Przedmiotem wynalazku jest odbiornik radiowy, zwlaszcza dla urzadzenia do identyfikowania po¬ jazdów w parku pojazdowym dla wprowadzanych i wyprowadzamyeh pojazdów, oraz do kontroli ich stanu eksploatacyjnego.- W parku pojazdowym wynika czesto koniecz¬ nosc identyfikowania kilkuset wprowadzanych i wyprowadzanych pojazdów mechanicznych. Te identyfikacje pojazdów mechanicznych przepro¬ wadza sie korzystnie za pomoca urzadzenia do identyfikowania. Urzadzenie to daje równiez moz¬ liwosc stwierdzenia jednej lub kilku cech stanu pojazdu, na przyklad, czy zbiornik paliwa jest pelny, czy pusty, rejestrowania danych w sposób automatyczny i obliczania za pomoca mechanicz¬ nego przetwarzania danych.Urzadzenie do identyfikacji pojazdów sklada sie z nadajników wbudowanych na pojazdach i z od¬ biornika zaopatrzonego w antene zamocowana na torze przejazdowym, na przyklad przy torze parku pojazdowego.Nadajniki obejmuja modulator polaczony z ge¬ neratorem fald nosnej, nadajnik kodowy umiesz¬ czony na wejsoiu sterujacym modulatora, oraz oscylator wlaczany na wejsciu nadajnika kodowe¬ go. W zaleznosci od numeru identyfikacyjnego pojazdu nadajnik kodowy wytwarza odpowiednie slowo kodowe, które rozpoczyna sie dlugim im¬ pulsem startowym. Slowo kodowe sklada sie zwy¬ kle z impulsu startowego dlugosci 6 bitów, po którym nastepuje pauza dlugosci 1 bitu, nastep- pnie odpowiednio do cyfr numeru identyfikacyj¬ nego nastepuje sygnal dlugosci 3X5 bitów, wresz¬ cie pauza o dlugosci 1 bitu. W 5 bitowej czesci slowa kodowego okreslajacej numer identyfika¬ cyjny dwa bity maja wartosc logiczna 1.Czestotliwosc przebiegu nosnego kodu dobiera sie zwykle pomiedzy 50 i 200 kHz, a nadajniki wszystkich identyfikowanych pojazdów maja taka sama czestotliwosc nominalna. Nadajnik ciagle powtarza szereg impulsów. Urzadzenie identyfiku¬ jace obejmuje zwykle jeden do trzech odbiorni¬ ków i najwyzej tysiac nadajników.Odbiornik w znanym urzadzeniu identyfikuja¬ cym pojazdy obejmuje demodulator pracujacy na czestotliwosci przebiegu nosnego, na którego wyjsciu podlaczony jest, poprzez element kombi¬ nacyjny I rejestr, którego wyjscie polaczone jest z drukarka rzedowa, z maszyna liczaca lub z in- 20 nym przyrzadem rejestrujacym i obliczajacym.Na drugie wejscie elementu I jest podawany im¬ puls próbkujacy, który generowany jest przez obwód obejmujacy generator sterujacy i dzielnik czestotliwosci, którego wspólczynnik podzialu wy- 25 nosi 1:5. Wyjscie dzielnika czestotliwosci 1:5 do¬ laczone jest do drugiego wejscia drugiego ele¬ mentu I, podczas gdy dalsze wejscie drugiego ele¬ mentu I jest polaczone z wyjsciem obwodu wy¬ twarzania impulsów startowych, którego wejscie 30 Jest podlaczone do zespolu wejsciowego' odbiornika. 10 15 109 9163 Zadanie obwodu próbkujacego polega na wytwa¬ rzaniu sygnalu próbkujacego (sygnaly analizuja¬ ce). Do rejestru dochodza tylko te sygnaly, które sa -w koincydencji z waskimi impulsami obwodu próbkujacego! W ten sposób, zwieksza sie znacz¬ nie odpornosc na zaklócenia urzadzenia do iden¬ tyfikacji pojazdów. Przy znanych urzadzeniach obw^d próbkujacy powoduje wytwarzanie impulsu próbkujacego w chwili wykrycia przedniego zbo¬ cza impulsu startowego. Pierwszy impuls próbku¬ jacy ukazuje sie po impulsie startowym w srodku pauzy impulsowej o szerokosci 1 bitu. Nastepnie wzbudzane sa dalsze impulsy próbkujace przez obwód próbkujacy w przerwach ustalanych czesto¬ tliwoscia oscylatora sterujacego odbiornika.Wada znanych urzadzen do identyfikacji pojaz¬ dów polega na tym, ze oscylatory sterujace wszy¬ stkich nadajników komunikujacych sie z odbior¬ nikiem musza oscylowac w granicach waskich granic tolerancji z taka sama czestotliwoscia, poniewaz najwieksze odchylenie pomiedzy czesto¬ tliwoscia oscylatorów sterujacych nadajnika i od¬ biornika, przy powyzej okreslonym kodzie nie moze wynosic wiecej niz 3%. Przy wiekszym od¬ chyleniu w zasadzie nie jest juz mozliwy bezbled¬ ny odbiór zastosowanego kodu. Dlatego tez nadaj¬ niki wytwarzane w wiekszej liczbie sa bardzo skomplikowane. Ze wzgledu na warunki atmosfe¬ ryczne posiadaja one kosztowna konstrukcje, której wykonanie wymaga znacznego nakladu prac pomiarowych (dostrojenie).Celem wynalazku jest opracowanie odbiornika radiowego umozliwiajacego odbnizenie kosztów wytwarzania urzadzen do identyfikacji pojazdów, zwiekszenie pewnosci eksploatacyjnej, oraz popra¬ wienie niezawodnosci identyfikacji.Cel wynalazku osiagnieto przez to, ze w odbior¬ niku do równoleglych wejsc licznika o wspól¬ czynniku podzialu czestotliwosci l:n podlaczony jest obwód wpisujacy wartosc n/2, którego wej¬ scie sterujace jest polaczone z detektorem przed¬ niego zbocza impulsu startowego, a wejscie tego detektora jest polaczone z wyjsciem zespolu wej¬ sciowego odbiornika.Odbiornik moze zawierac, zamiast licznika o wspólczynniku podzialu czestotliwosci 2:n, podla¬ czonego do oscylatora sterujacego poprzez trzeci element I, bistabilny przerzutnik, do którego jednego wejscia jest podlaczony obwód wytwa¬ rzania impulsów startowych, a do drugiego wej¬ scia jest przylaczone wyjscie obwodu zerowania liczników, podczas gdy drugie wejscie drugiego elementu I jest polaczone z wyjsciem bistabilnego przerzutndka oraz wejscie obwodu zerowania jest równiez polaczone z wejsciem sterujacym obwodu zadajacego.Dzieki stosowaniu odbiornika wedlug wynalazku zwieksza sie przynajmniej trzykrotnie pewnosc odbioru sygnalów kodu nadajnika posiadajacego zaakceptowane parametry, wzglednie umozliwia sie wytwarzanie i eksploatacje mniej stabilnych i mniej wymagajacych, jezeli chodzi o dokladnosc czestotliwosci, nadajników w urzadzeniach do identyfikacji pojazdów, przez co uzyskuje sie znaczna obnizke kosztów wytwarzania urzadzenia, 916 4 skrócenia czasu na pomiary (dostrojenie) nadajni¬ ków i znaczne zwiekszenie pewnosci dzialania.(Przedmiot wynalazku przedstawiony zostal w przykladzie wykonania na rysunku, na którym 5 fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia do identyfikacji pojazdów, a fig. 2 — inne rozwia¬ zanie odbiornika w urzadzeniu wedlug wynalazku.Urzadzenie do identyfikacji pojazdów przedsta¬ wione na fig. 1 sklada sie z jednego lub wiecej io odbiorników i kilkuset zamocowanych na pojaz¬ dach nadajników. Nadajnik obejmuje modulator 2 polaczony z generatorem 1 czestotliwosci nos¬ nej, nadajnik kodowy 4, podlaczony do wejscia sterujacego modulatora 2 i oscylator sterujacy 3 15 podlaczony do wejscia sterujacego nadajnika ko¬ dowego 4. Czestotliwosc drgan oscylatora steru¬ jacego 3 wynosi na przyklad 1 kHz, podczas gdy czestotliwosc przeibliegu na wyijsciu generatora 1 wynosi np. okolo 100 kHz. W nadajniku kodowym 20 4 zmagazynowana jest informacja okreslajaca numer identyfikacyjny pojazdu oraz dodatkowo inne dane dotyczace np. stopnia wypelnienia zbiornika paliwa. Nadajnik kodowy wyposazony jest w wejscie do wprowadzania danych. Sygnal 25 wyjsciowy nadajnika kodowego, stanowiacy od¬ powiednio przetworzony sygnal oscylatora steru¬ jacego 3, jest ciagiem impulsów, którego para¬ metry odwzorowuja nadawana informacje. Tea ciag impulsów rozpoczyna sie na przyklad impul- 30 sem o dlugosci 6 bitów, po czym nastepuje pauza o dlugosci 1 bitu, a nastepne bity zarezerwowane sa dla zapisywanej informacji.Nastepnie pojawia sie slowo kodowe o dlugosci 3X5 bitów okreslajace trzycyfrowy numer iden- 35 tyfikacyjny, zapisany w systemie dziesietnym.Kazda cyfra tego numeru zakodowana jest za po¬ moca dwóch logicznych jedynek i trzech logicz¬ nych zer. Podany przykladowo ciag impulsów ma wiec dlugosc 24 bitów. Nadajniki urzadzenia do 40 identyfikacji pojazdów w nieprzerwany sposób powtarzaja swoje dane kodowe.Antena stanowiaca czesc wejsciowego zespolu 5 odbiornika jest wbudowana w jezdnie. Ten wejsciowy zespól odbiornika sklada sie ze wzmac- 45 niacza przebiegu nosnego i z demodulatora. Do- jego wyjscia jest podlaczony poprzez element I 7 rejestr 6. Drugie wejscie elementu I 7 jest pola¬ czone z obwodem próbkujacym, który sklada sie z oscylatora sterujacego 8,- który poprzez drugi ele- 50 ment I 9 jest podlaczony do licznika 10 zliczaja¬ cego impulsy z oscylatora, majacego wspólczynnik podzialu czestotliwosci l:n (na przyklad 1:10) oraz z licznika 12 o wspólczynniku podzialu czestotli¬ wosci 2:n podlaczonego pop^z^z trzeci element I 55 11 do oscylatora sterujacego.. Drugie wejscie dru¬ giego elementu I 9 jest polaczone z wyjsciem licznika 12 o wspólczynniku podzialu czestotliwosci 2:n, drugie wejscie trzeciego elementu I 11 jest. polaczone z wyjsciem obwodu 13 wytwarzajacego 0Q impuls startowy. Wejscie obwodu 13 wytwarzaja¬ cego impuls startowy jest polaczone z wyjsciem zespolu wejsciowego 5 odbiornika. Do równolegle¬ go wejscia licznika 10 o wspólczynniku podzialu czestotliwosci l:n jest podlaczony obwód 14 za- gg pisujacy wartosc n/2, którego wejscie sterujace5 109 916 « jest polaczone z detektorem 15 przedniego zbocza.Wyjscie detektora 15 jest polaczone z wyjscim zespolu wejsciowego 5 odbiornika. Dalej, do wyjscia licznika 10 o wspólczynniku podzialu cze¬ stotliwosci l:n jest (podlaczony obwód 16 zerowa¬ nia liczników, którego wyjscie jest polaczone z jednej strony z wejsciem zerujacym licznika 10 o wspólczynniku podzialu czestotliwosci 1:n, a z drugiej strony jest polaczone z wejsciem zeruja¬ cym licznika 12 o wspólczynniku 'podzialu czesto¬ tliwosci 2:n. Elementy I sa korzystnie realizowane za pomoca elementów kombinacyjnych typu NIE-I.Sposób pracy odbiornika jest nastepujacy: przy flrzejeidzae identyfikowanego pojazdu zespól wej¬ sciowi 5 odbiornika wykrywa sygnal nadawany przez nadajnik zamontowany na pojezdzie i de- hioduluje ten zrttoduloWóny impulsowo sygnal.Slowo kodowe zawierajace numer identyfikacyjny fldjazdu zostaje nastepnie podane do rejestru 6.Do wyjscia rejestni moziia przylaczyc urzadzenie piszace, maszyne liczaca lub inny przyrzad dla zbierania danych i obliczania. Wejscie rejestru jest otwarte tylko na czas trwania impulsów próbkujacych tak, ze odbiornik jest o wiele mniej podatny na zaklócenia niz wówczas, gdy wszy¬ stkie impulsy kodowe bylyby wpuszczane do tego rejestru.Impulsy próbkujace wytwarza obwód próbku¬ jacy z sygnalu oscylatora sterujacego 8. Pierwszy impuls próbkujacy pojawia sie w czasie odpo¬ wiadajacym polowde hitu, po przednim zboczu sygnalu startowego o dlugosci szesciu bitów. Jego szerokosc jest równa dlugosci okresu oscylatora sterujacego. Przy znanych urzadzeniach do iden¬ tyfikacji pojazdów, pierwszy /impuls próbkujacy i czestotliwosc oscylatora sterujacego ustalaja miejsce dalszych impulsów próbkujacych, poniewaz po pierwszym impulsie próbkujacym, w kazdym n-tym okresie oscylatora sterujacego tworzy sie tak dlugo impuls, az w koncu szeregu impulsów liczniik ponownego ustawienia 10 odmówi tworze¬ nia dalszych impulsów próbkujacych. Przy rozwia¬ zaniu wedlug wynalazku, przednie zbocza impul¬ sów kodowych uruchamiaja ponownie synchohi- zacje impulsów próbkujacych tak, ze impuls prób¬ kujacy zawsze wypada w srodku impulsu kodo¬ wego. Przy bitach o wartosci zero impuls próbku¬ jacy nastepuje na poprzedni impuls próbkujacy w n-tym okresie oscylatora sterujacego.Detektor 15 przedniego zbocza jest uniwibrato- rem wytwarzajacym w chwili wykrycia przedniego zbocza impulsu kodowego waski impuls. Ten im¬ puls steruje obwód 14, który przez to wpisuje wartosc n/2 do licznika 10 o wspólczynniku po¬ dzialu czestotliwosci l:n. Licznik ten, po wliczeniu nastepnego impulsu nj2 daje impuls wyjsciowy, a wiec w srodku impulsu kodowego tworzonego przez detektor 15 przedniego zbocza. Jezeli na¬ stepny kolejny bit posiada wartosc logiczna zero, to nie nastepuje wyzerowanie i licznik 10 po wli¬ czeniu n impulsów, a wiec mniej wiecej w srodku czasu trwania bitu, wytwarza sygnal próbkujacy.Jezeli równiez nastepna wartosc logiczna bitu wy¬ nosi zero, to po wliczeniu dalszych n impulsów ukazuje sie na wyjsciu licznika 10 nastepny syg¬ nal próbkujacy. Jezeli teraz nastepny bit posiada logiczna wartosc „1", to nastepny impuls próbku¬ jacy synchronizuje sie przednim zboczem impulsu kodowego.Z zastosowanego systemu kodowego wynika, ze w niekorzystnym przypadku nastepuje kolejno 6 bitów o wartosci zero. Odchylenie czestotliwosci pomiedzy oscylatorami sterujacymi nadajnika 3 i odbiornika 8 moze wiec byc tak duze, ze po¬ wstaje w czasie szesciu tyitów najwyzej jedno przesuniecie czasowe mniejsze od polowy bitu.Umozliwia to trzykrotnie wietdsza tolerancje w dokladnosci czestotliwosci oscylatorów sterujacych nadajnika, niz przy znanych urzadzeniach. Mozna wiec wytwarzac prostsze nadajniki, wymagania odnosnie stabilnosci i prac pomiarowych znacznie sie obnizaja, dzieki czemu uzyskuje sie znaczna obnizke kosztów wytwarzania i eksploatacji urza¬ dzenia.Przy korzystnym wykonaniu urzadzenia wedlug wynalazku przedstawionym na fig. 2, brak jest trzeciego elementu I 11 oraz licznika 12 o wspól¬ czynniku podzialu czestotliwosci 2:n. W ich miej¬ sce zastosowano bistabilny przerzutnik 17, którego jedno wejscie jest podlaczone do obwodu 13 wy¬ twarzania impulsów startowych, drugie wejscie jest natomiast polaczone z wyjsciem obwodu ze¬ rowania liczników. Do drugiego wejscia drugiego elementu 19 jest przylaczone wyjscie btistatoikiego przerzutnika 17. Poprzez wyjscie obwodu zeruja¬ cego lub poprzez obwód bramkujacy, którego dru¬ gie wejscie jest podlaczone do detektora 15 przed¬ niego zbocza, jest on równiez polaczony z wej¬ sciem sterujacym obwodu zadajacego 14.Sposób pracy odbiornika wedlug fig. 2. rózni sie od opisanego poprzednio tworzeniem impulsu próbkujacego, nastepujacego po pierwszym im¬ pulsie startowym. Na koncu szeregu impulsów kodowych licznik 10 nie zostaje sprowadzony przez obwód zerujacy 16 do stanu poczatkowego, lecz zostaje w nim wpisana wartosc n/!2. W czasie nastepnego impulsu startowego ta wartosc n^2 pozostaje dalej zapisana w liczniku. Na skutek dzialania przedniego zbocza impulsu startowego obwód 13 wytwarzajacy impulsów startowych przelacza przerzutnik 17 i tym samym zostaja wliczone do licznika 10 impulsy taktowe oscyla¬ tora sterujacego. Po doliczeniu impulsu n/2 licznik wytwarza impuls próbkujacy. Od tej chwili od¬ biornik z fig. 2 pracuje tak jak poprzednio opi¬ sana. Na koncu szeregu impulsów obwód 16 prze¬ lacza" "bistabilny przerzutnik 17 do stanu wyjscio¬ wego, dzieki czemu impuls startowy zostaje przerwany, a równoczesnie licznik 10 zostaje na¬ stawiony na wartosc n/2.Wynalazek nie ogranicza sie tyilko do powyzej opisanych przykladów, lecz moze on byc tez sto¬ sowany we wszystkich przypadkach, gdzie koniecz¬ ny jest pewny odbiór kodów n-bitowych. Opisany powyzej uklad moze pracowac w ten sposób, ze nadajnik nie wysyla stale sygnalów, lecz tylko daje jeden lub kilka sygnalów kodowych na syg¬ naly wywolawcze odbiornika. Sygnalem wywola¬ wczym moze byc np, niezmodulowany sygnal 10 19 20 25 30 35 40 45 50 55 607 109 916 8 czestotliwosci radiowej lub specjalne slowo kodo¬ we. Odbiornik 'mozna uzupelnic pomocniczym czuj¬ nikiem, który wytwarza sygnal alarmowy, gdy przejezdzajacy pojazd nie wysyla sygnalów infor¬ macyjnych lub nie odpowiada na wezwanie.Zastrzezenia patentowe • 1. Odbiornik radiowy, zwlaszcza dla urzadzenia do identyfikowania pojazdów w parku pojazdo¬ wym, obejmujacy wyposazony w demodulator zespól wejsciowy pracujacy na czestotliwosci prze¬ biegu nosnego, którego wyjscie jest polaczone z rejestrem poprzez element I, przy czym do dru¬ giego wejscia elementu I podlaczony jest obwód próbkujacy, który sklada sie z oscylatora steru¬ jacego, licznika o wspólczynniku podzialu czesto¬ tliwosci l:n podlaczonego do oscylatora steruja¬ cego poprzez drugi element I, przy czym do wej¬ scia drugiego elementu I jest podlaczone wyjscie licznika o wspólczynniku podzialu czestotliwosci 10 20 2:n, a do drugiego wejscia trzeciego elementu I jest podlaczone wyjscie obwodu wytwarzajacego impulsy startujace, podczas gdy wejscie tego ob¬ wodu jest polaczone z zespolem wejsciowym od¬ biornika, znamienny tym, ze do równoleglych wejsc licznika (10) o wspólczynniku podzialu cze¬ stotliwosci l:n podlaczony jest obwód zadajacy (14), wpisujacy wartosc n/2, którego wejscie ste¬ rujace jest polaczone z detektorem (15) przedniego zbocza impulsu startowego, a wejscie detektora (15) jest polaczone z wyjsciem zespolu' wejscio- weigo (5) odbiornika. 2. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera przerzutnik bistabilny (17), którego jedno wejscie dolaczone jest do obwodu (13) wy¬ twarzania impulsów startowych, drugie wejscie jest dolaczone do wyjscia obwodu (16) zerowania liczników, wyjscie dolaczone jest do drugiego wej¬ scia drugiego elementu I (9), oraz wyjscie obwodu zerowania (16) jest polaczone z wejsciem steru¬ jacym obwodu zadajacego (14).FO C3 Fig.4 13 .15 7 r"i 8- dH l6 11 ^12 ÓTOl —m Vi109 916 C=\ i Fig. 2 13, 8 M N5 -17 rzi nH 16 o 10 .a .—-/- 1:n PL