬ tystycznego sygnalów wiarygodnych polaczone sa odpowiednio z wyjsciem bloku opózniajacego i wyjsciem generatora czestotliwosci wzorcowej.Wyjscie sygnalu uchybu i dwa wyjscia rozkazo¬ we bloku przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych sa polaczone odpowiednio z wej¬ sciem sterujacym i dwoma wejsciami rozkazowy¬ mi wskaznika odchylenia ruchomego obiektu od toru zadanego. Wejscie bloku sterujacego polaczo¬ ne jest z wyjsciem sygnalu uchybu bloku prze¬ twarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych.Dwa wejscia rozkazowe bloku sterujacego sa prze¬ znaczone do recznego wprowadzania rozkazów, a wyjscie bloku sterujacego jest polaczone z drugim wejsciem bloku opózniajacego o opóznieniu regu¬ lowanym.Zgodnie z wynalazkiem blok przetwarzania sta¬ tystycznego sygnalów wiarygodnych zawiera ze¬ spól ksztaltowania podstawowego impulsu klu¬ czujacego, zespól ksztaltowania zaleznego impulsu kluczujacego, pobudzany tylnym zboczem podsta¬ wowego impulsu kluczujacego, dwa elementy ko¬ incydencyjne, przeznaczone do wydzielania impul¬ sów, których czas trwania jest proporcjonalny do okresu czasu, w którym zachodza na siebie impul¬ sy generatora czestotliwosci wzorcowej oraz pod¬ stawowy i zalezny impulsy kluczujace, oraz u- sredniajacy zespól rózniczkujacy, przeznaczony do wydzielania sygnalu uchybu, którego wartosc jest proporcjonalna do róznicy czasów trwania impul¬ sów, wytwarzanych przez elementy koincydencyj¬ ne. Przy tym wejscie zespolu ksztaltowania pod- 10 15 20 25 30 35 45 60 55 60 «5 stawowego impulsu kluczujacego stanowi jedno z wejsc bloku przetwarzania statystycznego sygna¬ lów wiarygodnych, wejscie zespolu ksztaltowania zaleznego impulsu kluczujacego jest polaczone z jednym z wyjsc zespolu ksztaltowania podstawo¬ wego impulsu kluczujacego, pierwsze wejscia e- lementów koincydencyjnych sa jodpowiednio po¬ laczone z drugim wyjsciem zespolu ksztaltowania podstawowego impulsu kluczujacego oraz z wyj¬ sciem zespolu ksztaltowania zaleznego impulsu ksztaltujacego, drugie wejscia elemento-w koincy¬ dencyjnych stanowia drugie wejscie bloku prze¬ twarzania statystycznego sygnalów wiarygodnyeh, kazde z dwóch wejsc usredniajacego zespolu róz¬ niczkujacego jest polaczone z wyjsciem jednego z elementów koincydencyjnych, a wyjscie usrednia¬ jacego zespolu rózniczkujacego stanowi wyjscie sygnalu uchybu bloku przetwarzania statystyezne- go sygnalów wiarygodnych.Wskaznik odchylenia ruchomego obiektu, od za¬ danego toru zawiera dwa sygnalizatory swietlne, przeznaczone do zaznaczania polozenia ruchomego obiektu wzgledem zadanego toru oraz dwa wskaz¬ niki liniowe przeznaczone do okreslania wartosci odchylenia ruchomego obiektu od zadanego toru.Przy czym kazdy z sygnalizatorów swietlnych po¬ laczony jest operatywnie z jednym z wejsc rozka¬ zowych wskaznika odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego, a wskazniki Liniowe sa roz¬ mieszczone w jednej linii z poczatkiem swiecenia w jednym punkcie i operatywnie sa polaczone z wejsciem sterujacym wskaznika odchylenia ru¬ chomego obiektu_od toru zadanego.Zgodnie z wynalazkiem blok sterowania zawie¬ ra zespól poszukiwania zera, przeznaczony do za¬ znaczania poczatkowego toru równoodleglego na wskazniku odchylenia ruchomego obiektu od toru zadanego, zespól przejscia na tor zadany, prze¬ znaczony do zaznaczania nastepnych torów rów¬ noodleglych na wskazniku odchylenia obiektu ru¬ chomego od toru zadanego oraz zespól sterujacy blokiem opózniajacym, wprowadzajacym regulo¬ wane opóznienie, przeznaczony do ustalania war¬ tosci opóznienia impulsu odniesienia w bloku* opózniajacym, wprowadzajacym regulowane opóz¬ nienie. Przy tym jedno z wejsc zespolu poszuki¬ wania zera stanowi wejscie bloku sterujacego.Drugie wejscie zespolu poszukiwania zera stano¬ wi jedno z wejsc rozkazowych bloku sterujacego.Dwa wejscia impulsów taktujacych zespolu poszu¬ kiwania zera sa operatywnie polaczone odpowied¬ nio z dwoma jej wyjsciami impulsów taktuja¬ cych.Zespól poszukiwania zera sklada sie ze wzmac¬ niacza operacyjnego, reagujacego na przejscie przez zero sygnalu uchybu i zapewniajacego po¬ laczenie operatywne trzeciego wejscia impulsów taktujacych zespolu poszukiwania zera z jednym z wyjsc impulsów taktujacych zespolu poszuki¬ wania zera w czasie, od momentu doprowadzenia rozkazu do drugiego wejscia zespolu poszukiwania zera, do momentu pierwszego przejscia przez ze¬ ro sygnalu uchybu oraz z drugim wyjsciem im¬ pulsów taktujacych zespolu poszukiwania zeara109 m * w okresie czasu, od momentu pierwszego przej¬ scia przez zero sygnalu uchybu, do momentu dru¬ giego jego przejscia przez zero i drwa przelaczniki przeznaczone do zmiany' kierunku przemieszcze¬ nia, impulsu odniesienia w bloku opózniajacym, wprowadzajacym regulowane opóznienie, których to przelaczników styki przelaczajace sa ze soba sprzezone mechanicznie, a kazdy z dwóch styków kazdego z przelaczników jest polaczony opera¬ tywnie z jednym z wyjsc jednej z dwóch par wyjsc sygnalowych elementu nawrotnego zespolu poszukiwania zera. Jedno z wejsc zespolu przej¬ scia na zadany tor stanowi drugie wejscie rozka¬ zowe bloku sterujacego, trzy wyjscia zespolu przejscia na tor zadany sa odpowiednio polaczone z trzema wejsciami impulsów taktujacych zespolu poszukiwania zera. Zespól przejscia na tor zada¬ ny zawiera generator impulsów taktujacych, któ¬ rego wyjscie polaczone jest operatywnie z dwoma wyjsciami zespolu przejscia na tor zadany i sta- • nowi trzecie wyjscie zespolu przejscia na tor za¬ dany, rejestr, którego wejscie polaczone jest ope¬ ratywnie z wyjsciem generatora impulsów taktu¬ jacych, i dwa przelaczniki odstepu miedzy torami równoodleglymi, wyznaczajace liczbe impulsów taktujacych na dwóch wyjsciach zespolu przejscia na tor zadany.Kazdy ze styków kazdego z przelaczników od¬ stepu miedzy torami równoodleglymi jest polaczo¬ ny z wyjsciem przyporzadkowanej pozycji reje¬ stru, a styki przelaczajace przelaczników Odstepu miedzy torami równoodleglymi sa polaczone ope¬ ratywnie z "dwoma wyjsciami zespolu przejscia na tor zadany. Jedno z wejsc zespolu sterujacego blokiem opózniajacym, wprowadzajacym opóznie¬ nie regulowane, polaczone jest z jednym z wejsc rozkazowych bloku sterujacego. Dwie pary wejsc sygnalowych elementu nawrotnego zespolu steru¬ jacego blokiem opózniajacym, wprowadzajacym regulowane opóznienie sa polaczone odpowiednio z dwiema parami wyjsc sygnalowych elementu nawrotnego zespolu poszukiwania zera. Dwa wej¬ scia impulsów taktujacych zespolu sterujacego blokiem opózniajacym, wprowadzajacym regulo¬ wane opóznienie, sa polaczone odpowiednio z dwo¬ ma wyjsciami impulsów taktujacych zespolu po¬ szukiwania zera, wyjscie zespolu sterujacego blo¬ kiem opózniajacym jest polaczone z trzecim wej¬ sciem zespolu poszukiwania zera i z drugim wej¬ sciem zespolu przejscia na zadany tor. Grupa wyjsc zespolu sterujacego blokiem opózniajacym stanowi wyjscie bloku sterujacego.Zespól sterujacy blokiem opózniajacym, wpro¬ wadzajacym regulowane opóznienie, sklada sie z trzech rewersyjnych rejestrów przesuwajacych, których "wejscia ustalajace poczatkowy stan sa dolaczone do jednego z wejsc zespolu sterujace¬ go blokiem opózniajacym, wprowadzajacym opóz¬ nienie regulowane. Wejscie liczace jednego z re¬ jestrów rewersyjnych jest polaczone z jednym z wejsc impulsów taktujacych zespolu sterujacego blokiem opózniajacym, wprowadzajacym regulo¬ wane opóznienie. Wejscie liczace rejestru rewer¬ syjnego jest polaczone operatywnie z wyjsciami pierwszej i ostatniej pozycji pierwszego rejestfU.Wejscie liczace trzeciego rewersyjnego rejestru przesuwajacego polaczone jest z drugim wejsciem impulsów taktujacych zespolu sterujacego blokiem 5 opózniajacym, wprowadzajacym opóznienie regu¬ lowane.Wejscia rozkazowe przesuwania w pierwszym kierunku i wejscia rozkazowe przesuwania w kie¬ runku odwrotnym dwóch rewersyjnych rejestrów 10 sa dolaczone odpowiednio do dwóch wejsc jednej pary wejsc sygnalowych elementu nawrotnego ze¬ spolu sterujacego blokiem, wprowadzajacym o- póznienie regulowane. Wejscie rozkazowe prze¬ suwania w kierunku odwrotnym i wejscie rozka- 15 zowe przesuwania w pierwszym kierunku trzecie¬ go rejestru rewersyjnego sa dolaczone odpowied¬ nio do dw6ch "wejsc drugiej pary wejsc sygnalo¬ wych elementu nawrotnego zespolu sterujacego blokiem, wprowadzajacym opóznienie regulowane. 20 Wyjscia kazdej z pozycji wszystkich rejestrów re¬ wersyjnych sa polaczone operatywnie z jednym z wyjsc grupy wyjsciowej zespolu sterujacego blo¬ kiem, wprowadzajacym opóznienie regulowane* Wyjscia pierwszej i ostatniej pozycji trzeciego 25 rejestru rewersyjnego sa polaczone operatywnie z wyjsciem zespolu sterujacego blokiem wprowa¬ dzajacym opóznienie regulowane.Usredniajacy zespól rózniczkujacy zawiera dwa wejsciowe obwody calkujace, przeznaczone do u- sredniania impulsów, doprowadzonych z wyjsc elementów koincydencyjnych i wzmacniacz ope¬ racyjny. Przy tym kazdy z wejsciowych obwodów calkujacych sklada sie z zalaczonych szeregowo pierwszego rezystora, diody i kondensatora i dru¬ giego rezystora, zalaczonego miedzy punktem po¬ laczenia diody i kondensatora a jednym z wejsc wzmacniacza operacyjnego.W ukladzie zdalnego pomiaru odleglosci do pro¬ wadzenia obiektów ruchomych po torach równo¬ leglych wedlug wynalazku urzadzenie pokladowe zawiera filtr cyfrowy, przeznaczony do wytwa¬ rzania impulsu odniesienia, odpowiadajacego mo¬ mentowi przejscia przez zero sygnalu o czesto- 45 tliwosci modulacyjnej, wydzielonego z sygnalu, o- trzymanego na wyjsciu odbiornika urzadzenia po¬ kladowego, przy czym jedno z wejsc- filtru cy¬ frowego jest polaczone z wyjsciem odbiornika u- rzadzenia pokladowego, drugie wejscie filtru cy- _A frowego jest polaczone z wyjsciem generatora cze- stotliwosci odniesienia, awyjscie — ze wzmacnia- czem-ogranicznikiem odbiornika urzadzenia pokla¬ dowego.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest to, iz 55 dzielnik czestotliwosci, blok opózniajacy, wprowa¬ dzajacy opóznienie regulowane oraz blok prze¬ twarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych zapewniaja mozliwosc statystycznego przetwarza¬ nia informacji, dotyczacej nie odleglosci bez- 60 wzglednej ruchomego obiektu od stacji naziemnej, lecz informacji, dotyczacej przyrostów wzglednych przy odchyleniu rzeczywistego toru ruchomego obiektu od toru zadanego, co zapewnia zwieksze¬ nie dokladnosci pomiaru odchylenia ruchomego 65 obiektu od toru zadanego przy zachowaniu czasu 30 35 40109 970 9 10 wydania informacji, którym sie dysponuje, w przypadku obiektów poruszajacych sie z duza predkoscia. Blok sterujacy, wchodzacy w sklad ukladu wedlug wynalazku, pozwala uproscic mo¬ del informacyjny lotu pilotowanego, poniewaz pi¬ lot jest zwolniony z wykonywania operacji logicz¬ nych, zwiazanych z obliczeniami i interpolowa¬ niem. W takich warunkach funkcje pilota sa spro¬ wadzane jedynie do wykonywania prostych opera¬ cji do wprowadzania rozkazów poprzez nacisnie¬ cie odpowiednich przycisków. Poza tym uklad we¬ dlug wynalazku odznacza sie zwiekszona odporno¬ scia na zaklócenia, dzieki zastosowaniu filtru cy¬ frowego o waskim pasmie przepuszczania, jedno¬ czesnie odznaczajacego sie charakterystyka ape- ryodyczna.Rozwiazanie ukladowe bloku statystycznego przetwarzania sygnalów wiarygodnych w ukladzie wedlug wynalazku eliminuje koniecznosc zapew¬ nienia przetwarzania sygnalów zaklócajacych i znieksztalcen sygnalów informacyjnych wywola¬ nych procesami nieustalonym^ wykraczajacymi poza zakres czasowy, wyznaczony czasen\ trwania podstawowego i zaleznego impulsów kluczujacych.Odpornosc ukladu na zaklócenia w znacznym stopniu zwieksza sie dzieki temu, iz prawdopo¬ dobienstwo pojawienia sie zaklócenia w przedzia¬ le czasowym, wyznaczonym przez Jimpulsy kluczu¬ jace jest bardzo male i jest równe stosunkowi podwojonego czasu trwania impulsów kluczuja¬ cych do okresu powtarzania tych impulsów.Wybór miejsca usytuowania wskazników swietl¬ nych i natezenie ich swiecenia w ukladzie we¬ dlug wynalazku pozwala znacznie zmniejszyc czas postrzegania przez pilota informacji o polozeniu aparatu latajacego wzgledem zadanego toru, lub o jego wzglednym przemieszczeniu w warunkach, gdy uwaga pilota jest skierowana na naziemne punkty orientacyjne. Przy tym informacja o polo¬ zeniu aparatu latajacego jest postrzegana widze¬ niem peryferyjnym pilota,_ co stwarza iluzje o- twartej przestrzeni (brak swiatel zakazujacych — droga otwarta).Zastosowane rozwiazanie ukladu pozwala upro¬ scic konstrukcje bloku przetwarzania statystycz¬ nego sygnalów wiarygodnych, poniewaz trzy pro¬ cesy podstawowe przetwarzania statystycznego sygnalów — przeksztalcenie, sumowanie, usred¬ nianie sa realizowane przez jeden zespól o róz¬ nych przedzialach czasowych.Rozwiazanie techniczne wedlug wynalazku jest blizej objasnione w przykladzie wykonania ukla¬ du zdalnego pomiaru odleglosci do prowadzenia obiektów ruchomych po torach równoleglych w oparciu o zalaczony rysunek, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu pomiaru odleglosci do prowadzenia obiektów ruchomych po torach równoodleglych; fig. 2 — schemat elek¬ tryczny wskaznika odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego; fig. 3 — przedstawia w sposób schematyczny rozmieszczenie wskaznika odchyle¬ nia obiektu ruchomego od toru zadanego w kabi¬ nie aparatu latajacego; fig. 4 — schemat elek¬ tryczny nadajnika stacji naziemnej, stanowiacej czesc skladowa ukladu wedlug * wynalazku; fig. 6 — schemat funkcjonalny zespolu ksztaltujace¬ go podstawowy impuls kluczujacy; fig. 7 — sche¬ mat funkcjonalny zespolu ksztaltowania zalezne¬ go impulsu kluczujacego; fig. 8 — schemat elek¬ tryczny usredniajacego zespolu rózniczkujacego; fig. 9 —schemat funkcjonalny generatora czesto¬ tliwosci wzorcowej; fig. 10 — schemat funkcjo¬ nalny filtru cyfrowego, fig. 11 — schemat elek¬ tryczny bloku opózniajacego, wprowadzajacego o- pózmienie regulowane, fig. 12 — schemat blokowy bloku sterujacego; fig. 13 — schemat blokowy ze¬ spolu poszukiwania zera; fig. 14 — schemat blo¬ kowy zespolu przejscia na tor zadany; fig. 15 — schemat zespolu sterujacego blokiem opózniaja¬ cym, wprowadzajacym opóznienie regulowane; fig. 16, a, b, c, d..., p — wykresy czasowe, wyjasnia¬ jace dzialanie ukladu do prowadzenia obiektów ruchomych po torach równoodleglych wedlug wy¬ nalazku; a fig. 17 przedstawia schemat, wyjasnia-' jacy zasade przemieszczania sie obiektu ruchome¬ go wzgledem zadanych torów równoodleglych — celem wyjasnienia dzialania wskaznika odchyle¬ nia obiektu ruchomego od toru zadanego.Opisany nizej uklad do prowadzenia obiektów ruchomych po torach równoodleglych rozpatruje sie na przykladzie systemu do sterowania samo¬ lotami rolniczej sluzby agrotechnicznej przy pro¬ wadzeniu prac, zwiazanych z uprawa i ochrona roslin. Uklad pomiaru odleglosci, wedlug wyna¬ lazku, zawiera stacje naziemna 1 (fig. 1), która jest" usytuowana w poblizu obszaru uprawianego (na rysunku nie pokazanego) oraz urzadzenie po¬ kladowe 2, zainstalowane na obiekcie ruchomym (nie pokazanym na rysunku).Stacja naziemna 1 zawiera antene nadawczo- -odbiorcza 3, odbiornik 4 i nadajnik 5, przy czym wejscie odbiornika 4 i wyjscie nadajnika 5 sa polaczone z antena nadawczo-odbiorcza 3, a wyj¬ scie odbiornika 4 polaczone jest z wejsciem na¬ dajnika 5.Urzadzenie pokladowe 2 zawiera generator 6 czestotliwosci wzorcowej, dzielnik 7 czestotliwo¬ sci, przeznaczony do otrzymania sygnalu o cze¬ stotliwosci modulacyjnej w ksztalcie meandru, na¬ dajnik 8, antene pokladowa 9, odbiornik .10, filtr cyfrowy 11, przeznaczony do wytwarzania impul¬ su odniesienia przy przejsciu przez zero sygnalu o czestotliwosci modulacyjnej, wydzielonego z^sy- gnalu otrzymywanego na wejsciu odbiornika urza¬ dzenia pokladowego 2, blok 12 opózniajacy, wpro¬ wadzajacy opóznienie regulowane, celem prze¬ mieszczenia impulsu odniesienia w czasie, mie¬ szczacym sie w granicach okresu powtarzania im¬ pulsów generatora 6 czestotliwosci wzorcowej, blok 13 przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych, przeznaczony do wytwarzania sy¬ gnalu uchybu, którego wartosc jest proporcjonal¬ na do wartosci odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego i, którego to sygnalu uchybu bie¬ gunowosc okresla kierunek tego odchylenia, wskaznik 14 odchylenia obiektu ruchomego od to¬ ru zadanego oraz blok 15, sterujacy, przeznaczo¬ ny do sterowania przemieszczeniem impulsu od* 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6111 100 970 12 niesienia przez blok 12 opózniajacy, wprowadza¬ jacy regulowane opóznienie — celem zaznaczenia zadanych torów równoodleglych zerowymi wska¬ zaniami wskaznika 14 odchylenia obiektu rucho¬ mego od toru zadanego.Wyjscie 16 generatora 6 czestotliwosci wzorco¬ wej Jest polaczone z wejsciem dzielnika 7 cze¬ stotliwosci. Wyjscie 17 dzielnika 7 czestotliwosci polaczone jest z wejsciem nadajnika S, którego wyjscie 18 dolaczone jest do anteny pokladowej 9.Do anteny pokladowej 9 dolaczone jest równiez wejscie odbiornika 10, którego wyjscie 19 dola¬ czone jest do jednego z wejsc filtru cyfrowego 11.Drugie wejscie filtru cyfrowego 11 jest dolaczone do wyjscia 16 generatora 6 czestotliwosci wzor¬ cowej, a wyjscie 20 filtru cyfrowego 11 polaczone jest z jednym z wejsc bloku 12 opózniajacego wprowadzajacego opóznienie regulowane.Wyjscie 21 bloku: 12 opózniajacego jest dolaczo¬ ne do jednego z wejsc bloku 13 przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych, którego drugie wejscie Jest polaczone z wyjsciem 16 ge¬ neratora 6 czestotliwosci wzorcowej. Blok 13 prze¬ twarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych ma wyjscie 22 sygnalu uchybu' i dwa wyjscia roz¬ kazowe 23, 24. Wyjscie 22 sygnalu uchybu bloku 13 przetwarzania statystycznego sygnalów wiary¬ godnych jest polaczone z wejsciem sterujacym wskaznika 14 odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego i z jednym z wejsc bloku steru¬ jacego 15, Dwa wyjscia rozkazowe 23, 24 bloku 13 przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygod¬ nych sa polaczone odpowiednio z wejsciami roz¬ kazowymi wskaznika 14 odchylenia obiektu ru¬ chomego od toru zadanego. Dwa wejscia rozkazo¬ we 25, 26 bloku 15 sterujacego sa przeznaczone do recznego wprowadzania rozkazów „Poszuki¬ wanie" i „Przejscie" z odpowiednich przycisków, znajdujacych sie, na przyklad, na pulpicie sterow¬ niczym (na rysunku nie pokazanym) w kabinie pi¬ lota w aparacie lataiacym (nie pokazanym.na ry¬ sunku). Wyiscie 27 bloku 15 sterujacego jest po¬ laczone z drugim wejsciem bloku 12 opózniaja¬ cego.Blok 13 przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych zawiera zespól 28 ksztaltowania podstawowego impulsu kluczujacego, przeznaczo¬ ny do ksztaltowania podstawowego impulsu klu¬ czujacego z impulsów, wytwarzanych przez gene¬ rator 6 czestotliwosci wzorcowej, zespól 29 ksztal¬ towania zaleznego impulsu kluczujacego, przezna¬ czonego do ksztaltowania zaleznego impulsu klu¬ czujacego, wedlug tylnego zbocza podstawowego impulsu kluczujacego, dwa elementy koincyden¬ cyjne W, 31, przeznaczone do wydzielania impul^ sów, których czas trwania jest proporcjonalny do czasu, w którym nastepuje zachodzenie na siebie impate6w generatora 6 czestotliwosci wzorcowej ora* podstawowego i zaleznego impulsów kluczu¬ jacych, a takze usredniajacy zespól rózniczkuja¬ cy 3fc, przeznaczony do wydzielania sygnalu uchy¬ bu, którego wartosc jest proporcjonalna do rózni¬ cy miedzy czasami trwania impulsów, otrzymy¬ wanych na wyjsciach elementów koincydencyj¬ nych 30, 31, Jedno z wejsc bloku 13 przetwarzania staty¬ stycznego sygnalów wiarygodnych stanowi wej-^ 8 scie zespolu 28 ksztaltowania podstawowego im¬ pulsu kluczujacego, którego jedno z wyjsc 33 jest polaczone z wejsciem zespolu 29 ksztaltowania zaleznego impulsu kluczujacego i, którego drugie wyjscie 34 jest polaczone z pierwszym wejsciem 10 elementu koincydencyjnego 30. Wyjscie 35 zespo¬ lu 29 ksztaltowania^ zaleznego impulsu kluczuja¬ cego jest polaczone z pierwszym wejsciem ele- " mentu koincydencyjnego 31. Drugie wejscia ele¬ mentów koindycencyjnych 30, 31 sa ze soba po¬ laczone i stanowia drugie wejscie bloku 13 prze¬ twarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych.Wyjscia elementów koincydencyjnych 30, 31 sta¬ nowia wyjscia rozkazowe 23, 24 bloku 13 odpo¬ wiednio. 20 Jedno z wejsc usredniajacego zespolu róznicz¬ kujacego 32 polaczone jest z wyjsciem elementu koincydencyjnego 30, drugie wejscie tego zespo¬ lu 32 jest polaczone z wyjsciem elementu koin- 25 l cydencyjnego 31. Wyjscie usredniajacego zelspolu rózniczkujacego 32 stanowi wyjscie 22 sygnalowe, z którego; wyprowadzany jest sygnal uchybu.Na fig. 2 przedstawiony jest schemat elektrycz¬ ny wskaznika odchylenia obiektu ruchomego od 30' toru zadanego. Wskaznik zawiera zespól 36 ste¬ rujacy doprowadzaniem, sygnalu uchybu, wzmac¬ niacz 37 sygnalu uchybu o biegunowosci ujem¬ nej, wzmacniacz 38 sygnalu uchybu o biegunowo¬ sci dodatniej, dwa wskazniki — prawy 39 i lewy 35 40 — pracujace na zasadzie wyladowania w ga¬ zie, o charakterystyce liniowej, przeznaczone do okreslania odchylenia ruchomego obiektu od to¬ ru zadanego oraz dwa sygnalizatory swietlne — prawa 41 i lewa 42 lampy wskazujace — prze- 40 znaczone do zaznaczania polozenia obiektu ru¬ chomego wzgledem toru zadanego. Jak bedzie wyjasnione nizej, wskazniki liniowe 39, 40 sa po¬ laczone poprzez wzmacniacz 37, 38 z wejsciem sterujacym wskaznika odchylenia obiektu, rucho- 45 mego od toru zadanego, a kazdy z sygnalizatorów swietlnych 41, 42 jest polaczony poprzez zespól 36 sterujacy wprowadzaniem sygnalu uchybu z jed¬ nym wejsc rozkazowych wskaznika odchylenia o- biektu ruchomego od toru zadanego. 50 Zespól 36 sterujacy wprowadzeniem sygnalu u- chybu jest zrealizowany z wykorzystaniem tran¬ zystorów polowych 43, 44, tranzystorów 45, 46 o- raz przekazników 47r 48, 49. Do bramki tranzy¬ stora polowego 43 w punkcie 50 dolaczony jest 55 obwód calkujacy, skladajacy sie z rezystora 51, diody 52 i kondensatora 53. Wejscie 54 tego ob¬ wodu calkujacego stanowi jedno z wyjsc rozka¬ zowych wskaznika odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego.«• Drugie wyjscie rozkazowe 55 wskaznika odchy¬ lenia jest dolaczone do drugiego takiego samego obwodu calkujacego, skladajacego sie z rezystora 56, diody 57, kondensatora 58, dolaczonego w punkcie 59 do bramki tranzystora polowego 44.* Obydwa wymienione obwody calkujace maja13 109 070 14 male stale czasowe ladowania i duze stale cza¬ sowe rozladowywania, wyznaczone impedancjami wejsciowymi tranzystorów polowych 43, 44. Dren tranzystora polowego 43 polaczony jest z baza tranzystora 45, przez rezystor 60, a z przewodem 61, do którego doprowadza sie napiecie pradu sta¬ lego o biegunowosci ujemnej wzgledem przewodu zerowego 62 — przez rezystor 63. Zródlo tranzy¬ stora polowego 43 jest dolaczone do przewodu ze¬ rowego 62. Dren tranzystora polowego 44 jest po¬ laczony z baza tranzystora 46 przez rezystor 64 oraz z przewodem 61 przez rezystor 65. Zródlo tranzystora polowego 44 jest polaczone z przewo¬ dem zerowym 62. Do obwodu kolektorowego tran¬ zystora 45 zalaczony jest przekaznik 48, a do ob¬ wodu kolektorowego tranzystora 46 zalaczony jest przekaznik 49. Normalnie zamkniety zestyk 66 przekaznika 48 i normalnie zamkniety zestyk 67 przekaznika 49 sa polaczone z uzwojeniem prze¬ kaznika 47. Normalnie otwarty zestyk 68 przekaz¬ nika 48 polaczony jest z jednym z wyprowadzen lewej lampy wskaznikowej 42. Normalnie otwar¬ ty zestyk 69 przekaznika 49 polaczony jest z x jednym z wyprowadzen prawej lampy wskazni¬ kowej 41. Drugie wyprowadzenia lamp wskazni¬ kowych 41, 42 sa dolaczone do przewodu zero¬ wego (o potencjale zerowym). Styki ruchome 70, 71 przekazników 48, 49 sa dolaczone do przewo¬ du 61. Wzmacniacz 37 sygnalu uchybu o biegunowosci ujemnej zawiera wzmacniacz operacyjny 72 i tranzystor 73. Wejscie odwracajace wzmacniacza operacyjnego 72 jest polaczone przez rezystor 74 z normalnie zamknietym zestykiem 75 przekazni¬ ka 47, którego styk ruchomy 76 polaczony jest z wejsciem sterujacym 77 wskaznika odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego. Normalnie otwarty zestyk 78 przekaznika 47 pozostaje wol¬ ny. Wejscie odwracajace wzmacniacza operacyjne¬ go 72 polaczone jest równiez ze swoim wyjsciem poprzez rezystor 79 oraz z suwakiem potencjome¬ tru 80, zalaczonego miedzy przewodem 61 i prze¬ wodem 81, do którego doprowadza sie napiecie pradu stalego o biegunowosci dodatniej wzgledem przewodu zerowego 62. Wejscie nieodwracajace wzmacniacza operacyjnego 72 jest dolaczone do przewodu zerowego 62 poprzez rezystor 82. Wy¬ prowadzenie 83 wzmacniacza operacyjnego 72 jest dolaczone do przewodu zerowego, a jego wypro¬ wadzenia 84, 85 zasilajace sa polaczone z prze¬ wodami 61, 81.Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 72 poprzez rezystor 86 jest polaczone z baza tranzystora 73, do której równiez sa dolaczone rezystor 87, po¬ laczony z przewodem zerowym 62, i rezystor 88, polaczony z przewodem 81, Emiter tranzystora 73 jest dolaczony do przewodu zerowego 62 przez re¬ zystor 89. Kolektor tranzystora 73 jest polaczony z anoda prawego wskaznika liniowego 39, dziala¬ jacego na zasadzie wyladowania w gazie, którego to wskaznika elektroda sterujaca jest dolaczona przez rezystor 90 do przewodu zerowego 62, a.ka¬ toda — do przewodu 81; Wzmacniacz 38 sygnalu uchybu o biegunowosci dodatniej zawiera wzmacniacze operacyjne 91* 9§ oraz tranzystor- 93. Wejscie odwracajace wzmac¬ niacza operacyjnego 91 jest dolaczone do prze¬ wodu zerowego 62 przez rezystor 96.- Wyprowa¬ dzenie 97 wzmacniacza operacyjnego 91 jest po¬ laczone z przewodem zerowym 62, a jego wypro¬ wadzenia 98, 99 zasilajace sa polaczone odpowie¬ dnio z przewodami 61, 81. Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 91 przez rezystor 100 jest polaczo¬ ne z wejsciem odwracajacym wzmacniacza opera¬ cyjnego 92 i z suwakiem potencjometru 101, za¬ laczonego miedzy przewodami 61 i 81. Miedzy wejsciem odwracajacym i wyjsciem wzmacniacza operacyjnego 92 zalaczony jest rezystor 102. Wej¬ scie nieodwracajace wzmacniacza operacyjnego 92 jest dolaczone7 do przewodu zerowego 62 poprzez rezystor 103. Wyprowadzenie 104 wzmacniacza o- peracyjnego 92 jest dolaczone do przewodu zero¬ wego 62, a jego wyprowadzenia 105 i 106 zasi¬ lajace sa polaczone z przewodami 61, 81 odpowie¬ dnio.Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 92 poprzez rezystor 107 jest polaczone z baza tranzystora 93.Do bazy tranzystora 93 sa dolaczone rezystor 108, polaczony z przewodem 81 i rezystor 109 pola¬ czony z przewodem zerowym 62. Emiter tranzy¬ stora 93 jest polaczony z przewodem zerowym 62 poprzez rezystor 110. Kolektor tranzystora 93 Jest polaczony z anoda lewego liniowego wskaznika 40, którego elektroda sterujaca poprzez rezystor 111 dolaczona jest do przewodu zerowego 62 i, którego katoda jest polaczona z przewodem 81.Na fig. 3 przedstawiono w sposób schematycz-' ny rozmieszczenie przyrzadów wskazujacych ze wskazaniami swietlnymi wskaznika odchylenia obiektu -ruchomego od toru zadanego w kabinie pilo-ta. Wskazniki liniowe 39, 40 sa rozmieszczo¬ ne w jednej linii z poczatkiem swiecenia w jed¬ nym punkcie i sa zamocowane do ramy 112 prze¬ dniej szyby, 113 kabiny, aby nie przeszkadzac pilotowi w postrzeganiu naziemnych punktów o- rientacyjnyeh. Pr,zy tym uwaga pilota nie rozpra¬ sza sie na obserwacje pulpitu z przyrzadami. Pra¬ wa lampa wskaznikowa 41 rozmieszczona jest w poblizu wskaznika liniowego 39, a lewa lampa wskaznikowa 42 rozmieszczona jest w poblizu wskaznika liniowego 40.Nadajnik 5 (fig. 1) stacji naziemnej 1 zawiera generator wzbudzajacy 114 (fig. 4), stabilizowany rezonatorem kwarcowym 115, modulator amplitu¬ dowy 116, przedwzmacniacz mocy 117 i wzmac¬ niacz mocy 118.Generator wzbudzajacy 114 jest zrealizowany z -. 55 wykorzystaniem tranzystora 119, którego baza jest polaczona z rezystorami 120 i 121. Miedzy baza tranzystora 119 a jego kolektorem zalaczony jest rezonator kwarcowy 115, a miedzy baza tranzy¬ stora 119 a jego emiterem zalaczony jest kondeci- 60 sator 122. Emiter tranzystora 119 jest dolaczony do przewodu zerowego (o potencjale przyjetym za zerowy) poprzez rezystor 124, a jego kolektor jest polaczony z dlawikiem 125 i kondensatorami 126, 127. Dlawik 125 jest polaczony z przewodem tt 128, do którego doprowadza sie napiecie zasilaja* 10 15 20 25 30 35 40 45 5015 106 970 16 fce pradu stalego o biegunowosci dodatniej wzgle¬ dem potencjalu przewodu zerowego 123. Konden¬ sator 126 jest dolaczony do punktu 129, który sta¬ nowi wyjscie generatora wzbudzajacego 114 i wejscie modulatora amplitudowego 116.Modulator amplitudowy 116 zawiera tranzystor 130, którego baza polaczona jest z punktem 129 i z rezystorami 131, 132. W obwodzie ujemnego sprzezenia zwrotnego tego tranzystora 130 zala¬ czony jest tranzystor polowy 133 i kondensatora 134 polaczone szeregowo. Kondensator 134 dola¬ czony jest do emitera tranzystora 130, do którego dolaczony jest równiez rezystor 135. Bramka tran¬ zystora polowego 133 polaczona jest z kondensato¬ rem 136 i rezystorem 137. Kondensator 136 po¬ laczony jest z uzwojeniem wtórnym cewki in¬ dukcyjnej 138, której uzwojenie pierwotne poprzez kondensator 139 dolaczone jest do wejscia 140 na¬ dajnika stacji naziemnej.Kolektor tranzystora 130 jest .dolaczony do dla¬ wika 141 i do kondensatora 142, który jest pola¬ czony z punktem 143, bedacym wyjsciem modu¬ latora amplitudowego 116 i wejsciem przedwzmac- niacza 117 mocy, zrealizowanego z _^korzysta- niem dwóch tranzystorów, jak opisano ponizej i przedstawiono na rysunku.Do wejscia 143 przedwzmacniacza mocy 117 sa dolaczone rezystory 144, 145 oraz baza tranzysto¬ ra, 146, którego kolektor jest polaczony z konden¬ satorem 147 i dlawikiem 148. Kondensator 147 jest dolaczony do bazy tranzystora 149 i do rezysto¬ rów 150, 161. Kolektor tranzystora 149 jest po¬ laczony z dlawikiem 152 i kondensatorem 153, który jest dolaczony do autotransformatora do¬ pasowujacego 154. Wyprowadzenie srodkowe au¬ totransformatora 154 stanowi wyjscie przed- wzmacniacza mocy 117 i wejscie wzmacniacza koncowego 118, dolaczonym przez kondensator 155 do bazy tranzystora 156 i do rezystorów 157, 158.Emiter tranzystora 156 jest polaczony z rezysto¬ rem 159, a jego kolektor — z dlawikiem 160 i uzwojeniem pierwotnym przesuwnika fazy 161, polaczonym z kondensatorem 162. Uzwojenie wtórne przesuwnika fazy 161 polaczone jest z kondensatorem 163.Kondensator 162 polaczony jest z baza tranzy¬ stora 164 i rezystorami 165, lt6. Kolektor tran¬ zystora 164 jest polaczony z dlawikiem 167 i przez kondensator 168 — z uzwojeniem pierwotnym transformatora 169. Kondensator 163 polaczony jest z baza tranzystora 170 i' z rezystorami 171, 172. Tranzystory 164, 170 przyporzadkowane tym transformatorom, stopien przeciwsobny wzmacnia¬ cza koncowego 118.Kolektor tranzystora 170 polaczony jest z dla¬ wikiem 173, i, przez kondensator 174 z uzwoje¬ niem pierwotnym transformatora 169. Uzwojenie wtórne transformatora 169 polaczone jest z wyj¬ sciem nadajnika stacji naziemnej. ( Do przewodu zerowego 123 równiez dolaczone sa rezystory 121, 132, 135, 137, 145, 151, 158, 159, 166, 1*2, kondensator 127, zródlo tranzystora po¬ lowego 133, emitery tranzystorów 146, 149, 164, 170, uzwojenia cewki 138 indukcyjnej, autotrans- 10 15 20 25 30 35 45 50 55 60 formator dopasowujacy 154, uzwojenie wtórne przesuwnika fazowego 161, punkt srodkowy u- zwojenia pierwotnego transformatora 169 oraz u- zwojenia wtórnego.Do przewodu 128 sa dolaczone rezystory 120, 131, 144, 150, 157, 165, 171 i dlawiki 141, 148, 152, 160, 167, 173.Nadajnik 6 (fig. 1) urzadzenia pokladowego 2 ma analogiczny uklad elektryczny. • Odbiornik 10 urzadzenia pokladowego 2, zreali¬ zowany ys ukladzie wzmocnienia bezposredniego, sklada sie z filtru pasmowego 175 (fig. 5), przed- wzmacniacza 177, zawierajacego uklad detektora i uklad automatycznej regulacji wzmocnienia.Do wejscia 178 filtru pasmowego 175, bedacego wejsciem odbiornika urzadzenia pokladowego,. do¬ laczony jest obwód szeregowy, skladajacy sie z cewki 179 indukcyjnej i kondensatora 180. Do kondensatora 180 dolaczony jest obwód równole¬ gly, skladajacy sie z cewki 181 indukcyjnej L kondensatora 182, przylaczony do przewodu zero¬ wego 183. Cewki 179, 181 indukcyjne i kondensa¬ tory 180, 182 tworza pierwszy czwórnik typu T 1S4 filtru pasmowego 175. Do wyjscia pierwszego czwórnika typu T 184 dolaczone sa szeregowo czwórniki 185, 186, 187 typu T, zrealizowane w analogicznym ukladzie. Wyjscie ostatniego czwór¬ nika typu T 187 poprzez cewke indukcyjna 188 i kondensator 189 polaczony jest z punktem 180, bedacym wyjsciem filtru pasmowego 175.Do punktu 90 przez kondensator 191 dolaczone sa baza tranzystora 192 i' rezystory 183, 194, któ¬ re sa polaczone z przewodem 195 i przewodem zerowym 183 odpowiednio. Kolektor tranzystora 192 polaczony jest z baza wtórnika emiterowego, zrealizowanego z wykorzystaniem tranzystora 196, oraz, poprzez kondensator 197 i rezystor 198 z obwodem równoleglym, skladajacym sie z cewki indukcyjnej 199 i kondensatora 200, dolaczonym do przewodu 195. Emiter tranzystora 192 pola¬ czony jest z rezystorem 201 i obwodem szerego¬ wym, utworzonym przez cewke indukcyjna 202 i kondensator 203."Rezystor 201 i kondensator 203 sa dolaczone do przewodu zerowego 183. Emiter tranzystora 196 polaczony jest z rezystorem 204, dolaczonym do przewodu zerowego 183. i, 'przez kondensator 205, z baza tranzystora 206 i rezy¬ storami 207, 208, które sa dolaczone do przewodu zerowego 183 i przewodu 195 odpowiednio.Emiter tranzystora 206 polaczony jest z rezy¬ storem 209 i z obwodem szeregowym, skladaja¬ cym sie z kondensatora 210 i cewki indukcyjnej 211. Rezystor 209 i cewka indukcyjna 211 sa do¬ laczone do przewodu zerowego 183. Kolektoi tranzystora 206 polaczony jest z baza wtórnika e- miterowego, zbudowanego z wykorzystaniem tran- zystora 212, a przez rezystor 213 i kondensator 214 — z. obwodem równoleglym, skladajacym sie z kondensatora 215 i cewki indukcyjnej 216, do¬ laczonym do przewodu 195. Emiter tranzystora 212 stanowi wyjscie przedwzmacniacza 176. Jest on dolaczony do przewodu zerowego 183 poprzez re¬ zystor 217.Emiter tranzystora 212 jest równiez polaczony11 109 970 is 2 obwodem rezonansowym wzmacniacza konco¬ wego 177, skladajacym sie z kondensatorów 218, 219 i cewki indukcyjnej 220. Ten obwód rezonan¬ sowy przez kondensatory 221, 222 jest dolaczony do baz tranzystorów 223, 224 odpowiednio oraz do rezystora 225, zalaczonego miedzy bazami tych tranzystorów. Baza tranzystora 223 jest polaczona z przewodem zerowym 183 przez rezystor 226, a jego kolektor — bezposrednio do przewodu zero¬ wego 183. Baza tranzystora 224 polaczona jest przez rezystor 227 z przewodem 228, do którego doprowadza sie napiecie pradu stalego o biegu¬ nowosci ujemnej wzgledem potencjalu przewodu zerowego 183. Kolektor tranzystora 224 jest dola¬ czony do przewodu 228. Emitery tranzystorów 223, 224 sa polaczone przez cewke indukcyjna 229 i kondensator 230 z detektorami amplitudy, zreali¬ zowanym na diodach 231, 232, z filtrem dolno- przepustowym, skladajacym sie z cewki induk¬ cyjnej 233 i kondensatora 234 oraz z dioda 235, który jest detektorem ukladu automatycznej re¬ gulacji wzmocnienia.Punkt polaczenia cewki 233 i kondensatora 234 stanowi wyjscie 19 odbiornika urzadzenia pokla¬ dowego. Dioda 235 jest polaczona z rezystorem 236, dolaczonym do przewodu 228, z kondensato¬ rem 237, dolaczonym do przewodu zerowego 183, i z baza tranzystora 238, który razem z - tranzy¬ storem 239 tworzy wzmacniacz ukladu automa¬ tycznej regulacji wzmocnienia. Emiter tranzysto¬ ra 238 dolaczony jest przez rezystor 240 do prze¬ wodu zerowego 183. Kolektor tranzystora 238 po¬ laczony jest z baza tranzystora 239 i z rezysto¬ rem 241, który lacznie z kolektorem tranzystora 239 dolaczony jest do przewodu 228. Emiter tran¬ zystora 239 jest polaczony z przewodem 195.J Schemat funkcjonalny zespolu ksztaltowania podstawowego impulsu ksztaltujacego jest przed¬ stawiony na fig. 6. Zespól ten zawiera elementy logiczne I — NIE 242 — 247, diode 248 i konden¬ sator 249, wyznaczajacy stala czasowa. Wejscia elementu 242 sa polaczone ze soba i stanowia wejscie zespolu ksztaltowania podstawowego im¬ pulsu ksztaltujacego. Wyjscie elementu 242 jest polaczone z jednym z wejsc elementu logicznego 243. Drugie wejscie elementu 243 dolaczone jest do wyjscia elementu 244 i do wejsc elementów 246, 247. Wyjscie elementu 243 jest dolaczone do jednego z wejsc elementu 244, do jednego z wejsc elementu 245 i do katody diody 248. Anoda diody 248 polaczona jest z kondensatorem 249 i z dru¬ gim wejsciem elementu 245. Kondensator 249 jest polaczony z przewodem zerowym 250. Wyjscie e- lementu 245 jest polaczone z drugim wejsciem elementu logicznego 244. Wyjscia elementów 246, 247 stanowia wyjscia 33, 34 zespolu.Schemat funkcjonalny zespolu ksztaltowania zaleznego impulsu kluczujacego jest przedstawio¬ ny na fig. 7. Zespól ten zawiera elementy logicz¬ ne I — NIE 251 — 254, diode 255 oraz konden¬ sator 256 wyznaczajacy stala czasowa; Pierwsze wejscie elementu 251 stanowi wejscie zespolu.Drugie wejscie elementu 251 jest polaczone z wyj¬ eciem elementu 252 i z wejsciami elementu 254. 10 15 20 25 35 40 45 50 *0 dl Wyjscie elementu 251 jest polaczone z pierwszym wejsciem elementu 252, pierwszym wejsciem ele¬ mentu 253 i z katoda diody -255. Anoda diody 255 jest dolaczona do drugiego wejscia elementu lo¬ gicznego 253 i do kondensatora 256, który jest dolaczony do przewodu zerowego 257. Drugie wej¬ scie elementu logicznego 252 jest polaczone z wyj¬ sciem elementu 253. Wyjscie elementu logicznego 254 stanowi wyjscie 35 zespolu ksztaltowania zar leznego impulsu kluczujacego.Na fig. 8 przedstawiono schemat elektryczny usredniajacego zespolu rózniczkujacego. Zespól ten zawiera dwa wejsciowe uklady calkujace i wzmacniacz operacyjny 258* Wyjscie 259 jednego z wejsciowych ukladów calkujacych stanowi jed¬ no z wejsc zespolu usredniajacego.Pierwszy wejsciowy uklad calkujacy sklada sie z rezystora 260, diody 261, kondensatora 262 %i rezystora 263. Rezystor 260 jest polaczony z wej¬ sciem 259 zespolu usredniajacego i z anoda dio-^ dy 264, której katoda-jest polaczona w punkcie 264 z kondensatorem 262, dolaczonym do przewo¬ du zerowego 265, i z rezystorem 263. Rezystor 263 jest polaczony z rezystorem 266, który jest dola¬ czony do przewodu zerowego 265 w punkcie 267, który stanowi wyjscie pierwszego ukladu calku¬ jacego. Punkt 267 jest polaczony z wejsciem od¬ wracajacym wzmacniacza operacyjnego 258. Mie¬ dzy wejsciem odwracajacym wzmacniacza opera¬ cyjnego 258 i jego wyjsciem zalaczony jest rezy¬ stor 268. Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 258 stanowi wyjscie 22 sygnalowe, z którego wypro¬ wadza sie sygnal uchybu.Wejscie 269 drugiego ukladu calkujacego stano¬ wi drugie wejscie zespolu usredniajacego. Drugi- uklad calkujacy zawiera rezystor 272 i rezystor 273. Rezystor 270 polaczony jest z wejsciem 269 zespolu usredniajacego i z anoda diody 271, któ¬ rego katoda jest polaczona w punkcie 274 z kon¬ densatorem 272, dolaczonym do przewodu - zero¬ wego 265, i z rezystorem 273. Rezystor 273 jest polaczony z rezystorem 275, który jest dolaczony do przewodu zerowego 265, w punkcie 276, be¬ dacym wyjsciem drugiego ukladu* calkujacego.Punkt 276 jest polaczony z wejsciem nieodwraca¬ jacym wzmacniacza operacyjnego 258.Na fig. 9 przedstawiono schemat funkcjonalny generatora czestotliwosci wzorcowej. Generator ten zawiera stopien generacyjny 277, synchronizo¬ wany rezonatorem kwarcowym 278, Oraz stopien 279 ksztaltowania impulsów.Stopien generacyjny 277 jest zrealizowany z wy¬ korzystaniem elementów logicznych I — NIE 280, 281, 282 polaczonych w ukladzie multdwibratora z rezonatorem 278, zalaczonym w obwodzie sprze¬ zenia zwrotnego. Wejscia elementu logicznego 280 m sa polaczone z rezonatorem kwarcowym 278 i rezystorem 283, dolaczonym do przewodu zerowe¬ go 284. Wyjscie elementu 280 polaczone jest wej¬ sciami elementu 281 z kondensatorem 285 i rezy¬ storem 286. Rezystor 286 jest dolaczony do prze¬ wodu zerowego 284. Wyjscie elementu 281 jest polaczone z wejsciami elementu 282 i z rezonato¬ rem kwarcowym 278. Kondensator 285 dolaczonyid jest do wyjscia elementu 282 stanowiacego wyj¬ scie stopnia generacyjnego 277.Uklad ksztaltowania impulsów 279 zrealizowa¬ ny jest na elementach logicznych I — NIE 287, 288, 289, 290 w ukladzie uniwibratora. Jedno z 5 wejsc elementu logicznego 287 jest dolaczone do wyjscia elementu 282. Drugie wejscie elementu 287 polaczone jest z wyjsciem elementu 288 i wejsciami elementu 290. Wyjscie elementu 287 jest polaczone z jednym z wejsc elementu 288, io katoda diody 291 i jednym z wejsc elementu 289.Anoda diody 291 jest dolaczona do drugiego wej¬ scia elementu 289 i poprzez kondensator 292 — do przewodu zerowego 284. Drugie wejscie ele¬ mentu 288 polaczone jest z wyjsciem elementu « 289. Wyjscie elementu 290 stanowi wyjscie 16 ge¬ neratora czestotliwosci wzorcowej.Na fig. 10 przedstawiono schemat funkcjonalny filtru cyfrowego. Filtr cyfrowy sklada sie z dziel- 20 nika czestotliwosci 293, dekodera 294, bloku 295 kondensatorów wyjsciowych, wzmacniacza wej¬ sciowego 296 i wzmacniacza — ogranicznika 297.Dzielnik 293 czestotliwosci zawiera przerzut- niki T 298, 299, 300, 301 i 302. Wejscie liczace 303 przerzutnika 298 stanowi jedno z wejsc filtru cy¬ frowego. Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 298 polaczone jest z wejsciem liczacym przerzutnika 299, Wyjscie -nieodwrócone przerzutnika 299 po¬ laczone jest z wejsciem liczacym przerzutnika 300.Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 300 polaczone jest z wejsciem liczacym przerzutnika 301, a wyj¬ scie nieodwrócone przerzutnika 301 polaczone jest z wejsciem liczacym przerzutnika 302.Dekoder 294 zawiera szesnascie elementów lo- 35 gicznych I — NIE 304 — 319 i szesnascie ele¬ mentów logicznych I — NIE 320 — 335. Do wyj¬ scia nieodwróconego przerzutnika 299 sa dolaczo- \ ne pierwsze wejscia elementów 312, 316; Do wyj¬ scia odwróconego przerzutnika 299 sa dolaczone 40 wejscia elementów 314, 318. Do wyjscia nieod- - wróconego przerzutnika 300 sa dolaczone drugie wejscia elementów 316, 318. Do wyjscia nieod¬ wróconego przerzutnika 301 sa dolaczone pierwsze wejscia elementów 304, 308, do wyjscia odwróco- 45 nego przerzutnika 301 sa dolaczone pierwsze wej¬ scia elementów 306, 310. Do wyjscia nieodwróco¬ nego przerzutnika 302 sa dolaczone drugie wej¬ scia elementów 304* 306, a do wyjscia odwróco¬ nego przerzutnika 302 sa /dolaczone drugie wej- 50 scia elementów 308, 310.Wyjscia elementów logicznych 304, 306, 308, 310, 312, 314, 316, 318 sa polaczone z wejsciami ele¬ mentów 305, 307, 309, 311, 313, 315, 317, 319.Do wyjscia elementu 305 sa dolaczone pierwsze 50 wejscia elementów 320, 321, 322, 323. Do wyjscia elementu 307 sa dolaczone pierwsze wejscia ele¬ mentów 324, 325, 326, 327. Do wyjscia elementu 309 sa dolaczone pierwsze wejscia elementów 328, 329, 330, 331. Do wyjscia elementu 311 dolaczone co sa pierwsze wejscia elementów 332, 333, 334, 335.Do wyjscia elementu 313 sa dolaczone drugie wejscia elementów 320, 324, 328, 332. Do wyjscia elementu 315 sa dolaczone drugie wejscia ele¬ mentów 321, 325f 329, 333* Do wyjscia elementu « Z0 317 sa dolaczone drugie wejscia elementów 3ZZ, 326, 330, 334. Do wyjscia elementu 319 sa dola¬ czone drugie wejscia elementów 323, 327, 331, 335.Blok 295 kondensatorów wyjsciowych zawiera szesnascie kondensatorów 336—351. Jedno z wy¬ prowadzen kazdego z kondensatorów 336—351 jest polaczone z wyjsciem jednego z elementów 320— 335 odpowiednio. Drugie wyprowadzenie konden¬ satorów 336—351 jest dolaczone do przewodu 352, dolaczone poprzez rezystor 353 z kondensatorem 354 wzmacniacza wejsciowego 296, zalaczonym na jego wyjsciu.Wejscie 355 wzmacniacza wejsciowego 296 sta¬ nowi pierwsze wejscie filtru cyfrowego. Wejscie 355 jest^ dolaczone poprzez rezystor 356 do wej¬ scia odwracajacego wzmacniacza operacyjnego 357. Miedzy wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego 357 a jego wyjsciem zalaczony jest rezystor 358. Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 357 jest polaczone z kondensatorem 354. Wejscie nieodwracajace wzmacniacza operacyjnego 357 jest dolaczone do przewodu zerowego 359.Wzmacniacz — ogranicznik 297 zawiera wzmac¬ niacz operacyjny 360, którego wejscie nieodwra¬ cajace jest dolaczone do przewodu zerowego 359.Wejscie odwracajace wzmacniacza operacyjnego 360 polaczone jest z przewodem 352 poprzez rezy¬ stor 361. Miedzy wejsciem odwracajacym wzmac¬ niacza operacyjnego 360 i jego wyjsciem sa za¬ laczone diody 3'62, 363, 364, 365, przeznaczone do ksztaltowania specjalnej nielinearnej charaktery¬ styki przenoszenia wzmacniacza — ogranicznika 297. Katoda, diody 362 i anoda diody 364 poprzez rezystor 366 jest polaczona z punktem 367, do którego doprowadza sie napiecie pradu stalego a biegunowosci dodatniej wzgledem potencjalu prze¬ wodu zerowego 359. Katoda diody 365 i anoda diody 363 sa dolaczone poprzez rezystor 368 do punktu 369, do którego doprowadza sie napiecie pradu stalego o biegunowosci ujemnej wzgledem potencjalu przewodu zerowego 359. Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 360 stanowi wyjscie 20 filtru cyfrowego. * Blok opózniajacy, wprowadzajacy opóznienie re¬ gulowane, zawiera linie opózniajace 370, 371, 372 (fig. 11) o parametrach skupionych, uklady 373, 374, 375 ksztaltowania impulsów, kondensatory 376, 377, 378, diody tunelowe 379, 380, 381 i rezy¬ story 382, 383, 384.Wejscie 385 ukladu ksztaltowania 373 impulsów stanowi jedno z wejsc bloku opózniajacego.Wyjscie ukladu 373 ksztaltowania impulsów jest polaczone z wejsciem linii opózniajacej 370 i po¬ przez kondensator 376 — z wejsciem ukladu 374 ksztaltowania impulsów, rezystorem 382 i katoda diody tunelowej 379. Wyjscie ukladu 374 ksztalto¬ wania impulsów jest polaczone z wejsciem linii opózniajacej 371 i poprzez kondensator 377 — z wejsciem ukladu ksztaltowania impulsów 375, katoda diody tunelowej 380 i rezystorem 383. Wyj¬ scie ukladu 375 ksztaltowania impulsów jest po¬ laczone z wejsciem linii opózniajacej 372 i po¬ przez kondensator 378 — z wejsciem ukladu 376109 970 21 tt 10 15 20 ksztaltowania impulsów, z katoda diody tunelo¬ wej 381 i rezystorem 384. Wyjscie ukladu 376 ksztaltowania impulsów stanowi wyjscie 21 bloku opózniajacego.Anody diod tunelowych sa dolaczone do prze- 5 wodu zerowego 386. Rezystory 382, 383, 384 sa dolaczone do przewodu 387, do którego doprowa¬ dza sie napiecie pradu stalego o biegunowosci u- jemnej wzgledem potencjalu przewodu zerowe¬ go 386.Wejscie 385 ukladu 373 ksztaltowania impulsów jest polaczone poprzez kondensator 388 z rezy¬ storami 389, 390 i baza tranzystora 391. Kolektor tranzystora 391 jest polaczony z rezystorem 390, katoda diody 392 i uzwojeniem pierwotnym trans¬ formatora 393. Anoda diody 392 i uzwoienie pier¬ wotne transformatora 393 sa dolaczone do prze¬ wodu 387. Emiter tranzystora 391, rezystor 389 i uzwojenie wtórne transformatora 393 sa dola¬ czone do przewodu zerowego 3£6. Drugie wypro¬ wadzenie transformatora 393 jest polaczone z re¬ zystorem 394.Uklady 374, 375, 376 ksztaltowania impulsów sa zrealizowane w takim samym ukladzie co uklad 373 ksztaltowania impulsów.Kazda z linii opózniajacej 370, 371, 372 ma dzie¬ siec odczepów. Odczepy linii opózniajacej 370 sa dolaczone do przewodów 395—404, odczepy linii onózniaiacei 371 — do przewodów 405—414, a od- czepy linii opózniajacej 372 — do przewodów 415—424.Przewody 395—424 tworza drugie wejscie bloku opózniajacego o opóznieniu regulowanym.Blok sterujacy (fig. 12) zawiera uklad 425 po- 3g szukiwania zera, przeznaczony do zaznaczania poczatkowego toru równoodleglego na wskazniku odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego, uklad 426 przejscia na tor zadany, przeznaczony do zaznaczania kolejnych torów równoodleglych 40 na wskazniku odchylenia obi^u ruchomego od toru zadanego, oraz uklad 427 sterujacy blokiem opózniajacym, wprowadzajacym opóznienie regu¬ lowane impulsem odniesienia.Wejscie 428 ukladu 425 poszukiwania zera sta- 45 nowi jedno z wejsc bloku sterujacego. Drugie wejscie ukladu 425 jest polaczone z przewodami 429, 430 i stanowi jedno z wejsc rozkazowych 25 bloku sterujacego. Przewód 429 jest równiez do¬ laczony do jednego z wejsc ukladu 427 sterujace- bo go blokiem opózniajacym. Wejscie" ukladu 426 przejscia na tor zadany, skladajacy sie z przewo¬ dów 431, 432, stanowi drugie wejscie rozkazowe 26 bloku sterujacego. Drugie wejscie ukladu 426 przejscia na tor zadany jest polaczone przewodem 95 433 z trzecim wejsciem ukladu 425 poszukiwania zera i z wyjsciem ukladu 427 sterujacego blokiem opózniajacym. Trzy wejscia impulsów taktuja¬ cych ukladu 425 poszukiwania zera sa polaczone przewodami 434, 435, 436 z trzema wyjsciami uk- 60 ladu 426 przejscia na tor zadany.Uklad 425 poszukiwania zera ma dwie pary wyjsc sygnalowych, z których sa wyprowadzane sygnaly nawrotu, które to wyjscia sa polaczone przewodami 438, 437, 439, 440 z dwoma parami w wejsc sygnalów nawrotu ukladu 427 sterujacego blokiem opózniajacym. Dwa wyjscia impulsów taktujacych ukladu 425 poszukiwania zera sa po¬ laczone przewodami 441, 442 z dwoma wejsciami impulsów taktujacych ukladu 427 sterujacego blo¬ kiem opózniajacym. Grupa wyjsc ukladu 427 ste¬ rujacego, dolaczonych do przewodów 395—4Z4, stanowi wyjscie 27 bloku sterujacego.Na fis. 13 przedstawiono uklad poszukiwania zera. Uklqd poszukiwania zera zawiera wzmac¬ niacz operacyjny 443, reagujacy na przejscie przez zero sygnalu uchybu, dwa przelaczniki 444, 445, przeznaczone do zmiany kierunku przemieszcze¬ nia impulsu odniesienia a bloku 12 (fig. 1) opóz¬ niajacego, elementy logiczne I — NIE 446, 463 (fig. 13) i przerzutniki RS 464, 465, 466.Wzmacniacz operacyjny 443 zapewnia polacze¬ nie operatvwne wejscia impulsów taktujacych uk¬ ladu poszukiwania zera, dolaczonego do przewo¬ du 436, z wyjsciem impulsów taktujacych ukla¬ du poszukiwania zera, polaczonym przewodem 441 w przedziale czasu od momentu doprowadzeniay rozkazu do weiccia 25 (fig. 12) ukladu poszuki¬ wania zera do momentu pierwszego przejscia przez zero sygnalu uchybu, i z wyjsciem impulsów tak¬ tujacych ukladu poszukiwania zera, polaczonym z przewodem 442 — w przedziale czasowym od momentu pierwszego przejscia przez zero sygnalu uchybu do momentu drugiego jego przejscia przez zero. I Wejscie odwracajace wzmacniacza operacyjnego 443 jest polaczone przez rezystor 467 z wejsciem - 428 ukladu poszukiwania zera. Wejscie nieodwra- cajace wzmacniacza 443 poprzez rezystor 468 jest dolaczone do przewodu zerowego 469. Do wejscia nieodwracajacego wzmacniacza operacyjnego 443 jest równiez dolaczony rezystor 470. Wyjscie wzmacniacza 443 jest polaczone z rezystorem 471.Rezystory 470, 471 sa polaczone z katoda diody 472, której anoda jest dolaczona do przewodu ze¬ rowego 469, i z anoda diody 473, kt$pej katoda jest polaczona z punktem 474, -tfo którego dopro¬ wadzone jest napiecie pradu stalego o bieguno¬ wosci dodatniej wzgledem potencjalu przewodu zerowego 469.Wyjscie wzmacniacza 443 jest polaczone przez rezystor 471 z wejsciami elementu logicznego 446 — i przez kondensator 475 — z wejsciami 446 jest polaczone z wejsciem R przerzutnika RS 465, którego wyjscie nieodwrócone jest polaczone z pierwszym wejsciem elementu 460. Wyjscie ele¬ mentu 460 jest polaczone z pierwszym wejsciem elementu 462, którego wyjscie jest dolaczone do przewodu 441. Wyjscie odwrócone przerzutnika 465 jest dolaczone do pierwszych wejsc elemen¬ tów 453, 455, 456, 457, 459. Wyjscie elementu 459 jest polaczone z pierwszym wejsciem elementu 463, którego wyjscie, jest dolaczone do przewodu" 442. A wiec wyjscie wzmacniacza operacyjnego 443 jest polaczone operatywnie z dwoma wyjscia¬ mi impulsów taktujacych ukladu poszukiwania zera, to znaczy z przewodami 441, 442.Przewody 429, 430 stanowiace drugie wejscie ukladu poszukiwania zera, sa polaczone z wejs-109 970 23 24 ciami S i R przerzutnika RS 466 odpowiednio i % normalnie zamknietymi 477 zestykami przycis¬ ku 478, zainstalowanego, na przyklad, na pulpi¬ cie sterowniczym (nie jest pokazany na rysun¬ ku) w kabinie pilota. Drugie zestyki tego przy- * cisku sa dolaczone do przewodu zerowego 469.Przewód 433, bedacy trzecim wejsciem ukladu poszukiwania zera, jest polaczony z pierwszym wejsciem elementu logicznego 461, którego wyjs¬ cie jest dolaczone do drugiego wejscia elementu 10 462. Przewód 434, stanowiacy pierwsze wejscie impulsów taktujacych ukladu poszukiwania zera, ^est dolaczony do trzeciego wejscia-elementu 462.Wyjscie elementu 462 jest polaczone z przewo¬ dem 441. W ten sposób zapewnia sig. polaczenie operatywne trzeciego wejscia i pierwszego wejs¬ cia Impulsów taktujacych ukladu poszukiwania zera z pierwszym wyjsciem impulsów taktuja¬ cych ukladu poszukiwania zera.Przewód 435, stanowiacy drugie wejscie impul¬ sów taktujacych ukladu poszukiwania zera jest -—def^ezony do drugiego wejscia elementu 463, któ¬ rego wyjscie jest polaczone z przewodem 442, sta¬ nowiacym' drugie wyjscie impulsów taktujacych ukladu poszukiwania zera.Przewód 436, bedacy trzecim wejsciem impul¬ sów taktujacych ukladu poszukiwania zera, jest dolaczony do pierwszego wejscia elementu 458.Drugie wejscie elementu 458 jest polaczone z wyjsciem przerzutnika 466 i S — wejsciami prze- /- rzutników 464, 465. Wyjscie elementu 458 jest po¬ laczone z drugimi wejsciami elementów 459, 460.Wyjscie elementu 447 jest polaczone z wejs- - ciami elementu 448, którego wyjscie jest dola¬ czone do R wejscia przerzutnika 464. Wyjscie nie¬ odwrócone przerzutndka 464 jest polaczone z dru¬ gim wejsciem elementu logicznego 457, trzecim wejsciem elementu 459 i z drugim wejsciem ele¬ mentu 461. Wyjscie odwrócone przerzutnika 464 jest polaczone z pierwszymi wejsciami elementów logicznych .449, 450, 451. Styki 479, 480 przelacz¬ nika 444 sa polaczone z drugimi wejsciami ele¬ mentów 449, 451 odpowiednio. Wyjscie elemen¬ tu 449 jest dolaczone do drugiego wejscia ele- meritu 450, którego wyjscie polaczone jest z prze¬ wodem 437, stanowiacym pierwsze wyjscie jednej z par wyjsc sygnalów nawrotu ukladu poszuki- r kiwania zera.Wyjscie elementu 451 jest dolaczone do wejsc 50 elementu 452, którego wyjscie jest polaczone z przewodem 438, stanowiacym drugie wyjscie jed¬ nej z par wyjsc, sygnalów nawrotu ukladu poszu¬ kiwania zera. W ten sposób styki 481, 482 prze¬ lacznika 445 sa polaczone za posrednictwem ele- 55 mentów 453, 454 i elementy 455, 456 z wyjsciami drugiej pary wyjsc sygnalów nawrotu ukladu po¬ szukiwania zera odpowiednio.Styki przelaczajace 483, 484 przelaczników 444, 445 sa ze soba sprzezone mechanicznie i dolaczone 60 do przewodu zerowego 469. Na fig. 14 przedsta¬ wiono uklad przejscia na ' tor zadany. Uklad ten zawiera generator 485 impulsów taktujacych, re¬ jestr 486, elementy logiczne I — NIE 487^496, przerzutnik JK 497, przerzutniki RS 498, 499, prze- 65 15 20 25 30 35 40 45 rzutniki D 500, 501 i przelaczniki 502, 503 odleg¬ losci miedzy torami równoodleglymi, wyznaczaja¬ cy liczba impulsów taktujacych wyprowadzanych z pierwszego 434 i drugiego 435 wyjisc ukladu przejscia na tor zadany.Przewody 431, 432, tworzace pierwsze wejscie 26 (fig. 12) ukladu przejscia na tor zadany, sa po¬ laczone z wejsciami S i R przerzutnika 499 od¬ powiednio (fig. 14).Przewód 433, bedacy drugim weisciem ukla¬ du przejscia na tor zadany, jest polaczony z wejs¬ ciem C przerzutnika 501, którego wyiscie iest do¬ laczone do pierwszego weiscia elementu 493. Wyjs¬ cie elementu 493 iest polaczone z pierwszym wejs¬ ciem elementu 489. Wvjscie elementu 489 iest po¬ laczone z weisciami elementu 488, którego wyjs¬ cie iest dolaczone do przewodu 434, który stano¬ wi pierwsze wyiscie ukladu przejscia na tor za¬ dany. W ten soosób drugie 'weiscie ukladu przeis- cia na tor zadany jest polaczone poprzez prze¬ rzutnik 501 i elementy 493, 489, 488 z pierwszym wvT$ciem ukladu przeiscia na tor zadany.Generator 485 impulsów taktujacych jest zrea¬ lizowany na elementach logicznych I — NIE 504, 505, 506 oraz kondensatorze 507 w ukladzie multi- wiHratora o iednei pojemnosci w obwodzie sprze¬ zenia zwrotnego. Wyiscie elementu 504 jest po¬ laczone z weisciami elementu 505 i poprzez kon¬ densator 507 z wyisciem elementu 505 i wejsciami elementu 506. Wyjscie elementu 506, bedace wyjs¬ ciem generatora 485 impulsów taktujacych i trze¬ cim wvjsciem ukladu przejscia na tor zadany, do- laczonv do przewodu 436, polaczony jest z wejs¬ ciami elementu logicznego 504 i pierwszym wejs¬ ciem elementu 487. Wyjscie elementu logicznego 487 jest polaczone z wejsciem C przerzutnika JK 497, weisciami elementu 492 i z pierwszym wejs¬ ciem elementu 496. Wyjscie nieodwrócone prze¬ rzutnika JK 497 jest polaczone z pierwszym wejsciem elemenm 490 i drugim wejsciem ele¬ mentu 493.Rejestr 486 zawiera kilka pozycji, utworzonych z przerzutników 508—513. Wejscia C tych prze- rzutników sa polaczone razem i tworza wejscie rejestru 486. Wejscia C przerzutników 508-^513 sa dolaczone do wyjscia odwróconego przerzut¬ nika 497 i do drugiego wejscia elementu 496. W ten sposób wejscie rejestru 486 jest sprzezone po¬ przez przerzutnik 497 i element 487 z wyjsciem generatora 485 impulsów taktujacych. Wejscia R przerzutników 509-^512, wejscia S przerzutników 508, 498, 500, 501 i wejsciem J przerzutnika 497 sa polaczone z przewodem 432. Wejscie R prze¬ rzutnika 513 jest polaczone z wyjsciem przerzut¬ nika 499 i drugim wejsciem elementu 487.Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 508 jest po¬ laczone z wejsciem D przerzutnika 510, ze sty¬ kiem 514 przelacznika 502 odleglosci miedzy to¬ rami równoodleglymi i ze stykiem 515 przelacznika 503 odleglosci miedzy torami równoodleglymi.Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 510 jest pola¬ czone z wejsciem D przerzutnika 511, ze stykiem 516 przelacznika 502 odleglosci miedzy torami równoodleglymi i ze stykiem 517 przelacznika 50325 109 9T0 26 odleglosci miedzy torami równoodleglymi. Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 511 jest polaczone z wejsciem D przerzutnika 512, ze stykiem 518 przelacznika 502 odleglosci miedzy torami równo¬ odleglymi i ze stykiem 519 przelacznika 503 od¬ leglosci miedzy torami równoodleglymi. Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 512 jest polaczone z wejsciem D przerzutnika 513, ze stykiem 520 przelacznika 502, stykiem 521 przelacznika 503 i trzecim wejsciem elementu 493. Styki 522, 523 przelaczników 502, 503 pozostaja wolnymi.Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 513 jest po¬ laczone z wyjsciem D przerzutnika 508. Wyjscie odwrócone przerzutnika 513 jest polaczone z, trze¬ cim wyjsciem elementu 487.Styk przelaczajacy 524 przelacznika 502 odleg¬ losci miedzy torami równoodleglymi jest pola¬ czony z wejsciami elementu 491, którego wyjscie jest dolaczone do wejscia R przerzutnika RS 498.Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 498 jest po¬ laczone z drugim wejsciem elementu 490, do któ¬ rego wyjscia dolaczone jest drugie wejscie ele¬ mentu 489. W ten sposób styk przelaczajacy prze¬ lacznika 502 jest sprzezony poprzez element 491, przerzutnik 498 i elementy logiczne 490, 489, 488 z przewodem 434, to znaczy z pierwszym wyjs-^ ciem ukladu przejscia na tor zadany.Styk przelaczajacy 525 przelacznika 503 jest polaczony z trzecim wejsciem elementu 496, do którego wyjscia dolaczone sa wejscia elementu 495. Wyjscie elementu 495 jest polaczone z wejs¬ ciem C przerzutnika 500. Wyjscie nieodwrócone przerzutnika 500 jest polaczone z pierwszym wejs¬ ciem elementu 494, którego wyjscie jest dolaczone do przewodu 435. W ten sposób styk przelacza¬ jacy 525 przelacznika 503 jest sprzezony poprzez elementy logiczne 496, 495, przerzutnika 500 i element 494 z drugim wyjsciem ukladu przejscia na tor zadany, to znaczy z przewodem 435.Wejscia D przerzutników 500, 501 sa dolaczone do przewodu zerowego 526, Drugie wejscie ele¬ mentu 494 jest polaczone z wyjsciem elementu 492 i z czwartym wejsciem elementu 493. __ Do przewodu 431 dolaczony jest normalnie za¬ mkniety zestyk 527 przycisku 528, zainstalowane¬ go na przyklad na pulpicie sterowniczym, (nie ^ pokazanym na rysunku) w kabinie pilota. Do przewodu 432 dolaczony jest normalnie otwarty zestyk 529 przycisku 528. Pozostale zestyki tego przycisku sa dolaczone do przewodu zerowego 526.Uklad sterujacy blokiem opózniajacym, wpro¬ wadzajacym opóznienie regulowane, zawiera przesuwajace rejestry rewersyjne 530 (fig. 15), 531, 532, kazdy o dziesieciu pozycjach oraz dwa uklady logiczne LUB 533, 5331. Uklad LUB 533 za¬ wiera elementy logiczne I — NIE 534, 5341, 535.Pierwsza pozycja 536 rewersyjnego rejestru prze¬ suwajacego 530 zawiera przerzutnik D 537 i ele¬ menty I — NIE 538, 539, 540. Druga pozycja 541 rewersyjnego rejestru przesuwajacego zawiera przerzutnik D 542 i elementy logiczne I — NIE 543, 544, 545. Pozostale pozycje 546—555 rejestru 530 zawieraja tafcie same elementy.Wejscia elementów I — NIE 554—563 sa dola¬ czone odpowiednio do. wyjsc 564—573 pozycji 536, 541, 546—553 rewersyjnego rejestru' przesuwajace-^ go 530. Wyjscia elementów 554—561 sa polaczone z przewodami 395-^04 odpowiednio.Wejscie D 537 jest polaczone z wyjsciem ele¬ mentu I — NIE 538. Pierwsze wejscie elementu I — NIE 538 jest polaczone z wyjsciem elemen¬ tu I — NIE 539, drugie wejscie elementu 538 jest polaczone z wyjsciem elementu 540. Wyjscie prze¬ rzutnika D 537 jest polaczone przewodem 564.Wejscie D przerzutnika D 542 jest polaczone z wyjsciem elementu 543. Pierwsze, wejscie elemen¬ tu 543 jest polaczone z wyjsciem . elementu i — NIE 544. Wyjscie przerzutnika D 542 jest pola¬ czone z przewodem 565. Drugie wejscie elementu 543 jest polaczone z wyjsciem elementu 545.Wejscie S przerzutnika 537 pozycji 536, wejs¬ cie R przerzutnika 542 pozycji 541 i wejscia R przerzutników (nie pokazanych na rysunku) po¬ zycji 546—553 sa polaczone ze soba i tworza wejs¬ cie ustawiajace stan poczatkowy "rejestru 530, do-, laczone do przewodu 529. Wejscia C przerzutni¬ ków 537 pozycji 536, przerzutnika 542 pozycji 541* i przerzutników (nie pokazanych na rysunku) po¬ zycji 546-^553 rejestru 530 sa polaczone ze soba i tworza wejscie liczace rejestru 530, dolaczone do przewodu 441, który stanowi pierwsze wejscie impulsów taktujacych ukladu sterujacego blokiem opózniajacym. Pierwsze wejscia elementu 539 po¬ zycji 536, elementu 544 pozycji 541 i odpowied¬ nich elementów (nie pokazanych na rysunku) po¬ zycji 546—553 rejestru 530 sa polaczone ze soba i tworza wejscie rozkazowe przesuniecia w pierw¬ szym kierunku rejestru 530. To wejscie rozkazo¬ we jest dolaczone do przewodu 439, który sta¬ nowi pierwsze wejscie jednej pary wejsc sygna¬ lów nawrotu ukladu sterujacego blokiem opóz¬ niajacym. Pierwsze wejscia elementu 540 pozycji 536, elementu 545 pozycji 541 i odpowiednich ele¬ mentów (nie pokazanych rysunku) pozycji 546— ," 553 rejestru 530 sa ze soba polaczone i tworza wejscie rozkazowe przesuniecia w kierunku od¬ wrotnym rejestru 530 dolaczone do przewodu 440, stanowiacego drugie wejscie jednej pary wejsc ^ sygnalów nawrotu ukladu sterujacego blokiem o- pózniajacym. Drugie wejscie elementu logicznego 539 jest polaczone z przewodem 573. Drugie wejscie elementu 540 polaczone jest z przewo¬ dem' 565. Drugie wejscie elementu 544 polaczone jest z przewodem 566. Polaczenia pozostalych po¬ zycji 546—553 rejestru 530 sa zrealizowane w spo¬ sób analogiczny do polaczen pozycji 536, 541.Przewód 573 polaczony jest z pierwszym wejs¬ ciem elementu 534 ukladu elektrycznego LUB 533.Drugie wejscie elementu 534 polaczone jest z przewodem 439. Wyjscie elementu 534 polaczone jest z pierwszym wejsciem elementu I — NIE 535, którego wejscie dolaczone jest do wyjscia elementu 5341. Pierwsze wejscie elementu 5341 do¬ laczone jest do przewodu 564, a jego drugie wejs¬ cie elementu 5341 jest dolaczone do przewodu 440.Rejestry 531,* 532 sa zrealizowane w takim sa¬ mym ukladzie co rejestr 53Q z ta tylko róznica, iz 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60tl 109 970 28 wejscie liczace rejestru 531 dolaczone jest do wyj¬ scia elementu 535, a wejscie liczace rejestru 532 dolaczone jest do przewodu 442, stanowiacego dru¬ gie wejscie impulsów taktujacych impulsów ukla¬ du sterujacego blokiem opózniajacym. Poza tym wejscie rozkazowe przesuniecia w kierunku od¬ wrotnym rejestru 532 polaczone jest z przewo¬ dem 437, stanowiacym pierwsze wejscie drugiej pary wejsc sygnalów nawrotu ukladu sterujace¬ go blokiem opózniajacym, a wejscie rozkazowe przesuniecia w kierunku pierwszym rejestru 532 polaczone jest z przewodem 438, który stanowi drugie wejscie drugiej pary wejsc sygnalów na¬ wrotu ukladu sterujacego blokiem opózniajacym.Uklad logiczny- LUB 5331 zawiera takie same elementy skladowe, co i uklad logiczny LUB 533, a polaczenia ukladu logicznego LUB 5331 z re¬ jestrem rewersyjnym 532 sa analogiczne polacze¬ niom ukladu logicznego LUB 533 z rewersyjnym rejestrem 530. Wyjscie ukladu logicznego LUB 5331 polaczone jest z przewodem 433, który sta¬ nowi wyjscie ukladu sterujacego blokiem opóz¬ niajacym.Wyjscia pozycji (nie pokazanych na rysunku) rewersyjnych rejestrów przesuwajacych 531, 532 sa polaczone z przewodami 405—424 poprzez ele¬ menty logiczne, analogiczne elementom 554-^563.Przewody 395—424 stanowia grupe wyjsc ukla-, du sterujacego blokiem opózniajacym, wprowa¬ dzajacym' opóznienie regulowane.Dzielnik czestotliwosci (fig. 1) i uklady koincy¬ dencyjne 30, 31 sa zrealizowane wedlug typo¬ wych ukladów powszechnie znanych specjalistom z danej dziedziny techniki.Uklad wedlug wynalazku pracuje w sposób na¬ stepujacy.Generator 6 czestotliwosci wzorcowej (fig. 1) wytwarza impulsy prostokatne 575 (fig. 16a) o czasie trwania, na przyklad, 1 ^usek o czestotli¬ wosci powtarzania 100 kMz. Dzielnik 7 (fig. 1) czestotliwosci realizuje dzielenie czestotliwosci im¬ pulsów 575 generatora przez 32 i wytwarza na wyjsciu sygnal 576 (fig. 16b) w ksztalcie meand¬ ra.: Z sygnalów 576 w nadajniku 8 urzadzenia pokladowego 2 wytwarza sie sygnal sinusoidal¬ ny 577 (fig. 16c), który jest wykorzystywany do modulowania wlasnych drgan wielkiej czestotliwo¬ sci nadajnika 8 (fig. 1). Moclulowane drgania wielkiej czestotliwosci sa wypromieniowywane przez antene pokladowa 9 i odbierane przez an¬ tene nadawczo-odbiorcza 3 stacji naziemnej 1.Sygnaly odebrane sa doprowadzane do wejscia odbiornika 4.W odbiorniku 4 stacji naziemnej 1 wydziela sie sygnal o czestotliwosci modulacji, który jest wy¬ korzystywany do modulacji drgan wlasnych o wielkiej czestotliwosci nadajnika 5 stacji 1. Cze¬ stotliwosc drgan wlasnych nadajnika 5 rózni sie od czestotliwosci drgan wlasnych nadajnika 8 u- rz&dzenia pokladowego 2.Modulowane drgania wielkiej czestotliwosci na¬ dajnika 5 sa wypromieniowywane przez antene 3 stacji naziemnej 1, odbierane przez antene pok¬ ladowa 9 i doprowadzane do wejscia odbiornika 10 urzadzenia pokladowego 2., W odbiorniku 10 wydziela sie sygnal 578 (fig. 16d) o czestotliwosci modulacji, który doprowa¬ dza sie do pierwszego wejscia filtru cyfrowego 11. Do drugiego wejscia filtru cyfrowego sa do¬ prowadzane impulsy 575 (fig. 16a) generatora 6 czestotliwosci wzorcowej. Sygnal 578 (fig. 16d) poddawany jest ciaglemu próbkowaniu przez filtr cyfrowy 11. Czestotliwosc robocza filtru cyfro¬ wego 11 wyznacza sie czestotliwoscia próbkowa¬ nia, równa czestotliwosci impulsów 575 (fig. 16a) generatora 6 (fig/ 1) czestotliwosci wzorcowej. W filtrze cyfrowym 11 wytwarza sie sygnal próbko¬ wany 579 (fig. 16e).Wartosc tlumienia filtru cyfrowego 11 (fig. 1) bedzie minimalna dla sygnalu o czestotliwosci, bedaca wielokrotnoscia czestotliwosci powtarzania impulsów 575 generatora 6. W moment przejscia sygnalu próbkowanego 579 (fig. 16e) przez zero na wyjsciu 20 filtru cyfrowego 11 wytwarza sie impuls odniesienia 580 (fig. 16f), doprowadzany do pierwszego wejscia bloku 12 wprowadzajace¬ go opóznienie regulowane. Blok 12 opózniajacy w, zaleznosci od sygnalu, doprowadzanego do jego drugiego wejscia z bloku sterujacego 15, realizuje przesuniecie impulsu odniesienia 580 o przedzial czasowy, mieszczacy sie w okresie czasu, odpo¬ wiadajacego okresowi powtarzania impulsów 575. zbocze przednie impulsu 581 (fig. 16g, skale osi czasowej powiekszono 50 razy), wyprowadzanego z wyjscia 21 bloku opózniajacego powoduje zadzia¬ lanie zespolu 28 ksztaltowania podstawowego im¬ pulsu kluczujacego. Czas trwania impulsów klu¬ czujacych 582 (fig. 16h), wytwarzanych przez ze¬ spól 28 jest równy czasowi trwania impulsów 575 generatora 6.Podstawowy impuls kluczujacy 582 z wyjscia 34 "zespolu 28 jest doprowadzany do pierwszego wejscia ukladu koincydencyjnego 30, a z wyjs¬ cia 33 — do wejscia zespolu 29 ksztaltowania za¬ leznego impulsu kluczujacego 583, którego zbocze przednie odpowiada zboczu tylnemu impulsu 582.Czas trwania zaleznego impulsu kluczujacego 583 jest równy czasowi trwania impulsu 575 genera¬ tora 6. Zalezny impuls kluczujacy 583 (fig. 16i) jest doprowadzany do pierwszego wejscia ukladu koincydencyjnego 31. Do drugich wejsc ukladów koincydencyjnych 30, 31 sa doprowadzane impul¬ sy 575 generatora 6 czestotliwosci wzorcowej, któ¬ re dla wygody sa przedstawione na fig. 16j w skali czasowej powiekszonej. Impulsy wyjsciowe 584 (fig. 16k) ukladu koincydencyjnego 30, któ¬ rych czas trwania jest proporcjonalny czasowi, w którym nastepuje zachodzenie na siebie podsta¬ wowego impulsu kluczujacego 582 i impulsu 575 generatora 6, sa doprowadzane do pierwszego wejscia usredniajacego zespolu rózniczkujacego 32.Do drugiego wejscia usredniajacego zespolu róz¬ niczkujacego 32 sa doprowadzane impulsy wyjs¬ ciowe 585 (fig. 161) ukladu koincydencyjnego 31.Czas trwania tych impulsów 585 jest proporcjo¬ nalny do przedzialu czasowego, w którym na- 10 15 20 25 30 35 40 45 5D 55 61» stepuje zachodzenie na siebie zaleznego impulsu kluczujacego 583 i impulsu 575 generatora 6.W usredniajacym zespole rózniczkujacym 32 im¬ pulsy 584 (fig. 16k), 585 (fig. 161), wyprowadzane z wyjsc ukladów koincydencyjnych 30 i 31 pod¬ dawane sa calkowaniu i przetwarzaniu statystycz¬ nemu w dwóch identycznych kanalach, a nastep¬ nie odejmowaniu przez wzmacniacz operacyjny \ (nie pokazany na rysunku fig. 1) tak, iz na wyj¬ sciu 22 usredniajacego zespolu rózniczkujacego 32 wytwarza sie sygnal 586 (fig. 16m) uchybu, któ¬ rego wartosc jest proporcjonalna do wartosci od¬ chylenia obiektu ruchomego od toru zadanego i którego biegunowosc,, okresla kierunek tego od¬ chylenia. Jednakze nalezy miec na uwadze, iz po¬ zycja 586 na fig. 16m przedstawia zmiane w cza¬ sie wartosci i biegunowosci sygnalu uchybu, przy przemieszczeniu obiektu ruchomego wzgledem toru zadanego.Gdy czasy trwania impulsów wyjsciowych 584 i 585 ukladów koincydencyjnych 30 i 31 odpowied¬ nio sa równe, co ma miejsce w warunkach, jezeli przedzialy czasu, w ciagu którego impulsy 575 generatora 6 pokrywaja sie z podstawowymi im¬ pulsami kluczujacymi 582 oraz zaleznymi impul¬ sami kluczujacymi 583 tak, iz czasy zachodzenia na siebie impulsu 575 generatora 6 i impulsów 582, 583 odpowiednio sa równe, co odpowiada wzajemnemu rozmieszczeniu tych impulsów w cza¬ sie, przedstawionemu na fig. 16h—16.1, wówczas sygnal 584 uchybu 586 (fig. 16m) wprowadzany z wyiscia 22 usredniajacego zespolu rózniczkujace¬ go ies-t równy zeru, a wskaznik 14 odchylenia o- biektu ruchomego od toru zadanego wskazuje ze¬ rowe odchylenie obiektu ruchomego od toru za¬ danego.W ten soosób po wydaniu przez pilota rozkazu „Poszukiwanie", co jest realizowane poprzez na¬ cisniecie odpowiedniego przycisku 483 (fig. 13), zainstalowanego na pulpicie sterowniczym w ka¬ binie aparatu latajacego, do jednego z wejsc roz¬ kazowych 25 bloku 15 (fig. 1) sterujacego, blok 15 sterujacy kolejno przelacza wyprowadzenia od¬ czepów linii opózniajacych 370, 371, 372 w bloku 12 opózniajacym, w wyniku czego impuls wyjs¬ ciowy 581 (fig. 16g) bloku 12, wprowadzajacego opóznienie regulowane przemieszcza sie schodko- wo wzgledem impulsu odniesienia 580 (fig. 16f) filtru cyfrowego 11.Poszukiwanie ma miejsce az do momentu, w którym zaczyna sie wytwarzanie impulsów wyjs¬ ciowych 584 i 585 ukladów koincydencyjnych 30 i 31 o jednakowej dlugosci i w którym sygnal 586 uchybu na wyjsciu 22 usredniajacego zespolu róz¬ niczkujacego .32 staje sie równy zeru. Zniknie¬ cie sygnalu 586 uchybu stanowi dla bloku 15 ste¬ rujacego rozkazem zaniechanie poszukiwania. W bloku 12 wprowadzajacym opóznienie regulowa¬ ne ustala sie takie opóznienie, które odpowiada zerowemu wskazaniu wskaznika 14 odchylenia o- biektu ruchomego od toru zadanego. Taki stan odpowiada poczatkowemu torowi lotu, pokrywa¬ jacemu sie z linia równych faz.Przy odchyleniu obiektu ruchomego od toru za- 9 970 30 danego faza -sygnalu 578 (fig. 16d) o czestotliwos¬ ci modulacji wzglederrf fazy sygnalu sinusoidal¬ nego 577 (fig. 16c), którym moduluje sie drgania wielkiej czestotliwosci nadajnika 8 urzadzenia pok¬ ladowego 2. A wiec ma miejsce przemieszczenie w czasie impulsów odniesienia 580 wzgledem im¬ pulsów 575 generatora 6 impulsów wzorcowych.Przy ustalonym opóznieniu, wprowadzanym1 przez m blok 12 (poszukiwanie zakonczone) ma miejsce 10 przemieszczenie w czasie podstawowego 582 i za¬ leznego 583 impulsów kluczujacych wzgledem im¬ pulsu 575 generatora 6.Przy tym narusza sie równosc sygnalów wyjs- 15 ciowych 584 i 585, ukladów koincydencyjnych 30 i 31. Na wyjsciu 22 usredniajacego zespolu 32 rózniczkujacego pojawia sie dodatni 587 (fig. 16m) albo ujemny 5871 sygnal uchybu, którego ampli¬ tuda jest proporcjonalna wartosci odchylenia o- 20 biektu ruchomego od toru zadanego, a bieguno¬ wosc którego odpowiada kierunkowi tego odchy¬ lenia.Sygnal 586 uchybu jest doprowadzany do wejs¬ cia sterujacego wskaznika 14. 21 Przy wydaniu rozkazu „Przejscie" z drugiego przycisku 528, zainstalowanego na przyklad, na pulpicie sterowniczym (na rysunku nie pokaza¬ nym) w kabinie pilota, do drugiego wejscia roz¬ kazowego 26 bloku sterujacego 15, blok 15 wy- 30 twarza sygnal, powodujacy zmiane wartosci opóz¬ nienia impulsu odniesienia 580 (fig. 16f) przez blok 12 — zgodnie z ustawieniem przelaczników 502 (fig. 14), 503 odleglosci miedzy torami równood¬ leglymi. Wartosc zmiany tego opóznienia jest 85 proporcjonalna odleglosci od toyu poczatkowego do nastepnego (kolejnego) toru zadanego.Przy zalaczeniu ukladu zadanego napiecie pra^ du stalego o biegunowosci ujemnej przewodem 61 (fig. 2) i przez styki normalnie zamkniete 70, 66 przekaznika 48 doprowadza sie do uzwojenia przekaznika 47. Przekaznik 47 zalacza sie, jego styk ruchomy 76 zwiera sie ze stykiem normal¬ nie otwartym 78 i sygnal 586 uchybu z wejscia sterujacego 77 wskaznik odchylenia obiektu ru¬ chomego od toru zadanego odlacza sie od wejsc wzmacniaczy 37, 38.Gdy na wejsciu rozkazowym 54 wskaznika od¬ chylenia obiektu ruchomego od toru zadanego brak 50 jest impulsów 584, wyprowadzanych z wyjscia ukladu koincydencyjnego 30, tranzystor polowy 43 przewodzi, a tranzystor 45 nie przewodzi. Przez uzwojenie przekaznika 48 prad nie plynie, wobec czego styki 70 i 66 sa zwarte. Przy przernieszcze- 55 . niu podstawowego impulsu kluczujacego 582, w czasie na wyjsciu 50 ukladu calkujacego, utwo¬ rzonego przez rezystor 51, diode 52 i kondensa¬ tor 53, pojawia sie sygnal, którego zmiany przy odchyleniu obiektu ruchomego od toru zadanego W sa przedstawione na fig. 16n jako pozycja 588.Gdy wartosc sygnalu 588 na wyjsciu 50 (fig. 2) ukladu calkujacego staje sie równa wartosci progowej 589 (fig. 16n) — w momencie czasu tl — tranzystor polowy 43 przestaje przewodzic, co po- w woduje skokowe zwiekszenie pradu, przeplywa-109 970 31 jacego p^ez tranzystor 45 i uzwojenie przekazni¬ ka 4£.Styk 70 przekaznika 48 zwiera sie ze -stykiem 68. Zapala sie zarówka sygnalizacyjna 42. Podob¬ ny stan utrzymuje sie do momentu czaisu t2, w którym to momencie sygnal 588 na wyjsciu 50 obwodu calkujacego staje sie mniejszy od wartos¬ ci progowej 589. W tym momencie styk 70 prze¬ kaznika rozwiera sie.¦- Do drugiego wejscia rozkazowego 55 sa dopro-- wadzane impulsy 585 z ukladu koincydencyjnego 31. Dzialanie obwodu calkujacego, skladajacego sie z rezystora 56, diody 57 i kondensatora 58, tran¬ zystora polowego 44, tranzystora 46 i przekaz¬ nika 49 jest identyczne do dzialania elementów opisanych powyzej: W punkcie 59 tworzy sie syg¬ nal, którego zmiany przy odchyleniu obiektu ru¬ chomego od toru zadanego sa przedstawione na wykresie 590 (fig. 16o). Jednakze moment czasu t3 zadzialania tranzystora, 44 jest przesuniety wzgledem momentu czasu tl o przedzial czaso¬ wy równy czasowi trwania impulsów 575 gene¬ ratora 6, poniewaz zalezny impuls kluczujacy 583 jest przesuniety o te wartosc wzgledem podsta¬ wowego impulsu kluczujacego 582.Wartosc progowa 589 dla tranzystorów polo¬ wych 43, 44 wybiera sie jednakowa.W okresie czasu od t3 do t2 do uzwojenia prze¬ kaznika 47 z przewodu 61 nie doprowadza sie na¬ piecia ujemnego, poniewaz styki 66, 70 przekaz¬ nika 48 i styki 67, 71 przekaznika 49 sa rozwar¬ te. Styki 76, 75 przekaznika 47 sa zwarte, a wiec do pierwszych wprowadzen rezystorów 74, 94 do¬ prowadza sie sygnal uchybu 591.Wzmacniacz 72 wzmacnia i odwraca sygnal 591 uchybu, który przez rejestr 86 doprowadza sie do bazy tranzystora 73. Pod dzialaniem potencjalu dodatniego przez tranzystor 73 przeplywa praó! (tranzystor 73 przewodzi), a wiec swieci • sie wskaznik 39, dzialajacy na zasadzie wyladowania w gazie. Dlugosc swiecacej sie czesci wskaznika 39 jest proporcjonalna do wartosci natezenia pra¬ du, przeplywajacego przez tranzystor 73. Przy ze¬ rowym lub ujemnym potencjale bazy tranzystora 73 wskaznik 39 nie swieci sie. Podobne warunki pracy sa ustalane za pomoca potencjometru 8Q i rejestru 86. A wiee prawy wskaznik 39 dziala¬ jacy na zasadzie wyladowan w gazie, reaguje na zmiane wartosci 592 sygnalu uchybu 591 biegu¬ nowosci ujemnej, uksztaltowanego przez zespól 36 sterujacy ^wprowadzeniem sygnalu uchybu. Zasa¬ da dzialania wzmacniacza 38 jest analogiczna za¬ sadzie dzialania wzmacniacza 37 opisanego wy¬ zej. Róznica polega na tym, ze sygnal uchybu jest uprzednio kierowany do wejscia inwertera, zbudowanego z wykorzystaniem wzmacniacza o- peracyjnego1 91, którego wspólczynnik wzmocnie¬ nia równy jest 1. A wiec lewy wskaznik 40, dzia¬ lajacy na zasadzie wyladowania w gazie, reagu¬ je na zmiany wartosci 393 sygnalu uchybu 591 o biegunowosci dodatniej.Sterowanie aparatem latajacym za pomoca wskaznika 14 odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego polega na nastepujacym, Po usta¬ lo 15 20 25 30 40 45 50 60 wieniu na ziemi w bloku 15 sterujacym prze¬ lacznikami 502 (fig. 14) 503 odleglosci miedzy to¬ rami równoodleglymi potrzebnej odleglosci mie¬ dzy torami równoodleglymi, pilot wyprowadza a- parat latajacy 594 (fig. 17) na skraj obrabianego obszaru 5r95, orientujac sie wedlug miejscowych wyników orientacyjnych i wedlug przyrzadów na¬ wigacyjnych, bedacych -na wyposazeniu kazdego aparatu latajacego (na rysunku nie sa one poka¬ zane). Po wydaniu irozikazu „Poszukiwanie"w punk¬ cie 597 pilot w ciagu 0,1—0,5 sekund utrzymuje aparat latajacy na brzegu pola 595. W ciagu tego okresu czasu blok 15 sterujacy zapewnia rezim po¬ szukiwania, po zakonczeniu którego zapalane sa lampy wskaznikowe 41, 42, wskazniki 39, 40 przy tym nie swieca sie. Przy wydaniu rozkazu „Przeis- cie" w punkcie 598 (fig. 17) pilot rozpoczyna skret aparatu lataiacego 593 z przejsciem na zadany tor 599. Wskazniki 41, 42 oraz 39, 40 nie swieca sie.Przy wejsciu na torzadanv 599 w punkcie 600, co odpowiada momentowi tl (fig. 16n) zapala sie lampa 41 (fig. 3), a gdy samolot osiaga punkt 601, co odpowiada momentowi t2, zapala sie lampa 42, a wskaznik 39 swieci sie na calei dlugosci. W miare dalszego zmniejszenia odleglosci miedzy aparatem latajacym 623 a torem zadanym 599 zmnieisza sie dlugosc swiecacej sie czesci wskaz¬ nika 39, a przy locie dokladnie torem zadanym 599 swieca sie tylko lampy 41, 42. W miare od¬ dalenia sie aparatu latajacego 594 od toru 599 w druga strone zaczyna sie zwiekszac dlugosc swie¬ cacej sie czesci, wskaznika 40, i gdy aparat lata¬ jacy osiaga punkt 602 w momencie czasu t3 wskaznik 40 swieci sie na calej dlugosci. Przy dalszym oddaleniu sie aparatu 594 od toru 599 gasna wskaznik 40 i lampa 41. Swieci sie tylko lampa 42.W punkcie 603, który odpowiada momentowi t4, wszystkie wskazniki swietlne swieca sie. W ten sposób na odcinku 604 pracuje lampa 41, na odcinku 605 pracuje lampa 42, na odcinku 606 pra¬ cuje wskaznik 39, a na odcinku 607 pracuje wskaznik 40.Przy locie aparatu latajacego 594 dokladnie po torze zadanym 539 swieca 'sie lampy 41 i 42. Przy odchyleniu aparatu latajacego 594 w lewo od toru zadanego 598 swieci sie wskaznik 39, usytuowa¬ ny z prawej strony. Wskazuje to .pilotowi na ko¬ niecznosc odchylenia drazka sterowniczego (nie pokazany na rysunku) w prawo. Przy odchyleniu aparatu latajacego 594 w prawo od toru zadane¬ go 599 swieci sie wskaznik 40, usytuowany z le¬ wej strony. Wówczas drazek sterowniczy nalezy odchylic w lewo.Do wejscia 140 nadajnika 5 stacji naziemnej 1 i wyjscia odbiornika 4 doprowadza sie sygnal mo¬ dulujacy o czestotliwosci 3,125 kHz. Filtr rezo¬ nansowy, skladajacy sie z kondensatora 139 i cew¬ ki indukcyjnej 13#- pozwala polepszyc stosunek sygnal/szum sygnalu z wyjscia odbiornika 4. Z uzwojenia wtórnego cewki 138 sygnal doprowa¬ dza sie do bramki tranzystora polowego 133, za¬ laczonego w obwodzie ujemnego sprzezenia zwrot¬ nego tranzystora 130 na skutek czego zapewnia v109 970 33 34 sie regulacje" wspólczynnika wzmocnienia w ob¬ wodzie sprzezenia zwrotnego a w konsekwencji — wzmocnienie modulatora 116. Generator wzbudza¬ jacy 114 wytwarza drgania wielkiej czestotliwo¬ sci, które sa doprowadzane do bazy tranzystora 130 i sa wzmacniane przez modulator 116, które¬ go wzmocnienie zmienia sie odpowiednio do zmia¬ ny sygnalu o • czestotliwosci modulacji. Zaleta ta¬ kiego ukladu modulatora 116 jest liniowosc jego charakterystyki przenoszenia oraz duza impedan- cja wejsciowa odniesienia do wejscia modulacyj- nego 140 nadajnika. . < Modulowane drgania wielkiej czestotliwosci, wy¬ twarzane w modulatorze 116 sa wzmacniane przez przedwzmacniacz 117 mocy, którego stopnie, zrea¬ lizowane z wykorzystaniem tranzystorów 146, 149, 156, maja liniowa charakterystyke przenoszenia, a nastepnie przez koncowy wzmacniacz mocy 118, zrealizowany w ukladzie przeciwsobnym^ pracu¬ jacy w klasie B z katem odciecia bliskim 90°.Zasada dzialania nadajnika 8 urzadzenia pok¬ ladowego 2 jest analogiczna zasadzie dzialania nadajnika 5. Jednakze nadajnik 8 pracuje na in¬ nej czestotliwosci* Do wejscia 140 nadajnika 8 u- rzadzenia pokladowego 2 doprowadza "sie sygnal, majacy ksztalt meandru, o czestotliwosci 3,125 kHz z dzielnika 7 czestotliwosci. Filtr rezonan¬ sowy wydziela sygnal sinusoidalny o czestotliwo¬ sci modulacji. W tym przypadku sygnal o cze¬ stotliwosci modulacji jest synchronizowany w fa¬ zie impulsami generatora 6 czestotliwosci wzor¬ cowej. Dalsza praca nadajnika 8 urzadzenia pok¬ ladowego 2 jest analogiczna pracy nadajnika 5 stacji naziemnej.Do wejscia 178 odbiornika 10 urzadzenia pok¬ ladowego 2 doprowadza sie modulowany sygnal wielkiej czestotliwosci. Filtr pasmowy 175 wpro¬ wadza tlumienie napiecia o czestotliwosci równej czestotliwosci nadajnika 8 równe 100—120 dB.Realizowane jest to za pomoca czterech ogniw 184, 185, 186, 187 (fig. 5).Z wyjscia 190 filtru pasmowego 175 sygnal do¬ prowadza sie do przedwzmacniacza mocy 176, za¬ wierajacego dwa stopnie wzmacniaczy rezonan¬ sowych, zbudowanych z wykorzystaniem tranzy¬ storów 192, 196 oraz równoleglych obwodów re¬ zonansowych, zawierajacych kondensator 200, cewke indukcyjnosci 199" oraz kondensator 215 i cewke indukcyjnosci 216, zalaczonych w obwo¬ dzie kolektora, oraz szeregowych obwodów rezo¬ nansowych, zawierajacych kondensator 203 i cew¬ ke indukcyjnosci 202 oraz kondensator 210 i cew¬ ke indukcyjnosci 211, zalaczonych w obwodzie e- mitera. Stopnie wzmacniaczy rezonansowych sa odseparowane wtórnikami emiterowymi, zrealizo¬ wanymi z wykorzystaniem tranzystorów 196, 212.Wzmocniony sygnal ~z wyjscia przedwzmacniacza mocy 176 doprowadza sie do obwodu rezonanso¬ wego wzmacniacza koncowego 177, skladajacego sie z kondensatorów 218, 219 i cewki indukcyj¬ nosci 220.Wtórniki emiterowe zrealizowane z wykorzy¬ staniem tranzystorów 223, 224 o róznym typie przewodnictwa zapewniaja dodatkowe tlumienie 10 15 21 25 35 40 45 50 55 60 65 czestotliwosci, odpowiadajacych kanalom sasied¬ nim. Wzmocniony sygnal wielkiej czestotliwosci poprzez filtr szeregowy, utworzony cewka induk¬ cyjna 229 i kondensatorem 230, doprowadza sie do wejscia detektora amplitudy, zrealizowanego na diodach 231, 232, zawierajacego filtr dolnoprze- pustowy skladajacy sie z. cewki indukcyjnosci 233 i kondensatora 234. Na wyjsciu 19 odbiornika z modulowanego sygnalu wielkiej czestotliwosci wy- . dziela sie sygnal o czestotliwosci modulacyjnej.Uklad automatycznej regulacji wzmocnienia (ARW), zawierajacy detektor ARW, wykonany z wykorzystaniem diody 235, oraz wzmacniacz ARW, zrealizowany z wykorzystaniem tranzystorów 238, 239, zapewnia zakres dynamiczny zmian sygnalu na weisciu odbiornika wynoszacy 40^50 dB oraz wvmagana stabilnosc charakterystyki fazowej toru wzmocnienia odbiornika. Regulacja wzmoc¬ nienia realizowana jest przez przedwzmacniacz 176 w wyniku zmiany napiecia zasilania, dopro¬ wadzanego do przewodu 195.Sygnal o czestotliwosci modulacji z wyjscia 19 odbiornika 8 urzadzenia pokladowego 2 dopro¬ wadza sie do wejscia 355 (fig. 10) filtru cyfrowe¬ go i poprzez wzmacniacz operacyjny 357, kon¬ densator 354 i rezystor- 535 — do kondensatorów 336—351.Do weiscia 303 filtru cyfrowego doprowadzane sa impulsy z generatora 6 czestotliwosci wzorco¬ wej. Dzielnik 293 dokonuje dzielenia czestotliwo¬ sci powtarzania impulsów generatora 6. Dziala¬ nie filtru cyfrowego jest zalezne od czestotliwo¬ sci kluczowania przerzutnika 299.Dekoder 294 dokonuje rozdzialu sygnalów z wyjsc przerzutników 299, 300, 301, 302 na szes¬ nascie sygnalów, w wyniku czego ksztaltowanych jest szesnascie jednakowych przedzialów czaso¬ wych sygnalu o czestotliwosci modulacyjnej. A wiec kazdy z elementów logicznych 320—335 za¬ lacza sie kolejno na przedzial czasu, równy jednej szesnastej okresu powtarzania sygnalu o czestotli¬ wosci modulacyjnej. Kondensatory 336—351 sa ko¬ lejno ladowane sygnalem z wyjscia wzmacniacza operacyjnego 357.Przy rezonansie, to znaczy wówczas, gdy cze¬ stotliwosc powtarzania impulsów generatora, 6 jest wielokrotnoscia czestotliwosci sygnalu wejsciowe¬ go, kazdy z kondensatorów znajduje sie w wa¬ runkach równowagi ladunku elektrycznego, wktó- tych to warunkach przez rezystor 353 plynie prad o minimalnym natezeniu.Jezeli czestotliwosc powtarzania impulsów ge¬ neratora 6 nie stanowi wielokrotnosci sygnalu, doprowadzanego do wejscia 355, wówczas kazdy okres zalaczania dowolnego z kondensatorów 336— 351 (fig. 10) przypada na przypadkowe, niepow- tarzajace sie wartosci sygnalu wejsciowego. Oz¬ nacza to/ ze w tym czasie, gdy jakikolwiek wy¬ brany przez dekoder 294 kondensator laduje sie sygnalem wejsciowym, pozostale pietnascie kon¬ densatorów moga ladowac sie przez zlacza emi¬ ter — baza tranzystorów elementów logicznych 320—335 i odwrotnie. Przy tym przez rezystor 353 plynie duzy prad, co doprowadza do gwaltownego35 109 970 36 zmniejszenia sygnalu na przewodzie 352. W wa¬ runkach rezonansu sygnal na przewodzie 352 be¬ dzie maksymalny, poniewaz ladunek elektryczny kondensatorów 336—351 nie zmienia sie w prze¬ dziale czasowym, równym okresowi powtarzania sygnalu wejsciowego.Sygnal z przewodu 352 doprowadza sie poprzez rezystor 361 do wejscia odwracajacego wzmacnia¬ cza operacyjnego 360. W obwód ujemnego sprze¬ zenia zwrotnego tego wzmacniacza sa zalaczone diody 362, 363, 364, 365. Logarytmiczna charakte¬ rystyka pradowo-napieciowa tych diod zapewnia specjalna nieliniowosc charakterystyki przenosze¬ nia wzmacniacza — ogranicznika 297. W wyniku tego wzmacniacz — ogranicznik 297 reaguje na male zmiany sygnalu wejsciowego zarówno do¬ datnie jak i ujemne, zaczynajac od pewnego po¬ ziomu, wytwarzajac na wyjsciu 20 filtru cyfro¬ wego moment przejscia sygnalu przez ten po¬ ziom— sygnal odniesienia 580.Sygnal odniesienia 580 doprowadza sie do wejs¬ cia 385 (fig. 11) bloku opózniajacego. Zespól ksztal¬ tujacy 373 ksztaltuje wedlug zbocza przedniego impulsu odniesienia 580 impuls o biegunowosci dodatniej, który doprowadza sie do wejscia linii 370 opózniajacej i do wejscia ukladu przerzutni- kowego, zrealizowanego z wykorzystaniem diody tunelowej 379, który to uklad przerzutnikowy znajduje sie w jednym ze stanów stabilnych, i powoduje przejscie tego ukladu przerzutnikowe- go w drugi stan stabilny. Impuls z wyjscia# ze¬ spolu ksztaltujacego 373 przechodzi przez linie opózniajaca 370, w której nastepuje odbicie tego impulsu od jednego z jej odczepów, polaczonego poprzez jeden z przewodów 395—404 i uklad 427 (fig. 42) sterujacy blokiem opózniajacym, z prze¬ wodem zerowym. Linia opózniajaca 370 zapewnia opóznienie impulsu odniesienia 580 w zakresie od 1 jus skokowo ze skokiem co 0,1 juls.Odbity od odczepu impuls o "biegunowosci ujem¬ nej doprowadza sie do wejscia ukladu przerzut- nikowego, zrealizowanego^ z wykorzystaniem dio¬ dy tunelowej 379 i ustawia ten uklad w stan poczatkowy. Tylne zbocze impulsu z tego ukladu powoduje zadzialanie zespolu ksztaltujacego 374.Zespoly ksztaltujace 374, 375, 376 pracuja analo¬ gicznie^ Linia opózniajaca 371 zapewnia opóznie¬ nie impulsu z wyjscia zespolu ksztaltujacego 374, na przyklad, w granicach do 10 us skokowo ze skokiem 1 ^s. Linia opózniajaca 372 zapewnia opóznienie impulsu z wyjscia ukladu ksztaltuja¬ cego 375, na przyklad, w granicach do 0,1 fis skokowo ze sikokiem 0,01 jas. W ten sposób za pomoca skokowego przelaczenia odczepów linii opózniajacych 370, 371, 372 zapewnia sie przesunie¬ cie impulsu 581 na wyjsciu 21 bloku opózniajace¬ go w granicach do 10 ps ze skokiem 0,01 ps.Przy braku impulsów 581 na wejsciu zespolu ksztaltowania podstawowego impulsu kluczujace¬ go, na wyjsciu elementu logicznego 243 wytwa¬ rza sie sygnal o malym poziomie, a na wyjsciu elementu logicznego 244 — sygnal o duzym po¬ ziomie. Kondensator 249 bedzie pozostawal w sta¬ nie rozladowanym.Impuls 581 o biegunowosci dodatniej po przejs¬ ciu przez stopien inwertera, zrealizowany z wy¬ korzystaniem elementu logicznego 242 (fig. 6) po¬ woduje, ze na wyjsciu elementu 243 pojawia sie 5 sygnal o duzym poziomie, przy tym kondensator 249 laduje sie gdy napiecie na kondensatorze 249 osiaga poziom, odpowiadajacy progowi zadziala¬ nia elementu logicznego 245, zespól przechodzi do stanu poczatkowego, to znaczy na wyjsciu ele- 10 mentu 243 pojawia sie sygnal o malym poziomie, a na wyjsciu elementu 244 pojawia sie sygnal o duzym poziomie. Zmiana potencjalu przekazywa¬ na jest z wyjscia elementu 244 poprzez inwerte- ry, zrealizowane z wykorzystaniem elementów 246, 15 244. W zwiazku z tym na wyjsciach 33, 34 ksztal¬ tuje sie podstawowy impuls kluczujacy.Zespól ksztaltowania zaleznego impulsu kluczu¬ jacego (fig. 7) pracuje analogicznie. 30 Sygnaly 584, 585 z wyjsc ukladów koincyden¬ cyjnych 30, 31 sa doprowadzane do wejsc 259, 269 (fig. 8) usredniajacego zespolu rózniczkujacego od¬ powiednio. Dwa wejsciowe obwody calkujace, z których jeden sklada sie z rezystora 260, diody 25 261, kondensatora 262 i rezystora 263, a drugi — z rezystora 270, diody 271, kondensatora 272 i re¬ zystora 273 maja male stale czasowe ladowania i duze stale czasowe rozladowywania, wyznaczo¬ ne przez wartosci rezystancji rezystorów 263, 273 30 odpowiednio. Te wejsciowe obwody calkujace realizuja trzy podstawowe operacje statystyczne¬ go przetwarzania sygnalów — przeksztalcanie, su¬ mowanie i usredniania. W wyniku na wyjsciach 267, 276 tych obwodów wytwarzane sa sygnaly, 35 których zmiany przy odchyleniu obiektu rucho¬ mego od toru zadanego sa przedstawione jako pozycje 588, 590 na fig. 16. Sygnaly te sa dopro¬ wadzane do-dwóch wejsc wzmacniacza operacyj¬ nego 258, na którego wejsciu 22 wytwarza sie 40 sygnal uchybu, którego zmiany przy odchyleniu obiektu ruchomego od toru zadanego przedstawio¬ ne sa na fig. 16m jako pozycja 586.Przy wydaniu rozkazu, „Poszukiwanie^ z przy¬ cisku rozkazowego 478 przewód 429 dolacza sie «v do przewodu zerowego 469. Na wyjsciach pierw¬ szej pozycji 536 (fig. 15) pierwszego rewersyjne- go rejestru 530 pierwszych pozycji (nie pokaza¬ nych na rysunku) rejestrów 531, 532 ukladu ste¬ rujacego blokiem opózniajacym ustali sie sygnal 50 o duzym poziomie (jedynka logiczna), a na wyj¬ sciach pozostalych pozycji rejestrów 530, 531, 532 ustala sie sygnal o malym poziomie (zero logicz¬ ne), co odpowiada stanowi. poczatkowemu tych rejestrów. Przy tym na wyjsciu elementu 554 55 ustala sie zero logiczne, a wyprowadzenie linii opózniajacej 370, polaczone z przewodem 395, o- kazuje sie dolaczonym poprzez przewodzacy tran¬ zystor wyjsciowy (nie pokazany na rysunku) ele¬ mentu logicznego 554 do przewodu zerowego (nie 60 pokazanego na rysunku). W ten sposób przewód 405 linii opózniajacej 371 i przewód 415 linii o- pózniajacej 372 zostaja dolaczone do przewodu ze¬ rowego w ukladzie sterujacym blokiem opóznia¬ jacym, wprowadzajacym opóznienie regulowane.W przy wcisnieciu przycisku i zwarciu styków478, 477 przerzutniki 466, 465 ustawiaja sie w stan poczatkowy, a elementy logiczne 458, -460 przepuszczaja impulsy taktujace, doprowadzane przewodem 436 z generatora 485 impulsów taktu¬ jacych, które poprzez element 462 sa wyprowa¬ dzane do przewodu 441. Przy doprowadzeniu im¬ pulsów taktujacych do przewodu 441 jedynka lo¬ giczna w rejestrze 530 przesuwa sie w prawo, po¬ wodujac kolejne zalaczenie przewodów 396, 397, ..., 404 do przewodu zerowega (nie pokazanego na rysunku) o ile przewodem 439 przesylany jest sy¬ gnal zezwalajacy (jedynka logiczna), lub w lewo, powodujac kolejne zalaczenie przewodów 404, 403, ..., 396 do przewodu zerowego (nie pokazanego na rysunku), jezeli sygnal zezwalajacy (jedynka logiczna) przesylany jest przewodem 440. To, czy sygnal zezwalajacy przesylany jest przewodem 439 albo 440, zalezy od ustawienia przelacznika 445 (fig. 13). Przelaczenie odczepów Unii opóznia¬ jacej 370 powoduje przemieszczenie impulsu, od¬ bitego 581 wzgledem impulsu odniesienia 580 w granicach do 1 mikrosekundy.Jedynka logiczna z wyjscia pozycji 553 (fig. 15) (zezwolenie przekazywane przewodem 439) poprzez elementy 534, 535 albo z wyjscia pozycji 536 (ze¬ zwolenie przekazywane przewodem 440) poprzez elementy 5341, 535 doprowadza sie do wejscia re¬ jestru rewersyjnego 531. Przy tym rejestr 530 powraca do stanu poczatkowego. W rejestrze re¬ wersyjnym 531 jedynka logiczna w taki sam spo¬ sób, jak opisano powyzej, powoduje dolaczenie do przewodu zerowego (nie pokazanego na ry¬ sunku) przewody 406 lub 414 w zaleznosci od te¬ go, czy zezwolenie przekazywane jest przewodem 439 czy 440 odpowiednio. Jak wskazywano powy¬ zej, linia opózniajaca 371 zapewnia skokowa zmia¬ ne opóznienia o skoku, równym calkowitemu o- póznieniu linii opózniajacej 370, to znaczy 1 mi¬ krosekundzie.Impulsy taktujace z • przewodem 441 w dalszym ciagu przelaczaja przewody 395—404. Przelaczenie odczepów linii opózniajacej 370 i 371 kontynuo¬ wane jest az do momentu, w którym sygnal 586, doprowadzany do wejscia 428 zmienia bieguno¬ wosc. Przy tym sygnal doprowadzany z. wyjscia wzmacniacza operacyjnego 443 'poprzez element 446 ustawia przerzutnik 465 w drugi stan, powo¬ dujacy, iz do elementu 460 doprowadza sie syg¬ nal zakazujacy przejscie impulsów taktujacych przez element 462 do przewodu 441.Jednoczesnie sygnal przekazywany z wyjscia wzmacniacza operacyjnego 443 przez kondensator 475 i elementy 447, 448, ustawia przerzutnik 464 w drugi stan, na skutek czego z wyjscia tego przerzutnika wyprowadza sie sygnal zezwalaja¬ cy, /doprowadzany do wyjscia elementu 459, w wyniku czego impulsy taktujace przechodza z wyj¬ scia elementu 458 przez elementy 459, 463 do prze¬ wodu ' 442. Ten sam sygnal zezwalajacy dopro¬ wadza sie do wejscia elementu logicznego 461.Impulsy taktujace na przewodzie 442 zapewnia¬ ja przesuniecie jedynki logicznej w rejestrze 532 (fig. 15) w taki sam sposób, jak to ma miejsce w rejestrach 530, 531. Kierunek przesuniecia je- d §?6 dynki logicznej w rejestrze 532 zalezy, oA ustdJ wienia przelacznika 444 i jest zawsze przeciwny kierunkowi przesuniecia jedynki logicznej w re¬ jestrach 530, 531. Przesuniecie jedynki logicznej 5 w rejestrze 532 zapewnia przelaczenie odczepów linii opózniajacej 372, zapewniajacej skokowa zmiane opóznienia o skoku równym 0,01 mikro¬ sekund.W wyniku przeciwnego kierunku przelaczania w odczepów linii opózniajacej 372 sygnal 586 uchy¬ bu na wejsciu 428 zmienia biegunowosc, a prze¬ rzutnik 464, jak bylo opisane wyzej zmienia swój stan i wytwarza sygnal wyjsciowy, doprowadzany do wejscia elementu 459, zabraniajacy przejscie V impulsów taktujacych do przewodu 442. Przesu- • niecie jedynki logicznej w rejestrze 532 zatrzymu¬ je sie, co odpowiada zakonczenie poszukiwania poczatkowego toru lotu.W przypadku, jezeli przy przepelnieniu rejestru 2p 532 nie nastepuje zmfana biegunowosci sygnalu uchybu 586, jedynka logiczna z wyjscia ukladu logicznego LUB 5331 przewodem 433 i przez ele¬ menty 461, 462, przekazywana jest na przewód 441. Impuls z przewodu 445 przesuwa • jedynke w 25 rejestrze 530 o jedna pozycje. Takie rozwiazanie ukladowe bloku sterujacego zapewnia ustawienie wskazan wskazników 39, 40 obiektu ruchomego na torze zadanym z dokladnoscia 1,5 m (0,01 /*sek).Przy wydaniu rozkazu „Przejscie" za pomoca 30 przycisku 528 (fig. 14) przewód 432 laczy sie z przewodem zerowym 526. Przerzutnik JK 497, przerzutniki D 50^-513 rejestru 486, przerzutni¬ ki D 500 i 501 oraz przerzutnik 498 sa ustawia¬ ne w stan poczatkowy. Jednoczesnie przerzutnik 35 499 wytwarza sygnal, doprowadzany do elementu 487, zezwalajacy na przejscie impulsów taktuja¬ cych z wyjscia generatora 485 do wejscia CL prze¬ rzutnika JK 4fc7. Impulsy z wyjscia nieodwró¬ conego przerzutnika JK 4*7 sa doprowadzane przez 40 elementy 480, 489, 488 do przewodu 434, a przez element 462 sa doprowadzane do przewodu 441.Impulsy z wyjscia odwróconego przerzutnika JK 497 sa doprowadzane do wejsc C przerzutników 508—513 rejestru 486. 45 Sygnal z wyjscia jednego z przerzutników 509— —513 przez jeden ze styków przelacznika 502 od¬ leglosci miedzy torami równoodleglymi, zwarty ze stykiem przelaczajacym tego przelacznika, do- 50 prowadza sie przez element 491 do wejscia R przerzutnika 498. Przerzutnik 498 zostaje ustawio¬ ny w drugi stan i zakazuje przejscie impulsów przez element 490. W ten sposób liczba impulsów doprowadzanych do przewodu 434, a wiec i do gg przewodu 441, okresla sie ustawieniem przelaczni¬ ka 502 odleglosci miedzy torami równoodleglymi.Impulsy z przewodu 441 sa doprowadzane do rejestru 530 i zapewniaja przelaczenie odczepów linii opózniajacych 370, 371 do polozenia poczat- eo kowego, okreslonego w warunkach poszukiwania, jak bylo opisane wyzej. Przy tym liczba prze¬ laczonych odczepów tych linii opózniajacych jest okreslona liczba impulsów taktujacych, doprowa¬ dzanych do przewodu 441. Kierunek tego przela- « czenia okresla sie ustawieniem przelacznika 445#$9 Impulsy taktujace z wyjscia elementu 487 rów¬ nie? sa doprowadzane przez element 492 do wej¬ scia elementu 494. Z wyjscia elementu 494 impul¬ sy taktujace przewodem 435 przez element 463 doprowadzane sa do przewodu 442. Sygnal z wyj- • scia jednego z przerzutników 509—513 rejestru 486 przez jeden ze styków przelacznika 503 odle¬ glosci miedzy torami równoodleglymi zwarty ze stykiem przelaczajacym 525 tego przelacznika do¬ prowadza sie przez elementy 496, 495 do wejscia M C przerzutnika 500 i ustawia ten przerzutnik w drugi stan.Sygnal z wTyjscia przerzutnika 500 zabrania przej¬ scie impulsów do przewodu 435 przez element 494.W ten sposób liczba impulsów taktujacych, do- 15 prowadzonych do przewodu 435, a wiec i do prze¬ wodu 442, okresla sie ustawieniem przelacznika 503 odleglosci miedzy torami równoodleglymi.Impulsy z przewodu 442 sa doprowadzane do rejestru 532 i zapewniaja przelaczenie odczepów 2< linii opózniajacej 372 wzgledem polozenia poczat¬ kowego, okreslonego przy poszukiwaniu, jak bylo opisane wyzej, przy tym liczba przelaczonych od¬ czepów tej linii opózniajacej okresla sie liczba. impulsów taktujacych, doprowadzonych do prze- M wodu 442. Kierunek tego przelaczenia zadaje sie ustawieniem przelacznika 444.W przypadku przepelnienia rejestru 532 jedyn¬ ka logiczna z wyjscia jego ostatniej pozycji (na rysunku nie pokazanej) przewodem 433 doprowa- 3i dza sie do wejscia C przerzutnika D 501, który wytwarza impuls, doprowadzany^ do wejscia ele¬ mentu 493 i zezwalajacy na przejscie jednego im¬ pulsu taktujacego do wejscia elementu 489. W ten sposób do szyny 441 zostaje doprowadzony M jeden impuls taktujacy, przesuwajacy jedynke lo¬ giczna w rejestrze 530 o jedna pozycje.Uklad wedlug wynalazku zapewnia, iz opera¬ torowi dostarcza sie informacje o odchyleniu o- biektu ruchomego od toru zadanego z dokladnos¬ cia ±1 m. System wskaznikowy, stosowany w da¬ nym ukladzie, pozwala zmniejszyc czas postrze¬ gania informacji o polozenie obiektu ruchomego wzgledem toru zadanego lub o jego odchyleniu od toru zadanego do 0,1—0,3 sekundy, co zapewnia utrzymanie obiektu ruchomego na torze zadanym z dokladnoscia ±1 metr. Uklad wedlug wynalazku ma równiez inne zalety, sposród których nalezy wymienic niezawodnosc jego dzialania przy war¬ tosci stosunku sygnal/szum na wyjsciu odbiorni¬ ka pokladowego równym 10 oraz w warunkach silnych zaklócen radiowych.Rysunek i apis dokladnie przedstawiaja najbar¬ dziej korzystny przyklad realizacji wynalazku jed¬ nakze nalezy miec ria uwadze, ze wynalazek nie jest ograniczony do tego przykladu realizacji, lecz obejmuje wszystkie jego modyfikacje i zmiany, mieszczace sie w zakresie, ustalonym zastrzeze¬ niami patentowymi. •0 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad zdalnego pomiaru odleglosci do pro¬ wadzenia obiektów ruchomych po torach równo- gj 4d odleglych, zawierajacy stacje naziemna, skladajac^ sie z odbiornika, nadajnika, którego wejscie do¬ laczone jest do wyjscia odbiornika, oraz antene nadawczo-odbiorcza, do której dolaczone jest wej¬ scie odbiornika i wyjscie nadajnika, oraz urza¬ dzenie pokladowe, skladajace sie z generatora czestotliwosci wzorcowej, nadajnika, odbiornika, anteny pokladowej, do której dolaczone jest wyj¬ scie nadajnika urzadzenia pokladowego i wejscie odbiornika urzadzenia pokladowego^ oraz wskaz¬ nika odchylenia ruchomego obiektu od toru za¬ danego, znamienny tym, ze urzadzenie^ pokladowe (2) zawiera dzielnik (7) czestotliwosci, przeznaczo¬ ny do otrzymywania sygnalów o czestotliwosci modulacyjnej w ksztalcie meandru, blok (12) o- pózniajacy o opóznieniu regulowanym, przezna¬ czony do przesuniecia w czasie impulsu odniesie¬ nia w granicach, odpowiadajacych czasowi prze¬ twarzania impulsów generatora (5) czestotliwosci wzorcowej, blok (13) przetwarzania statystycznego wiarygodnych sygnalów, przeznaczony do wytwa¬ rzania sygnalu uchybu, którego wartosc jest pro¬ porcjonalna do wartosci odchylenia obiektu ru¬ chomego od zadanego toru i którego biegunowosc okresla kierunek tego odchylenia, oraz blok (15) sterujacy, przeznaczony do sterowania wartoscia przesuniecia w czasie impulsu odniesienia^ wy¬ twarzanego przez blok (12) opózniajacy, w celu zaznaczenia zadanych torów równoodleglych ze¬ rowymi wskazaniami wskaznika (14) odchylania obiektu ruchomego od zadanego toru, przy czym wejscie dzielnika (7) czestotliwosci jest polaczone z wyjsciem (16) generatora (6) czestotliwosci od¬ niesienia, a wyjscie (17) dzielnika (7) czestotliwo¬ sci jest polaczone z wejsciem nadajnika (8) urza¬ dzenia pokladowego (2), jedno z wejsc bloku (12) opózniajacego o regulowanym opóznieniu polaczo¬ ne jest z wyjsciem (20) filtru cyfrowego (11), dwa wejscia bloku (13) przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych polaczone sa odpowied¬ nio z wyjsciem (21) bloku (12) opózniajacego i z wyjsciem (16) "generatora czestc41i/wosci-wzorco- wej, wyjscie (22) sygnalu uchybu i dwa wejscia rozkazowe (23, 24) bloku (13) przetwarzania sta¬ tystycznego sygnalów wiarygodnych sa polaczone odpowiednio z wejsciem sterujacym (77) i dwoma wejsciami rozkazowymi (54, 55) wskaznika (14) od¬ chylenia ruchomego obiektu od toru zadanego, wejscie bloku (15) sterujacego polaczone jest z wyjsciem (22) sygnalu uchybu bloku (13) przetwa¬ rzania statystycznego sygnalów wiarygodnych, dwa wejscia rozkazowe' (25, 26) bloku (15) sterujacego sa przeznaczone do recznego wprowadzania roz¬ kazów, a wyjscie (27) bloku sterujacego jest po¬ laczone z drugim wejsciem bloku (12) opózniaja¬ cego p opóznieniu regulowanym. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze blok (13) przetwarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych zawiera zespól (28) ksztaltowania podstawowego impulsu kluczujacego, zespól (29) ksztaltowania zaleznego impulsu kluczujacego, po¬ budzany tylnym zboczem podstawowego impulsu kluczujacego, dwa elementy koincydencyjne (30, 31), przeznaczone do wydzielenia impulsów, któ-ii rych czas trwania jest proporcjonalny do okresu czasu, w którym zachodza na siebie impulsy ge¬ neratora (6) czestotliwosci wzorcowej oraz pod¬ stawowy i zalezny impulsy, kluczujace, oraz u- sredniajacy zespól rózniczkujacy (32), przeznaczo¬ ny do wydzielania sygnalu uchybu, którego war¬ tosc jest proporcjonalna do róznicy czasów trwa¬ nia impulsów,* wytwarzanych przez elementy ko¬ incydencyjne (30, 31), przy czym wejscie zespolu (28) ksztaltowania podstawowego impulsu kluczu¬ jacego stanowi jedno z wejsc bloku (13), prze¬ twarzania statystycznego sygnalów wiarygodnych, wejscie zespolu (29) ksztaltowania zaleznego im¬ pulsu kluczujacego jest polaczone z jednym z wyjsc (33) zespolu (28) ksztaltowania podstawo¬ wego impulsu kluczujacego, pierwsze wejscie ele¬ mentów koincydencyjnych (30, 31) sa odpowiednio polaczone z drugim (34) wyjsciem zespolu (28) ksztaltowania podstawowego impulsu kluczujace¬ go oraz z wyjsciem (35) zespolu (29) ksztaltowania zaleznego impulsu ksztaltujacego, drugie ' wejscia elementów koincydencyjnych (30, 31) stanowia drugie wejscie bloku (13) przetwarzania statysty¬ cznego sygnalów wiarygodnych, kazde z dwóch wejsc usredniajacego zespolu rózniczkujacego (32) jest polaczone z wyjsciem jednego z elementów koincydencyjnych (30, 31), a wyjscie usredniaja¬ cego zespolu rózniczkujacego (32) stanowi wyj¬ scie (22) sygnalu uchybu bloku (13) przetwarza¬ nia statystycznego sygnalów wiarygodnych. 3. Uklad wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze wskaznik (14) odchylenia ruchomego obiektu od zadanego toru zawiera dwa sygnalizatory swie¬ tlne (41, 42), przeznaczone do zaznaczania polo¬ zenia ruchomego obiektu wzgledem zadanego toru oraz dwa wskazniki liniowe (39, 40), przeznaczo¬ ne do okreslania wartosci odchylenia ruchomego obiektu od zadanego toru, przy czym kazdy z sygnalizatorów swietlnych (41, 42) polaczony jest operatywnie z jednym z wejsc rozkazowych (54, 55) wskaznika odchylenia obiektu ruchomego od toru zadanego, a wskazniki liniowe (39, 40) sa roz¬ mieszczone w jednej linii z poczatkiem swiece¬ nia w jednym punkcie i operatywnie sa polaczone z wejsciem sterujacym (77) wskaznika (14) odchy¬ lenia ruchomego obiektu od toru zadanego. 4. Uklad wedlug zastrz. 1^ 2, 3, znamienny tym, ze blok (15) sterowania zawiera zespól (425) po¬ szukiwania zera, przeznaczony do zaznaczania po¬ czatkowego toru równoodleglego na wskazniku (14) odchylenia ruchomego obiektu od toru zada¬ nego, zespól (426) przejscia na tor zadany, przez¬ naczony do zaznaczania nastepnych torów rów¬ noodleglych na wskazniku (14) odchylenia obiektu ruchomego -od toru zadanego, oraz zespól (427) sterujacy blokiem opózniajacym, wprowadzajacym regulowane opóznienie, przeznaczony do ustala¬ nia wartosci opóznienia impulsu odniesienia w bloku (12) opózniajacym, wprowadzajacym regu¬ lowane opóznienie, przy czym jedno z wejsc (428) zespolu (425) poszukiwania zera stanowi wejscie bloku sterujacego (15), drugie wejscie zespolu (425) poszukiwania zera stanowi jedno z wejsc (25) roz¬ kazowych bloku sterujacego (25), dwa wejscia im- 9d70 42 pulsów taktujacych zespolu (4Z5) poszukiwania zera sa operatywnie polaczone odpowiednio z dwoma jej wyjsciami impulsów taktujacych, zes¬ pól (425) poszukiwania zera sklada sie ze wzma- 5 cniacza operacyjnego (443), reagujacego na przej¬ scie przez zero sygnalu uchybu i zapewniajacego polaczenie operatywne trzeciego wejscia impulsów taktujacych zespolu (125) poszukiwania zera z jed¬ nym z wyjsc impulsów taktujacych zespolu (425) 10 poszukiwania zera w czasie od momentu dopro¬ wadzenia rozkazu do drugiego wejscia zespolu (425) poszukiwania zera do momentu pierwszego przejscia przez zero sygnalu uchybu oraz z dru¬ gim wyjsciem impulsów taktujacych zespolu (425) XI poszukiwania zera w okresie czasu od momentu pierwszego przejscia przez szero sygnalu uchybu do momentu drugiego jego'przejscia przez zero, i dwa przelaczniki (444, 445), przeznaczone do zmiany kierunku przemieszczenia impulsu oelnie- 20 sienia w bloku (12) opózniajacym, wprowadzaja¬ cym regulowane opóznienie, których to przelacz¬ ników (444, 445) styki przelaczajace (483, 484) sa ze soba sprzezone mechanicznie, a kazdy z dwóch styków (479, 480) lub (481, 482) kazdego z przela- » czników (444, 445) jest polaczony operatywnie z jednym z wyjsc jednej i dwóch par wyjsc syg¬ nalowych elementu nawrotnego zespolu (425) po¬ szukiwania zera, jedno z wejsc zespolu (426) przej¬ scia na zadany tor stanowi drugie wejscie roz- 30 kazowe (2b) bloku sterujacego (15), trzy wyjscia zespolu (426) przejscia na tor zadany sa odpo¬ wiednio polaczone z trzema wejsciami impulsów taktujacych zespolu (425) poszukiwania zera, zes¬ pól (426) przejscia na tor zadany zawiera gene- 315 rator (485) impulsów taktujacych, którego wyjscie polaczone jest operatywnie z dwoma wyjsciami zespolu (426) przejscia na tor zadany i stanowi trzecie wyjscie zespolu (426) przejscia na tor za¬ dany, rejestr (486), którego wejscie polaczone jest operatywnie z wyjsciem generatora (485) impul¬ sów taktujacych, i dwa przelaczniki (502, 503) od¬ stepu miedzy torami równoodleglymi, wyznacza¬ jace liczbe .impulsów taktujacych na dwóch wyj- sciach zespolu (426) przejscia na tor zadany, kaz¬ dy ze styków (514—521) kazdego-_z przelaczników (502, 503) odstepu miedzy torami równoodlegly¬ mi jest polaczony z wyjsciem przyporzadkowanej pozycji rejestru (486), a styki przelaczajace (524, M 525) przelaczników (502, 503) odstepu miedzy to¬ rami równoodleglymi sa polaczone operatywnie z dwoma wyjsciami zespolu '(426) przejscia na tor zadany, jedno z wejsc zespolu (427) sterujacego blokiem opózniajacym, wprowadzajacym opóznie- 55 nie regulowane polaczone jest z jednym z wejsc rozkazowych (25) bloku (15) sterujacego', dwie pa¬ ry wejsc sygnalów elementu nawrotnego zespo¬ lu (427) sterujacego blokiem, opózniajacym, wpro¬ wadzajacym regulowane opóznienie sa polaczone 60 odpowiednio z dwoma parami wyjsc sygnalowych elementu nawrotnego zespolu (425) poszukiwania zera, dwa wejscia impulsów taktujacych zespolu (427) sterujacego blokiem opózniajacym, wprowa¬ dzajacym regulowane opóznienie sa polaczone od- 4g powiednio z dwoma wyjsciami impulsów taktu-tó 109 Ó70 44 jacych zespolu (425) poszukiwania zefa, wyjscie zespolu (427) sterujacego blokiem opózniajacym jest polaczone z trzecim wejsciem zespolu (425) poszukiwania zera i z drugim wejsciem zespolu (426) przejscia na zadany tor grupa wyjsc (395— —424) zespolu (427) sterujacego blokiem opózniaja¬ cym stanowi wyjscie (27) bloku (15) sterujacego, zespól (427) sterujacy blokiem opózniajacym, wprowadzajacym regulowane opóznienie, sklada sie z trzech rewersyjnych rejestrów przesuwajacych (530, 531, 532), których wejscia ustalajace stan poczatkowy sa dolaczone do jednego z wejsc zes¬ polu (427) sterujacego- blokiem opózniajacym, wprowadzajacym opóznienie regulowane, wejscie liczace jednego z rejestrów rewersyjnych (530) jest polaczone z jednym z wejsc impulsów tak¬ tujacych zespolu (427) sterujacego blokiem opóz¬ niajacym, wprowadzajacym regulowane opóznie¬ nie, wejscie liczace rejestru rewersyjnego (531) jest polaczone operatywnie z wyjsciami (564, 573) pierwszej (536) i ostatniej (553) pozycji pierwsze¬ go rejestru (530), wejscie liczace trzeciego rewer¬ syjnego rejestru przesuwajacego (532) polaczone jest z drugim wejsciem impulsów taktujacych ze¬ spolu (427) sterujacego blokiem opózniajacym, wprowadzajacym opóznienie regulowane, wejscia rozkazowe przesuwania w pierwszym kierunku i wejscia rozkazowe przesuwania w kierunku od¬ wrotnym dwóch rewersyjnych rejestrów (530, 531) sa dolaczone, odpowiednio do dwóch wejsc jednej pary wejsc sygnalowych,elementu nawrotnego ze¬ spolu (427) sterujacego blokiem, wprowadzajacym opóznienie regulowane, wejscie rozkazowe prze¬ suwania w kierunku odwrotnym i wejscie rozka¬ zowe przesuwania w pierwszym kierunku trze¬ ciego rejestru rewersyjnego (532) sa dolaczone od¬ powiednio do dwóch wejsc drugiej pary wejsc sygnalowych elementu nawrotnego zespolu (427) sterujacego blokiem, wprowadzajacym opóznienie regulowane, wyjscia kazdej z pozycji wszystkich rejestrów rewersyjnych (530, 531, 532) sa polaczo¬ ne operatywnie z jednym z wyjsc grupy wyjscio¬ wej (395—424) zespolu (427) sterujacego blokiem, wprowadzajacym opóznienie regulowane,^wyjscia pierwszej i ostatniej pozycji trzeciego rejestru re¬ wersyjnego (532) sa polaczone operatywnie z wyj¬ sciem zespolu (427) sterujacego blokiem wprowa¬ dzajacym opóznienie regulowane. 5. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze usredniajacy zespól rózniczkujacy (32) zawiera dwa wejsciowe obwody calkujace, przeznaczone do u- sredniania impulsów, doprowadzonyuch z wyjsc elementów koincydencyjnych (30, 31) i wzmacniacz operacyjny (258), przy czym kazdy z wejsciowych obwodów calkujacych sklada sie z zalaczonych szeregowo pierwszego rezystora (260 lub 270), dio¬ dy (261' lub 271) i kondensatora (262 lub 272) i drugiego rezystora (263 lub 273) zalaczonego mie¬ dzy punktem polaczenia diody (261 lub 271) i kon¬ densatora (262 lub 272) a jednym z wejsc (267 lub 276) wzmacniacza operacyjnego (258). 6. Uklad zdalnego pomiaru odleglosci do pro¬ wadzenia obiektów ruchomych po torach równo¬ odleglych, zawierajacy stacje naziemna, skladajaca sie z odbiornika, nadajnika, którego wejscie do¬ laczone jest do wyjscia odbiornika, oraz antene nadawczo-odbiorcza, do której dolaczone jest wej¬ scie odbiornika i wyjScie nadajnika oraz urza¬ dzenie pokladowe, skladajace sie z generatora cze¬ stotliwosci wzorcowej, nadajnika, odbiornika, an¬ teny pokladowej,, do której dolaczone jest wyjscie nadajnika urzadzenia pokladowego i wejscie od¬ biornika urzadzenia pokladowego, oraz wskaznik 30 odchylenia ruchomego obiektu od toru zadanego, znamienny tym, ze urzadzenie pokladowe zawie¬ ra filtr cyfrowy (11), przeznaczony do wytwarza¬ nia impulsu odniesienia, odpowiadajacego momen¬ towi przejscia przez zero sygnalu o czestotliwos¬ ci modulacyjnej, wydzielonego z sygnalu, otrzy¬ manego na wyjsciu (19) odbiornika (10) urzadze¬ nia pokladowego (2), przy czym jedno z wejsc filtru cyfrowego (11) jest polaczone z wyjsciem (ls) odbiornika (10) urzadzenia pokladowego (2), drugie wejscie filtru cyfrowego (11) jest polaczo¬ ne z wyjsciem (16) generatora (6) czestotliwosci odniesienia, a wyjscie — ze wzmacniaczem-ogra- nicznikiem odbiornika (10) urzadzenia pokladowe¬ go (2).II 15 20 25 35 41109 970 '-N-- H I -UJ i FIG. i FIB. 3109 970 W. 4 J7S m p5«m i 4r-LU-J \ Mrzz *\ \vpjs f ^ Tr,Tt,,|»/fl4 I 07 Wj-T m i —H--1 t W.W /7//, J109 970 m C 243 \M 250^ ^248 Crfrlij Ht}~~i I 247 LrS 34 /7/7. 5 #/ 11? 25E< 4^257 U f57v #2 253\ 254 uJ InZr Rfl—* ^L f/i/. 7 W 211 "kJL-P w m .1. m m M- *r4 mm w i ^m y rm i Ml W Mm ts J^ m .JL.- FIB. 9169 970 Tri-, V. m 385 ,* itmm jmrnmcTjmrntc* .W MW «L *» tif-iifJZ f//7. // "-tfZj lJ7N '/JtfN *JKi 1% F/5. 13109970 FIB. 14 sii- Wi\ 15 mm hm109 970 Vi cl\ b)\ 0\ cl\ e)\ f)\ 9)\ m i)\ ji\ m !.)\ m)\ n) oj P) 575 n 111 n 1111111 m w 5% 595 i- ym w m W! SB V M 531 "«7 m FIG. 11 DN-3, zam. 992/81 Cena 45 zt PL