Przedmiotem wynalazku jest iskrobezpieczny, bez¬ pieczny na dzialanie pradów bladzacych uklad sterowania dwoma elektrycznymi napedami rewer¬ syjnymii zwlaszcza maszyn górniczych.W znanych np. podanych w zeszycie naukowym Politechniki Slaskiej. .„Górnictwo" Nr 406 z 1975 r. — str. 7—^20 rozwiazaniach ukladów sterowania za pomoca manewrowych laczników takze rewer- syjnych sa stosowane /Szeregowo polaczone cewki przekazników sterowniczych, pierwszego i drugie¬ go lacznika rewersyjnego polaczone jedna lub dwiema zylami sterowniczymi przy czym drugie konce cewek tych przekazników sa polaczone z uziemieniem tworzac przed zalaczeniem obwód elektryczny zamkniety bez przerwy elektroizola¬ cyjnej, przystosowane do zasterowania w pierwszej kolejnosci rewersyjnego lacznika drugiego a na¬ stepnie rewersyjnego lacznika pierwszego.W stosowanym rozwiazaniu jednozylowym istnie¬ je nie/bezpieczenstwo niekontrolowanego samozala- czenia przekazników sterowniczych lacznika pier¬ wszego i drugiego na skutek pojawienia sie róz¬ nicy potencjalów pomiedzy punktami uziemianymi tych przekazników^ wywolanych pradami bladza¬ cymi.W rozwiazaniu gdzie stosuje sie dwie zyly ste¬ rownicze, istnieje dodatkowe zagrozenie samo za¬ laczenia w przypadku ich uszkodzenia i zwarc miedzy solba.IJ^lad sterowania dwoma napedami rewersyjny- 10 15 20 25 30 mi maszyn górniczych wedlug wynalazku nie po¬ siada wymienionych wad i niedogodnosci.Istota wynalazku polega na tym, ze uklad cza- sowo-zalezny obwodów pomocniczych i glównych pierwszego lacznika wlaczony miedzy dwoma prze¬ kaznikami i uklad uzaleznien funkcjonalnych tego lacznika blokujacy wzajemnie zalaczenie drugiego przekaznika gdy pierwszy jest polaczony, posiada dwde pary styków normalrtó otwartych, z których pierwsza para styków jest polaczona jednymi za¬ ciskami z uzwojeniem iskrobezpiecznym transfor¬ matora, a drugimi zaciskami poprzez dwie diody l uziemieniem natomiast druga para styków Jest polaczona swymi zaciskami z jednej strony z pierwszym zaciskiem pierwszego lacznika i pier¬ wsza zyla sterownicza a z drugiej strony poprzez dwie diody z uzwojeniem iskrobezpiecznym trans- formatora i ukladem uzaleznien funkcjonalnych.Piaty styk normalnie otwarty ukladu czasowo-«za- leznego pierwszego lacznika ze zwloka przy otwie¬ raniu i zamykaniu jest polaczony jednym zaci¬ skiem z uzwojeniem iskrobezpiecznym transforma¬ tora a drugim zaciskiem z punktem uziemienia tego lacznika. Natomiast uklad czasowo zalezny obwodów pomocniczych i glównych drugiego lacz¬ nika posiada dwa styki normalnie otwarte po¬ laczone jednymi zaciskami z uzwojeniami iskro¬ bezpiecznymi transformatora a drugimi zaciskami poprzez dwie diody z uziemieniem tego lacznika.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia stwo- 109 796109 798 rzenie w kazdym oljywodzie ukladu sterowania przed jego zalaczeniem,, przerw elektroizolacyjnych zapobiegajacych przed samozalaczeniem na skutek .pojawienia sie róznicy potencjalów .pomiedzy .do¬ wolnymi punkta-mi uziemionymi ukladu, wywola¬ nych pradami bladzacymi. Rozwiazanie eliminuje jednoczesnie stosowanie dodatkowych urzadzen do nadawania sygnalizacji ostrzegawczej, która we¬ dlug wynala^u jest nadawana z pierwszego lacz¬ nika za pomoca ukladu czasowo-izaleznego olbwo- dów pomocniczych i glównych tego lacznika.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który jest sche¬ matem ideowym ukladu elektrycznego.Uklad sterowania dwoma elektrycznymi napeda¬ mi maszyn górniczych, zwlaszcza strugów weglo¬ wych wedlug wynalazku sklada sie z ukladów elektrycznych dwóch bewersyjnych laczników ma¬ newrowych 1 i 2 dwóch sterowników kontaktro- nowych 7 i 8 trzech zyl sterowniczych 5, 9 i 10, ukladu do nadawania sygnalów ostrzegawczych 6 i jest zasilany z dwóch transformatorów iskrobez- piecznych T napieciami zgodnymi w fazie.Uklady elektryczne laczników 1 i 2 polaczone pierwsza zyla sterownicza 5 sa obudowane podob¬ nie i kazdy z nich sklada sie z przekazników sterowniczych KI i K2, wymienionego wyzej trans¬ formatora iskrobezpiecznego T oraz ukladu czaso¬ wo-zaleznego oibwodów pomocniczych' i glównych 3 wlaczonego pomiedzy przekazniki sterownicze KI i K2 i uklad uzaleznien funkcjonalnych 4.Uklad czasowo-zalezny 3 pierwszego lacznika 1 posiada w systemie sterowania wlaczonych piec normalnie otwartych styków 1K, 2K, 3K, 4K, KO z (których pierwsza para styków 1K i 2K jest po¬ laczona jednymi zaciskami z uzwojeniem iskro- bezpiecznym transformatora T a drugimi zaciska¬ mi poprzez diody VI, V2 z uziemieniem tego lacz¬ nika, zas druga para .styków 3K i 4K jest pola¬ czona swymi zaciskami z jednej strony z pier¬ wszym zaciskiem a pierwszego lacznika 1 i pier¬ wsza zyla sterownicza 5 a z drugiej strony poprzez diody • V5 i V6 z uzwojeniem iskrobezpiecznym transformatora T i ukladem uzaleznien funkcjo¬ nalnych 4. Piaty styk KO normalnie otwarty ze zwloka przy otwieraniu i zamykaniu jest pola¬ czony jednym zaciskiem z uzwojeniem iskrobez¬ piecznym transformatora T lacznika 1 a drugim zaciskiem z uziemieniem tego lacznika bocznikujac pare styków 1K i 2K polaczonych odipowiednio z diodami vi i V2.Uklad czasowo-zalezny 3 drugiego lacznika 2 po¬ siada w systemie sterowania wlaczone dwa nor¬ malnie otwairte styki 1K i 2K polaczone jednymi zaciskami z uzwojeniem iskroibezpiecznym trans¬ formatora T a drugimi zaciskami z uziemieniem tego lacznika poprzez diody V9 i V10. Styki te stwarzaja przerwy elektroizolacyjne w obwodzie: uziemienie lacznika 2, dioda V7 lub V8, przekaz¬ nik sterowniczy KI lulb K2, uklad uzaleznien fun¬ kcjonalnych 4, transformator T, dioda V9 lulb V10 uziemienie tego lacznika.Sterowniki kontaktronowe 7 i 8 przeznaczone do zalaczania i wylaczania ukladu sterowania od¬ powiednio dla wymaganego kierunku obrotów na- 10 15 20 30 35 40 50 55 60 65 pedu oraz stwarzania przed zalaczeniem przerwy elektroizolacyjnej w obwodzie transformatora T i odpowiedniego przekaznika KI lulb K2 lacznika 1 sa -zbudowane podobnie, a kazdy z nich zawiera dwa przyciski, zalaczajacy I i wylaczajacy O i jest- polaczony jednym koncem odpowiednio z drugim b lub z trzecim o zaciskiem lacznika 1 poprzez zyle sterownicza odpowiednio druga 9 lufb trze¬ cia 10, zas drugi koniec sterownika jest polaczony z uziemieniem poprzez diode, odipowiednio V3 lulb V4. Dioda V5 jest wlaczona- w ten sposób, ze jej kierunek przewodzenia jest zgodny z kierunkiem przewodzenia diod V3, VI, V9 i V7 natomiast kie¬ runek przewodzenia diody V6 przecwiny do kie¬ runku przewodzenia diody V5 jest zgodny z kie¬ runkiem przewodzenia diod V4, V2, V10 i V8.Dzialanie ukladu sterowania wedlug wynalazku jest nastepujace. Po podaniu napiec zgodnych w fazie na transformatory iskrobezlpieczne T laczni¬ ków 1 i 2, w laczniku 1 z opóznieniem ti na okres czasu T2 zostaje zalaczony styk KO ukladu czaso¬ wo-izaleznego 3 ^bocznikujacy styki pierwszej pa¬ ry 1K i 2K wraz z diodami odpowiednio VI j) V2 i umozliwiajacy zasilanie z transformatora T lacz¬ nika 1 obwodu wlasnego przekaznika KI luib K2 i odpowiedniego sterownika kontaktronowego 7 lub 8 napieciem jednopolówkowym o kierunku pro- stosowania diody V3 lufb V4.Z chwila zalaczenia przyciskiem I odpowiednie¬ go sterownika 7 lub 8 zostaje uruchomiony w lacz¬ niku 1 odpowiedni przekaznik sterowniczy KI lulb K2 zasilany pierwsza polówka napiecia trans¬ formatora T, podajacy sygnal swojego zalaczenia do ukladu czasowo-zaleznego 3, który po skontro¬ lowaniu rezystancji odplywu i funkcji wewnetrz¬ nych ukladu elektrycznego lacznika 1 przestawi styki ukladu uzaleznien funkcjonalnych 4 a po¬ przez zacisk d zalaczy uklad do nadawania sygna¬ lizacji ostrzegawczej 6, nastepnie po uplywie cza¬ su Ti nie styki 1K i 3K lufb 2K i 4K ukladu 3, którymi nastepnie zalaczy odpowiedni przekaznik KI lulb K2 lacznika 2 zasilany druga polówka napiecia transformatora T lacznika 1 poprzez zyle sterow¬ nicza 5 przylaczona do zacisków a obu laczników.W laczniku 2, zaleznie od zalaczenia styku 3K luib 4K lacznika 1 zostaje uruchomiony odpowied¬ ni przekaznik KI lub K2 podajacy sygnal swojego zalaczenia do ukladu czasowo-zaleznego 3 który po skontrolowaniu rezystancji izolacja odplywu i funkcji wewnetrznych ukladu elektrycznego lacz¬ nika 2 przestawi styki uzaleznien funkcjonalnych 4 i zalaczy odpowiedni styk 1K lub K2, którym z kolei zalaczy transformator T umozliwiajacy poprzez zyle sterownicza 5 zasilenie odpowied¬ niego przekaznika KI lub K2 lacznika 1 napie¬ ciem jednopolówkowym o kierunku prostowania diod V3, V5, V9 lub diod V4, V6, V10.Z opóznieniem czasu t2 od chwali zalaczenia ukladu, który to czas potrzelbny jest do zalacze¬ nia obwodów sterowniczych i potwierdzenia stanu zalaczenia styków odpowiednio 1K, 3K lacznika 1 i styku 1K lacznika 2 lub styków 2K, 4K lacz¬ nika 1 i styku 2K lacznika 2 ukladów 3 o/bu lacz¬ ników, styk KO ukladu 3 lacznika 1 bocznikujacy5 109 796 6 styk 1K z dioda VI i styk 2K z dioda V2 zostaje otwarty i przerywa zasilanie odpowiedniego prze¬ kaznika sterowniczego KI lulb K2 lacznika 1 z jego transformatora T.Wylaczenie ukladu sterowania nastepuje za po¬ moca przycisku O odpowiedniego sterownika kon¬ taktronowego 7 lulb 8 wzglednie przeirwandu do¬ wolnego obwodu ukladu, przy czym ponowne jego zalaczenie jak przedstawiono powyzej mOze na¬ stapic po uplywie czasu T2 z chwila zalaczenia styku KO ukladu czasowo-zaleznego 3 laczntika 1.Zastrzezenie patentowe Iskroibezpieczny, bezpieczny na dzialanie pradów bladzacych uklad sterowania dwoma elektrycznymi napedami rewersyjnymd zwlaszcza maszyn górni¬ czych zlozony z dwóch laczników rewersyjnych za¬ wierajacych uklady czasowo^zalezne i polaczonych miedzy soba zyla sterownicza, dwóch sterowników kontaktronowych polaczonych z jednym z lacznfi- ków za pomoca oddzielnych zyl sterowniczych,, ukladu do nadawania sygnalizacji ostrzegawczej znamienny tym, ze uklad czasowo-zalezny obwo¬ dów pomocniczych i glównych (3) pierwszego lacz¬ nika (1) wlaczony miedzy dwa przekazniki (KI, K2) i uklad uzaleznien funkcjonalnych (4) posia¬ da piieó styków (1K, 2K, 3K, 4K, KO) normalnie otwartych, z których pierwsza para styków (1K, 2K) jest polaczona jednymi zaciskami z uzwoje¬ niem iskrobezpiecznym transformatora (T) a dru¬ gimi zaciskami poprzez dwie diody (VI, V2) z uziemieniem tego lacznika, druga para styków (3K, 4K) jest polaczona jednymi zaciskami z pier¬ wszym zaciskiem (a) pierwszego lacznika (1) po¬ laczonym z pierwlsza zyla sterownicza (5) a dru¬ gimi zaciskamii poprzez dwie diody (V5, V6) z uzwojeniem iskrobezpiecznym transformatora (T) i ukladem uzaleznien funkcjonalnych (4), zas pia¬ ty styk (KO) ze zwloka przy otwieraniu i zamy¬ kaniu jest .polaczony jednym zaciskiem z uzwo¬ jeniem iskrobezpiecznyim transformatora (T) a dru¬ gim zaciskiem z uziemieniem tego lacznika, nato¬ miast uklad czasowo zalezny obwodów pomocni¬ czych i glównych (3) drugiego lacznika (2) po¬ siada dwa styki (1K, 2K) normalnie otwarte po¬ laczone jednymi zaciskami z uzwojeniem iskro¬ bezpiecznym transformatora (T) a drugimi zaciskami poprzez dwie diody (V9, V10) z uzie- miieniem tego lacznika, przy czym dioda (V5) .polaczona jednym koncem z zaciskiem pierwszego styku (3K) drugie} pary styków a drug/im kon¬ cem z uzwojeniem iskrobezpiecznym transforma¬ tora (T) i ukladem uzaleznien funkcjonalnych (4) ijest wlaczona w ten sposób ze jej kierunek prze¬ wodzenia jest zgodny z kierunkiem przewodzenia diody (V3) pierwszego sterownika kontaktronowego <7), jest dalej zgodny z kierunk/iem przewodzenia diody (VI) polaczonej jednym koncem z zaciskiem pierwszego^ styku (1K) pierwszej pary styków a drugim koncem z uziemieniem pierwszego lacz¬ nika (1) jest dalej zgodny z kierunktiem przewo¬ dzenia dliody (V9) polaczonej jednym koncem z zaciskiem pierwszego styku (1K) ukladu: czasowo- -zaleznego obwodów pomocniczych, i glównych drugiego lacznika (2) a drugim koncem z uzie¬ mieniem tego lacznika, jest dalej zgodny z kie¬ runkiem przewodzenia dliody (V7) polaczonej z zaciskiem (b) pierwszego przekaznika sterowniczego (KI) w drugim laczniku (2) a drugim koncem z uziamdeniem tego lacznika,, natomiast dioda (V6) polaczona jednym koncem z zaciskiem drugiego styku (4K) drugiej, pary styków a drugim koncem z uzwojeniem iskrobezpiecznym transformatora (T) i ukladem uzaleznien funkcjonalnych (4) jest wla¬ czona w ten sposób, ze jej kierunek przewodzenia jest przeciwny do kierunku przewódzenda diody (V5j polaczonej jednym koncem z zaciskiem pier¬ wszego styku (3K) drugiej1 pary styków, jest zgod¬ ny z kierunkiem przewodzenia diody (V4) dru¬ giego sterownika kontaktronowego <8), jest dalej zgodny z kierunkiem przewodzenia dliody (V2) polaczonej jednym koncem z zaciskiem drugiego styku (2K) pierwszej pary styków a drugim kon¬ cem z uziemieniem lacznika (1), jest dalej zgodny z kierunkiem przewodzenia ddody (V10) polaczonej jednym koncem z zacisktiem drugiego styku (P&Y ukladu czasowo-zaleznego obwodów pomocniczych i glównych drugiego lacznika (2) a drugim koncem z uziemieniem tego lacznika, jest dalej zgodny z: kierunkiem przewodzenia diody (V8) polaczonej z zaciskiem (C) drugiego przekaznika sterowniczego (K2) w drugim laczniku (2) a drugim koncem z uziemieniem tego lacznika. 10 15 30 25 30 35 40109 796 V5 ~x 1 ¦w—*f» r —« \— J3 /"_ i| • • 1K\ K1 r=^ -rnz^ znr V7 $ V8$ AC PZGraf. Koszalin D-110 120 egz. A-4 Cena 45 zl PL